وَ لَمَّا کَانَ یُوسُفُ (علیه السلام) فِی السِّجْنِ دَخَلَ عَلَیْهِ جَبْرَئِیلُ (علیه السلام) فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ ابْتَلَاکَ وَ ابْتَلَی أَبَاکَ وَ إِنَّ اللَّهَ یُنْجِیکَ مِنْ هَذَا السِّجْنِ فَاسْأَلِ اللَّهَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ أَنْ یُخَلِّصَکَ مِمَّا أَنْتَ فِیهِ فَقَالَ یُوسُفُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ إِلَّا عَجَّلْتَ فَرَجِی وَ أَرَحْتَنِی مِمَّا أَنَا فِیهِ قَالَ جَبْرَئِیلُ فَأَبْشِرْ أَیُّهَا الصَّدِیقُ فَإِنَّ اللَّهَ یُخْرِجُکَ مِنَ السِّجْنِ إِلَی ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ وَ یُمَلِّکُکَ مِصْرَ وَ أَهْلَهَا فَلَمْ یَلْبَثْ یُوسُفُ إِلَّا تِلْکَ اللَّیْلَهًَْ حَتَّی رَأَی الْمَلِکُ رُؤْیَا أَفَزَعَتْهُ فَقَصَّهَا عَلَی أَعْوَانِهِ فَلَمْ یَدْرُوا مَا تَأْوِیلُهَا فَذَکَرَ الْغُلَامُ الَّذِی نَجَا مِنَ السِّجْنِ یُوسُفَ فَقَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ أَرْسِلْنِی إِلَی السِّجْنِ فَإِنَّ فِیهِ رَجُلًا حَلِیماً عَلِیماً وَ قَدْ کُنْتُ أَنَا وَ فُلَانٌ اغْتَضَبْتَ عَلَیْنَا وَ أَمَرْتَ بِحَبْسِنَا رَأَیْنَا رُؤْیَا فَعَبَّرَهَا لَنَا وَ کَانَ کَمَا قَالَ فَفُلَانٌ صُلِبَ وَ أَمَّا أَنَا فَنَجَّیْتُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِکُ انْطَلِقْ إِلَیْهِ فَدَخَلَ وَ قَالَ یُوسُفُ ... أَفْتِنا فِی سَبْعِ بَقَراتٍ فَلَمَّا بَلَغَ رِسَالَهًُْ یُوسُفَ الْمَلِکَ قَالَ ائْتُونِی بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِی فَلَمَّا بَلَغَ یُوسُفَ رِسَالَهًُْ الْمَلِکِ قَالَ کَیْفَ أَرْجُو کَرَامَتَهُ وَ قَدْ عَرَفَ بَرَاءَتِی وَ حَبَسَنِی سِنِینَ فَلَمَّا سَمِعَ الْمَلِکُ أَرْسَلَ إِلَی النِّسْوَهًِْ فَ قالَ ما خَطْبُکُنَ ... قُلْنَ حاشَ لِله‌ِ ما عَلِمْنا عَلَیْهِ مِنْ سُوءٍ فَأَرْسَلَ إِلَیْهِ وَ أَخْرَجَهُ مِنَ السِّجْنِ فَلَمَّا کَلَّمَهُ أَعْجَبَهُ کَلَامُهُ وَ عَقْلُهُ فَقَالَ اقْصُصْ رُؤْیَایَ فَإِنِّی أُرِیدُ أَنْ أَسْمَعَهَا مِنْکَ فَذَکَرَهُ یُوسُفُ کَمَا رَأَی وَ فَسَّرَهُ قَالَ الْمَلِکُ صَدَقْتَ فَمَنْ لِی بِجَمْعِ ذَلِکَ وَ حِفْظِهِ فَقَالَ یُوسُفُ إِنَّ اللَّهَ أَوْحَی إِلَیَّ أَنِّی مُدَبِّرُهُ وَ الْقَیِّمُ فِی تِلْکَ السِّنِینَ السَّبْعِ الْخَصِیبَهًِْ یَکْبِسُهُ فِی الْخَزَائِنِ فِی سُنْبُلِهِ ثُمَّ أَقْبَلَتِ السِّنُونَ الْجَدْبَهًُْ أَقْبَلَ یُوسُفُ عَلَی جَمِیعِ الطَّعَامِ فَبَاعَهُمْ بِالسَّنَهًِْ الْأُولَی بِالدَّرَاهِمِ وَ الدَّنَانِیرِ حَتَّی لَمْ یَبْقَ بِمِصْرَ وَ مَا حَوْلَهَا دِرْهَمٌ وَ لَا دِینَارٌ إِلَّا صَارَ فِی مَمْلَکَهًِْ یُوسُفَ وَ بَاعَهُمْ فِی السَّنَهًِْ الثَّانِیَهًِْ بِالْحُلِیِّ وَ الْجَوَاهِرِ وَ بَاعَهُمْ فِی السَّنَهًِْ الثَّالِثَهًِْ بِالدَّوَابِ وَ الْمَوَاشِی وَ بَاعَهُمْ فِی السَّنَهًِْ الرَّابِعَهًِْ بِالْعَبِیدِ وَ الْإِمَاءِ وَ بَاعَهُمْ فِی السَّنَهًِْ الْخَامِسَهًِْ بِالدُّورِ وَ الْعَقَارِ وَ بَاعَهُمْ فِی السَّنَهًِْ السَّادِسَهًِْ بِالْمَزَارِعِ وَ الْأَنْهَارِ وَ بَاعَهُمْ فِی السَّنَهًِْ السَّابِعَهًِْ بِرِقَابِهِمْ حَتَّی لَمْ یَبْقَ بِمِصْرَ وَ مَا حَوْلَهَا عَبْدٌ وَ لَا حُرٌّ إِلَّا صَارَ فِی مَمْلَکَهًِْ یُوسُفَ (علیه السلام) وَ صَارُوا عَبِیداً لَهُ فَقَالَ یُوسُفُ لِلْمَلِکِ مَا تَرَی فِیمَا خَوَّلَنِی رَبِّی قَالَ الرَّأْیُ رَأْیُکَ قَالَ إِنِّی أُشْهِدُ اللَّهَ وَ أُشْهِدُکَ أَیُّهَا الْمَلِکُ أَنِّی أَعْتَقْتُ أَهْلَ مِصْرَ کُلَّهُمْ وَ رَدَدْتُ عَلَیْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَ عَبِیدَهُمْ وَ رَدَدْتُ عَلَیْکَ خَاتَمَکَ وَ سَرِیرَکَ وَ تَاجَکَ عَلَی أَنْ لَا تَسِیرَ إِلَّا بِسِیرَتِی وَ لَا تَحْکُمَ إِلَّا بِحُکْمِی فَقَالَ لَهُ الْمَلِکُ إِنَّ ذَلِکَ لَدِینِی وَ فَخْرِی وَ أَنَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ وَ أَنَّکَ رَسُولُه.
امام صادق (علیه السلام)- زمانی‌که یوسف (علیه السلام) در زندان بود، جبرئیل بر او نازل شد و به او گفت: خداوند تو و پدرت را با این فراق آزمایش کرد و خدای متعال تو را از زندان نجات خواهد داد، حال از خداوند به حقّ محمّد (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت (او درخواست کن تا تو را از این وضع نجات دهد، آن وقت یوسف (علیه السلام) گفت: خدایا از تو می‌خواهم که به حقّ محمّد (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت او مرا از این وضع نجات دهی و گشایش و فرج مرا نزدیک گردانی، سپس جبرئیل گفت: ای یوسف صدّیق، تو را بشارت می‌دهم که خداوند تا سه‌روز دیگر تو را از زندان نجات می‌دهد و مصر و اهل آن را تحت فرمان و تسلّط تو قرار می‌دهد. در شب همان روز پادشاه مصر آن رؤیا را دید و وحشت کرد و ماجرا را با اعوان و انصارش در میان نهاد، ولی هیچ‌کس تأویل آن را نمی‌دانست، تا اینکه آن مردی که ساقی پادشاه بود و یوسف (علیه السلام) در زندان خواب او را به‌درستی تأویل کرده بود، به یاد یوسف (علیه السلام) افتاد و گفت: «پادشاه مرا به جانب زندان بفرست، در آنجا مردی دانا و بردبار هست که وقتی شما بر من و دوستم غضب کرده و ما را حبس نموده بودید، با او آشنا شدم و او در زندان خواب من و رفیقم را به‌درستی تعبیر کرد، مطابق تعبیر او دوستم کشته شد و من از زندان نجات یافتم، پادشاه به او گفت تا به‌سوی یوسف (علیه السلام) رود و او را بیاورد و پیغام پادشاه را به او برساند، وقتی پیغام پادشاه به یوسف (علیه السلام) رسید، یوسف فرمود: «چگونه به کرامت او امیدوار باشم با اینکه علی‌رغم بی‌گناهی من سال‌ها مرا به زندان انداخت»؟ وقتی پادشاه این امر را شنید، زنان مصر را خواند و از آن‌ها درباره‌ی ماجرای یوسف (علیه السلام) سؤال کرد، آن‌ها گفتند: «منزّه است خدا، ما هیچ عیبی در او نیافتیم!» ( یوسف/۵۱ ) وقتی پادشاه متوجّه ماجرای بی‌گناهی یوسف (علیه السلام) و توطئه‌ی زنان شد، قاصدی به زندان فرستاد و او را از زندان آزاد کرد و به نزد خود فراخواند و خواب خود را برای او بازگو کرد، وقتی یوسف (علیه السلام) رأی خود و تأویل آن رؤیا را برای او بیان