سورة يوسف

Verse 87 of 111

12:87

يا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخيهِ وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللهِ إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْكافِرُونَ

پسرانم! برويد، و از يوسف و برادرش جستجو كنيد؛ و از رحمت خدا مأيوس نشويد؛ كه تنها گروه كافران، از رحمت خدا مأيوس مى‌شوند!

O my sons! Go and inquire respecting Yusuf and his brother, and despair not of Allah's mercy; surely none despairs of Allah's mercy except the unbelieving people.

અય મારા ફરઝંદો! જાઓ અને યુસુફ તથા તેના ભાઇની તલાશ કરો અને અલ્લાહની રહેમતથી માયુસ ન થાઓ; બેશક અલ્લાહની રહેમતથી નાસ્તિકો સિવાય કોઇ નાઉમ્મીદ થતું નથી.

#1 پسرانم! بروید، و از یوسف و برادرش جستجو کنید My sons, go and search for Yusuf and his brother મારા દીકરાઓ! જાઓ, અને યૂસુફ તથા તેના ભાઈની શોધ કરો

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ حَنَانِ‌بْنِ‌سَدِیر عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ قُلْتُ لَهُ أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِ یَعْقُوبَ (علیه السلام) لِبَنِیهِ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ یُوسُفَ وَ أَخِیهِ أَ‌کَانَ یَعْلَمُ أَنَّهُ حَیٌّ وَ قَدْ فَارَقَهُ مُنْذُ عِشْرِینَ سَنَهًًْ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ کَیْفَ عَلِمَ قَالَ إِنَّهُ دَعَا فِی السَّحَرِ وَ سَأَلَ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَنْ یَهْبِطَ عَلَیْهِ مَلَکُ الْمَوْتِ فَهَبَطَ عَلَیْهِ بریالُ وَ هُوَ مَلَکُ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ بریالُ مَا حَاجَتُکَ یَا یَعْقُوبُ قَالَ أَخْبِرْنِی عَنِ الْأَرْوَاحِ تَقْبِضُهَا مُجْتَمِعَهًًْ أَوْ مُتَفَرِّقَهًًْ قَالَ بَلْ أَقْبِضُهَا مُتَفَرِّقَهًًْ رُوحاً رُوحاً قَالَ لَهُ فَأَخْبِرْنِی هَلْ مَرَّ بِکَ رُوحُ یُوسُفَ (علیه السلام) فِیمَا مَرَّ بِکَ قَالَ لَا فَعَلِمَ یَعْقُوبُ (علیه السلام) أَنَّهُ حَیٌّ فَعِنْدَ ذَلِکَ قَالَ لِوُلْدِهِ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ یُوسُفَ وَ أَخِیهِ.

امام باقر (علیه السلام)- حنان‌بن‌سدیر گوید: به امام باقر (علیه السلام) عرض کردم: «آیا ممکن است معنای این جمله‌ی یعقوب (علیه السلام) به فرزندانش را برای من توضیح بدهید؛ اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن یُوسُفَ وَ أَخِیهِ آیا یعقوب (علیه السلام) که بیست‌سال پیش از یوسف (علیه السلام)، دور شده بود می‌دانست که او زنده است»؟ فرمود: «آری». من عرض کردم: «چطور می‌دانست»؟ امام فرمود: «در سحرگاهان، دست به دعا گشود و از درگاه خداوند متعال درخواست نمود که فرشته‌ی مرگ بر او فرود آید؛ «تربال» فرشته‌ی مرگ بر او نازل شد و از یعقوب (علیه السلام) پرسید: چه درخواستی داری»؟ یعقوب (علیه السلام) گفت: «درباره‌ی روح مردمان، با من سخن بگوی؛ آیا آن‌ها را گروهی در چنگ می‌گیری یا تک‌تک به سراغ آن‌ها می‌روی»؟ تربال گفت: «من روح آدمیان را تک‌تک، در چنگ می‌گیرم». یعقوب (علیه السلام) از او پرسید: «آیا در میان ارواحی که تاکنون در چنگ گرفته‌ای، روح یوسف (علیه السلام) را نیافته‌ای»؟ تربال گفت: «نه». یعقوب (علیه السلام) فهمید که یوسف (علیه السلام)، زنده است و در همین جا به پسرانش گفت: اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن یُوسُفَ وَ أَخِیهِ».

Imam Baqir (peace be upon him): Hanan ibn Sadir said: I said to Imam Baqir (peace be upon him): "Can you explain to me the meaning of this statement of Yaqub (peace be upon him) to his sons; اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ [Go and inquire about Yusuf and his brother] — did Yaqub (peace be upon him), who had been separated from Yusuf (peace be upon him) twenty years earlier, know that he was alive?" He said: "Yes." I said: "How did he know?" The Imam said: "At the time of dawn, he raised his hands in supplication and asked Allah the Exalted that the Angel of Death descend upon him; 'Tirbal', the Angel of Death, descended upon him and asked Yaqub (peace be upon him): What is your request?" Yaqub (peace be upon him) said: "Speak to me about the souls of people; do you seize them in a group or do you go to them one by one?" Tirbal said: "I seize the souls of humans one by one." Yaqub (peace be upon him) asked him: "Among the souls that you have seized up to now, have you not found the soul of Yusuf (peace be upon him)?" Tirbal said: "No." Yaqub (peace be upon him) understood that Yusuf (peace be upon him) was alive, and at this very point he said to his sons: اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ [Go and inquire about Yusuf and his brother]."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): હનાન બિન સદીર કહે છે: મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "શું આપ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના પોતાના પુત્રોને કહેલા આ વાક્યનો અર્થ મને સમજાવી શકો છો; اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ [જાઓ અને યુસુફ અને તેના ભાઈની તપાસ કરો] શું યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) જેઓ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)થી વીસ વર્ષ પહેલા દૂર થયા હતા, જાણતા હતા કે તેઓ જીવિત છે?" તમે ફરમાવ્યું: "હા." મેં અરજ કરી: "કેવી રીતે જાણતા હતા?" ઇમામે ફરમાવ્યું: "સવારના પહોરમાં, દુઆ માટે હાથ ઉઠાવ્યા અને અલ્લાહ તઆલાના દરબારમાં વિનંતી કરી કે મૌતના ફરિશ્તા તેમના પર ઉતરે; 'તિરબાલ' મૌતના ફરિશ્તા તેમના પર નાઝિલ થયા અને યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછ્યું: આપની શું વિનંતી છે?" યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "લોકોની રૂહ વિશે મને કહો; શું આપ તેમને સામૂહિક રીતે પકડો છો કે એક એક પાસે જાઓ છો?" તિરબાલે કહ્યું: "હું આદમીઓની રૂહને એક એક કરીને પકડું છું." યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ તેમને પૂછ્યું: "શું અત્યાર સુધી જે રૂહો આપે પકડી છે તેમાં, યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ની રૂહ નથી મળી?" તિરબાલે કહ્યું: "નહીં." યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) સમજી ગયા કે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) જીવિત છે અને એ જ સ્થાને પોતાના પુત્રોને કહ્યું: اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ [જાઓ અને યુસુફ અને તેના ભાઈની તપાસ કરો]."

