سورة النحل

Verse 28 of 128

16:28

الَّذينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمي أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ما كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلى إِنَّ اللهَ عَليمٌ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

همان کسانى که فرشتگان [مرگ] جانشان را مى گیرند در‌حالى‌که به خود ظلم کرده بودند! در این موقع آن‌ها [به ظاهر] تسلیم مى شوند [و به دروغ مي‌گویند:] ما کار بدى انجام نمى دادیم! [به آن‌ها گفته مى شود:] آرى، خداوند به آنچه انجام مى‌دادید عالم است.

Those whom the angels cause to die while they are unjust to themselves. Then would they offer submission: We used not to do any evil. Aye! surely Allah knows what you did.

જ્યારે ફરિશ્તાઓ રૂહ કબ્ઝ કરશે ત્યારે પોતાના ઊપર ઝૂલ્મ કરતા હતા તેઓ તસ્લીમ થતા કહેશે : અમો કોઇ બૂરાઇ કરતા ન હતા. (ફરિશ્તાઓ કહેશે) બેશક અલ્લાહ જાણે છે કે જે કાંઇ તમે કરતા હતા.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

سُئِلَ الصَّادِقُ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ اللهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ وَ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لَوْ تَری إِذْ یَتَوَفَّی الَّذِینَ کَفَرُوا الْمَلائِکَةُ وَ قَدْ یَمُوتُ فِی السَّاعَهًِْ الْوَاحِدَهًِْ فِی جَمِیعِ الْآفَاقِ مَا لَا یُحْصِیهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَکَیْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی جَعَلَ لِمَلَکِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ یَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَهًِْ صَاحِبِ الشُّرْطَهًِْ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ یَبْعَثُهُمْ فِی حَوَائِجِهِ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِکَهًُْ وَ یَتَوَفَّاهُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ مَعَ مَا یَقْبِضُ هُوَ وَ یَتَوَفَّاهَا اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْ مَلَکِ الْمَوْتِ.

امام صادق (علیه السلام)- از امام صادق (علیه السلام) سؤال شد، در مورد این فرمایش خداوند عزّ و جلّ که می‌فرماید: خدا جان‌ها را به هنگام مردنشان می‌گیرد ( زمر/۴۲ ) و در جای دیگری که خداوند می‌فرماید: بگو: فرشته‌ی مرگ که موکّل بر شماست، شما را می‌میراند ( سجده/۱۱ ) و باز می فرماید: آنان که چون فرشتگانشان پاک سیرت بمیرانند، ( نحل/۳۲ ) و باز می فرماید: آنان کسانی هستند که بر خود ستم روا داشته‌اند چون فرشتگان جانشان را بستانند. ( نحل/۲۸ ) و باز در جای دیگر می فرماید: فرستادگان ما بی هیچ کوتاهی و گذشتی جان او بگیرند ( انعام/۶۱ ) و باز در جای دیگر می فرماید: اگر ببینی آن زمان را که فرشتگان جان کافران می‌ستانند ( انفال/۵۰ ) حال با توجّه به اینکه در یک زمان آنقدر نفوس در اطراف جهان از دنیا می روند که شمارش آن‌ها را جز خدا نتواند، اگر تنها ملک الموت قبض روح می کند با توجّه به مضمون آیات یاد شده چگونه چنین چیزی ممکن است»؟! آن حضرت در پاسخ فرمود: «خداوند تبارک و تعالی برای ملک الموت دستیاران و کمک‌کارانی از فرشتگان قرار داده است که آن‌ها جان‌ها را می ستانند؛ به سان رئیس نظمیّه (پلیس) که دارای مددکاران و دستیارانی از میان انسان‌هاست و برای انجام کارها و نیازهای خود به ایشان مأموریّت می دهد و آنان را به نقاط مختلف گسیل می دارد، ملائکه نیز به همین ترتیب از طرف ملک الموت اعزام می شوند و قبض روح انسان‌ها می کنند و ملک الموت نیز جان‌های قبض شده را از فرشتگان می ستاند علاوه بر آنچه که خود قبض کرده است و همه‌ی آن‌ها را خداوند عزّ و جلّ از ملک الموت می ستاند».

