گفت: «من غم و اندوهم را تنها به خدا شكوه مى‌كنم؛ و از خدا چيزهايى مى‌دانم كه شما نمى‌دانيد.
He said: I only complain of my grief and sorrow to Allah, and I know from Allah what you do not know.
તેણે કહ્યું, હું મારી સખ્તી અને દુ:ખની શિકાયત ફકત અલ્લાહથી જ કરૂં છું અને અલ્લાહ તરફથી જે કાંઇ જાણું છું તે તમે જાણતા નથી.
مَنْ شَکَی إِلَی مُؤْمِنٍ فَقَدْ شَکَی إِلَی اللَّه.
امام صادق (علیه السلام)- هرکس نزد مؤمنی شکایت ببرد در حقیقت نزد خدا شکایت برده است.
Imam Sadiq (peace be upon him): Whoever complains to a believer has in reality complained to Allah.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જે કોઈ કોઈ મોમિન પાસે ફરિયાદ કરે છે તે હકીકતમાં અલ્લાહ પાસે ફરિયાદ કરે છે.
مَنْ شَکَا مُصِیبَهًًْ نَزَلَتْ بِهِ فَإِنَّمَا یَشْکُو رَبَّه.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هرکس از مصیبتی که بر او وارد آمده شکوه کند در حقیقت از پروردگار خود شکایت نموده است.
The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): Whoever complains about a calamity that has befallen him has in reality complained about his Lord.
પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): જે કોઈ પોતાના પર આવી પડેલી મુસીબતની ફરિયાદ કરે છે તે હકીકતમાં પોતાના પરવરદિગારની ફરિયાદ કરે છે.
وَ مَنْ أَصْبَحَ یَشْکُو مُصِیبَهًًْ نَزَلَتْ بِهِ فَإِنَّمَا یَشْکُو رَبَّه.
امام علی (علیه السلام)- کسی که صبح کند و اندوهی که بر او وارد شده را پیش دیگران شکایت کند در حقیقت از پروردگار شکایت نموده است.
Imam Ali (peace be upon him): Whoever rises in the morning and complains to others about a hardship that has befallen him has in reality complained about his Lord.
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જે વ્યક્તિ સવાર કરે અને તેના પર આવી પડેલી મુસીબતની ફરિયાદ બીજા લોકો સમક્ષ કરે, તો હકીકતમાં તેણે પોતાના પરવરદિગારની ફરિયાદ કરી છે.
عَنِ الْکَاهِلِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) یَقُولُ إِنَّ یَعْقُوبَ (علیه السلام) لَمَّا ذَهَبَ مِنْهُ بِنْیَامِینُ نَادَی یَا رَبِّ أَ مَا تَرْحَمُنِی أَذْهَبْتَ عَیْنَیَّ وَ أَذْهَبْتَ ابْنَیَّ فَأَوْحَی اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَوْ أَمَتُّهُمَا لَأَحْیَیْتُهُمَا لَکَ حَتَّی أَجْمَعَ بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُمَا وَ لَکِنْ تَذْکُرُ الشَّاهًَْ الَّتِی ذَبَحْتَهَا وَ شَوَیْتَهَا وَ أَکَلْتَ وَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ إِلَی جَانِبِکَ صَائِمٌ لَمْ تُنِلْهُ مِنْهَا شَیْئاً. وَ فِی رِوَایَهًٍْ أُخْرَی قَالَ: فَکَانَ بَعْدَ ذَلِکَ یَعْقُوبُ (علیه السلام) یُنَادِی مُنَادِیهِ کُلَّ غَدَاهًٍْ مِنْ مَنْزِلِهِ عَلَی فَرْسَخٍ أَلَا مَنْ أَرَادَ الْغَدَاءَ فَلْیَأْتِ إِلَی یَعْقُوبَ وَ إِذَا أَمْسَی نَادَی أَلَا مَنْ أَرَادَ الْعَشَاءَ فَلْیَأْتِ إِلَی یَعْقُوب (علیه السلام).
امام صادق (علیه السلام)- کاهلی گوید: شنیدم امام صادق (علیه السلام) فرمود: چون بنیامین از دست یعقوب (علیه السلام) رفت عرض کرد: «بار پروردگارا! به من رحم نمی‌کنی؟ چشمم را که گرفتی و فرزندم را هم بردی»؟ پس خدای تبارک‌وتعالی به او وحی کرد: «اگر من آن دو را (یعنی یوسف (علیه السلام) و بنیامین را) حتّی اگر مرده هم باشند برایت زنده می‌کنم. ولی آیا به یاد داری آن گوسفندی که سر بریدی و بریان کردی و خوردی و فلان و فلان در همسایگی تو روزه بودند و چیزی از آن به آن‌ها ندادی»؟ و در روایت دیگری است که یعقوب (علیه السلام) پس از آن [وحی] همیشه از منزلش در هر چاشتگاه تا سر یک فرسنگی جار می‌زدند: «هرکس چاشت خواهد به خانه‌ی یعقوب (علیه السلام) آید و در شامگاه هم جار می‌زدند: که هرکس شام خواهد نزد یعقوب (علیه السلام) آید».