#2 پسرانم! بروید، و از یوسف و برادرش جستجو کنید My sons, go and search for Yusuf and his brother મારા દીકરાઓ! જાઓ, અને યૂસુફ તથા તેના ભાઈની શોધ કરો

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) عَادَ إِلَی الْحَدِیثِ الْأَوَّلِ قَالَ وَ اشْتَدَّ حُزْنُهُ یَعْنِی یَعْقُوبَ حَتَّی تَقَوَّسَ ظَهْرُهُ وَ أَدْبَرَتِ الدُّنْیَا عَنْ یَعْقُوبَ وَ وُلْدِهِ حَتَّی احْتَاجُوا حَاجَهًًْ شَدِیدَهًًْ وَ فَنِیَتْ مِیَرُهُمْ فَعِنْدَ ذَلِکَ قَالَ یَعْقُوبُ لِوُلْدِهِ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ یُوسُفَ وَ أَخِیهِ وَ لا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللهِ إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ فَخَرَجَ مِنْهُمْ نَفَرٌ وَ بَعَثَ مَعَهُمْ بِضَاعَهًًْ یَسِیرَهًًْ وَ کَتَبَ مَعَهُمْ کِتَاباً إِلَی عَزِیزِ مِصْرَ یَعْطِفُهُ عَلَی نَفْسِهِ وَ وُلْدِهِ وَ أَوْصَی وُلْدَهُ أَنْ یَبْدُوا بِدَفْعِ کِتَابِهِ قَبْلَ الْبِضَاعَهًِْ فَکَتَبَ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ إِلَی عَزِیزِ مِصْرَ وَ مَظْهَرِ الْعَدْلِ وَ مُوفِی الْکَیْلِ مِنْ یَعْقُوب بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلِ اللَّهِ صَاحِبِ نُمْرُودَ الَّذِی جَمَعَ لِإِبْرَاهِیمَ الْحَطَبَ وَ النَّارَ لِیُحْرِقَهُ بِهَا فَجَعَلَ اللَّهُ عَلَیْهِ بَرْداً وَ سَلَاماً وَ أَنْجَاهُ مِنْهَا أُخْبِرُکَ أَیُّهَا الْعَزِیزُ أَنَّا أَهْلُ بَیْتٍ قَدِیمٍ لَمْ یَزَلِ الْبَلَاءُ إِلَیْنَا سَرِیعاً مِنَ اللَّهِ لِیَبْلُوَنَا بِذَلِکَ عِنْدَ السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ أَنَّ مَصَائِبَ تَتَابَعَتْ عَلَیَّ مُنْذُ عِشْرِینَ سَنَهًًْ أَوَّلُهَا أَنَّهُ کَانَ لِیَ ابْنٌ سَمَّیْتُهُ یُوسُفَ وَ کَانَ سُرُورِی مِنْ بَیْنِ وُلْدِی وَ قُرَّهًَْ عَیْنِی وَ ثَمَرَهًَْ فُؤَادِی وَ أَنَّ إِخْوَتَهُ مِنْ غَیْرِ أُمِّهِ سَأَلُونِی أَنْ أَبْعَثَهُ مَعَهُمْ یَرْتَعْ وَ یَلْعَبْ فَبَعَثْتُهُ مَعَهُمْ بُکْرَهًًْ وَ إِنَّهُمْ جَاءُونِی عِشاءً یَبْکُونَ وَ جَاءُونِی عَلی قَمِیصِهِ بِدَمٍ کَذِبٍ فَزَعَمُوا أَنَّ الذِّئْبَ أَکَلَهُ فَاشْتَدَّ لِفَقْدِهِ حُزْنِی وَ کَثُرَ عَلَی فِرَاقِهِ بُکَائِی حَتَّی ابْیَضَّتْ عَیْنَایَ مِنَ الْحُزْنِ وَ أَنَّهُ کَانَ لَهُ أَخٌ مِنْ خَالَتِهِ وَ کُنْتُ بِهِ مُعْجَباً وَ عَلَیْهِ رَفِیقاً وَ کَانَ لِی أَنِیساً وَ کُنْتُ إِذَا ذَکَرْتُ یُوسُفَ ضَمَمْتُهُ إِلَی صَدْرِی فَیَسْکُنُ بَعْضُ مَا أَجِدُ فِی صَدْرِی وَ أَنَّ إِخْوَتَهُ ذَکَرُوا لِی أَنَّکَ أَیُّهَا الْعَزِیزُ سَأَلْتَهُمْ عَنْهُ وَ أَمَرْتَهُمْ أَنْ یَأْتُوکَ بِهِ وَ إِنْ لَمْ یَأْتُوکَ بِهِ مَنَعْتَهُمُ الْمِیرَهًَْ لَنَا مِنَ الْقَمْحِ مِنْ مِصْرَ فَبَعَثْتُهُ مَعَهُمْ لِیَمْتَارُوا لَنَا قَمْحاً فَرَجَعُوا إِلَیَّ فَلَیْسَ هُوَ مَعَهُمْ وَ ذَکَرُوا أَنَّهُ سَرَقَ مِکْیَالَ الْمَلِکِ وَ نَحْنُ أَهْلُ بَیْتٍ لَا نَسْرِقُ وَ قَدْ حَبَسْتَهُ وَ فَجَعْتَنِی بِهِ وَ قَدِ اشْتَدَّ لِفِرَاقِهِ حُزْنِی حَتَّی تَقَوَّسَ لِذَلِکَ ظَهْرِی وَ عَظُمَتْ بِهِ مُصِیبَتِی مَعَ مَصَائِبَ مُتَتَابِعَاتٍ عَلَیَ فَمُنَّ عَلَیَّ بِتَخْلِیَهًِْ سَبِیلِهِ وَ إِطْلَاقِهِ مِنْ مَحْبَسِهِ وَ طَیِّبْ لَنَا الْقَمْحَ وَ اسْمَحْ لَنَا فِی السِّعْرِ وَ عَجِّلْ سَرَاحَ آلِ یَعْقُوبَ فَلَمَّا مَضَی وُلْدُ یَعْقُوبَ مِنْ عِنْدِهِ نَحْوَ مِصْرَ بِکِتَابِهِ نَزَلَ جَبْرَئِیلُ عَلَی یَعْقُوبَ فَقَالَ لَهُ یَا یَعْقُوبُ إِنَّ رَبَّکَ یَقُولُ لَکَ مَنِ ابْتَلَاکَ بِمَصَائِبِکَ الَّتِی کَتَبْتَ بِهَا إِلَی عَزِیزِ مِصْرَ قَالَ یَعْقُوبُ أَنْتَ بَلَوْتَنِی بِهَا عُقُوبَهًًْ مِنْکَ وَ أَدَباً لِی قَالَ اللَّهُ فَهَلْ کَانَ یَقْدِرُ عَلَی صَرْفِهَا عَنْکَ أَحَدٌ غَیْرِی قَالَ یَعْقُوبُ اللَّهُمَّ لَا قَالَ أَ فَمَا اسْتَحْیَیْتَ مِنِّی حِینَ شَکَوْتَ مَصَائِبَکَ إِلَی غَیْرِی وَ لَمْ تَسْتَغِثْ بِی وَ تَشْکُو مَا بِکَ إِلَیَّ فَقَالَ یَعْقُوبُ أَسْتَغْفِرُکَ یَا إِلَهِی وَ أَتُوبُ إِلَیْکَ وَ أَشْکُو بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَیْکَ فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قَدْ بَلَغْتُ بِکَ یَا یَعْقُوبُ وَ بِوُلْدِکَ الْخَاطِئِین الْغَایَهًَْ فِی أَدَبِی وَ لَوْ کُنْتَ یَا یَعْقُوبُ شَکَوْتَ مَصَائِبَکَ إِلَیَّ عِنْدَ نُزُولِهَا بِکَ وَ اسْتَغْفَرْتَ وَ تُبْتَ إِلَیَّ مِنْ ذَنْبِکَ لَصَرَفْتُهَا عَنْکَ بَعْدَ تَقْدِیرِی إِیَّاهَا عَلَیْکَ وَ لَکِنَّ الشَّیْطَانَ أَنْسَاکَ ذِکْرِی فَصِرْتَ إِلَی الْقُنُوطِ مِنْ رَحْمَتِی وَ أَنَا اللَّهُ الْجَوَادُ الْکَرِیمُ أُحِبُّ عِبَادِیَ الْمُسْتَغْفِرِینَ التَّائِبِینَ الرَّاغِبِینَ إِلَیَّ فِیمَا عِنْدِی یَا یَعْقُوبُ أَنَا رَادٌّ إِلَیْکَ یُوسُفَ وَ أَخَاهُ وَ مُعِیدٌ إِلَیْکَ مَا ذَهَبَ مِنْ مَالِکَ وَ لَحْمِکَ وَ دَمِکَ وَ رَادٌّ إِلَیْکَ بَصَرَکَ وَ یَقُومُ لَکَ ظَهْرُکَ فَطِبْ نَفْساً وَ قَرَّ عَیْناً وَ إِنَّ الَّذِی فَعَلْتُهُ بِکَ کَانَ أَدَباً مِنِّی لَکَ فَاقْبَلْ أَدَبِی وَ مَضَی وُلْدُ یَعْقُوبَ بِکِتَابِهِ نَحْوَ مِصْرَ حَتَّی دَخَلُوا عَلَی یُوسُفَ فِی دَارِ الْمَمْلَکَهًِْ {فَ} قالُوا یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ وَ تصَدَّقْ عَلَیْنا بِأَخِینَا ابْنِ یَامِینَ وَ هَذَا کِتَابُ أَبِینَا یَعْقُوبَ إِلَیْکَ فِی أَمْرِهِ یَسْأَلُکَ أَنْ تَمُنَّ بِهِ عَلَیْهِ قَالَ فَأَخَذَ یُوسُفُ کِتَابَ یَعْقُوبَ فَقَبَّلَهُ وَ وَضَعَهُ عَلَی عَیْنَیْهِ وَ بَکَی وَ انْتَحَبَ حَتَّی بَلَّتْ دُمُوعُهُ الْقَمِیصَ الَّذِی عَلَیْهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَیْهِمْ فَ قالَ هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِیُوسُفَ مِنْ قَبْلُ وَ أَخِیهِ مِنْ بَعْدُ قالُوا أَ إِنَّکَ لَأَنْتَ یُوسُفُ قالَ أَنَا یُوسُفُ وَ هذا أَخِی قَدْ مَنَّ اللهُ عَلَیْنا ... قالُوا تَاللهِ لَقَدْ آثَرَکَ اللهُ عَلَیْنا ... فَلَا تَفْضَحْنَا وَ لَا تُعَاقِبْنَا الْیَوْمَ وَ اغْفِرْ لَنَا قالَ لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ یَغْفِرُ اللهُ لَکُم.