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him) was asked concerning the saying of Allah the Mighty and Majestic: اللهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها [Allah takes the souls at the time of their death] (Zumar/42), and concerning the saying of Allah the Mighty and Majestic: قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ [Say: The angel of death who is charged with you shall take you] (Sajdah/11), and again He says: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ [Those whom the angels cause to die while they are pure] (Nahl/32), and again He says: they are those who have wronged themselves, when the angels take their souls الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ (Nahl/28), and again in another place He says: تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا [Our messengers take his soul without any shortcoming or negligence] (An'am/61), and again in another place He says: وَ لَوْ تَری إِذْ یَتَوَفَّی الَّذِینَ کَفَرُوا الْمَلائِکَةُ [If you could see when the angels take the souls of the unbelievers] (Anfal/50). Now, given that at one and the same time so many souls depart from the world in all corners of it that none but Allah can count them, if only the Angel of Death is taking souls, how — in view of the contents of the mentioned verses — is such a thing possible? He (peace be upon him) replied: "Allah, Blessed and Exalted, has appointed for the Angel of Death assistants and helpers from among the angels, who take the souls; like the chief of the police force, who has aides and assistants from among human beings and assigns them to carry out his affairs and needs and dispatches them to various places. The angels are likewise sent by the Angel of Death and take the souls of people, and then the Angel of Death takes the seized souls from those angels, in addition to what he himself has taken; and Allah the Mighty and Majestic takes all of them from the Angel of Death."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના આ કૌલ વિશે પૂછવામાં આવ્યું, જ્યાં તે ફરમાવે છે: اللهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها [અલ્લાહ જાનોને તેમના મરવાના સમયે લઈ લે છે] (ઝુમર/૪૨), અને બીજી જગ્યાએ જ્યાં અલ્લાહ ફરમાવે છે: قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ [કહો: મૌતનો ફરિશ્તો જે તમારા પર નિમાયેલો છે, તે તમને મૌત આપશે] (સજદહ/૧૧), અને ફરી ફરમાવે છે: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ [જેઓને ફરિશ્તાઓ પાક હાલતમાં મૌત આપે છે] (નહલ/૩૨), અને ફરી ફરમાવે છે: તેઓ એવા લોકો છે જેમણે પોતાના પર ઝુલ્મ કર્યો છે, જ્યારે ફરિશ્તાઓ તેમની જાન લે છે الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ (નહલ/૨૮), અને બીજી જગ્યાએ ફરમાવે છે: تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا [અમારા મોકલેલા કોઈપણ કમી કે માફી વગર તેની જાન લે છે] (અન્આમ/૬૧), અને બીજી જગ્યાએ ફરમાવે છે: وَ لَوْ تَری إِذْ یَتَوَفَّی الَّذِینَ کَفَرُوا الْمَلائِکَةُ [જો તું તે વખતને જુએ જ્યારે ફરિશ્તાઓ કાફિરોની જાન લે છે] (અન્ફાલ/૫૦). હવે ધ્યાનમાં લેતાં કે એક જ સમયે જગતના ચારે ખૂણે એટલી બધી જાનો દુનિયામાંથી જાય છે કે તેની ગણતરી અલ્લાહ સિવાય કોઈ ન કરી શકે, જો ફક્ત મલકુલ મૌત જ કબ્ઝે રૂહ કરે છે તો ઉલ્લેખિત આયતોના મફહૂમને ધ્યાનમાં લેતાં આવું કઈ રીતે શક્ય છે? તે હઝરતે જવાબમાં ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ મલકુલ મૌત માટે ફરિશ્તાઓમાંથી મદદગારો અને સહાયકો નિમ્યા છે જેઓ જાનો લે છે; જેમ પોલીસનો વડો (નઝ્મિય્યાનો રઈસ) જેની પાસે માણસોમાંથી મદદગારો અને સહાયકો હોય છે અને પોતાના કામો અને જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે તેઓને હુકમ આપે છે અને તેઓને જુદી જુદી જગ્યાએ મોકલે છે, ફરિશ્તાઓ પણ એ જ રીતે મલકુલ મૌત તરફથી મોકલવામાં આવે છે અને લોકોની જાનો કબ્ઝ કરે છે, અને મલકુલ મૌત પણ કબ્ઝ થયેલી જાનોને ફરિશ્તાઓ પાસેથી લે છે, ઉપરાંત જે તેણે પોતે કબ્ઝ કરી છે, અને એ સર્વને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ મલકુલ મૌત પાસેથી લે છે."