Imam Sadiq (peace be upon him): Kahili said: I heard Imam Sadiq (peace be upon him) say: When Bunyamin was taken away from Yaqub (peace be upon him), he said: "O my Lord! Will You not have mercy on me? You have taken my eyes and You have also taken my son." So Allah the Blessed and Exalted revealed to him: "If those two (that is, Yusuf (peace be upon him) and Bunyamin) were even dead, I would bring them back to life for you. But do you remember the sheep that you slaughtered and roasted and ate, while so-and-so and so-and-so in your neighbourhood were fasting and you gave them nothing of it?" And in another narration it is reported that after that [revelation] Yaqub (peace be upon him) always used to have it proclaimed from his house up to the distance of one farsakh at every morning meal: "Whoever wants the morning meal, let him come to the house of Yaqub (peace be upon him)," and in the evening they would also proclaim: "Whoever wants the evening meal, let him come to Yaqub (peace be upon him)."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): કાહિલી કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને ફરમાવતાં સાંભળ્યા: જ્યારે બુન્યામીન યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના હાથમાંથી ગયો, ત્યારે તેમણે અરજ કરી: "હે પરવરદિગાર! શું તું મારા પર રહમ કરતો નથી? મારી આંખો પણ લીધી અને મારા દીકરાને પણ લઈ લીધો?" પછી અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ તેમના પર વહી કરી: "જો હું તે બંનેને (એટલે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) અને બુન્યામીનને) મરેલા હોય તો પણ તારા માટે જીવતા કરી દઉં. પરંતુ શું તને યાદ છે તે ઘેટું જે તેં ઝબહ કર્યું અને ભૂંજ્યું અને ખાધું, અને તારા પડોશમાં ફલાણો અને ફલાણો રોઝો રાખતા હતા અને તેં તેમને તેમાંથી કંઈ પણ ન આપ્યું?" અને બીજી રિવાયતમાં છે કે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) તે [વહી] પછી હંમેશા પોતાના ઘરેથી દરેક ચાસ્તના સમયે એક ફરસંગ સુધી એલાન કરાવતા: "જે કોઈ ચાસ્તનું ભોજન ઈચ્છે તે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના ઘરે આવે," અને સાંજના સમયે પણ એલાન કરાવતા: "જે કોઈ સાંજનું ભોજન ઈચ્છે તે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) પાસે આવે."
عَنْ جَابِرٍ (رحمة الله علیه) قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) رَحِمَکَ اللَّهُ مَا الصَّبْرُ الْجَمِیلُ فَقَالَ کَانَ{ذَاکَ} صَبْرٌ لَیْسَ فِیهِ شَکْوَی إِلَی النَّاسِ إِنَّ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) بَعَثَ یَعْقُوبَ (علیه السلام) إِلَی رَاهِبٍ مِنَ الرُّهْبَانِ عَابِدٍ مِنَ الْعُبَّادِ فِی حَاجَهًٍْ فَلَمَّا رَآهُ الرَّاهِبُ حَسِبَهُ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) فَوَثَبَ إِلَیْهِ فَاعْتَنَقَهُ ثُمَّ قَالَ مَرْحَباً بِخَلِیلِ الرَّحْمَنِ قَالَ یَعْقُوبُ (علیه السلام) إِنِّی لَسْتُ بِإِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) وَ لَکِنِّی یَعْقُوبُ‌بْنُ‌إِسْحَاقَ‌بْنِ‌إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ فَمَا بَلَغَ بِکَ مَا أَرَی مِنَ الْکِبَرِ قَالَ الْهَمُّ وَ الْحُزْنُ فَمَا جَاوَزَ صَغِیرَ الْبَابِ حَتَّی أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ أَنْ یَا یَعْقُوبُ (علیه السلام) شَکَوْتَنِی إِلَی الْعِبَادِ فَخَرَّ سَاجِداً عِنْدَ عَتَبَهًِْ الْبَابِ یَقُولُ رَبِّ لَا أَعُودُ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْه أَنِّی قَدْ غَفَرْتُهَا لَکَ فَلَا تَعُودَنَّ إِلَی مِثْلِهَا فَمَا شَکَا شَیْئاً مِمَّا أَصَابَهُ مِنْ نَوَائِبِ الدُّنْیَا إِلَّا أَنَّهُ قَالَ یَوْماً إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی اللهِ وَ أَعْلَمُ مِنَ اللهِ ما لا تَعْلَمُونَ.
امام باقر (علیه السلام)- جابر (رحمة الله علیه) گوید: از امام باقر (علیه السلام) سؤال کردم: «فَصَبْرٌ جَمِیلٌ چیست»؟ فرمود: «آن صبری است که در آن هیچ‌گونه شکایتی به مردم نباشد. ابراهیم خلیل (علیه السلام) حضرت یعقوب (علیه السلام) را برای کاری نزدیکی از راهب‌ها و عابدها فرستاد هنگامی‌که راهب او را دید خیال کرد که ابراهیم خلیل است آمد. با سرعت او را استقبال نموده و به آغوش گرفت و گفت: «مرحبا خوش آمدی ای ابراهیم (علیه السلام) و ای خلیل خدای رحمان». یعقوب (علیه السلام) گفت: «من ابراهیم نیستم». یعقوب‌بن‌اسحاق هستم». راهب گفت: «پس چه شده و چه عاملی باعث شده که این چنین پیر شده‌ای»؟ گفت: «گرفتاری و ناراحتی و حزن و اندوه و بیماری». یعقوب (علیه السلام) هنوز به داخل دژ نرسیده بود که خداوند وحی عتاب‌آمیز نازل کرد که ای یعقوب (علیه السلام) از من به بندگان من شکایت کردی»؟ پس یعقوب (علیه السلام) در همان آستانه در به سجده افتاد و عرض کرد خداوندا دیگر چنین کاری نخواهم کرد پس خداوند وحی فرمود: «من تو را بخشیدم پس از این چنین نکن». دیگر یعقوب (علیه السلام) در هیچ مصیبتی از مصائب دنیا لب به شکایت نگشود فقط گفت: إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی الله وَ أَعْلَمُ مِنَ الله ما لا تَعْلَمُون.
