سورة البقرة

Verse 64 of 286

2:64

ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَلَوْ لا فَضْلُ اللهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخاسِرينَ

سپس شما پس از اين، رويگردان شديد؛ و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود، از زيانكاران بوديد.

Then you turned back after that; so were it not for the grace of Allah and His mercy on you, you would certainly have been among the losers.

ત્યારબાદ તમે ફરી ગયા, પણ જો અલ્લાહનો ફઝલ તથા રહેમત તમારા ઉપર ન હોત તો તમે ખરેખર નુકસાન ભોગવનારા-ઓમાંથી થઈ જતે.

#1 سپس شما پس از این، رویگردان شدید Then after that you turned away પછી તમે આ પછી મોં ફેરવી લીધું

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

یَعْنِی تَوَلَّی أَسْلَافُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ عَنِ الْقِیَامِ بِهِ وَ الْوَفَاءِ بِمَا عُوهِدُوا عَلَیْهِ.

پیامبر ( پیشینیان شما پس از آن (گرفتن عهد) از انجام این پیمان و وفا به عهدی که با آن‌ها بسته شده‌بود، امتناع ورزیدند.

The Prophet (peace be upon him and his family): Meaning, your forebears turned away, after that [covenant was taken], from carrying it out and fulfilling the pledge that had been made with them.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): એટલે કે, તમારા પૂર્વજોએ, તે (કરાર લેવા) પછી, આ કરારને પૂરો કરવાથી અને તેમની સાથે કરેલા વચનને પૂરું કરવાથી ઇન્કાર કર્યો.

#2 و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود And were it not for Allah's grace and mercy upon you અને જો તમારા પર અલ્લાહની ફઝલ અને રહમત ન હોત

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

یَعْنِی عَلَی أَسْلَافِکُمْ لَوْ لَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ بِإِمْهَالِهِ إِیَّاهُمْ لِلتَّوْبَهًِْ وَ إِنْظَارِهِمْ لِمَحْوِ الْخَطِیئَهًِْ بِالْإِنَابَهًِْ ... وَ لَکُنَّا أَمْهَلْنَاکُمْ لِلتَّوْبَهًِْ وَ أَنْظَرْنَاکُمْ لِلْإِنَابَهًِْ أَیْ فَعَلْنَا ذَلِکَ بِأَسْلَافِکُمْ فَتَابَ مَنْ تَابَ مِنْهُمْ فَسَعِدَ وَ خَرَجَ مِنْ صُلْبِهِ مَنْ قُدِّرَ أَنْ یَخْرُجَ مِنْهُ الذُّرِّیَّهًُْ الطَّیِّبَهًُْ الَّتِی تَطَیَّبَ فِی الدُّنْیَا بِاللَّهِ تَعَالَی مَعِیشَتُهَا وَ تَشَرَّفَ فِی الْآخِرَهًِْ بِطَاعَهًِْ اللَّهِ مَرْتَبَتُهَا.

پیامبر ( یعنی [ای یهودیان!] اگر فضل خدا نسبت به گذشتگان شما نبود [از ضرردیدگان می‌شدند] که فضل خدا به آن‌ها این بود که به آن‌ها مهلت داد تا توبه کنند و به آن وسیله گناهان خویش را محو نمایند ... و ما (خداوند) این کار را کردیم و به آن‌ها یعنی گذشتگان شما مهلت توبه دادیم و توبه‌ی هرکس را که توبه کرد پذیرفتیم و سعادتمند شد و از صلب او آنچه مقدّر شده است – ذریّه‌ی پاکی که زندگی دنیای آن‌ها به لطف خدا خوش می‌گذرد و در آخرت نیز به خاطر اطاعت ازخدا به مقام بلندی می‌رسند خارج شد [و به دنیا آمد].

The Prophet (peace be upon him and his family): Meaning, [O Jews!] had it not been for Allah's grace upon your forebears, [they would have been] among the losers. Allah's grace to them was that He gave them respite to repent, and by it to wipe away their sins... And We (Allah) did this: We gave your forebears respite to repent and time to turn back [to Us]. That is, whoever among them repented, his repentance was accepted and he attained felicity, and from his loins came forth what was destined — a pure progeny whose worldly life was made pleasant by Allah's grace, and who, in the hereafter, attained a lofty rank through obedience to Allah.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): એટલે કે, [ઓ યહૂદીઓ!] જો તમારા પૂર્વજો ઉપર અલ્લાહની કૃપા ન હોત, [તેઓ નુકસાનવાળાઓમાં થઈ જાત]. અલ્લાહની કૃપા તેમના પર એ હતી કે તેણે તેમને તૌબા કરવા માટે મહેતલ આપી, જેથી તેના દ્વારા તેઓ પોતાના ગુનાહ ભૂંસી શકે... અને અમે (અલ્લાહે) આ કર્યું: તમારા પૂર્વજોને તૌબા માટે મહેતલ આપી અને પાછા ફરવાનો સમય આપ્યો. એટલે કે તેમનામાંથી જેણે તૌબા કરી, તેની તૌબા કબૂલ કરવામાં આવી અને તે સૌભાગ્યશાળી બન્યો, અને તેની પીઠમાંથી જે નિર્ધારિત હતું તે નીકળ્યું – એક પવિત્ર સંતતિ કે જેમનું દુનિયાનું જીવન અલ્લાહની કૃપાથી સુખી રહ્યું અને આખિરતમાં પણ અલ્લાહની આજ્ઞાપાલનના કારણે ઊંચા દરજ્જા સુધી પહોંચ્યા.