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

فِی خَبَرِ الزِّنْدِیقِ الْمُدَّعِی لِلتَّنَاقُضِ فِی الْقُرْآنِ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی اللهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها وَ قَوْلِهِ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ وَ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ یَتَوَلَّی ذَلِکَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِکَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ یَعْمَلُونَ فَاصْطَفَی جَلَّ ذِکْرُهُ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ رُسُلًا وَ سَفَرَهًًْ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ خَلْقِهِ ِ وَ هُمُ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ فِیهِمْ اللَّهُ یَصْطَفِی مِنَ الْمَلائِکَهًِْ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ کَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَهًِْ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِکَهًُْ الرَّحْمَهًِْ وَ مَنْ کَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِیَهًِْ تَوَلَّی قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِکَهًُْ النَّقِمَهًِْ وَ لِمَلَکِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِکَهًِْ الرَّحْمَهًِْ وَ النَّقِمَهًِْ یَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ کُلُّ مَا یَأْتُونَهُ مَنْسُوبٌ إِلَیْهِ وَ إِذَا کَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَکِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَکِ الْمَوْتِ فِعْلُ اللَّهِ لِأَنَّهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ عَلَی یَدِ مَنْ یَشَاءُ وَ یُعْطِی وَ یَمْنَعُ وَ یُثِیبُ وَ یُعَاقِبُ عَلَی یَدِ مَنْ یَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ کَمَا قَالَ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ.

امام علی (علیه السلام)- امیرالمؤمنین (علیه السلام) در جواب زندیق مدّعی تناقض در این آیات خداوند متعال: خدا جان‌ها را به هنگام مردنشان می‌گیرد ( زمر/۴۲ )، بگو: فرشته‌ی مرگ که موکّل بر شماست، شما را می‌میراند. ( سجده/۱۱ )، فرستادگان ما بی هیچ کوتاهی و گذشتی جان او بگیرند ( انعام/۶۱ )، آنان که چون فرشتگانشان پاک سیرت بمیرانند. ( نحل/۳۲ ) آنان کسانی هستند که بر خود ستم روا داشته‌اند چون فرشتگان جانشان را بستانند ( نحل/۲۸ ) فرمود: «خداوند تبارک و تعالی، اجلّ و اعظم از آن است که خود متولّی این امور شود و فعل رسولان و ملائکه‌ی او همان فعل خداوند است، زیرا اینان عمل به امر او می‌کنند، بنا بر این خداوند جلیل گروهی از ملائکه را به عنوان رسول و سفیر میان خود و خلق برگزیده است و ایشان همان کسانی هستند که می‌فرماید: خداوند از فرشتگان رسولانی برمی‌گزیند، و همچنین از مردم ... ( حج/۷۵ ) بنا بر این مسئولیّت قبض روح اهل طاعت را ملائکه‌ی رحمت به عهده دارند و قبض روح اهل معصیت را ملائکه‌ی عذاب انجام می‌دهند و ملک الموت؛ یارانی از فرشتگان رحمت و عذاب دارد، که تحت فرمان او بوده و فعل ایشان همان فعل اوست و سراغ هرکه می‌روند کارشان منسوب به ملک الموت است، در این صورت کار ملک‌الموت نیز همان فعل خداوند است، زیرا پروردگار، اجازه‌ی قبض روح را به دست هرکه بخواهد می‌دهد و این خداوند است که، عطا می‌کند و منع می‌فرماید، پاداش و عقوبت را در دست هرکه خواهد روان می‌کند، چراکه فعل نائبان و افراد امین او همان فعل خداوند است، همانگونه که فرموده است: و شما اراده نمی‌کنید مگر اینکه خداوند پروردگار جهانیان اراده کند. ( تکویر/۲۹ ).