امام باقر (علیه السلام)- یعقوب (علیه السلام)، حزن او شدّت یافت یعنی که پشت او خمیده گشت. از سوی دیگر، دنیا چنان به یعقوب (علیه السلام) و فرزندانش پشت کرد که در وادی فقر و نیاز غلتیدند و هرآنچه از آذوقه داشتند، به انتها رسید. در این‌هنگام، یعقوب (علیه السلام) به پسرانش گفت: اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن یُوسُفَ وَ أَخِیهِ وَ لاَ تَیْأَسُواْ مِن رَّوْحِ الله إِنَّهُ لاَ یَیْأَسُ مِن رَّوْحِ الله إِلاَّ الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ برخی از پسران یعقوب (علیه السلام) همراه با مقدار کمی کالا که یعقوب (علیه السلام) همراه آنان کرد، به‌سوی مصر روانه شدند. یعقوب (علیه السلام) نامه‌ای به عزیز مصر نوشت که آن را نیز به پسرانش سپرد تا با خود به مصر ببرند. یعقوب (علیه السلام) در این نامه، خواهان لطف و مهربانی و عطوفت عزیز مصر بر خویش و پسرانش شده بود. او به فرزندانش سفارش کرد که قبل از کالاها نامه را به عزیز مصر تحویل دهند. یعقوب (علیه السلام) در آن نامه، این چنین نوشته بود: بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ؛ خدمت عزیز مصر که آشکارکننده‌ی عدل و داد و برپادارنده‌ی میزان است. از یعقوب‌بن‌اسحاق بن‌ابراهیم خلیل الله (علیه السلام)، همان‌که در زمان نمرود می‌زیست و نمرود همان [پادشاهی] بود که هیزم بسیاری گرد آورد و آتش بزرگی برافروخت تا ابراهیم (علیه السلام) را در آتش بسوزاند؛ امّا خداوند، آتش را بر ابراهیم (علیه السلام)، گلستان کرد و او را از آن نجات بخشید. [ای عزیز مصر]! به پیشگاه تو بازگو می‌کنم که ما خانواده‌ای اصیل هستیم. همواره بلا از سوی خداوند، شتابناک به‌سوی ما می‌رسد تا خداوند، بدین‌سان ما را در آسایش و دشواری بیازماید. بیست سال است که مصیبت‌های روزگار، پی‌درپی و متوالی بر من فرود می‌آید. نخستین مصیبت درباره‌ی پسرم بود. پسری داشتم که او را یوسف (علیه السلام) نامیدم. او مایه‌ی شادمانی و سُرور من و نور چشم و میوه‌ی دلم بود. برادران ناتنی او از من خواستند که او را برای بازی و گردش در صحرا همراه آنان بفرستم. صبح هنگام، او را با آنان روانه کردم. امّا شامگاهان، برادران نزد من آمده و می‌گریستند. آنان پیراهن او را به دروغ به خون آغشته کرده و پیش من آوردند و ادّعا می‌کردند که گرگ، یوسف را دریده است. دوری او بر من، سخت گران آمد و در فراق او چنان گریستم که بینایی چشمانم از دست رفت. یوسف (علیه السلام)، برادری داشت از خاله‌اش که من او را سخت دوست می‌داشتم و همدم و همراه و مونس تنهایی‌هایم بود. چون یوسف (علیه السلام) در خاطرم می‌آمد، او را به سینه‌ام می‌فشردم تا زخمی که در سینه‌ام بود، اندکی آرام گیرد. ای عزیز مصر! برادرانش برای من خبر آورده‌اند که تو از ایشان، درباره‌ی این برادرشان پرسیده‌ای و به آنان فرمان داده‌ای تا او را به نزد تو آورند و تهدید کرده‌ای که اگر او را به پیشگاه تو نیاورند، ما را از آذوقه که همان گندم سرزمین مصر است، محروم خواهی ساخت. پس او را با ایشان راهی کردم تا برایمان گندم و آذوقه بیاورند. امّا ایشان بازگشتند، بی‌آنکه او آنان را همراهی کند. به من گفتند که او پیمانه‌ی شاهی را به سرقت برده است. ما از خانواده‌ای هستیم که دزدی در خصلت و مرام ما نیست؛ امّا تو او را به جرم دزدی به حبس انداختی و یک‌باره مرا به فراق دردناک او مبتلا ساختی. از مصیبت فراق او چنان زخمی بر سینه‌ام نشست که پشتم خمیده شده و بار اندوه و مصیبت من، سخت گران آمده؛ چراکه این بلاها پی‌درپی بر من فرود آمدند. پس منّت بر من تمام کن و او را از حبس خویش، بیرون آور و راه او را باز کن و برایمان گندمی نیکو بفرست و در قیمت، مدارا کن و در راهی‌کردن آل‌یعقوب شتاب گیر». زمانی‌که پسران یعقوب (علیه السلام) به همراه نامه‌ی او به سمت مصر می‌رفتند، جبرئیل بر یعقوب (علیه السلام) فرود آمد و به او گفت: «ای یعقوب (علیه السلام)! پروردگارت به تو چنین می‌گوید: چه کسی تو را به مصیبت‌هایی که با عزیز مصر در میان نهادی، مبتلا ساخته است»؟ یعقوب (علیه السلام) گفت: «پروردگارا! این تو بودی که برای مجازات و تأدیب من، مرا به وادی بلا مبتلا ساختی». خداوند فرمود: «آیا جز من کسی می‌تواند این بلایا را از تو برگیرد»؟ یعقوب (علیه السلام) گفت: «خیر، ای پروردگار»! پروردگار فرمود: «از من شرم نکردی که زخم‌ها و دردهایت را با کسی غیر از من در میان نهادی و درد و اندوه خویش را به پیشگاه من نیاوردی و از من دادخواهی نکردی»؟! یعقوب (علیه السلام) گفت: «پروردگارا، از تو طلب مغفرت نموده و به درگاهت توبه می‌آورم و غم و اندوه خویش را در پیشگاه تو از سینه بیرون می‌ریزم». خداوند تبارک‌وتعالی فرمود: «ای یعقوب (علیه السلام)! تو و فرزندان خطاکارت را نهایتِ ادب کرده‌ام. اگر مصیبت‌ها و نگون‌بختی‌هایی که در تقدیر تو آمد، با من در میان می‌گذاشتی و طلب بخشش و استغفار می‌کردی و از گناهت توبه می‌نمودی، من آن مصائبی که در پیشانی‌نوشت تو نگاشته بودم، از صفحه‌ی تقدیر تو برمی‌گرفتم. امّا شیطان، یاد مرا از خاطر تو برد و تو مرا فراموش کردی و از رحمت من ناامید گشتی و حال آنکه من همان خداوند بسیار بخشنده و کریم هستم و آن گروه از بندگانی را دوست می‌دارم که به درگاه من توبه می‌آورند و به استغفار می‌نشینند و به آنچه نزد من است چشم انتظارند. ای یعقوب (علیه السلام)! من یوسف (علیه السلام) و برادرش را به تو باز خواهم گرداند؛ مال و گوشت و خونی که از دست تو رفته است را به تو باز پس خواهم داد؛ نور چشمانت را دوباره به تو خواهم داد و خمیدگی پشت تو را نیز راست خواهم کرد، پس شادمان باش و چشم خویش، روشن بدار که آنچه با تو کردم به‌جهت آن بود که تو را ادب کنم؛ پس ادب مرا بپذیر». امام فرمود: «پسران یعقوب (علیه السلام) همراه با نامه‌ی پدر به‌سوی مصر روانه شدند. هنگامی‌که به کاخ پادشاهی رسیدند و هنگامی‌که آن‌ها بر او (یوسف) وارد شدند، گفتند: «ای عزیز [مصر]! ما و خاندان ما را پریشانی [و قحطی] فراگرفته، و بهای اندکی [برای تهیّه‌ی موادّ غذایی] با خود آورده‌ایم؛ پیمانه را برای ما کامل کن؛ و بر ما تصدّق و بخشش نما. ( یوسف/۸۸ ). درباره‌ی برادرمان بنیامین، و این نیز نامه‌ی پدرمان یعقوب (علیه السلام) است که درباره‌ی برادرمان بنیامین با تو سخن گفته و از تو درخواست کرده تا بر او منّت نهی و راه بنیامین را باز کرده و او را از حبس بیرون کنی». امام (علیه السلام) فرمود: «یوسف (علیه السلام)، نامه‌ی پدرش یعقوب (علیه السلام) را گرفته و آن را بوسید و بر چشمانش نهاد و چنان گریست و نوحه کرد که پیراهنی که بر تن داشت از اشک‌های او خیس شد. آنگاه، به پیش برادران آمد و به آنان گفت: آیا دانستید با یوسف و برادرش چه کردید. ( یوسف/۸۹ ) پیش از این و پس از وی»؟ گفتند: «آیا تو همان یوسفی»؟! گفت: «[آری] من یوسفم، و این برادر من است! خداوند بر ما منّت گذارد هرکس تقوا پیشه کند، و شکیبایی و استقامت نماید، [سرانجام پیروز می‌شود] چراکه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی‌کند»! گفتند: «به خدا سوگند، خداوند تو را بر ما برتری بخشیده است. ( یوسف/۹۱۹۰ ) پس ما را رسوا مکن و از مجازات کنونی ما درگذر و گناهان ما را ببخشای. [یوسف] گفت: «امروز ملامت و توبیخی بر شما نیست! خداوند شما را می‌بخشد». ( یوسف/۹۲ ).