Imam Baqir (peace be upon him): Jabir (may Allah have mercy on him) said: I asked Imam Baqir (peace be upon him): "What is فَصَبْرٌ جَمِیلٌ [beautiful patience]?" He said: "It is that patience in which there is no complaint to people. Ibrahim al-Khalil (peace be upon him) sent Yaqub (peace be upon him) on some errand to one of the monks and worshippers. When the monk saw him, he thought he was Ibrahim al-Khalil. He came rushing to receive him and embraced him and said: 'Welcome, O Ibrahim (peace be upon him), O Khalil of Allah the Most Merciful.' Yaqub (peace be upon him) said: 'I am not Ibrahim. I am Yaqub ibn Ishaq.' The monk said: 'Then what has happened, and what has caused you to have aged like this?' He said: 'Trouble and distress and grief and sorrow and illness.' Yaqub (peace be upon him) had not yet entered the fortress when Allah sent down a reproachful revelation: 'O Yaqub (peace be upon him), have you complained about Me to My servants?' So Yaqub (peace be upon him) fell into prostration at the very threshold of the door and said: 'O Allah, I will never do such a thing again.' Then Allah revealed: 'I have forgiven you, so do not do such a thing after this.' After that, Yaqub (peace be upon him) never opened his lips in complaint about any calamity of the world; he only said one day: إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی اللهِ وَ أَعْلَمُ مِنَ اللهِ ما لا تَعْلَمُونَ [I only complain of my grief and sorrow to Allah, and I know from Allah what you do not know]."
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): જાબિર (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ) કહે છે: મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછ્યું: "فَصَبْرٌ جَمِیلٌ [સુંદર સબ્ર] શું છે?" ફરમાવ્યું: "તે એવો સબ્ર છે જેમાં લોકો સમક્ષ કોઈ પણ પ્રકારની ફરિયાદ ન હોય. ઇબ્રાહીમ ખલીલ (અલયહિસ્સલામ)એ હઝરત યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ને એક કામ માટે નજીકના રાહિબો અને આબિદોમાંથી એક પાસે મોકલ્યા. જ્યારે રાહિબે તેમને જોયા, તો તેણે વિચાર્યું કે આ ઇબ્રાહીમ ખલીલ છે. ઝડપથી આવીને તેમનું સ્વાગત કર્યું અને તેમને આલિંગનમાં લઈને કહ્યું: 'મરહબા, ખુશ આવ્યા હે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) અને હે અલ્લાહ રહમાનના ખલીલ.' યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: 'હું ઇબ્રાહીમ નથી, હું યાકૂબ બિન ઇસ્હાક છું.' રાહિબે કહ્યું: 'તો શું થયું અને કયા કારણે તમે આટલા વૃદ્ધ થઈ ગયા છો?' તેમણે કહ્યું: 'મુસીબત અને પરેશાની અને ગમ અને દુઃખ અને બીમારી.' યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) હજી કિલ્લાની અંદર પહોંચ્યા ન હતા કે અલ્લાહે નારાજગીભરી વહી નાઝિલ કરી કે હે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) તમે મારી ફરિયાદ મારા બંદાઓ સમક્ષ કરી? પછી યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) તે જ દરવાજાના ઉંબરે સિજદામાં પડી ગયા અને અરજ કરી કે હે અલ્લાહ! હવે પછી હું આવું કામ કરીશ નહીં. પછી અલ્લાહે વહી ફરમાવી: 'મેં તમને માફ કર્યા, પછી હવે આવું ન કરશો.' પછી યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ દુનિયાની કોઈ પણ મુસીબતમાં ફરિયાદ માટે હોઠ ન ખોલ્યા, ફક્ત એટલું કહ્યું: إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی اللهِ وَ أَعْلَمُ مِنَ اللهِ ما لا تَعْلَمُونَ [ખરેખર હું મારા દુઃખ અને ગમની ફરિયાદ ફક્ત અલ્લાહને કરું છું અને હું અલ્લાહ તરફથી તે જાણું છું જે તમે નથી જાણતા]."
