سورة الإسراء

Verse 73 of 111

17:73

وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لَّاتَّخَذُوكَ خَلِيلاً

نزديك بود آن‌ها تو را [با وسوسه‌هاى خود] از آنچه بر تو وحى‌كرده‌ايم بفريبند، تا غير آن را به ما نسبت دهى و آنگاه تو را به دوستى خود برمى‌گزينند.

And surely they had purposed to turn you away from that which We have revealed to you, that you should forge against Us other than that, and then they would certainly have taken you for a friend.

અને બેશક નજદીક હતુ કે જે કાંઇ અમોએ તારી ઉપર વહી કરી હતી તે બાબતે તને ધોકો આપે જેથી તુ તે (વહી) સિવાયની બીજી નિસ્બત અમારી તરફ આપ અને ત્યારે તને દોસ્ત બનાવી લે.

#1 سبب نزول Reason for revelation શાને નુઝૂલ

ابن‌عبّاس ( فِی قَوْلِهِ وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا قَالَ وَفْدُ ثَقِیفٍ نُبَایِعُکَ عَلَی ثَلَاثٍ لَا نَنْحَنِی وَ لَا نَکْسِرُ إِلَهاً بِأَیْدِینَا وَ تَمَتَّعْنَا بِاللَّاتِ سَنَهًًْ فَقَالَ (لَاخَیْرَ فِی دِینٍ لَیْسَ فِیهِ رُکُوعٌ وَ سُجُودٌ فَأَمَّا کَسْرُ أَصْنَامِکُمْ بِأَیْدِیکُمْ فَذَاکَ لَکُمْ وَ أَمَّا الطَّاغِیَهًُْ اللَّاتُ فَإِنِّی غَیْرُ مُمَتِّعُکُمْ بِهَا قَالُوا أَجِّلْنَا سَنَهًًْ حَتَّی نَقْبِضَ مَا یُهْدَی لِآلِهَتِنَا فَإِذَا قَبَضْنَاهَا کَسَرْنَاهَا وَ أَسْلَمْنَا فَهُمْ بِتَأْجِیلِهِمْ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا، فرستادگان قبیله‌ی ثقیف [خطاب به پیامبر (صلی الله علیه و آله)] گفتند: «ما به سه شرط با تو بیعت می‌کنیم؛ اینکه نماز نخوانیم، بُتی را به دست خودمان نشکنیم و یک‌سال از لات [یکی از بُت‌ها] بهره‌مند گردیم». پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «دینی که در آن رکوع و سجود نباشد ارزشی ندارد، امّا در مورد شکستن بت‌ها به‌دست خودتان، این حق را به شما می‌دهیم. امّا در مورد لات؛ آن بتِ سرکش، من به شما اجازه‌ی بهره‌مندی از آن را نمی‌دهم». عرض کردند: «یک‌سال به ما مهلت بده تا آنچه به‌عنوان هدیه برای بت‌هایمان تقدیم می‌شود را بگیریم، چون آن هدایا را گرفتیم خودمان بت‌ها را شکسته و اسلام می‌آوریم». پیامبر (صلی الله علیه و آله) خواست به آن‌ها مهلت دهد که این آیه نازل شد.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا [And surely they had purposed to turn you away from that which We have revealed to you] — the envoys of the tribe of Thaqif said [addressing the Prophet (peace be upon him and his family)]: "We will pledge allegiance to you on three conditions: that we do not perform the prayer, that we do not break any idol with our own hands, and that we may benefit from al-Lat [one of the idols] for one year." The Prophet (peace be upon him and his family) said: "A religion in which there is no bowing and prostration has no value; but as for breaking the idols with your own hands, we grant you that right. As for al-Lat, that rebellious idol — I do not permit you to benefit from it." They said: "Grant us one year's respite so that we may collect what is offered as gifts to our idols; once we have collected those gifts, we ourselves will break the idols and embrace Islam." The Prophet (peace be upon him and his family) was about to grant them the respite when this verse was revealed.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا [અને ખરેખર તેઓએ ઇરાદો કર્યો હતો કે તમને તે વસ્તુથી ફેરવી નાખે જે અમે તમારી તરફ વહી કરી છે], ષકીફ કબીલાના પ્રતિનિધિઓએ [પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ને સંબોધીને] કહ્યું: "અમે ત્રણ શરતો પર તમારી સાથે બયઅત કરીશું; એ કે અમે નમાઝ ન પઢીએ, કોઈ બુતને પોતાના હાથોથી ન તોડીએ, અને એક વર્ષ સુધી લાત [એક બુત] થી ફાયદો ઉઠાવીએ." પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "એવા દીનની કોઈ કિંમત નથી જેમાં રુકૂ અને સજદો ન હોય, પરંતુ પોતાના હાથોથી બુતોને તોડવા બાબતે, અમે તમને આ હક આપીએ છીએ. પરંતુ લાત બાબતે; તે સરકશ બુત, હું તમને તેનાથી ફાયદો ઉઠાવવાની ઇજાઝત આપતો નથી." તેઓએ અરજ કરી: "અમને એક વર્ષની મહોલત આપો કે જે અમારા બુતો માટે ભેટ તરીકે ચઢાવવામાં આવે તે અમે લઈ લઈએ, જ્યારે તે ભેટો લઈ લઈએ ત્યારે અમે પોતે બુતોને તોડીને ઇસ્લામ કબૂલ કરીશું." પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ તેઓને મહોલત આપવાનું ઇચ્છ્યું કે આ આયત નાઝિલ થઈ.