Imam Baqir (peace be upon him): Yaqub's (peace be upon him) grief intensified — meaning that his back became bent. On the other hand, the world so turned its back on Yaqub (peace be upon him) and his sons that they fell into the valley of poverty and need, and whatever provisions they had were exhausted. At that time, Yaqub (peace be upon him) said to his sons: اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن یُوسُفَ وَ أَخِیهِ وَ لاَ تَیْأَسُواْ مِن رَّوْحِ الله إِنَّهُ لاَ یَیْأَسُ مِن رَّوْحِ الله إِلاَّ الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ [Go and inquire about Yusuf and his brother, and do not despair of Allah's mercy; indeed none despairs of Allah's mercy except the disbelieving people]. Some of Yaqub's (peace be upon him) sons set out for Egypt along with a small amount of goods that Yaqub (peace be upon him) sent with them. Yaqub (peace be upon him) wrote a letter to the Aziz of Egypt and entrusted it to his sons to carry with them to Egypt. In this letter, Yaqub (peace be upon him) requested the kindness, mercy and compassion of the Aziz of Egypt for himself and his sons. He instructed his sons to hand over the letter to the Aziz of Egypt before the goods. Yaqub (peace be upon him) wrote in that letter as follows: "بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ [In the name of Allah, the Most Compassionate, the Most Merciful]. To the Aziz of Egypt, the manifester of justice and equity and the upholder of the balance. From Yaqub ibn Ishaq ibn Ibrahim Khalil Allah (peace be upon him), the same one who lived in the time of Nimrod — and Nimrod was that [king] who gathered great quantities of firewood and kindled a huge fire to burn Ibrahim (peace be upon him) in it; but Allah made the fire a garden of flowers for Ibrahim (peace be upon him) and delivered him from it. [O Aziz of Egypt]! I relate to your presence that we are a family of noble descent. Trial from Allah has always come swiftly upon us, so that Allah may thereby test us in ease and hardship. For twenty years, the calamities of the times have descended upon me one after another. The first calamity concerned my son. I had a son whom I named Yusuf (peace be upon him). He was the source of my joy and delight, the light of my eyes and the fruit of my heart. His half-brothers asked me to send him with them to play and roam in the desert. In the morning, I sent him with them. But in the evening, the brothers came to me weeping. They had falsely stained his shirt with blood and brought it before me, claiming that a wolf had devoured Yusuf. His separation weighed heavily upon me, and I wept so much over his loss that the sight of my eyes was gone. Yusuf (peace be upon him) had a brother from his aunt whom I loved dearly and who was my companion and friend in my loneliness. Whenever Yusuf (peace be upon him) came to my mind, I would press him to my chest so that the wound in my chest might be somewhat eased. O Aziz of Egypt! His brothers have brought me the news that you inquired from them about this brother of theirs, ordered them to bring him to you, and threatened that if they did not bring him to your presence, you would deprive us of provisions, which is the wheat of the land of Egypt. So I sent him with them to bring us wheat and provisions. But they returned without him accompanying them. They told me that he had stolen the royal measuring cup. We are from a family in whose nature and character theft has no place; yet you have imprisoned him on the charge of theft and at once afflicted me with the painful separation from him. From the calamity of his separation, such a wound has been placed on my chest that my back has become bent, and the burden of my grief and calamity has become very heavy, for these trials have descended upon me one after another. So bestow your favour upon me fully and release him from your prison, open his way, send us good wheat, be lenient with us in the price, and hasten the release of the family of Yaqub." When Yaqub's (peace be upon him) sons were on their way to Egypt with his letter, Jibrail descended upon Yaqub (peace be upon him) and said to him: "O Yaqub (peace be upon him)! Your Lord says to you: Who is it that afflicted you with the calamities you have laid out to the Aziz of Egypt?" Yaqub (peace be upon him) said: "O my Lord! It was You who afflicted me with the valley of trial in order to punish and discipline me." Allah said: "Can anyone other than Me remove these trials from you?" Yaqub (peace be upon him) said: "No, O Lord!" The Lord said: "Were you not ashamed before Me that you laid out your wounds and pains to someone other than Me, and did not bring your pain and grief to My presence, and did not seek redress from Me?!" Yaqub (peace be upon him) said: "O Lord, I seek forgiveness from You and turn in repentance to Your threshold, and I pour out my sorrow and grief from my chest before Your presence." Allah the Blessed and Exalted said: "O Yaqub (peace be upon him)! I have disciplined you and your erring sons to the utmost. Had you laid out to Me the calamities and misfortunes that came in your decree, and asked forgiveness and repented from your sin, I would have removed those calamities which I had inscribed on your forehead from the page of your decree. But Satan made you forget My remembrance, and you forgot Me and became despairing of My mercy — whereas I am that Allah, the Most Generous, the Most Noble, and I love those of My servants who turn in repentance to My threshold and sit in seeking forgiveness and who wait expectantly for what is with Me. O Yaqub (peace be upon him)! I shall return Yusuf (peace be upon him) and his brother to you; I shall restore to you the wealth, flesh and blood that has gone from you; I shall give you back the light of your eyes and straighten the bend in your back. So rejoice and cool your eyes, for what I did to you was in order to discipline you; so accept My discipline." The Imam said: "The sons of Yaqub (peace be upon him) set out for Egypt with their father's letter. When they reached the royal palace and when they entered upon him (Yusuf), they said: 'O Aziz [of Egypt]! Distress [and famine] has overtaken us and our family, and we have brought only a small sum [for procuring foodstuffs]; fill up the measure for us, and give us alms and charity. (Yusuf/88) Regarding our brother Binyamin, and this is also the letter of our father Yaqub (peace be upon him), who has spoken to you about our brother Binyamin and asked you to bestow your favour upon him and open Binyamin's way and release him from prison.'" The Imam (peace be upon him) said: "Yusuf (peace be upon him) took his father Yaqub's (peace be upon him) letter, kissed it, placed it on his eyes, and wept and lamented so much that the shirt he was wearing became wet from his tears. Then he came forward to the brothers and said to them: 'Do you know what you did with Yusuf and his brother (Yusuf/89) before this and after him?' They said: 'Are you indeed Yusuf?!' He said: '[Yes] I am Yusuf, and this is my brother! Allah has bestowed His favour upon us. Whoever adopts piety and shows patience and steadfastness [will ultimately triumph], for indeed Allah does not waste the reward of the doers of good!' They said: 'By Allah, Allah has preferred you over us. (Yusuf/90-91) So do not disgrace us and pardon us from present punishment, and forgive our sins.' [Yusuf] said: 'Today there is no blame or reproach upon you! Allah will forgive you.' (Yusuf/92)."