إِنَّ یَعْقُوبَ (علیه السلام) أَتَی مَلِکاً بناحیتهم یَسْأَلُهُ الْحَاجَهًَْ فَقَالَ لَهُ الْمَلِکُ أَنْتَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) قَالَ لَا قَالَ وَ أَنْتَ إِسْحَاقُ‌بْنُ‌إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) قَالَ لَا قَالَ فَمَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا یَعْقُوبُ‌بْنُ‌إِسْحَاقَ (علیه السلام) قَالَ فَمَا بَلَغَ بِکَ مَا أَرَی مَعَ حَدَاثَهًِْ السِّنِّ قَالَ الْحُزْنُ عَلَی یُوسُفَ (علیه السلام) قَالَ لَقَدْ بَلَغَ بِکَ الْحُزْنُ یَا یَعْقُوبُ (علیه السلام) کُلَّ مَبْلَغٍ فَقَالَ إِنَّا مَعْشَرَ الْأَنْبِیَاءِ (أَسْرَعُ شَیْءٍ الْبَلَاءُ إِلَیْنَا ثُمَّ الْأَمْثَلَ فَالْأَمْثَلَ مِنَ النَّاسِ فَقَضَی حَاجَتَهُ فَلَمَّا جَاوَزَ بَابَهُ هَبَطَ عَلَیْهِ جَبْرَئِیلُ (علیه السلام) فَقَالَ لَهُ یَا یَعْقُوبُ رَبُّکَ یُقْرِئُکَ السَّلَامَ وَ یَقُولُ لَکَ شَکَوْتَنِی إِلَی النَّاسِ فَعَفَّرَ وَجْهَهُ فِی التُّرَابِ وَ قَالَ یَا رَبِّ زَلَّهًًْ أَقِلْنِیهَا فَلَا أَعُودُ بَعْدَ هَذَا أَبَداً ثُمَّ عَادَ إِلَیْهِ جَبْرَئِیلُ (علیه السلام) فَقَالَ یَا یَعْقُوبُ ارْفَعْ رَأْسَکَ رَبُّکَ یُقْرِئُکَ السَّلَامَ وَ یَقُولُ لَکَ قَدْ أَقَلْتُکَ فَلَا تَعُودُ{تَعُدْ} تَشْکُونِی إِلَی خَلْقِی فَمَا رُئِیَ نَاطِقاً بِکَلِمَهًٍْ مِمَّا کَانَ فِیهِ حَتَّی أَتَاهُ بَنُوهُ فَصَرَفَ وَجْهَهُ إِلَی الْحَائِطِ وَ قَالَ إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی اللهِ وَ أَعْلَمُ مِنَ اللهِ ما لا تَعْلَمُونَ.
امام صادق (علیه السلام)- یعقوب (علیه السلام) نزد پادشاهی که در نزدیکی محلّ زندگی‌اش بود رفت تا از او درخواستی کند. پادشاه از او پرسید: «تو ابراهیم (علیه السلام) هستی»؟ فرمود: «نه»! پرسید: «اسحاق فرزند ابراهیم (علیه السلام) هستی»؟ فرمود: «نه»! پرسید: «پس تو کیستی»؟! در جواب فرمود: «من یعقوب (علیه السلام) فرزند اسحاق هستم». پادشاه گفت: «چه بر سرت آمده که با اینکه سن زیادی از تو نگذشته تو را در این حال و روز می‌بینم»؟! یعقوب (علیه السلام) فرمود: «به خاطر اندوه فراق یوسف (علیه السلام) به این حال و روز افتاده‌ام»! پادشاه گفت: «ای یعقوب (علیه السلام)! به‌راستی که اندوه تو به نهایت خود رسیده است»! یعقوب (علیه السلام) گفت: «سریع‌ترین چیزی که به ما پیامبران می‌رسد بلا و مصیبت است و بعد از ما، دیگران به ترتیب مقام و منزلتی که نزد خدا دارند چنین هستند». آنگاه پادشاه حاجت یعقوب (علیه السلام) را برطرف ساخت. وقتی یعقوب (علیه السلام) از بارگاه پادشاه بیرون آمد جبرئیل بر او نازل شده و گفت: ای یعقوب (علیه السلام)! پروردگارت سلام رسانده و می‌فرماید: «شکایت مرا به دیگران کردی»؟! یعقوب (علیه السلام) صورت خود را روی خاک انداخته و عرض کرد: «پروردگارا! لغزشی بود [که دچارش شدم] از من درگذر! چنین کاری را هیچگاه تکرار نخواهم کرد». بار دیگر جبرئیل بر او نازل شد و گفت: «ای یعقوب (علیه السلام)! سرت را بلند کن! پروردگارت سلام رسانده». و می‌فرماید: «از لغزشت گذشتم، دیگر هیچگاه از من به دیگران شکوه نکن». از آن پس یعقوب (علیه السلام) سخنی از مشکلات خود بر زبان نمی‌راند، حتی آن زمان که فرزندانش [بدون بنیامین] نزد او آمدند رو به دیوار کرده و گفت: إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی الله وَ أَعْلَمُ مِنَ الله ما لا تَعْلَمُونَ.
Imam Sadiq (peace be upon him): Yaqub (peace be upon him) went to a king who lived near his own dwelling to make a request of him. The king asked him: "Are you Ibrahim (peace be upon him)?" He said: "No!" He asked: "Are you Ishaq son of Ibrahim (peace be upon him)?" He said: "No!" He asked: "Then who are you?!" He replied: "I am Yaqub (peace be upon him), son of Ishaq." The king said: "What has befallen you that, although not much of your life has passed, I see you in this state?!" Yaqub (peace be upon him) said: "It is because of the grief of separation from Yusuf (peace be upon him) that I have fallen into this state!" The king said: "O Yaqub (peace be upon him)! Truly your sorrow has reached its utmost limit!" Yaqub (peace be upon him) said: "The swiftest thing to reach us prophets is trial and affliction, and after us, others [are afflicted] in the order of their station and rank with Allah." Then the king fulfilled Yaqub's (peace be upon him) need. When Yaqub (peace be upon him) came out of the king's court, Jibril descended upon him and said: O Yaqub (peace be upon him)! Your Lord sends you His greeting and says: "Did you complain about Me to others?!" Yaqub (peace be upon him) placed his face upon the dust and said: "O my Lord! It was a slip [into which I fell]; overlook it for me! I shall never repeat such an act again." Once more Jibril descended upon him and said: "O Yaqub (peace be upon him)! Lift your head! Your Lord sends you His greeting." And He says: "I have overlooked your slip; never again complain of Me to others." From then on Yaqub (peace be upon him) uttered no word about his troubles, even when his sons [without Benyamin] came to him, he turned his face to the wall and said: إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی الله وَ أَعْلَمُ مِنَ الله ما لا تَعْلَمُونَ [I only complain of my grief and sorrow to Allah, and I know from Allah what you do not know].
