وَ أَمَّا احْتِجَاجُهُ عَلَی الْمُلْحِدِینَ فِی دِینِهِ وَ کِتَابِهِ وَ رُسُلِهِ فَإِنَّ الْمُلْحِدِینَ أَقَرُّوا بِالْمَوْتِ وَ لَمْ یُقِرُّوا بِالْخَالِقِ فَأَقَرُّوا بِأَنَّهُمْ لَمْ یَکُونُوا ثُمَّ کَانُوا قَالَ اللَّهُ تَعَالَی ق وَ الْقُرْآنِ الْمَجِیدِ إِلَی قَوْلِهِ بَعِیدٌ وَ کَقَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا إِلَی قَوْلِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ مِثْلُهُ قَوْلُهُ تَعَالَی وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی اللهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّبِعُ کُلَّ شَیْطانٍ مَرِیدٍ* کُتِبَ عَلَیْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ یُضِلُّهُ وَ یَهْدِیهِ إِلی عَذابِ السَّعِیر فَرَدَّ اللَّهُ تَعَالَی عَلَیْهِمْ مَا یَدُلُّهُمْ عَلَی صِفَهًِْ ابْتِدَاءِ خَلْقِهِمْ وَ أَوَّلِ نَشْئِهِمْ یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِنَ الْبَعْثِ إِلَی قَوْلِهِ لِکَیْلا یَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَیْئاً فَأَقَامَ سُبْحَانَهُ عَلَی الْمُلْحِدِینَ الدَّلِیلَ عَلَیْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ قَالَ مُخْبِراً لَهُمْ وَ تَرَی الْأَرْضَ هامِدَةً إِلَی قَوْلِهِ وَ أَنَّ اللهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ وَ قَالَ سُبْحَانَهُ وَ اللهُ الَّذِی أَرْسَلَ الرِّیاحَ إِلَی قَوْلِهِ کَذلِکَ النُّشُورُ فَهَذَا مِثَالٌ أَقَامَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُمْ بِهِ الْحُجَّهًَْ فِی إِثْبَاتِ الْبَعْثِ وَ النُّشُورِ بَعْدَ الْمَوْت.
امام علی ( امّا دلیل و برهان‌آوردن خداوند در مقابل کسانی‌که منکرِ دین، کتاب و فرستادگان خدا هستند چنین است که: این منکران، به [وجودِ] مرگ اعتراف دارند ولی به [وجودِ] آفریدگار اعتراف نمی‌کنند؛ به اینکه زمانی نبوده‌اند و سپس به وجود آمده‌اند، اعتراف دارند؛ خداوند متعال [در این‌باره] فرموده است: قاف، سوگند به قرآن مجید! ... کافران گفتند: «این چیز عجیبی است! آیا هنگامی که مُردیم و خاک شدیم [دوباره به زندگی بازمی‌گردیم]؟! این بازگشتی بعید است»! ( ق/۳۱ ) همچنین فرموده است: و برای ما مثالی زد و آفرینش خود را فراموش کرد و گفت: «چه کسی این استخوان‌ها را زنده می‌کند درحالی‌که پوسیده است؟!» بگو: «همان کسی آن را زنده می‌کند که نخستین بار آن را آفرید» ( یس/۷۹۷۸ ) و مانند آن، این سخن خداوند متعال است [که فرمود]: وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی اللهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّبِعُ کُلَّ شَیْطانٍ مَرِیدٍ* کُتِبَ عَلَیْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ یُضِلُّهُ وَ یَهْدِیهِ إِلی عَذابِ السَّعِیر؛ پس خداوند متعال با سخنی که آنان را از چگونگی آغاز آفرینش و ابتدای پدیدآمدن آن‌ها آگاه می‌کند، به ایشان پاسخ داده [و فرموده] است: یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِنَ الْبَعْثِ ... لِکَیْلا یَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَیْئاً پس خداوند سبحان [با بیان این آیات] بر ضدّ آن‌ها (منکران) دلیلی از [مراحل زندگیِ] خودشان آورده است؛ آنگاه آن‌ها را [از حوادث آینده] با خبر ساخته و فرمود: وَ تَرَی الْأَرْضَ هامِدَةً ... وَ أَنَّ اللهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ ( حج/۷۵ )؛ و فرمود: خداوند کسی است که بادها را فرستاد تا ابرهایی را به حرکت درآورند سپس ما این ابرها را به‌سوی زمین مرده‌ای راندیم و به‌وسیله‌ی آن، زمین را پس از مردنش زنده می‌کنیم، رستاخیز نیز همین‌گونه است. ( فاطر/۹ ) که این آیه مثالی است که خداوند عزّوجلّ به‌وسیله‌ی آن، دلیل و برهان بر اثبات برانگیخته‌شدن و زنده شدنِ پس از مرگ، را برای آنان آورده است.