Imam Ali (peace be upon him): Amir al-Mu'minin (peace be upon him), in reply to a heretic who claimed there was contradiction in these verses of Allah the Exalted: "Allah takes the souls at the time of their death" (Zumar/42); "Say: The angel of death, who is set over you, causes you to die" (Sajdah/11); "Our messengers cause him to die, and they are not remiss" (An'am/61); "Those whom the angels cause to die while they are in a state of purity" (Nahl/32); "Those whom the angels cause to die while they were unjust to themselves" (Nahl/28) — said: "Allah, Blessed and Exalted, is too majestic and too great to undertake these matters Himself, and the act of His messengers and angels is the very act of Allah, because they act by His command. Therefore, Allah the Glorious has chosen a group of angels as messengers and envoys between Himself and His creation, and they are those of whom He says: 'Allah chooses messengers from among the angels, and from among the people…' (Hajj/75). Accordingly, the responsibility of taking the souls of the people of obedience lies with the angels of mercy, and the taking of the souls of the people of disobedience is carried out by the angels of punishment. And the Angel of Death has helpers from among the angels of mercy and punishment who are under his command, and their act is his very act, and whoever they go to, their work is ascribed to the Angel of Death. In that case, the act of the Angel of Death is likewise the act of Allah, because the Lord grants permission to take souls to whomever He wills, and it is Allah who bestows and withholds, and who administers reward and punishment through whomever He wills, since the act of His deputies and trusted ones is the very act of Allah, just as He has said: 'And you do not will except that Allah, the Lord of the worlds, wills' (Takwir/29)."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ), એક ઝિન્દીક [નાસ્તિક] જેણે અલ્લાહ તઆલાની આ આયતોમાં વિરોધાભાસ હોવાનો દાવો કર્યો હતો તેના જવાબમાં: "અલ્લાહ મૃત્યુ સમયે જીવોને લઇ લે છે" (ઝુમર/42), "કહો: મૃત્યુનો ફરિશ્તો કે જે તમારા પર નિયુક્ત છે તે તમને મૃત્યુ આપે છે" (સજદહ/11), "અમારા મોકલેલા [ફરિશ્તાઓ] કોઈ કસૂર કે રહેમ વગર તેની જાન લઈ લે છે" (અન્આમ/61), "તેઓ કે જેમને ફરિશ્તાઓ પવિત્ર સ્થિતિમાં મૃત્યુ આપે છે" (નહલ/32), "તેઓ કે જેમણે પોતાના પર ઝુલ્મ કર્યો છે, જ્યારે ફરિશ્તાઓ તેમની જાન લે છે" (નહલ/28) — ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તબારક વ તઆલા આનાથી અજલ્લ અને અઅઝમ છે કે તે પોતે આ કાર્યોનો પ્રત્યક્ષ કરનાર બને, અને તેના રસૂલો અને ફરિશ્તાઓનું કાર્ય એ જ અલ્લાહનું કાર્ય છે, કારણ કે તેઓ તેના આદેશ પ્રમાણે અમલ કરે છે. તેથી અલ્લાહ જલીલે ફરિશ્તાઓમાંથી એક જૂથને પોતાના અને સૃષ્ટિ વચ્ચે રસૂલ અને સફીર [દૂત] તરીકે પસંદ કર્યા છે, અને તેઓ એ જ છે જેમના વિશે ફરમાવે છે: 'અલ્લાહ ફરિશ્તાઓમાંથી રસૂલો પસંદ કરે છે, અને એ જ રીતે લોકોમાંથી પણ...' (હજ/75). તેથી તાઅતના લોકોના રૂહ કબ્ઝ કરવાની જવાબદારી રહમતના ફરિશ્તાઓ પર છે, અને ગુનેહગારોના રૂહ કબ્ઝ કરવાનું અઝાબના ફરિશ્તાઓ કરે છે. અને મલકુલ મૌત [મૃત્યુના ફરિશ્તા]ને રહમત અને અઝાબના ફરિશ્તાઓમાંથી સાથીઓ છે, જેઓ તેના આદેશ હેઠળ છે અને તેમનું કાર્ય એ જ તેનું કાર્ય છે, અને તેઓ જેની પાસે જાય તેમનું કાર્ય મલકુલ મૌતને સંબંધિત ગણાય છે. આ સ્થિતિમાં મલકુલ મૌતનું કાર્ય પણ એ જ અલ્લાહનું કાર્ય છે, કારણ કે પરવરદિગાર જેને ચાહે તેના હાથે રૂહ કબ્ઝ કરવાની ઈજાઝત આપે છે, અને એ જ અલ્લાહ છે જે અતા કરે છે અને રોકે છે, અને જેને ચાહે તેના હાથે બદલો અને સજા જારી કરે છે, કારણ કે તેના નાયબો અને અમીન વ્યક્તિઓનું કાર્ય એ જ અલ્લાહનું કાર્ય છે, જેમ કે તેણે ફરમાવ્યું છે: 'અને તમે ઈરાદો કરી શકતા નથી સિવાય કે અલ્લાહ, જગતોનો પરવરદિગાર, ઈરાદો કરે' (તકવીર/29)."