کرد، او از عقل و درایت یوسف (علیه السلام) متعجّب شد و گفت: «راست گفتی، اکنون بگو چگونه می‌توانم در سال‌های قحطی مملکت و مردم خود را حفظ کنم». یوسف (علیه السلام) فرمود: «خدای متعال به من وحی نموده که تدبیر مملکت و قوام آن در این سال‌های هفت‌گانه به دست من باشد و در هفت‌سال اوّل هرچه کاشتیم به جز مقدار کمی از آن، بقیّه را در خوشه‌اش انبار کنیم و وقتی سال‌های خشکی فرارسید از آن‌ها ارتزاق کنیم». پادشاه او را امین دانست و اداره‌ی امور را به او واگذار کرد، وقتی سال‌های قحطی فرارسید، در سال اوّل یوسف (علیه السلام) در مقابل درهم و دینار به مردم آذوقه می‌فروخت، تا اینکه در سراسر مصر همه‌ی دارایی نقدی مردم به تملّک یوسف (علیه السلام) در آمد، در سال دوّم در برابر جواهر و زینت آلات به آن‌ها آذوقه داد و سال سوّم در برابر حیوانات و دام‌ها، سال چهارم در برابر بخشیدن کنیز و غلامانشان و سال پنجم در برابر ملک و مستغلّات و سال ششم در مقابل مزارع و نهرها و سال هفتم با برده‌کردن آن‌ها به آنان آذوقه داد تا اینکه در پایان سال هفتم در سراسر مملکت مصر همه‌ی مردم برده‌ی یوسف (علیه السلام) گشته و مال و اموالشان به تملّک او در آمد، آن وقت یوسف (علیه السلام) به پادشاه فرمود: «دیدی که پروردگارم مرا چگونه تعلیم داد و تکریم نمود». پادشاه گفت: «رأی، رأی توست». یوسف (علیه السلام) گفت: «خدا را شاهد می‌گیرم و از تو نیز شهادت می‌طلبم که ببینی من همه‌ی مردم مصر را آزاد کردم و همه‌ی اموال و دارایی ایشان را به آن‌ها بازگرداندم و تخت و تاج و انگشتر مهر پادشاهی را نیز به تو باز می‌گردانم، به شرط آنکه تو هم مطابق روش و سیره‌ی من عمل کنی و جز به حکم من حکم ننمایی». پادشاه گفت: «این امر باعث افتخار من است و من شهادت می‌دهم که هیچ خدایی جز خدای یگانه نیست و شهادت می‌دهم که تو پیامبر و فرستاده‌ی او هستی».
Imam Sadiq (peace be upon him): When Yusuf (peace be upon him) was in prison, Jibra'il descended upon him and said to him: "Allah has tested you and your father with this separation, and Allah the Exalted will deliver you from the prison. Now, ask Allah by the right of Muhammad (peace be upon him and his family) and his Ahl al-Bayt to deliver you from this state." Then Yusuf (peace be upon him) said: "O Allah, I ask You by the right of Muhammad (peace be upon him and his family) and his Ahl al-Bayt to deliver me from this state and to hasten my relief and release." Then Jibra'il said: "O Yusuf the truthful one, I give you glad tidings that within three days Allah will deliver you from the prison and will place Egypt and its people under your command and rule." That same night, the king of Egypt had that dream and became terrified, and he laid the matter before his aides and helpers, but no one knew its interpretation, until the man who had been the king's cupbearer — whose dream Yusuf (peace be upon him) had correctly interpreted in the prison — remembered