Imam Ali (peace be upon him): As for Allah's bringing proof and evidence against those who deny the religion, the Book, and the messengers of Allah, it is thus: these deniers admit to [the existence of] death but do not admit to [the existence of] the Creator; they admit that there was a time when they did not exist and then they came into being; Allah the Exalted has said [about this]: Qaf, by the glorious Quran! ... The disbelievers said: "This is a strange thing! When we have died and become dust [shall we return to life again]?! That is a far-fetched return"! (Qaf/3). He has also said: And he set forth for Us a similitude and forgot his own creation, saying: "Who shall give life to these bones when they are decayed?" Say: "He shall give life to them Who brought them into existence at first" (Ya-Sin/78-79). And similar to it is this saying of Allah the Exalted [where He said]: وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی اللهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّبِعُ کُلَّ شَیْطانٍ مَرِیدٍ* کُتِبَ عَلَیْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ یُضِلُّهُ وَ یَهْدِیهِ إِلی عَذابِ السَّعِیر [And among people there is he who disputes about Allah without knowledge and follows every rebellious Satan; it has been decreed concerning him that whoever takes him as a friend, he will surely mislead him and guide him to the punishment of the blaze]; so Allah the Exalted, with a statement that informs them about the manner of the beginning of creation and the origin of their coming into being, has answered them [and said]: يا أَیُّهَا النَّاسُ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِنَ الْبَعْثِ ... لِکَیْلا یَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَیْئاً [O people! If you are in doubt about the Resurrection ... so that after having knowledge he knows nothing]; so Allah the Glorified [by expressing these verses] has brought against them (the deniers) a proof from [the stages of the life of] themselves; then He informed them [of future events] and said: وَ تَرَی الْأَرْضَ هامِدَةً ... وَ أَنَّ اللهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ [And you see the earth barren ... and that Allah shall raise up those who are in the graves] (Hajj/5-7); and He said: Allah is the One who sent the winds so that they set clouds in motion, then We drove these clouds toward a dead land and by means of it We give life to the earth after its death; the Resurrection is likewise (Fatir/9). This verse is a similitude by which Allah the Mighty and Majestic has brought them proof and evidence for establishing the resurrection and coming to life after death.
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): દીન, કિતાબ અને અલ્લાહના રસૂલોનો ઇન્કાર કરનારાઓ સામે અલ્લાહ દ્વારા દલીલ અને પુરાવો રજૂ કરવાનો પ્રકાર આ છે કે: આ ઇન્કાર કરનારાઓ મૃત્યુના [અસ્તિત્વ]નો સ્વીકાર કરે છે પરંતુ ખાલિકના [અસ્તિત્વ]નો સ્વીકાર કરતા નથી; તેઓ સ્વીકારે છે કે તેઓ એક સમય ન હતા અને પછી અસ્તિત્વમાં આવ્યા; અલ્લાહ તઆલાએ [આ બાબતે] ફરમાવ્યું છે: કાફ, મજીદ કુરાનની કસમ! ... કાફિરોએ કહ્યું: "આ અજીબ વસ્તુ છે! શું જ્યારે અમે મરી જઈએ અને માટી થઈ જઈએ [ત્યારે ફરી જીવન તરફ પાછા ફરીશું]?! આ પાછા ફરવું બહુ દૂરની વાત છે"! (કાફ/૩). વળી ફરમાવ્યું છે: અને અમારા માટે એક મિસાલ આપી અને પોતાની ખિલ્કતને ભૂલી ગયો અને કહ્યું: "કોણ આ હાડકાંઓને જીવન આપશે જ્યારે તે સડી ગયા છે?!" કહો: "તે જ તેને જીવન આપશે જેણે તેને પહેલી વાર પેદા કર્યું" (યાસીન/૭૮-૭૯). અને તેના જેવું, અલ્લાહ તઆલાનું આ કથન છે [કે ફરમાવ્યું]: وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی اللهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّبِعُ کُلَّ شَیْطانٍ مَرِیدٍ* کُتِبَ عَلَیْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ یُضِلُّهُ وَ یَهْدِیهِ إِلی عَذابِ السَّعِیر [અને લોકોમાંથી કેટલાક એવા છે જે અલ્લાહ વિશે જ્ઞાન વગર ઝઘડે છે અને દરેક બળવાખોર શેતાનનું અનુસરણ કરે છે; તેના વિશે લખાયું છે કે જે તેને દોસ્ત બનાવશે, તે તેને ભટકાવશે અને તેને ભડભડતી આગની અઝાબ તરફ દોરી જશે]; તો અલ્લાહ તઆલાએ એવી વાત દ્વારા જે તેઓને ખિલ્કતની શરૂઆતના પ્રકાર અને તેઓના પેદા થવાની શરૂઆતથી માહિતગાર કરે છે, તેઓને જવાબ આપ્યો [અને ફરમાવ્યું]: یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِنَ الْبَعْثِ ... لِکَیْلا یَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَیْئاً [ઓ લોકો! જો તમને પુનર્જીવન વિશે શંકા હોય ... જેથી જ્ઞાન બાદ તે કંઈ ન જાણે]; તો અલ્લાહ સુબ્હાનહુએ [આ આયતોના બયાન દ્વારા] તેઓ (ઇન્કાર કરનારાઓ) વિરુદ્ધ ખુદ તેઓના [જીવનના તબક્કાઓ] થી દલીલ રજૂ કરી; ત્યારે તેઓને [ભવિષ્યની ઘટનાઓથી] માહિતગાર કર્યા અને ફરમાવ્યું: وَ تَرَی الْأَرْضَ هامِدَةً ... وَ أَنَّ اللهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ [અને તું ધરતીને સૂકી જુએ છે ... અને ખરેખર અલ્લાહ કબરોમાં જે છે તેને ઉઠાવશે] (હજ્જ/૫-૭); અને ફરમાવ્યું: અલ્લાહ તે છે જેણે પવનોને મોકલ્યા જેથી તેઓ વાદળોને ગતિમાં લાવે પછી અમે આ વાદળોને એક મરી ગયેલી ધરતી તરફ ધકેલ્યાં અને તેના દ્વારા ધરતીને તેના મૃત્યુ પછી જીવન આપીએ છીએ, પુનર્જીવન પણ આ જ રીતે છે (ફાતિર/૯). આ આયત એક મિસાલ છે જેના દ્વારા અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે તેઓ માટે મૃત્યુ પછી ઉઠાડવામાં આવવાની અને ફરી જીવિત થવાની સાબિતી માટે દલીલ અને પુરાવો રજૂ કર્યો છે.