#3 و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود And were it not for Allah's grace and mercy upon you અને જો તમારા પર અલ્લાહની ફઝલ અને રહમત ન હોત

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

فَضْلُ اللَّهِ الْعِلْمُ بِتَأْوِیلِهِ وَ تَوْفِیقُهُ لِمُوَالاهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ آلِهِ الطَّیِّبِین (علیهم السلام) وَ مُعَادَاهًُْ أَعْدَائِهِمْ وَ کَیْفَ لَا یَکُونُ ذَلِکَ خَیْراً مِمَّا یَجْمَعُونَ وَ هُوَ ثَمَنُ الْجَنَّهًِْ وَ یَسْتَحِقُّ بِهِ الْکَوْنُ بِحَضْرَهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ آلِهِ الطَّیِّبِین (علیهم السلام).

پیامبر ( منظور از فضل خداوند [به آنها]، علم یافتن به تأویل [فرمان‌های خدا] بود و توفیق‌یافتنشان به اظهار موالات و محبّت، نسبت به محمّد (و خاندان پاکش (علیهم السلام) و اظهار دشمنی با دشمنان آنان [همان فضل خداست]؛ و چطور این [فضل] بهتر از تمام کارهای خیری که آنان انجام داده‌اند نباشد؟! در حالی‌که [این فضل] معادل بهای بهشت [و بهشتی‌شدن] و موجبات کسب لیاقت، برای هم‌جواری با پیامبر (و خاندان پاکش (علیهم السلام) [در بهشت] است.

The Prophet (peace be upon him and his family): What is meant by Allah's grace [to them] is coming to know the ta'wil (inner interpretation) [of Allah's commands], and their being granted success in showing loyalty and love toward Muhammad (peace be upon him and his family) and his pure household (peace be upon them), and in showing enmity toward their enemies — that itself is Allah's grace. And how could this [grace] not be better than everything good they might do, when it is the price of Paradise [and of becoming a person of Paradise], and the means of deserving nearness to Muhammad (peace be upon him and his family) and his pure household (peace be upon them) [in Paradise]?

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અલ્લાહની કૃપાથી મુરાદ [તેમના માટે] તાવીલ (અંદરૂની અર્થ) [અલ્લાહના હુકમોના]નું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું છે, અને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના પવિત્ર ખાનદાન (અલયહિમુસ્સલામ) પ્રત્યે મોહબ્બત અને વલાયત વ્યક્ત કરવામાં અને તેમના દુશ્મનો પ્રત્યે દુશ્મની વ્યક્ત કરવામાં સફળતા મળવી, એ જ અલ્લાહની કૃપા છે; અને આ [કૃપા] કેવી રીતે તેમના કરેલા તમામ સારા કાર્યો કરતાં શ્રેષ્ઠ ન હોય?! જ્યારે [આ કૃપા] જન્નતની કિંમત [અને જન્નતી બનવા] બરાબર છે અને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના પવિત્ર ખાનદાન (અલયહિમુસ્સલામ)ના પડોશમાં [જન્નતમાં] રહેવાની લાયકાત મેળવવાનું સાધન છે.

#4 و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود And were it not for Allah's grace and mercy upon you અને જો તમારા પર અલ્લાહની ફઝલ અને રહમત ન હોત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فَضْلُ اللَّهِ رَسُولُهُ وَ رَحْمَتُهُ وَلَایَهًُْ الْأَئِمَّهًْ (علیهم السلام).

امام صادق (علیه السلام) فضل خدا، پیامبر (است و رحمت او ولایت ائمّه (علیهم السلام) می‌باشد.

Imam Sadiq (peace be upon him): Allah's grace is the Prophet (peace be upon him and his family), and His mercy is the wilayah (guardianship) of the Imams (peace be upon them).