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ), તેમનું દુઃખ તીવ્ર બન્યું, એટલે કે તેમની પીઠ વળી ગઈ. બીજી બાજુ, દુનિયાએ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના પુત્રો પર એવી પીઠ ફેરવી કે તેઓ ગરીબી અને જરૂરિયાતની ખીણમાં પડ્યા અને તેમની પાસે જે કંઈ ખોરાક હતો તે સમાપ્ત થઈ ગયું. તે વખતે, યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પુત્રોને કહ્યું: اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن یُوسُفَ وَ أَخِیهِ وَ لاَ تَیْأَسُواْ مِن رَّوْحِ الله إِنَّهُ لاَ یَیْأَسُ مِن رَّوْحِ الله إِلاَّ الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ [જાઓ અને યુસુફ અને તેમના ભાઈની શોધ કરો, અને અલ્લાહની રહમતથી નિરાશ ન થાઓ; ખરેખર અલ્લાહની રહમતથી કાફિર લોકો સિવાય કોઈ નિરાશ થતું નથી]. યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના કેટલાક પુત્રો, યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ તેમની સાથે મોકલેલ થોડા સામાન સાથે, મિસ્ર તરફ રવાના થયા. યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ મિસ્રના અઝીઝને એક પત્ર લખ્યો અને તે પણ પોતાના પુત્રોને સોંપ્યો કે તેઓ પોતાની સાથે મિસ્ર લઈ જાય. યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ આ પત્રમાં પોતાની અને પોતાના પુત્રો પર મિસ્રના અઝીઝની કૃપા, દયા અને કરુણાની માંગણી કરી હતી. તેમણે પોતાના પુત્રોને સૂચના આપી કે સામાન પહેલાં પત્ર મિસ્રના અઝીઝને સોંપે. યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ તે પત્રમાં આ પ્રમાણે લખ્યું હતું: "بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ [અલ્લાહના નામથી, જે અત્યંત કૃપાળુ, અત્યંત દયાળુ છે]. મિસ્રના અઝીઝની ખિદમતમાં, જે અદલ અને ઇન્સાફના પ્રગટકર્તા અને તુલાના સ્થાપક છે. યાકૂબ બિન ઇસ્હાક બિન ઇબ્રાહીમ ખલીલુલ્લાહ (અલયહિસ્સલામ) તરફથી, તે જ જેઓ નમરૂદના સમયમાં જીવ્યા હતા અને નમરૂદ તે જ [બાદશાહ] હતો જેણે ખૂબ લાકડાં એકઠાં કર્યાં અને એક મોટી આગ સળગાવી, જેથી ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ને આગમાં બાળી નાખે; પરંતુ અલ્લાહે તે આગને ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) માટે બગીચો બનાવી દીધો અને તેમને તેમાંથી બચાવ્યા. [હે મિસ્રના અઝીઝ]! તમારી હાજરીમાં વર્ણવું છું કે અમે એક ખાનદાની કુટુંબ છીએ. હંમેશા અલ્લાહ તરફથી બલા ઝડપથી અમારા સુધી પહોંચે છે જેથી અલ્લાહ આ રીતે અમને સુખ અને દુઃખમાં અજમાવે. વીસ વર્ષથી, જમાનાની મુસીબતો એક પછી એક મારા પર ઊતરી રહી છે. પહેલી મુસીબત મારા પુત્ર વિશે હતી. મારો એક પુત્ર હતો જેનું નામ મેં યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) રાખ્યું. તે મારી ખુશી અને આનંદનું કારણ, મારી આંખોનો પ્રકાશ અને મારા હૃદયનું ફળ હતો. તેના ઓરમાયા ભાઈઓએ મારી પાસેથી માંગણી કરી કે તેને રમત અને સહેલગાહ માટે તેમની સાથે જંગલમાં મોકલું. સવારે, મેં તેને તેમની સાથે રવાના કર્યો. પરંતુ સાંજે, ભાઈઓ મારી પાસે આવ્યા અને રડતા હતા. તેમણે તેનું પિરાહન ખોટી રીતે ખૂનથી રંગીને મારી પાસે લાવ્યા અને દાવો કરી રહ્યા હતા કે વરુએ યુસુફને ફાડી નાખ્યો છે. તેનું દૂર થવું મારા પર ખૂબ ભારે પડ્યું અને તેની જુદાઈમાં હું એટલો રડ્યો કે મારી આંખોની બીનાઈ જતી રહી. યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)નો એક ભાઈ તેની ખાલા તરફથી હતો, જેને હું ખૂબ ચાહતો હતો અને તે મારા એકલાપણાનો સંગાથી અને સાથી અને દોસ્ત હતો. જ્યારે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) મારા ખયાલમાં આવતા, હું તેને મારી છાતીએ દબાવતો જેથી મારી છાતીમાં જે ઘાવ હતો તે થોડો શાંત થાય. હે મિસ્રના અઝીઝ! તેના ભાઈઓ મારા માટે ખબર લાવ્યા છે કે તમે તેમનાથી આ તેમના ભાઈ વિશે પૂછ્યું છે અને તેમને હુકમ કર્યો છે કે તેને તમારી પાસે લાવે, અને ધમકી આપી છે કે જો તેને તમારી હાજરીમાં ન લાવે, તો તમે અમને ખોરાકથી, જે મિસ્રની જમીનનો ઘઉં છે, વંચિત કરી દેશો. તો મેં તેને તેમની સાથે રવાના કર્યો કે અમારા માટે ઘઉં અને ખોરાક લાવે. પરંતુ તેઓ પાછા આવ્યા, તેના તેમની સાથે વગર. મને કહ્યું કે તેણે બાદશાહી માપ ચોર્યો છે. અમે એવા કુટુંબમાંથી છીએ કે જેમની આદત અને સ્વભાવમાં ચોરી નથી; પરંતુ તમે તેને ચોરીના જુર્મમાં કેદ કરી લીધો અને એક જ સાથે મને તેની દર્દનાક જુદાઈથી ગ્રસ્ત કરી દીધો. તેની જુદાઈની મુસીબતથી મારી છાતી પર એવો ઘાવ થયો કે મારી પીઠ વળી ગઈ છે અને મારા દુઃખ અને મુસીબતનો બોજ ખૂબ ભારે થઈ ગયો છે; કારણ કે આ બલાઓ એક પછી એક મારા પર ઊતરી છે. તો મારા પર સંપૂર્ણ કૃપા કરો અને તેને પોતાની કેદમાંથી બહાર કાઢો અને તેનો રસ્તો ખોલો અને અમારા માટે સારો ઘઉં મોકલો અને કિંમતમાં નરમાઈ કરો અને આલે-યાકૂબને રવાના કરવામાં ઉતાવળ કરો." જ્યારે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના પુત્રો તેમના પત્ર સાથે મિસ્ર તરફ જતા હતા, જિબ્રઈલ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) પર ઊતર્યા અને તેમને કહ્યું: "હે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)! તમારો પરવરદિગાર તમને એમ કહે છે: તમને એ મુસીબતોમાં કોણે ગ્રસ્ત કર્યા છે જે તમે મિસ્રના અઝીઝ સાથે વ્યક્ત કરી છે?" યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "હે પરવરદિગાર! એ તું જ હતો કે જેણે મારી સજા અને તાદીબ માટે મને બલાની ખીણમાં ગ્રસ્ત કર્યો." અલ્લાહે ફરમાવ્યું: "શું મારા સિવાય કોઈ આ બલાઓને તારાથી દૂર કરી શકે છે?" યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "ના, હે પરવરદિગાર!" પરવરદિગારે ફરમાવ્યું: "શું તું મારાથી શરમાયો નહીં કે તારા ઘાવ અને દર્દોને મારા સિવાય કોઈની સાથે વ્યક્ત કર્યા અને પોતાનું દર્દ અને દુઃખ મારી હાજરીમાં ન લાવ્યો અને મારી પાસે ફરિયાદ ન કરી?!" યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "હે પરવરદિગાર, તારી પાસેથી માફી માંગું છું અને તારા દરબારમાં તૌબા લાવું છું અને પોતાનું દુઃખ અને ગમ તારી હાજરીમાં છાતીમાંથી બહાર કાઢું છું." અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ ફરમાવ્યું: "હે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)! તને અને તારા ખતાકાર પુત્રોને મેં અદબની અંતિમ હદ સુધી અદબ કરી છે. જો તારા તકદીરમાં આવેલ મુસીબતો અને દુર્ભાગ્યોને તું મારી સાથે વ્યક્ત કરત અને મગફિરત તથા ઇસ્તિગફારની માંગણી કરત અને પોતાના ગુનાહથી તૌબા કરત, તો હું તે મુસીબતોને જે તારી પેશાનીમાં લખાઈ હતી, તારી તકદીરના પાનેથી ઉઠાવી લેત. પરંતુ શેતાને મારી યાદ તારા ખાતામાંથી કાઢી નાખી અને તું મને ભૂલી ગયો અને મારી રહમતથી નાઉમેદ થઈ ગયો, જ્યારે કે હું તે જ અલ્લાહ ખૂબ બખ્શનાર અને કરીમ છું અને તે ગુલામોના જૂથને ચાહું છું જે મારા દરબારમાં તૌબા લાવે છે અને ઇસ્તિગફારમાં બેસે છે અને જે મારી પાસે છે તેની રાહ જુએ છે. હે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)! હું યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના ભાઈને તારી પાસે પાછા મોકલીશ; જે માલ અને માંસ અને ખૂન તારા હાથમાંથી ગયું છે તે તને પાછું આપીશ; તારી આંખોનો પ્રકાશ ફરી તને આપીશ અને તારી પીઠની વળાંક પણ સીધી કરીશ, તો ખુશ થા અને પોતાની આંખ રોશન કર કે જે મેં તારી સાથે કર્યું તે એ માટે હતું કે તને અદબ કરું; તો મારી અદબ કબૂલ કર." ઇમામે ફરમાવ્યું: "યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના પુત્રો પિતાના પત્ર સાથે મિસ્ર તરફ રવાના થયા. જ્યારે તેઓ બાદશાહી મહેલમાં પહોંચ્યા અને જ્યારે તેઓ તેમના (યુસુફ) પર દાખલ થયા, ત્યાં કહ્યું: 'હે અઝીઝ [મિસ્ર]! અમને અને અમારા કુટુંબને પરેશાની [અને દુકાળ] ઘેરી લીધા છે, અને અમે થોડી કિંમત [ખાદ્યપદાર્થ મેળવવા માટે] પોતાની સાથે લાવ્યા છીએ; અમારા માટે પૂરું માપ કરો; અને અમારા પર સદકો અને બખ્શિશ કરો. (યુસુફ/૮૮). અમારા ભાઈ બિન્યામીન વિશે, અને આ પણ અમારા પિતા યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)નો પત્ર છે, જેમણે અમારા ભાઈ બિન્યામીન વિશે તમારી સાથે વાત કરી છે અને તમારી પાસે વિનંતી કરી છે કે તેમના પર કૃપા કરો અને બિન્યામીનનો રસ્તો ખોલો અને તેને કેદમાંથી બહાર કાઢો.'" ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પિતા યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)નો પત્ર લીધો અને તેને ચૂમ્યો અને પોતાની આંખો પર મૂક્યો અને એટલા રડ્યા અને વિલાપ કર્યો કે તેમના શરીર પરનું પિરાહન તેમના આંસુઓથી ભીનું થઈ ગયું. પછી, ભાઈઓ સામે આવ્યા અને તેમને કહ્યું: શું તમે જાણ્યું કે યુસુફ અને તેમના ભાઈ સાથે તમે શું કર્યું. (યુસુફ/૮૯) આ પહેલાં અને એના પછી?' તેઓએ કહ્યું: 'શું તમે એ જ યુસુફ છો?!' તેમણે ફરમાવ્યું: '[હા] હું યુસુફ છું, અને આ મારો ભાઈ છે! અલ્લાહે અમારા પર કૃપા કરી છે. જે કોઈ તકવા ધારણ કરે, અને ધીરજ અને દૃઢતા દર્શાવે, [આખરે વિજયી થાય છે] કારણ કે અલ્લાહ સારા કામ કરનારાઓનો બદલો વ્યર્થ કરતો નથી!' તેમણે કહ્યું: 'અલ્લાહની કસમ, અલ્લાહે તમને અમારા પર શ્રેષ્ઠતા આપી છે. (યુસુફ/૯૦-૯૧) તો અમને રુસ્વા ન કરો અને હાલની અમારી સજાથી પસાર થાવ અને અમારા ગુનાહો માફ કરો.' [યુસુફે] ફરમાવ્યું: 'આજે તમારા પર કોઈ મલામત અને ઠપકો નથી! અલ્લાહ તમને માફ કરશે.' (યુસુફ/૯૨)."