عَنْ أَبِی‌إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِیِّ قَالَ لَمَّا وَلَّی أمِیرُالْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ‌بْنِ‌أبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) مُحَمَّدبْنِ‌أبِی‌بَکرٍ مِصْرَ وَ أعْمَالُهَا کَتَبَ لَهُ کِتَاباً فِیهَا ... إِنَّهُ لَیْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ تُفَارِقُ رُوحُهُ جَسَدَهُ حَتَّی یَعْلَمَ إِلَی أَیِّ الْمَنْزِلَتَیْنِ یَصِیرُ إِلَی الْجَنَّهًِْ أَمِ النَّارِ أَ عَدُوٌّ هُوَ لِلَّهِ أَمْ وَلِیٌّ فَإِنْ کَانَ وَلِیّاً لِلَّهِ فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّهًِْ وَ شُرِعَتْ لَهُ طُرُقُهَا وَ رَأَی مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِیهَا فَفُرِّغَ مِنْ کُلِّ شُغُلٍ وَ وُضِعَ عَنْهُ کُلُّ ثِقْلٍ وَ إِنْ کَانَ عَدُوّاً لِلَّهِ فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ النَّارِ وَ شُرِّعَ لَهُ طُرُقُهَا وَ نَظَرَ إِلَی مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِیهَا فَاسْتَقْبَلَ کُلَّ مَکْرُوهٍ وَ تَرَکَ کُلَّ سُرُورٍ کُلُّ هَذَا یَکُونُ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ عِنْدَهُ یَکُونُ بِیَقِین، قَالَ اللهُ تَعَالَی الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ یَقُولُونَ سَلامٌ عَلَیْکُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ وَ یَقُولُ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ما کُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلی إِنَّ اللهَ عَلِیمٌ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِینَ فِیها فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ.

امام علی (علیه السلام)- ابواسحاق همدانی گوید: وقتی امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (علیه السلام) محمّد بن‌ابی بکر را به حکومت مصر و حومه‌ی آن گمارد نامه‌ای برایش نوشت، در آن چنین نوشته بود ... روح هیچ‌یک از مردم از کالبدش جدا نمی‌شود جز اینکه می‌داند که به کدام‌یک از دو سر منزل می‌رسد، به بهشت یا به دوزخ، دشمن خداست یا دوست اوست، اگر دوست خدا باشد درهای بهشت به رویش گشوده می‌شود و راه‌های آن برایش بازمی گردد و آنچه را که خداوند برایش مهیّا ساخته می‌ببیند و از هر کاری آسودگی می‌یابد و هر بار سنگینی از دوش او برداشته می شود. و چنانچه دشمن خدا باشد درهای دوزخ به رویش گشوده می‌شود و راه‌های آن برایش باز می‌گردد و آنچه را که خداوند برایش آماده ساخته مشاهده می‌کند، پس با هر ناخوشایندی روبرو می‌گردد و هر شادی و سروری را رها می‌سازد. همه‌ی این‌ها به هنگام مرگ انجام می‌گیرد و در همان وقت، یقین [به یکی از دو راه] حاصل می‌آید. خداوند فرموده است: آنان که چون فرشتگانشان پاک سیرت بمیرانند، می‌گویند: سلام بر شما. به پاداش کارهایی که می‌کرده‌اید به بهشت درآیید. ( نحل/۳۲ ) و نیز می فرماید: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ما کُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلی إِنَّ اللهَ عَلِیمٌ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ* فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِینَ فِیها فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ

Imam Ali (peace be upon him): Abu Ishaq al-Hamdani said: When Amir al-Mu'minin Ali ibn Abi Talib (peace be upon him) appointed Muhammad ibn Abi Bakr as governor of Egypt and its regions, he wrote him a letter in which he wrote as follows ... The soul of no one among the people leaves his body except that he knows to which of the two abodes he is going, to Paradise or to Hellfire, whether he is an enemy of Allah or His friend. If he is a friend of Allah, the gates of Paradise are opened before him and its paths are made ready for him, and he sees what Allah has prepared for him in it, and he finds ease from every task and every heavy burden is lifted from his shoulders. And if he is an enemy of Allah, the gates of Hellfire are opened before him and its paths are made ready for him, and he beholds what Allah has prepared for him in it, so he meets every unpleasant thing and abandons every joy and happiness. All of this takes place at the time of death, and at that very time certainty [of one of the two paths] is attained. Allah has said: "Those whose souls the angels take while they are pure, saying: Peace be upon you. Enter Paradise as a reward for what you used to do." (An-Nahl/32) And He also says: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ما کُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلی إِنَّ اللهَ عَلِیمٌ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ* فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِینَ فِیها فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ [Those whom the angels cause to die while they are unjust to themselves. Then would they offer submission: We used not to do any evil. Aye! surely Allah knows what you did. Therefore enter the gates of hell, to abide therein; so certainly evil is the dwelling place of the proud].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અબૂ ઇસ્હાક હમદાની કહે છે: જ્યારે અમીરુલ મોઅમેનીન અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ)એ મુહમ્મદ બિન અબી બક્રને મિસ્ર અને તેની આસપાસના વિસ્તારના શાસક તરીકે નિયુક્ત કર્યા ત્યારે તેમને એક પત્ર લખ્યો, જેમાં આ પ્રમાણે લખ્યું હતું ... લોકોમાંથી કોઈની પણ રૂહ તેના શરીરથી અલગ થતી નથી સિવાય કે તે જાણી લે કે તે બે મંઝિલોમાંથી કઈ મંઝિલે પહોંચી રહ્યો છે, જન્નતમાં કે જહન્નમમાં, તે અલ્લાહનો દુશ્મન છે કે તેનો દોસ્ત. જો તે અલ્લાહનો દોસ્ત હોય તો જન્નતના દરવાજા તેના પર ખોલી દેવામાં આવે છે અને તેના રસ્તાઓ તેના માટે ખૂલી જાય છે અને અલ્લાહે તેના માટે જે તૈયાર કર્યું છે તે તે જુએ છે અને દરેક કામથી રાહત મેળવે છે અને દરેક ભારે બોજ તેના ખભાથી ઉતારી લેવામાં આવે છે. અને જો તે અલ્લાહનો દુશ્મન હોય તો જહન્નમના દરવાજા તેના પર ખોલી દેવામાં આવે છે અને તેના રસ્તાઓ તેના માટે ખૂલી જાય છે અને અલ્લાહે તેના માટે જે તૈયાર કર્યું છે તે તે જુએ છે, પછી દરેક અણગમતી વસ્તુનો સામનો કરે છે અને દરેક ખુશી અને આનંદને છોડી દે છે. આ બધું મૃત્યુ સમયે થાય છે અને તે જ સમયે [બે માર્ગોમાંથી એકનો] યકીન પ્રાપ્ત થાય છે. અલ્લાહે ફરમાવ્યું છે: "જેમને ફરિશ્તાઓ પાક હાલતમાં મૃત્યુ આપે છે, તેઓ કહે છે: તમારા પર સલામ હો. તમે જે કામો કરતા હતા તેના બદલામાં જન્નતમાં દાખલ થાઓ." (નહલ/૩૨) અને એ પણ ફરમાવે છે: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ما کُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلی إِنَّ اللهَ عَلِیمٌ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ* فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِینَ فِیها فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ [જેમના પ્રાણ ફરિશ્તાઓ એવી હાલતમાં કબ્જે કરે છે કે તેઓ પોતાના પર ઝુલ્મ કરનારા હોય છે. પછી તેઓ સમર્પણ કરીને કહેશે: અમે કોઈ ખરાબ કામ કરતા ન હતા. હા, ખરેખર અલ્લાહ જાણે છે જે તમે કરતા હતા. તો જહન્નમના દરવાજાઓમાં દાખલ થાઓ, તેમાં હંમેશ માટે રહેવા માટે; તો ઘમંડીઓનું ઠેકાણું કેટલું ખરાબ છે].