#2 نزدیک بود آن‌ها تو را [با وسوسه‌های خود] از آنچه بر تو وحی‌کرده‌ایم بفریبند، تا غیر آن را به ما نسبت دهی و آنگاه تو را ب… They were about to tempt you away from what We revealed to you, that you might invent against Us something else, and then they would have taken you as a friend નજીક હતું કે તેઓ તમને [પોતાના વસવસાઓથી] તે વસ્તુથી ફેરવી દે જે અમે તમારા પર વહી કરી છે, જેથી તમે તેના સિવાય બીજું કંઈક અમારી તરફ મનસૂબ કરો અને પછી તેઓ તમને પોતાના મિત્ર તરીકે પસંદ કરે

الباقر ( جَعْفَرُ‌بْنُ‌مُحَمَّدٍ الْفَزَارِیُّ مُعَنْعِناً عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (قَالَ نَزَلَ جَبْرَئِیلُ عَلَی مُحَمَّدٍ (بِهَذِهِ الْآیَهًِْ وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ قَالَ تَفْسِیرُهَا فِی عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (وَ لَقَدْ أَرَادُوا أَنْ یَرُدُّوکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ فِی عَلِیٍّ (إِنَّ اللَّهَ أَوْحَی إِلَیْهِ أَنْ یَأْمُرَهُمْ بِوَلَایَهًِْ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (.

امام باقر (علیه السلام)- جعفربن‌محمّد فزاری به ترتیب از امام باقر (علیه السلام) نقل می‌کند: جبرئیل با این آیه: وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ بر حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) نازل گردید. فرمود: «تفسیر این آیه در مورد علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) است؛ یعنی آن ها خواستند تو را از آنچه درباره علی (علیه السلام) به تو وحی کردیم، باز دارند. و خداوند به آن حضرت (صلی الله علیه و آله) وحی فرموده بود که ایشان را به پذیرش ولایت علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) فرمان دهد».

Imam Baqir (peace be upon him): Ja'far ibn Muhammad al-Fazari narrates in sequence from Imam Baqir (peace be upon him): Jibra'il descended upon the Prophet Muhammad (peace be upon him and his family) with this verse: وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ [And surely they had purposed to turn you away from that which We have revealed to you, that you should forge against Us other than that]. He said: "The interpretation of this verse is about Ali ibn Abi Talib (peace be upon him); that is, they wanted to turn you away from what We revealed to you concerning Ali (peace be upon him). And Allah had revealed to him (peace be upon him and his family) to command them to accept the wilayah of Ali ibn Abi Talib (peace be upon him)."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): જાફર બિન મુહમ્મદ ફઝારી ક્રમશઃ ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) થી નકલ કરે છે: જિબ્રઇલ આ આયત: وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ [અને ખરેખર તેઓએ ઈરાદો કર્યો હતો કે તમને એ વસ્તુથી ફેરવી નાખે જે અમે તમારા તરફ વહી કરી છે, જેથી તમે એ સિવાયનું અમારા પર જૂઠું બોલો] સાથે હઝરત મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર નાઝિલ થયા. ફરમાવ્યું: "આ આયતની તફસીર અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) વિશે છે; અર્થાત્ તેઓ ઇચ્છતા હતા કે તમને એ વસ્તુથી રોકે જે અમે અલી (અલયહિસ્સલામ) વિશે તમારા તરફ વહી કરી હતી. અને અલ્લાહે તે હઝરત (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તરફ વહી કરી હતી કે તેમને અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) ની વિલાયત સ્વીકારવાનો આદેશ આપે."