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહની કૃપા પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) છે અને તેની રહમત ઇમામોની વિલાયત (અલયહિમુસ્સલામ) છે.

#5 و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود And were it not for Allah's grace and mercy upon you અને જો તમારા પર અલ્લાહની ફઝલ અને રહમત ન હોત

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

بِفَضْلِ اللَّهِ الْإِقْرَارِ بِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ بِرَحْمَتِهِ الْإِقْرَارِ بِوَلَایَهًِْ عَلِی (علیه السلام) وَ قِیلَ فَضْلُ اللَّهِ عَلِیٌ (علیه السلام) وَ رَحْمَتُهُ فَاطِمَهًْ (سلام الله علیها).

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) فضل الله اقرار به رسالت محمّد (و رحمت او اقرار به ولایت علی (علیه السلام) است و همچنین گفته شده است که فضل خدا، علی (علیه السلام) و رحمت او، فاطمه (سلام الله علیها) است.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Allah's grace is acknowledging the messengership of Muhammad (peace be upon him and his family), and His mercy is acknowledging the wilayah of Ali (peace be upon him). It has also been said that Allah's grace is Ali (peace be upon him) and His mercy is Fatima (peace be upon her).

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): અલ્લાહની કૃપા મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની રિસાલતનો એકરાર કરવો છે, અને તેની રહમત અલી (અલયહિસ્સલામ)ની વિલાયતનો એકરાર કરવો છે. અને એમ પણ કહેવાયું છે કે અલ્લાહની કૃપા અલી (અલયહિસ્સલામ) છે અને તેની રહમત ફાતિમા (અલયહસ્સલામ) છે.

#6 و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود And were it not for Allah's grace and mercy upon you અને જો તમારા પર અલ્લાહની ફઝલ અને રહમત ન હોત

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

فَضْلُ اللَّهِ یَعْنِی النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) وَ رَحْمَتُهُ عَلِیٌّ (علیه السلام).

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) فضل خدا پیامبر (و رحمت او علی (علیه السلام) می‌باشد.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Allah's grace is the Prophet (peace be upon him and his family), and His mercy is Ali (peace be upon him).

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): અલ્લાહની કૃપા પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) છે અને તેની રહમત અલી (અલયહિસ્સલામ) છે.

#7 از زیانکاران بودید You were among the losers તમે નુકસાન ઉઠાવનારાઓમાંથી હતા

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

المَغْبُونِینَ قَدْ خَسِرْتُمُ الْآخِرَهًَْ وَ الدُّنْیَا لِأَنَّ الْآخِرَهًَْ فَسَدَتْ عَلَیْکُمْ بِکُفْرِکُمْ وَ الدُّنْیَا کَانَ لَا یَحْصُلُ لَکُمْ نَعِیمُهَا لِاخْتِرَامِنَا لَکُمْ وَ تَبْقَی عَلَیْکُمْ حَسَرَاتُ نُفُوسِکُمْ وَ أَمَانِیِّکُمُ الَّتِی قَدِ اقْتَطَعْتُمْ دُونَهَا.

پیامبر ( شما از زیانکارانی می‌شوید که آخرت و دنیایتان مورد خسارت قرار گرفته است. آخرت شما به‌واسطه‌ی کفرتان از بین رفته و نعمت‌های دنیا نیز نصیبتان نمی‌گردد زیرا [به سبب گناهانتان] ما شما را در آنجا مستأصل و بیچاره می‌کنیم و حسرت و اندوه درونی و آرزوهایی که از آن‌ها بریده شده و دیگر به آن‌ها دست نمی‌یابید، برای شما باقی می‌ماند.

The Prophet (peace be upon him and his family): [Meaning] the deceived — you have lost both the hereafter and this world; your hereafter has been ruined by your disbelief, and the blessings of this world will not be granted to you either, because [on account of your sins] We render you destitute and helpless there, and there remains for you only the inner grief and regret, and the hopes you have been cut off from and can no longer attain.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): [એટલે કે] છેતરાયેલા લોકો — તમે આખિરત અને દુનિયા બંનેમાં નુકસાન ઉઠાવ્યું છે. તમારી આખિરત તમારા કુફ્રના કારણે બરબાદ થઈ ગઈ છે, અને દુનિયાની નેઅમતો પણ તમને નહીં મળે, કારણ કે [તમારા ગુનાહોના કારણે] અમે તમને ત્યાં લાચાર અને પરેશાન કરી દઈએ છીએ, અને તમારા માટે ફક્ત અંદરની હસરત અને દુ:ખ તથા તે આરઝૂઓ બાકી રહી જાય છે જેનાથી તમે કપાઈ ગયા છો અને હવે તેમના સુધી પહોંચી શકતા નથી.