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) એક બાદશાહ પાસે ગયા જે તેમના રહેઠાણની નજીક રહેતો હતો, જેથી તેની પાસેથી કોઈ માંગણી કરે. બાદશાહે તેમને પૂછ્યું: "શું તમે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) છો?" તેમણે ફરમાવ્યું: "ના!" તેણે પૂછ્યું: "શું તમે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ના પુત્ર ઇસ્હાક છો?" તેમણે ફરમાવ્યું: "ના!" તેણે પૂછ્યું: "તો પછી તમે કોણ છો?!" જવાબમાં ફરમાવ્યું: "હું યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ), ઇસ્હાકનો પુત્ર છું." બાદશાહે કહ્યું: "તમારા પર શું વીત્યું છે કે તમારી ઉંમર વધુ ન હોવા છતાં હું તમને આ હાલતમાં જોઈ રહ્યો છું?!" યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)થી જુદાઈના ગમને કારણે હું આ હાલતમાં આવી પડ્યો છું!" બાદશાહે કહ્યું: "ઓ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)! ખરેખર તમારો ગમ પોતાની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી ગયો છે!" યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "અમે પયગંબરો પર સૌથી ઝડપી પહોંચનારી વસ્તુ બલા અને મુસીબત છે, અને અમારા પછી બીજા લોકો પોતાના મરતબા અને દરજ્જા પ્રમાણે જે અલ્લાહ પાસે તેમનો છે, એ જ પ્રમાણે હોય છે." પછી બાદશાહે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ની જરૂરિયાત પૂરી કરી. જ્યારે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) બાદશાહના દરબારમાંથી બહાર આવ્યા, ત્યારે જિબ્રઈલ તેમના પર નાઝિલ થયા અને કહ્યું: ઓ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)! તમારા પરવરદિગારે સલામ પહોંચાડ્યા છે અને ફરમાવે છે: "શું તમે મારી ફરિયાદ બીજાઓને કરી?!" યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાનો ચહેરો માટી પર મૂક્યો અને અરજ કરી: "પરવરદિગાર! એ એક લગ્ઝિશ (ભૂલ) હતી [જેમાં હું પડી ગયો], મને માફ કરી દે! આવું કામ હું કદી ફરી નહીં કરું." ફરી એક વાર જિબ્રઈલ તેમના પર નાઝિલ થયા અને કહ્યું: "ઓ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)! તમારું માથું ઊંચું કરો! તમારા પરવરદિગારે સલામ પહોંચાડ્યા છે." અને ફરમાવે છે: "તમારી ભૂલ માફ કરી દીધી, હવે કદી પણ મારી ફરિયાદ બીજાઓને ન કરો." ત્યાર પછી યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) પોતાની મુશ્કેલીઓ વિશે કોઈ વાત જબાન પર લાવતા ન હતા, ત્યાં સુધી કે જ્યારે તેમના સંતાનો [બિન્યામીન વગર] તેમની પાસે આવ્યા, ત્યારે તેમણે દીવાલ તરફ મોઢું કરીને કહ્યું: إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی الله وَ أَعْلَمُ مِنَ الله ما لا تَعْلَمُونَ [હું તો મારા ગમ અને દુ:ખની ફરિયાદ ફક્ત અલ્લાહને જ કરું છું, અને હું અલ્લાહ તરફથી એ જાણું છું જે તમે નથી જાણતા].
الْفُضَیْلُِ بْنُ یَسَارٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) یَقُولُ: إِنَّمَا أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی اللهِ مَنْصُوبَهًٌْ.
امام صادق (علیه السلام)- فضیل بن یسار می‌گوید: شنیدم امام صادق (علیه السلام) می‌فرمود: من، غم و اندوه و شکوه خویش را تنها به درگاه خداوند بازگو می‌کنم و سوی او فراز می‌دارم.
Imam Sadiq (peace be upon him): Fudayl ibn Yasar says: I heard Imam Sadiq (peace be upon him) saying: I convey my grief, sorrow and complaint only to the court of Allah and raise it toward Him alone.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ફુઝૈલ બિન યસાર કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને ફરમાવતા સાંભળ્યા: હું મારા ગમ, દુ:ખ અને ફરિયાદને ફક્ત અલ્લાહની બારગાહમાં જ રજૂ કરું છું અને તેની તરફ જ ઊંચે લઈ જાઉં છું.