#3 نزدیک بود آن‌ها تو را [با وسوسه‌های خود] از آنچه بر تو وحی‌کرده‌ایم بفریبند، تا غیر آن را به ما نسبت دهی و آنگاه تو را ب… They were about to tempt you away from what We revealed to you, that you might invent against Us something else, and then they would have taken you as a friend નજીક હતું કે તેઓ તમને [પોતાના વસવસાઓથી] તે વસ્તુથી ફેરવી દે જે અમે તમારા પર વહી કરી છે, જેથી તમે તેના સિવાય બીજું કંઈક અમારી તરફ મનસૂબ કરો અને પછી તેઓ તમને પોતાના મિત્ર તરીકે પસંદ કરે

الکاظم ( عَنْ أَبِی الْحَسَنِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ (قَالَ کَانَ الْقَوْمُ قَدْ أَرَادُوا النَّبِیَّ (لِیُرِیبُوا رَأْیَهُ فِی عَلِیٍّ (وَ لْیُمْسِکْ عَنْهُ بَعْضَ الْإِمْسَاکِ حَتَّی إِنَ بَعْضَ نِسَائِهِ أَلَحَّ عَلَیْهِ فِی ذَلِکَ فَکَادَ یَرْکَنُ إِلَیْهِمْ بَعْضَ الرُّکُونِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلّ وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ فِی عَلِی (لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ وَ إِذاً لَاتَّخَذُوکَ خَلِیلًا* وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناکَ لَقَدْ کِدْتَ تَرْکَنُ إِلَیْهِمْ شَیْئاً قَلِیلًا.

امام کاظم (علیه السلام)- امام کاظم (علیه السلام) از پدرش روایت فرمود: قریش می‌خواست پیامبر (صلی الله علیه و آله) را در رأی و نظرش نسبت به علی (علیه السلام) دچار تردید و شک نماید تا پیامبر (علیه السلام) دست از علی (علیه السلام) بردارد و او را رها کند، حتّی برخی از زنان حضرت (صلی الله علیه و آله) در این‌باره بسیار بر او اصرار ورزیدند و نزدیک بود پیامبر (صلی الله علیه و آله) به آن‌ها اعتماد کند، که خداوند نازل کرد: وَ إِن کَادُواْ لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ. درباره‌ی علی (علیه السلام) لِتفْتَرِیَ عَلَیْنَا غَیْرَهُ وَ إِذًا لاَّتَّخَذُوکَ خَلِیلًا* وَ لَوْلاَ أَن ثَبَّتْنَاکَ لَقَدْ کِدتَّ تَرْکَنُ إِلَیْهِمْ شَیْئًا قَلِیلًا».

Imam Kazim (peace be upon him): Imam Kazim (peace be upon him) narrated from his father: Quraysh wanted to cause the Prophet (peace be upon him and his family) to have doubt and uncertainty in his view concerning Ali (peace be upon him), so that the Prophet (peace be upon him) would withdraw from Ali (peace be upon him) and leave him; even some of the Prophet's (peace be upon him and his family) wives greatly insisted upon him in this matter, and it was near that the Prophet (peace be upon him and his family) would trust them. Then Allah revealed: وَ إِن کَادُواْ لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ [And surely they had purposed to turn you away from that which We have revealed to you] — concerning Ali (peace be upon him) — لِتفْتَرِیَ عَلَیْنَا غَیْرَهُ وَ إِذًا لاَّتَّخَذُوکَ خَلِیلًا* وَ لَوْلاَ أَن ثَبَّتْنَاکَ لَقَدْ کِدتَّ تَرْکَنُ إِلَیْهِمْ شَیْئًا قَلِیلًا [that you should forge against Us other than that, and then they would certainly have taken you for a friend. And had it not been that We had already established you, you would certainly have been near to incline to them a little].

ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પિતાથી રિવાયત ફરમાવે છે: કુરૈશ ઇચ્છતા હતા કે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ને અલી (અલયહિસ્સલામ) વિશે તેમના મત અને વિચારમાં શંકા અને સંદેહમાં નાખે, જેથી પયગંબર (અલયહિસ્સલામ) અલી (અલયહિસ્સલામ) થી હાથ ઉઠાવી લે અને તેમને છોડી દે, ત્યાં સુધી કે હઝરત (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની કેટલીક પત્નીઓએ આ બાબતે તેમના પર ખૂબ આગ્રહ કર્યો અને નજીક હતું કે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તેમના પર ભરોસો કરે, ત્યારે અલ્લાહે નાઝિલ કર્યું: وَ إِن کَادُواْ لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ [અને ખરેખર તેઓએ ઈરાદો કર્યો હતો કે તમને એ વસ્તુથી ફેરવી નાખે જે અમે તમારા તરફ વહી કરી છે]. અલી (અલયહિસ્સલામ) વિશે لِتفْتَرِیَ عَلَیْنَا غَیْرَهُ وَ إِذًا لاَّتَّخَذُوکَ خَلِیلًا* وَ لَوْلاَ أَن ثَبَّتْنَاکَ لَقَدْ کِدتَّ تَرْکَنُ إِلَیْهِمْ شَیْئًا قَلِیلًا [જેથી તમે એ સિવાયનું અમારા પર જૂઠું બોલો અને ત્યારે તેઓ ચોક્કસ તમને દોસ્ત બનાવી લેત. અને જો અમે તમને દૃઢ ન રાખ્યા હોત, તો ખરેખર તમે થોડું તેમની તરફ ઝુકવા નજીક હતા].