Yusuf (peace be upon him) and said: "Send me toward the prison, O king. There is a wise and forbearing man there. When you had become angry with me and my companion and had imprisoned us, I became acquainted with him, and in the prison he correctly interpreted my dream and my friend's dream. According to his interpretation, my friend was killed and I was freed from the prison." The king told him to go to Yusuf (peace be upon him), bring him, and deliver the king's message to him. When the king's message reached Yusuf (peace be upon him), Yusuf said: "How can I hope for his honouring when, despite my innocence, he has cast me into prison for years?" When the king heard this, he summoned the women of Egypt and questioned them about the affair of Yusuf (peace be upon him). They said: حاشَ لِلّه‌ِ ما عَلِمْنا عَلَیْهِ مِنْ سُوءٍ ["Allah be glorified — we found no fault in him!"] (Yusuf/51). When the king came to realise the affair of Yusuf's (peace be upon him) innocence and the plot of the women, he sent a messenger to the prison and freed him from the prison and summoned him to himself, and recounted his dream to him. When Yusuf (peace be upon him) explained his view and the interpretation of that dream to him, the king was astonished at Yusuf's (peace be upon him) intellect and wisdom, and said: "You have spoken truly. Now tell me, how can I safeguard my kingdom and my people during the years of famine?" Yusuf (peace be upon him) said: "Allah the Exalted has revealed to me that the management of the kingdom and its stability during these seven years shall be in my hands, and that in the first seven years, whatever we plant, apart from a small portion of it, we should store the rest in its ear, and when the years of drought arrive we shall subsist upon them." The king considered him trustworthy and entrusted the administration of affairs to him. When the years of famine arrived, in the first year Yusuf (peace be upon him) sold provisions to the people in exchange for dirhams and dinars, until throughout Egypt all the cash wealth of the people came into the possession of Yusuf (peace be upon him). In the second year he gave them provisions in exchange for jewels and ornaments; in the third year in exchange for animals and livestock; in the fourth year in exchange for their giving up their male and female slaves; in the fifth year in exchange for property and real estate; in the sixth year in exchange for farms and rivers; and in the seventh year he gave them provisions by making them slaves, until by the end of the seventh year all the people throughout the kingdom of Egypt had become slaves of Yusuf (peace be