#3 پسرانم! بروید، و از یوسف و برادرش جستجو کنید My sons, go and search for Yusuf and his brother મારા દીકરાઓ! જાઓ, અને યૂસુફ તથા તેના ભાઈની શોધ કરો

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

وَ مَضَی وُلْدُ یَعْقُوبَ (علیه السلام) بِکِتَابِهِ نَحْوَ مِصْرَ حَتَّی دَخَلُوا عَلَی یُوسُفَ (علیه السلام) فِی دَارِ الْمَمْلَکَهًِْ فَقالُوا یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا بِأَخِینَا ابْنِ یَامِینَ وَ هَذَا کِتَابُ أَبِینَا یَعْقُوبَ (علیه السلام) إِلَیْکَ فِی أَمْرِهِ یَسْأَلُکَ أَنْ تَمُنَّ بِهِ عَلَیْهِ قَالَ فَأَخَذَ یُوسُفُ (علیه السلام) کِتَابَ یَعْقُوبَ (علیه السلام) فَقَبَّلَهُ وَ وَضَعَهُ عَلَی عَیْنَیْهِ وَ بَکَی وَ انْتَحَبَ حَتَّی بَلَّتْ دُمُوعُهُ الْقَمِیصَ الَّذِی عَلَیْهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَیْهِمْ فَ قالَ هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِیُوسُفَ مِنْ قَبْلُ وَ أَخِیهِ مِنْ بَعْدُ قالُوا أَ إِنَّکَ لَأَنْتَ یُوسُفُ قالَ أَنَا یُوسُفُ وَ هذا أَخِی قَدْ مَنَّ اللهُ عَلَیْنا ... قالُوا تَاللهِ لَقَدْ آثَرَکَ اللهُ عَلَیْنا فَلَا تَفْضَحْنَا وَ لَا تُعَاقِبْنَا الْیَوْمَ وَ اغْفِرْ لَنَا قالَ لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ یَغْفِرُ اللهُ لَکُمْ.