#4 نزدیک بود آن‌ها تو را [با وسوسه‌های خود] از آنچه بر تو وحی‌کرده‌ایم بفریبند، تا غیر آن را به ما نسبت دهی و آنگاه تو را ب… They were about to tempt you away from what We revealed to you, that you might invent against Us something else, and then they would have taken you as a friend નજીક હતું કે તેઓ તમને [પોતાના વસવસાઓથી] તે વસ્તુથી ફેરવી દે જે અમે તમારા પર વહી કરી છે, જેથી તમે તેના સિવાય બીજું કંઈક અમારી તરફ મનસૂબ કરો અને પછી તેઓ તમને પોતાના મિત્ર તરીકે પસંદ કરે

علی‌بن‌إبراهیم ( قَوْلُهُ وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ قَالَ یَعْنِی أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (وَ إِذاً لَاتَّخَذُوکَ خَلِیلًا أَیْ صَدِیقاً لَوْ أَقَمْتَ غَیْرَه.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- کلام خداوند متعال: وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ؛ یعنی غیر از امیرمومنان (علیه السلام)، وَ إِذاً لَاتَّخَذُوکَ خَلِیلًا؛ یعنی اگر غیر از او را به پا می داشتی آنان تو را به دوستی می گرفتند.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): The words of Allah the Exalted: وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ [And surely they had purposed to turn you away from that which We have revealed to you, that you should forge against Us other than that] — meaning other than the Commander of the Faithful (peace be upon him); وَ إِذاً لَاتَّخَذُوکَ خَلِیلًا [and then they would certainly have taken you for a friend] — meaning if you had set up someone other than him, they would have taken you as a friend.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): અલ્લાહ તઆલાનો કલામ: وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ [અને ખરેખર તેઓએ ઈરાદો કર્યો હતો કે તમને એ વસ્તુથી ફેરવી નાખે જે અમે તમારા તરફ વહી કરી છે, જેથી તમે એ સિવાયનું અમારા પર જૂઠું બોલો]; અર્થાત્ અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) સિવાય, وَ إِذاً لَاتَّخَذُوکَ خَلِیلًا [અને ત્યારે તેઓ ચોક્કસ તમને દોસ્ત બનાવી લેત]; અર્થાત્ જો તમે તેમના સિવાય કોઈ બીજાને સ્થાપિત કર્યો હોત તો તેઓ તમને દોસ્ત બનાવી લેત.

#5 نزدیک بود آن‌ها تو را [با وسوسه‌های خود] از آنچه بر تو وحی‌کرده‌ایم بفریبند، تا غیر آن را به ما نسبت دهی و آنگاه تو را ب… They were about to tempt you away from what We revealed to you, that you might invent against Us something else, and then they would have taken you as a friend નજીક હતું કે તેઓ તમને [પોતાના વસવસાઓથી] તે વસ્તુથી ફેરવી દે જે અમે તમારા પર વહી કરી છે, જેથી તમે તેના સિવાય બીજું કંઈક અમારી તરફ મનસૂબ કરો અને પછી તેઓ તમને પોતાના મિત્ર તરીકે પસંદ કરે

الباقر ( وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ فِی عَلِی (.

امام باقر (علیه السلام)- وَ إِن کَادُواْ لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ، درباره‌ی علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) نازل شده است.

Imam Baqir (peace be upon him): وَ إِن کَادُواْ لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ [And surely they had purposed to turn you away from that which We have revealed to you] was revealed concerning Ali ibn Abi Talib (peace be upon him).

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): وَ إِن کَادُواْ لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ [અને ખરેખર તેઓએ ઈરાદો કર્યો હતો કે તમને એ વસ્તુથી ફેરવી નાખે જે અમે તમારા તરફ વહી કરી છે], અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) વિશે નાઝિલ થઈ છે.