علی‌ّبن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

ثُمَّ قَالَ فِیهِمْ أعْدَاءَ الأئِمَّهًَْ (علیهم السلام) أیْضاً الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ أیْ سَلَّمُوا لَمَّا أصَابَهُمْ مِنَ الْبَلَاءِ ثُمَّ یَقُولُونَ مَا کُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ فَرَدَّ اللهُ عَلَیْهِمْ فَقَالَ بَلی إِنَّ اللهَ عَلِیمٌ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِینَ فِیها فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِین.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- [در ادامه‌ی آیه‌ی قبل و این آیه] درباره‌ی ایشان (دشمنان ائمّه (علیهم السلام)) نیز می‌فرماید: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظَالِمِی أَنفُسِهِمْ فَأَلْقَوُاْ السَّلَمَ؛ در برابر بلایی که بر سرشان می‌آید، سر تسلیم فرود می‌آورند. سپس می‌گویند: مَا کُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوءٍ و خداوند متعال در جواب آن‌ها می‌فرماید: بَلَی إِنَّ اللهَ عَلِیمٌ بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ* فَادْخُلُواْ أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): [In continuation of the previous verse and this verse] concerning them (the enemies of the Imams (peace be upon them)) He also says: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظَالِمِی أَنفُسِهِمْ فَأَلْقَوُاْ السَّلَمَ [Those whom the angels cause to die while they are unjust to themselves. Then would they offer submission] — in the face of the affliction that comes upon them, they bow their heads in submission. Then they say: مَا کُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوءٍ [We used not to do any evil], and Allah the Exalted replies to them, saying: بَلَی إِنَّ اللهَ عَلِیمٌ بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ* فَادْخُلُواْ أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ [Aye! surely Allah knows what you did. Therefore enter the gates of hell, to abide therein; so certainly evil is the dwelling place of the proud].

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): [આગળની આયત અને આ આયતના ચાલુ ભાગમાં] તેઓ (ઇમામો (અલયહિમુસ્સલામ)ના દુશ્મનો) વિશે પણ ફરમાવે છે: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظَالِمِی أَنفُسِهِمْ فَأَلْقَوُاْ السَّلَمَ [જેમના પ્રાણ ફરિશ્તાઓ એવી હાલતમાં કબ્જે કરે છે કે તેઓ પોતાના પર ઝુલ્મ કરનારા હોય છે, પછી તેઓ સમર્પણ કરે છે]; તેમના પર જે બલા આવે છે તેની સામે તેઓ સમર્પણનું માથું નમાવે છે. પછી કહે છે: مَا کُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوءٍ [અમે કોઈ ખરાબ કામ કરતા ન હતા] અને અલ્લાહ તઆલા તેમના જવાબમાં ફરમાવે છે: بَلَی إِنَّ اللهَ عَلِیمٌ بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ* فَادْخُلُواْ أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ [હા, ખરેખર અલ્લાહ જાણે છે જે તમે કરતા હતા. તો જહન્નમના દરવાજાઓમાં દાખલ થાઓ, તેમાં હંમેશ માટે રહેવા માટે; તો ઘમંડીઓનું ઠેકાણું કેટલું ખરાબ છે].