الْحُزْنُ مِنْ شِعَارِ الْعَارِفِینَ لِکَثْرَهًِْ وَارِدَاتِ الْغَیْبِ عَلَی سَرَائِرِهِمْ وَ طُولِ مُبَاهَاتِهِمْ تَحْتَ تَسَتُّرِ الْکِبْرِیَاءِ وَ الْمَحْزُونُ ظَاهِرُهُ قَبْضٌ وَ بَاطِنُهُ بَسْطٌ یَعِیشُ مَعَ الْخَلْقِ عَیْشَ الْمَرْضَی وَ مَعَ اللَّهِ عَیْشَ الْقُرْبَی وَ الْمَحْزُونُ غَیْرُ الْمُتَفَکِّرِ لِأَنَّ الْمُتَفَکِّرَ مُتَکَلِّفٌ وَ الْمَحْزُونُ مَطْبُوعٌ وَ الْحُزْنُ یَبْدُو مِنَ الْبَاطِنِ وَ التَّفَکُّرُ یَبْدُو مِنْ رُؤْیَهًِْ الْمُحْدَثَاتِ وَ بَیْنَهُمَا فَرْقٌ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فِی قِصَّهًِْ یَعْقُوبَ (علیه السلام) إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی اللهِ وَ أَعْلَمُ مِنَ اللهِ ما لا تَعْلَمُونَ فَبِسَبَبِ مَا تَحْتَ الْحُزْنِ عِلْمٌ خُصَّ بِهِ مِنَ اللَّهِ دُونَ الْعَالَمِینَ.
امام صادق (علیه السلام)- اندوه از شعار عارفان می‌باشد زیرا آن‌ها از واردات غیبیه بیشتر برخوردار هستند، همواره از باطن جهان و اسرار نهان آگاهند و خداوند با لطف و عنایات خود آن‌ها را پوشانده است. کسی که محزون می‌باشد در ظاهر گرفته و غبارآلود و غمگین است ولی در باطن بسیار خوشحال می‌باشد، او در ظاهر در میان جامعه و رفت و آمد با مردم مانند بیماران بوده ولی در رابطه با خداوند مانند خویشاوندان عمل می‌کند. محزون، متفکّر به حساب نمی‌آید زیرا کسی که مشغول می‌باشد خود را به سختی می‌اندازد؛ ولی حزن یک امر طبیعی است که از طبیعت آدمی سرچشمه می‌گردد، حزن از باطن انسان بر می‌آید درصورتی که فکر و اندیشه از محسوسات پیدا می‌گردد، و این دو با هم فرق دارند. خداوند متعال در داستان یعقوب (علیه السلام) می‌گوید: إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی الله وَ أَعْلَمُ مِنَ الله ما لا تَعْلَمُونَ، در ماورای حزن و اندوه چیزی است که فقط خداوند آن را می‌داند و دیگران از آن آگاهی ندارند.
Imam Sadiq (peace be upon him): Sorrow is the mark of the gnostics, because they receive an abundance of unseen inspirations, they are constantly aware of the inner reality of the world and its hidden secrets, and Allah, through His grace and favours, has veiled them. The one who is sorrowful is outwardly withdrawn, dust-covered and grieved, yet inwardly he is greatly joyful; outwardly, in society and in his dealings with people he is like the sick, but in his relationship with Allah he behaves like a close kinsman. The sorrowful is not counted as one who reflects, because the one who reflects burdens himself with effort; but sorrow is a natural matter that springs from the very nature of the human being. Sorrow arises from a person's inner self, whereas thought and reflection arise from sensible things — and there is a difference between the two. Allah the Exalted says in the story of Yaqub (peace be upon him): إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی الله وَ أَعْلَمُ مِنَ الله ما لا تَعْلَمُونَ [I only complain of my grief and sorrow to Allah, and I know from Allah what you do not know]. Beyond sorrow and grief there is something which only Allah knows and of which others have no awareness.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ગમ આરિફો (જ્ઞાનીઓ)નું ચિહ્ન છે, કારણ કે તેઓ ગૈબી વારિદાત (અદ્રશ્યની પ્રાપ્તિઓ)થી વધુ પ્રમાણમાં લાભાન્વિત હોય છે, હંમેશા જગતના બાતિન અને છૂપા રહસ્યોથી વાકેફ હોય છે, અને અલ્લાહે પોતાની મહેરબાની અને કૃપાઓથી તેમને ઢાંકી રાખ્યા છે. જે વ્યક્તિ મહઝૂન (ગમગીન) છે તે ઝાહિરમાં ઉદાસ, ધૂળથી ઢંકાયેલ અને દુ:ખી છે, પરંતુ બાતિનમાં ખૂબ ખુશ છે; તે ઝાહિરમાં સમાજની વચ્ચે અને લોકો સાથેના વ્યવહારમાં બીમારો જેવો હોય છે, પરંતુ અલ્લાહ સાથેના સંબંધમાં નજીકના સ્વજનો જેવો વર્તન કરે છે. મહઝૂનને મુતફક્કિર (વિચારક) ગણવામાં આવતો નથી, કારણ કે જે વ્યક્તિ વ્યસ્ત હોય છે તે પોતાની જાતને મુશ્કેલીમાં નાખે છે; પરંતુ હુઝ્ન (ગમ) એક કુદરતી બાબત છે જે માણસની પ્રકૃતિમાંથી ઉદ્ભવે છે. હુઝ્ન માણસના બાતિનમાંથી ઉદ્ભવે છે, જ્યારે ફિકર અને વિચાર મહસૂસાત (સંવેદનીય વસ્તુઓ)થી પેદા થાય છે, અને આ બંને વચ્ચે ફર્ક છે. અલ્લાહ તઆલા યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ની વાર્તામાં ફરમાવે છે: إِنَّما أَشْکُوا بَثِّی وَ حُزْنِی إِلَی الله وَ أَعْلَمُ مِنَ الله ما لا تَعْلَمُونَ [હું તો મારા ગમ અને દુ:ખની ફરિયાદ ફક્ત અલ્લાહને જ કરું છું, અને હું અલ્લાહ તરફથી એ જાણું છું જે તમે નથી જાણતા], હુઝ્ન અને ગમની પાછળ કંઈક એવું છે જેને ફક્ત અલ્લાહ જાણે છે અને બીજાઓને તેની જાણ નથી.