امام باقر (علیه السلام)- پسران یعقوب (علیه السلام) نامه او را به مصر بردند تا این که در سرای پادشاهی یوسف (علیه السلام) بر او وارد شدند و گفتند: «یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا و برادرمان بنیامین را به ما صدقه بده. این، نامه پدرمان یعقوب (علیه السلام) به تو درباره برادرمان است. او از تو می‌خواهد که با دادن او به ما بر ما منت بگذاری». حضرت می فرماید: یوسف (علیه السلام) نامه یعقوب (علیه السلام) را گرفت و بوسید و بر چشمانش گذاشت. گریست و شیون کرد تا این که پیراهنی که بر تن داشت از اشک‌هایش خیس شد. سپس به آنان رو کرد و فرمود: «آیا دانستید پیش از این با یوسف و برادرش چه کردید»؟ آنان پرسیدند: «آیا تو خود یوسفی»؟ یوسف (علیه السلام) پاسخ داد: «آری من یوسفم و این برادر من است. به راستی خدا بر ما منت نهاده است». آنان گفتند: «به خدا سوگند که واقعاً خدا تو را بر ما برتری داده است. امروز ما را رسوا مساز و مجازات مکن و ما را ببخش». یوسف (علیه السلام) فرمود: لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ یَغْفِرُ اللهُ لَکُمْ.

Imam Baqir (peace be upon him): The sons of Yaqub (peace be upon him) took his letter to Egypt until they entered upon Yusuf (peace be upon him) in the royal palace and said: 'یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا [O mighty one! Distress has afflicted us and our family, and we have brought scanty goods, so give us full measure and be charitable to us], and give our brother Binyamin to us as charity. This is the letter of our father Yaqub (peace be upon him) to you concerning our brother. He asks you to grant him to us as a favor.' The Imam says: Yusuf (peace be upon him) took Yaqub's (peace be upon him) letter, kissed it, placed it on his eyes, and wept and wailed until the shirt on his body was soaked with his tears. Then he turned to them and said: 'هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِیُوسُفَ مِنْ قَبْلُ وَ أَخِیهِ [Do you know what you did to Yusuf and his brother before]?' They asked: 'Are you truly Yusuf?' Yusuf (peace be upon him) replied: 'Yes, I am Yusuf, and this is my brother. Indeed Allah has favored us.' They said: 'By Allah, truly Allah has preferred you over us. Do not disgrace us today, do not punish us, and forgive us.' Yusuf (peace be upon him) said: لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ یَغْفِرُ اللهُ لَکُمْ [No reproach on you this day; may Allah forgive you].

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના પુત્રો તેમનો પત્ર મિસર લઈ ગયા, ત્યાં સુધી કે તેઓ યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ)ના રાજમહેલમાં તેમની પાસે દાખલ થયા અને કહ્યું: 'یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا [હે અઝીઝ! અમને અને અમારા પરિવારને તકલીફ પહોંચી છે, અને અમે થોડોક માલ લાવ્યા છીએ, તો અમને પૂરું માપ આપો અને અમારા પર દાન કરો], અને અમારા ભાઈ બિનયામીનને અમને દાનમાં આપો. આ, અમારા પિતા યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)નો તમને લખેલો પત્ર છે, જે અમારા ભાઈ વિશે છે. તેઓ તમારી પાસેથી ઈચ્છે છે કે તમે તેમને અમને પાછો આપીને અમારા પર ઉપકાર કરો.' હઝરત ફરમાવે છે: યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ)એ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)નો પત્ર લીધો, તેને ચૂમ્યો અને પોતાની આંખો પર મૂક્યો. તેઓ રડ્યા અને વિલાપ કર્યો, ત્યાં સુધી કે તેમના શરીર પરનું પહેરણ તેમના આંસુઓથી ભીનું થઈ ગયું. પછી તેમણે તેમની તરફ મુખ કર્યું અને ફરમાવ્યું: 'شું તમે જાણ્યું કે આ પહેલાં તમે યૂસુફ અને તેમના ભાઈ સાથે શું કર્યું હતું?' તેઓએ પૂછ્યું: 'શું તમે પોતે યૂસુફ છો?' યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ)એ જવાબ આપ્યો: 'હા, હું યૂસુફ છું અને આ મારો ભાઈ છે. ખરેખર અલ્લાહે અમારા પર ઉપકાર કર્યો છે.' તેઓએ કહ્યું: 'અલ્લાહની કસમ કે ખરેખર અલ્લાહે તમને અમારા પર શ્રેષ્ઠતા આપી છે. આજે અમને રુસવા ન કરો અને સજા ન કરો અને અમને માફ કરો.' યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ یَغْفِرُ اللهُ لَکُمْ [આજે તમારા પર કોઈ ઠપકો નથી; અલ્લાહ તમને માફ કરે].

#4 پسرانم! بروید، و از یوسف و برادرش جستجو کنید My sons, go and search for Yusuf and his brother મારા દીકરાઓ! જાઓ, અને યૂસુફ તથા તેના ભાઈની શોધ કરો

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

ثُمَّ أَمَرَ بَنِیهِ بِالتَّجْهِیزِ إِلَی مِصْرَ فَسَارُوا حَتَّی أَتَوْا مِصْرَ فَدَخَلُوا عَلَی یُوسُفَ (علیه السلام) وَ دَفَعُوا إِلَیْهِ کِتَاباً مِنْ یَعْقُوبَ (علیه السلام) یَسْتَعْطِفُهُ فِیهِ وَ یَسْأَلُهُ رَدَّ وَلَدِهِ عَلَیْهِ فَلَمَّا نَظَرَ فِیهِ خَنَقَتْهُ الْعَبْرَهًُْ وَ لَمْ یَصْبِرْ حَتَّی قَامَ فَدَخَلَ الْبَیْتَ فَبَکَی سَاعَهًًْ ثُمَّ خَرَجَ إِلَیْهِمْ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- سپس دستور داد پسرانش آماده برای مصر شوند، به مصر نزد یوسف (علیه السلام) رفتند و نامه‌ی محبّت‌آمیزی از یعقوب (علیه السلام) برایش بردند که در آن خواسته بود فرزندانش را به او برگرداند. چون چشم یوسف (علیه السلام) به نامه‌ی او افتاد گریه‌اش گرفت و نتوانست خودداری کند و برخاست به‌اندرون رفت و ساعتی گریست و بیرون آمد.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Then he ordered his sons to prepare for Egypt. They went to Yusuf (peace be upon him) in Egypt and took him an affectionate letter from Yaqub (peace be upon him) in which he had asked him to return his sons to him. When Yusuf's (peace be upon him) eye fell upon his letter, weeping overcame him and he could not restrain himself, so he rose and went inside, wept for a while, and then came out.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): પછી તેમણે પોતાના પુત્રોને મિસર માટે તૈયાર થવાનો હુકમ આપ્યો. તેઓ મિસરમાં યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ) પાસે ગયા અને યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) તરફથી એક પ્રેમભર્યો પત્ર તેમના માટે લઈ ગયા, જેમાં તેમણે ઈચ્છ્યું હતું કે તેમના પુત્રોને તેમની પાસે પાછા મોકલવામાં આવે. જ્યારે યૂસુફ (અલયહિસ્સલામ)ની નજર તેમના પત્ર પર પડી, ત્યારે તેઓ રડી પડ્યા અને પોતાને રોકી શક્યા નહીં, અને ઉભા થઈને અંદર ગયા અને થોડીવાર રડ્યા અને પછી બહાર આવ્યા.

#5 و از رحمت خدا مأیوس مشوید، زیرا تنها کافران از رحمت خدا مأیوس می‌شوند Do not despair of Allah's mercy, for only the disbelievers despair of Allah's mercy અને અલ્લાહની રહેમતથી નિરાશ ન થાઓ, કારણ કે માત્ર કાફિરો જ અલ્લાહની રહેમતથી નિરાશ થાય છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَبْدِ الْعَظِیمِ‌بْنِ‌عَبْدِ‌اللَّهِ الْحَسَنِیِّ قَالَ حَدَّثَنِی أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ سَمِعْتُ أَبِی یَقُولُ سَمِعْتُ أَبِی مُوسَی‌بْنَ‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) یَقُول: دَخَلَ عَمْرُوبْنُ‌عُبَیْدٍ عَلَی أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ أُحِبُّ أَنْ أَعْرِفَ الْکَبَائِرَ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَقَالَ نَعَمْ یَا عَمْرُو أَکْبَرُ الْکَبَائِرِ الْإِشْرَاکُ بِاللَّهِ یَقُولُ اللَّهُ وَ مَنْ یُشْرِکْ بِاللهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللهُ عَلَیْهِ الْجَنَّةَ وَ بَعْدَهُ الْإِیَاسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُون.