upon him) and their wealth and possessions had come into his ownership. Then Yusuf (peace be upon him) said to the king: "You have seen how my Lord taught me and honoured me." The king said: "The decision is your decision." Yusuf (peace be upon him) said: "I take Allah as witness, and I seek your witness too, that you see: I have freed all the people of Egypt, and I have returned to them all their wealth and possessions, and I also return to you the throne, the crown, and the signet ring of kingship, on condition that you too act according to my way and conduct, and that you do not judge except by my judgement." The king said: "This is a matter of pride for me, and I bear witness that there is no god but the One Allah, and I bear witness that you are His prophet and messenger."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) જેલમાં હતા, ત્યારે જિબ્રઈલ તેમના ઉપર ઉતર્યા અને તેમને કહ્યું: "અલ્લાહે તમને અને તમારા પિતાને આ વિયોગ દ્વારા આઝમાયશમાં નાખ્યા છે, અને અલ્લાહ તઆલા તમને જેલમાંથી મુક્તિ આપશે. હવે અલ્લાહ પાસે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના અહલેબૈતના હકના વાસ્તે વિનંતી કરો કે તે તમને આ સ્થિતિમાંથી મુક્તિ આપે." ત્યારે યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ કહ્યું: "હે અલ્લાહ, હું તારાથી માગું છું કે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના અહલેબૈતના હકના વાસ્તે તું મને આ સ્થિતિમાંથી મુક્તિ આપ અને મારી રાહત અને ફરજને નજીક લાવ." પછી જિબ્રઈલે કહ્યું: "હે યૂસુફ સિદ્દીક, હું તમને ખુશખબરી આપું છું કે અલ્લાહ ત્રણ દિવસમાં તમને જેલમાંથી મુક્તિ આપશે અને મિસ્ર અને તેના લોકોને તમારા હુકમ અને તાબા હેઠળ રાખશે." તે જ રાત્રે મિસ્રના રાજાએ તે સ્વપ્ન જોયું અને ગભરાઈ ગયો અને પોતાના મદદગારો અને સાથીઓ સામે વાત મૂકી, પરંતુ કોઈને પણ તેની તાવીલ ખબર ન હતી, ત્યાં સુધી કે જે માણસ રાજાનો સાકી હતો અને યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ જેલમાં તેનું સ્વપ્ન સાચી રીતે તાવીલ કર્યું હતું, તેને યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) ની યાદ આવી અને કહ્યું: "હે રાજા, મને જેલ તરફ મોકલો, ત્યાં એક જ્ઞાની અને ધીરજવાન માણસ છે. જ્યારે તમે મારા અને મારા મિત્ર ઉપર ગુસ્સે થઈને અમને કેદ કર્યા હતા ત્યારે હું તેની સાથે પરિચિત થયો હતો, અને તેણે જેલમાં મારા અને મારા મિત્રના સ્વપ્નની સાચી તાવીલ કરી હતી; તેની તાવીલ પ્રમાણે મારો મિત્ર માર્યો ગયો અને હું જેલમાંથી બચી ગયો." રાજાએ તેને કહ્યું કે યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) પાસે જાય અને તેમને લાવે અને રાજાનો સંદેશો તેમને પહોંચાડે. જ્યારે રાજાનો સંદેશો યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) પાસે પહોંચ્યો, ત્યારે યૂસુફે ફરમાવ્યું: "હું તેના સન્માનની આશા કેવી રીતે રાખું, જ્યારે મારી નિર્દોષતા હોવા છતાં તેણે વર્ષો સુધી મને જેલમાં નાખ્યો?" જ્યારે રાજાએ આ સાંભળ્યું, ત્યારે તેણે મિસ્રની