ان یهودیا من یهود الشام و احبارهم قَالَ لَهُ الْیَهُودِیُّ فَإِنَّ یَعْقُوبَ قَدْ صَبَرَ عَلَی فِرَاقِ وَلَدِهِ حَتَّی کَادَ یَحْرُضُ مِنَ الْحُزْن؟ قَالَ لَهُ عَلِیٌّ (علیه السلام) لَقَدْ کَانَ کَذَلِکَ حَزِنَ یَعْقُوبُ (علیه السلام) حُزْناً بَعْدَهُ تَلَاقٍ وَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) قُبِضَ وَلَدُهُ إِبْرَاهِیمُ قُرَّهًُْ عَیْنِهِ فِی حَیَاتِهِ مِنْهُ فَخَصَّهُ بِالاخْتِیَارِ لِیَعْلَمَ لَهُ الِادِّخَار فَقَالَ (صلی الله علیه و آله) یَحْزَنُ النَّفْسُ وَ یَجْزَعُ الْقَلْبُ وَ إِنَّا عَلَیْکَ یَا إِبْرَاهِیمُ لَمَحْزُونُون وَ لَا نَقُولُ مَا یُسْخِطُ الرَّبَّ فِی کُلِّ ذَلِکَ یُؤْثِرُ الرِّضَا عَنِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ الِاسْتِسْلَامَ لَهُ فِی جَمِیعِ الْفِعَال.
امام حسین (علیه السلام)- دانشمندی یهودی از اهل شام به امیرالمؤمنین (علیه السلام) عرض کرد: «آن یعقوب است که در غم فراق و دوری فرزند خود به‌قدری صبر نمود که نزدیک بود از اندوه فراوان، هلاک شود». امام علی (علیه السلام) به او فرمود: «همین‌طور است [ولی] اندوه یعقوب (علیه السلام) اندوهی بود که در نهایت منجر به دیدار شد، و [امّا] محمّد (صلی الله علیه و آله)، فرزند و نور دیده‌اش ابراهیم، در زمان حیات آن حضرت از ایشان گرفته شد؛ خداوند این امتحان و مصیبت را برای او برگزید تا ذخیره‌ای برای او [در قیامت] باشد. پیامبر (صلی الله علیه و آله) [در آن حال] می‌فرمود: «جان محزون است و دل بی‌تابی می‌کند، و ما ای ابراهیم درمصیبت تو اندوهگین هستیم»! ولی سخنی که باعث خشم پروردگار شود بر زبان جاری نمی‌کنیم. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در تمامی کارها به‌دنبال کسب رضای الهی و فرمانبرداری محض از خداوند عزّوجلّ بود».
Imam Husayn (peace be upon him): A Jewish scholar from Sham said to the Commander of the Faithful (peace be upon him): "Yaqub grieved so much in the sorrow of separation and distance from his son that he almost perished from the abundance of grief." Imam Ali (peace be upon him) said to him: "That is so, [but] the grief of Yaqub (peace be upon him) was a grief that in the end led to reunion; whereas Muhammad (peace be upon him and his family) — his son and the light of his eye, Ibrahim, was taken from him during his lifetime. Allah chose this trial and calamity for him so that it would be a treasure for him [in the Hereafter]. The Prophet (peace be upon him and his family) [at that time] used to say: 'The soul is grieved and the heart is restless, and we, O Ibrahim, are sorrowful over your loss'! But we do not utter on our tongue anything that would cause the Lord's displeasure. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) in all matters sought the pleasure of Allah and pure obedience to Allah the Mighty and Majestic."
ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ): શામના એક યહૂદી વિદ્વાને અમીરુલ મુઅમિનીન (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "તે યાકૂબ છે જેઓ પોતાના પુત્રના વિયોગ અને દૂરીના ગમમાં એટલા સબર કર્યા કે અત્યધિક દુ:ખથી લગભગ નષ્ટ થવાને હતા." ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ)એ તેને ફરમાવ્યું: "એમ જ છે [પરંતુ] યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)નો ગમ એવો ગમ હતો જે અંતે મુલાકાત તરફ દોરી ગયો, અને [પરંતુ] મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના પુત્ર અને તેમની આંખના નૂર ઇબ્રાહીમ, તેમની હયાતીમાં જ તેમની પાસેથી લઈ લેવાયા; અલ્લાહે આ પરીક્ષા અને મુસીબત તેમના માટે પસંદ કરી જેથી તે તેમના માટે [કયામતમાં] સંગ્રહ બને. પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) [તે વખતે] ફરમાવતા હતા: 'જીવ મહઝૂન (દુ:ખી) છે અને દિલ બેકરાર છે, અને હે ઇબ્રાહીમ! અમે તારી મુસીબતમાં ગમગીન છીએ'! પરંતુ એવી વાત જે પરવરદિગારના ક્રોધનું કારણ બને, અમારી જીભ પર જારી કરતા નથી. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) બધા કાર્યોમાં અલ્લાહની રઝા મેળવવા અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની સંપૂર્ણ આજ્ઞાપાલનની પાછળ હતા."