امام صادق (علیه السلام)- از امام جواد (علیه السلام) روایت است: شنیدم پدرم از امام کاظم (علیه السلام) روایت فرمود: عمروبن‌عبید خدمت امام صادق (علیه السلام) رسید، و چون سلام کرد و نشست، گفت: «من می‌خواهم گناهان کبیره را از روی قرآنِ خدا عزّوجلّ بشناسم»، امام فرمود: «آری، ای عمرو! بزرگ‌ترین گناهان کبیره؛ شرک به خدا است، خدا می‌فرماید: زیرا هرکس شریکی برای خدا قرار دهد، خداوند بهشت را بر او حرام کرده است. ( مائده/۷۲ ) و پس از آن نومیدی از رحمت خدا است، زیرا خدای عزّوجلّ می‌فرماید: إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ الله إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ».

Imam Sadiq (peace be upon him): It is narrated from Imam Jawad (peace be upon him): I heard my father narrate from Imam Kazim (peace be upon him): Amr ibn Ubayd came to Imam Sadiq (peace be upon him), and when he greeted him and sat down, he said: 'I wish to know the major sins from the Book of Allah the Mighty and Majestic.' The Imam said: 'Yes, O Amr! The greatest of the major sins is associating partners with Allah, for Allah says: because whoever associates a partner with Allah, Allah has forbidden Paradise to him. (Ma'idah/72) And after it is despair of Allah's mercy, for Allah the Mighty and Majestic says: إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ الله إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ [Indeed, none despairs of Allah's mercy except the disbelieving people].'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ જવાદ (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત છે: મેં મારા પિતાને ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત કરતાં સાંભળ્યા: અમ્ર બિન ઉબૈદ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ની ખિદમતમાં આવ્યા, અને જ્યારે તેમણે સલામ કરી અને બેઠા, ત્યારે તેમણે કહ્યું: 'હું ઈચ્છું છું કે ગુનાહે કબીરહને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના કુરઆન ઉપરથી ઓળખું', ઇમામે ફરમાવ્યું: 'હા, હે અમ્ર! સૌથી મોટો ગુનાહે કબીરહ; અલ્લાહ સાથે શિર્ક કરવો છે, અલ્લાહ ફરમાવે છે: કારણ કે જે પણ અલ્લાહ સાથે કોઈને શરીક ઠરાવે, અલ્લાહે તેના ઉપર જન્નત હરામ કરી દીધી છે. (માએદહ/૭૨) અને તેની પછી અલ્લાહની રહમતથી નિરાશ થવું છે, કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ الله إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ [ખરેખર, અલ્લાહની રહમતથી કાફિર કૌમ સિવાય કોઈ નિરાશ થતું નથી].'

#6 و از رحمت خدا مأیوس مشوید، زیرا تنها کافران از رحمت خدا مأیوس می‌شوند Do not despair of Allah's mercy, for only the disbelievers despair of Allah's mercy અને અલ્લાહની રહેમતથી નિરાશ ન થાઓ, કારણ કે માત્ર કાફિરો જ અલ્લાહની રહેમતથી નિરાશ થાય છે

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

لَا تَأْمَنَنَّ عَلَی خَیْرِ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ عَذَابَ اللَّهِ لِقَوْلِهِ تَعَالَی فَلا یَأْمَنُ مَکْرَ اللهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ وَ لَا تَیْأَسَنَّ لِشَرِّ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ مِنْ رَوْحِ اللهِ لِقَوْلِهِ تَعَالَی إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ.

امام علی (علیه السلام)- هیچ‌کس نباید از عذاب خدا ایمن باشد حتّی بهترین افراد این امّت که خداوند می‌فرماید: جز زیانکاران، خود را از مکر [و مجازات] خدا ایمن نمی‌دانند!. ( اعراف/۹۹ ) و هیچ‌کس نباید از لطف و رحمت حقّ مأیوس و ناامید باشد حتی بدترین افراد این امّت که خداوند فرمود: لایَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ الله إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ.

Imam Ali (peace be upon him): No one should feel safe from Allah's punishment, not even the best of this Ummah, for Allah says: None deems himself safe from Allah's plan [and punishment] except the losers! (A'raf/99) And no one should be despairing and hopeless of the Truth's grace and mercy, not even the worst of this Ummah, for Allah said: لایَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ الله إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ [None despairs of Allah's mercy except the disbelieving people].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): કોઈએ પણ અલ્લાહના અઝાબથી નિર્ભય ન રહેવું જોઈએ, ત્યાં સુધી કે આ ઉમ્મતના શ્રેષ્ઠ લોકો પણ, કારણ કે અલ્લાહ ફરમાવે છે: નુકસાન ઉઠાવનારાઓ સિવાય કોઈ પોતાને અલ્લાહની તદબીર [અને સજા]થી નિર્ભય સમજતું નથી! (અઅરાફ/૯૯) અને કોઈએ પણ હક તઆલાની કૃપા અને રહમતથી નિરાશ અને હતાશ ન થવું જોઈએ, ત્યાં સુધી કે આ ઉમ્મતના સૌથી ખરાબ લોકો પણ, કારણ કે અલ્લાહે ફરમાવ્યું: لایَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ الله إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ [અલ્લાહની રહમતથી કાફિર કૌમ સિવાય કોઈ નિરાશ થતું નથી].

#7 و از رحمت خدا مأیوس مشوید، زیرا تنها کافران از رحمت خدا مأیوس می‌شوند Do not despair of Allah's mercy, for only the disbelievers despair of Allah's mercy અને અલ્લાહની રહેમતથી નિરાશ ન થાઓ, કારણ કે માત્ર કાફિરો જ અલ્લાહની રહેમતથી નિરાશ થાય છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

الْفَقِیهُ کُلُ الْفَقِیهِ مَنْ لَمْ یُقَنِّطِ النَّاسَ مِنْ رَحْمَهًِْ اللَّهِ وَ لَمْ یُؤْیِسْهُمْ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ وَ لَمْ یُؤْمِنْهُمْ مِنْ مَکْرِ اللَّهِ.

امام صادق (علیه السلام)- فقیه کامل کسی است که مردم را از آمرزش خدا مأیوس نسازد، و از مهربانی او نومیدشان نکند و از عذاب ناگهانی وی ایمنشان ندارد.

Imam Sadiq (peace be upon him): The complete faqih (jurist) is one who does not make people despair of Allah's forgiveness, does not make them hopeless of His mercy, and does not make them feel safe from His sudden punishment.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): સંપૂર્ણ ફકીહ (ધર્મશાસ્ત્રી) તે છે જે લોકોને અલ્લાહની માફીથી નિરાશ ન કરે, અને તેમની મહેરબાનીથી હતાશ ન કરે અને તેમના અચાનક અઝાબથી નિર્ભય ન કરે.

#8 و از رحمت خدا مأیوس مشوید، زیرا تنها کافران از رحمت خدا مأیوس می‌شوند Do not despair of Allah's mercy, for only the disbelievers despair of Allah's mercy અને અલ્લાહની રહેમતથી નિરાશ ન થાઓ, કારણ કે માત્ર કાફિરો જ અલ્લાહની રહેમતથી નિરાશ થાય છે

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

لَا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللهِ أَیْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَتِهِ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- وَ لا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ الله یعنی از رحمت او ناامید نشوید.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): وَ لا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ الله [And do not despair of Allah's mercy] means do not lose hope in His mercy.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): વ લા તયઅસૂ મિન્ રવ્હિલ્લાહ [અને અલ્લાહની રહમતથી નિરાશ ન થાઓ] એટલે કે તેની રહમતથી નાઉમ્મીદ ન થાઓ.