સ્ત્રીઓને બોલાવી અને તેમને યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) ના મામલા વિશે પૂછ્યું; તેમણે કહ્યું: حاشَ لِلّه‌ِ ما عَلِمْنا عَلَیْهِ مِنْ سُوءٍ [અલ્લાહ પાક છે, અમે તેમનામાં કોઈ ઐબ જોયો નથી!] (યૂસુફ/૫૧). જ્યારે રાજાને યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) ની નિર્દોષતા અને સ્ત્રીઓની સાજિશની ખબર પડી, ત્યારે તેણે એક કાસિદ જેલમાં મોકલ્યો અને તેમને જેલમાંથી મુક્ત કરાવ્યા અને પોતાની પાસે બોલાવ્યા અને પોતાનું સ્વપ્ન તેમને કહી સંભળાવ્યું. જ્યારે યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાનો અભિપ્રાય અને તે સ્વપ્નની તાવીલ તેને જણાવી, ત્યારે તે યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) ની અક્કલ અને દૂરંદેશીથી અચંબિત થયો અને કહ્યું: "તમે સાચું કહ્યું, હવે કહો કે હું દુષ્કાળના વર્ષોમાં મારા મુલક અને લોકોની હિફાઝત કેવી રીતે કરી શકું?" યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તઆલાએ મારા ઉપર વહી કરી છે કે આ સાત વર્ષોમાં મુલકનું સંચાલન અને તેની સ્થિરતા મારા હાથમાં હોય, અને પહેલા સાત વર્ષોમાં જે કંઈ પણ વાવીએ, તેમાંથી થોડા ભાગ સિવાય, બાકીને તેની ખોશામાં જ સંગ્રહી લઈએ, અને જ્યારે દુષ્કાળના વર્ષો આવે ત્યારે તેમાંથી નિભાવ કરીએ." રાજાએ તેમને અમીન માની અને કારભારનું સંચાલન તેમને સોંપ્યું. જ્યારે દુષ્કાળના વર્ષો આવ્યા, પહેલા વર્ષે યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) દિરહમ અને દીનારના બદલામાં લોકોને અન્ન વેચતા હતા, ત્યાં સુધી કે સમગ્ર મિસ્રમાં લોકોની બધી નકદ સંપત્તિ યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) ના કબજામાં આવી ગઈ; બીજા વર્ષે તેમને ઝવેરાત અને શણગારના બદલામાં અન્ન આપ્યું, અને ત્રીજા વર્ષે જાનવરો અને ઢોરના બદલામાં, ચોથા વર્ષે તેમની દાસી અને ગુલામોને આપવાના બદલામાં, અને પાંચમા વર્ષે મિલકત અને મુસ્તગલ્લાતના બદલામાં, અને છઠ્ઠા વર્ષે ખેતરો અને નહેરોના બદલામાં, અને સાતમા વર્ષે તેમને ગુલામ બનાવીને અન્ન આપ્યું, ત્યાં સુધી કે સાતમા વર્ષના અંતે સમગ્ર મિસ્ર મુલકમાં બધા લોકો યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) ના ગુલામ બની ગયા અને તેમનો બધો માલ-મિલકત તેમના કબજામાં આવી ગયો. ત્યારે યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ રાજાને ફરમાવ્યું: "તમે જોયું કે મારા પરવરદિગારે મને કેવી રીતે શીખવ્યું અને સન્માનિત કર્યો." રાજાએ કહ્યું: "રાય, તમારી રાય છે." યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ કહ્યું: "હું અલ્લાહને સાક્ષી બનાવું છું અને તારી પાસેથી પણ સાક્ષી માગું છું કે તું જુએ કે મેં મિસ્રના બધા લોકોને આઝાદ કરી દીધા અને તેમના બધા માલ-મિલકત તેમને પાછા આપી દીધા, અને તખ્ત અને તાજ અને શાહી મુદ્રિકા પણ તને પાછી આપું છું, આ શરતે કે તું પણ મારી રીત અને સીરત મુજબ કામ કરે અને મારા હુકમ સિવાય હુકમ ન કરે." રાજાએ કહ્યું: "આ મામલો મારા માટે ગૌરવનું કારણ છે, અને હું સાક્ષી આપું છું કે એક અલ્લાહ સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી, અને હું સાક્ષી આપું છું કે તમે તેના પયગંબર અને રસૂલ છો."