إنَّ یُوسُفَ (علیه السلام) دَعَی وَ هُوَ فِی السِّجنِ فَقَالَ یُوسُفُ أَسْأَلُکَ بِحَقِّ آبَائِی عَلَیْکَ إِلَّا فَرَّجْتَ عَنِّی فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ یَا یُوسُفُ وَ أَیُّ حَقٍّ لِآبَائِکَ عَلَیَّ ... إِنْ کَانَ أَبُوکَ یَعْقُوبَ وَهَبْتُ لَهُ اثْنَیْ عَشَرَ وَلَداً فَغَیَّبْتُ عَنْهُ وَاحِداً فَمَا زَالَ یَبْکِی حَتَّی ذَهَبَ بَصَرُهُ وَ قَعَدَ عَلَی الطَّرِیقِ یَشْکُونِی إِلَی خَلْقِی فَأَیُّ حَقٍّ لِآبَائِکَ عَلَیَّ قَالَ فَقَالَ لَهُ جَبْرَئِیلُ قُلْ یَا یُوسُفُ أَسْأَلُکَ بِمَنِّکَ الْعَظِیمِ وَ إِحْسَانِکَ الْقَدِیمِ وَ لُطْفِکَ الْعَمِیمِ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ فَقَالَهَا فَرَأَی الْمَلِکُ الرُّؤْیَا فَکَانَ فَرَجُهُ فِیهَا.
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- یوسف (علیه السلام) در زندان چنین با خدا مناجات کرد: «پروردگارا! تو را به آن حقّی که پدران و اجدادم بر تو دارند، قسم می‌دهم مرا از زندان رهایی بخش». ... خداوند به او وحی فرمود: «پدران و اجداد تو چه حقّی بر من دارند؟! و اگر مرادت یعقوب (علیه السلام) است! که به او دوازده فرزند عنایت کردم، امّا همین که یکی از آن‌ها از دید او نهان گشت، پیوسته گریه می‌کرد تا اینکه بینایی‌اش را از دست داد و در راه می‌نشست و از من به مخلوقاتم شکوه می‌کرد؛ با این حال، پدرانت چه حقی بر من دارند»؟! بعد از آن، جبرئیل به یوسف (علیه السلام) گفت: «ای یوسف! چنین بگو: پروردگارا! تو را به بخشش بی‌انتها و نیکی همیشگی‌ات قسم می‌دهم». یوسف (علیه السلام) نیز چنین گفت و پادشاه خواب دید و گشایش کار یوسف (علیه السلام) در همان خواب قرار داده شد.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): Yusuf (peace be upon him) in prison whispered to Allah thus: "O my Lord! I ask You by the right that my fathers and forefathers have upon You, deliver me from prison." ... Allah revealed to him: "What right do your fathers and forefathers have upon Me?! And if you mean Yaqub (peace be upon him) — I granted him twelve sons, but as soon as one of them was hidden from his sight, he wept continuously until he lost his eyesight, and he would sit on the road complaining of Me to My creatures; with this being the case, what right do your fathers have upon Me?!" After that, Jibril said to Yusuf (peace be upon him): "O Yusuf! Say thus: O my Lord! I ask You by Your boundless bounty and Your ever-abiding kindness." Yusuf (peace be upon him) said so, and the king saw a dream, and the deliverance of Yusuf's (peace be upon him) affair was placed in that very dream.
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)એ જેલમાં અલ્લાહ સાથે આવી મુનાજાત કરી: "પરવરદિગાર! તને એ હક્કનો વાસ્તો આપું છું જે મારા પિતાઓ અને પૂર્વજોનો તારા ઉપર છે, મને જેલમાંથી મુક્તિ આપ." ... અલ્લાહે તેમને વહી કરી: "તારા પિતાઓ અને પૂર્વજોનો મારા ઉપર શું હક્ક છે?! અને જો તારો મુરાદ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) છે! તો મેં તેમને બાર સંતાનો આપ્યાં, પરંતુ જ્યારે તેમાંથી એક તેમની નજરથી છુપાયો, તેઓ સતત રડતા રહ્યા ત્યાં સુધી કે તેમની આંખોની રોશની ગુમાવી, અને રસ્તા પર બેસી મારી ફરિયાદ મારી મખલૂક પાસે કરતા હતા; આ સ્થિતિમાં, તારા પિતાઓનો મારા ઉપર શું હક્ક છે?!" ત્યાર પછી, જિબ્રઈલે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "હે યુસુફ! આમ કહો: પરવરદિગાર! તને તારી અસીમ બક્ષિશ અને હંમેશની નેકીનો વાસ્તો આપું છું." યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)એ પણ એમ કહ્યું અને બાદશાહે સ્વપ્ન જોયું અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ના કાર્યની ગુશાયશ (નિરાકરણ) એ જ સ્વપ્નમાં મૂકવામાં આવી.