سورة الصافات

Verse 108 of 182

37:108

وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ

و نام نيك او را در امّتهاى بعد باقى نهاديم

And We perpetuated (praise) to him among the later generations.

અને તેની નેક નામી આવનાર નસ્લો સુધી બાકી રાખી છે:

الرّضا ( فَلَمَّا عَزَمَ عَلَی ذَبْحِهِ فَدَاهُ اللَّهُ تَعَالَی بِذِبْحٍ عَظِیمٍ بِکَبْشٍ أَمْلَحَ یَأْکُلُ فِی سَوَادٍ وَ یَشْرَبُ فِی سَوَادٍ وَ یَنْظُرُ فِی سَوَادٍ وَ یَمْشِی فِی سَوَادٍ وَ یَبُولُ وَ یَبْعَرُ فِی سَوَادٍ وَ کَانَ یَرْتَعُ قَبْلَ ذَلِکَ فِی رِیَاضِ الْجَنَّهًِْ أَرْبَعِینَ عَاماً وَ مَا خَرَجَ مِنْ رَحِمِ أُنْثَی وَ إِنَّمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ کُنْ فَکَانَ لِیَفْدِیَ بِهِ إِسْمَاعِیلَ فَکُلُّ مَا یُذْبَحُ بِمِنًی فَهُوَ فِدْیَهًٌْ لِإِسْمَاعِیلَ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ.

امام رضا ( هنگامی که ابراهیم (خواست سر او را ببرد، خداوند متعال قربانی عظیمی را فدایی او کرد؛ گوسفندی سیاه و سفید که در چمنزار می‌خورد و در چمنزار می‌آشامید و در چمنزار می‌نگریست و در چمنزار راه می‌رفت و در چمنزار سرگین می‌انداخت و در چمنزار فربه شده بود [و هیچ کس آن را ندیده بود] پیش از آن چهل سال در باغ‌های بهشت چریده بود و از هیچ گوسفند ماده‌ای زاییده نشده بود، بلکه خداوند متعال به او فرمود هست شو! و او آفریده شده بود تا فدایی اسماعیل (شود پس هرچه تا روز قیامت در منی قربانی شود، فدایی اسماعیل (است.

Imam Rida (peace be upon him): When Ibrahim (peace be upon him) intended to slaughter him, Allah the Exalted ransomed him with a great sacrifice; a black-and-white ram which used to eat in pasture, drink in pasture, look about in pasture, walk in pasture, drop its dung in pasture, and had grown fat in pasture [and no one had seen it]. Before that it had grazed for forty years in the gardens of Paradise, and it had not been born from the womb of any female ewe; rather Allah the Exalted said to it "Be!" and it was created so that Isma'il (peace be upon him) might be ransomed by it. So whatever is sacrificed at Mina until the Day of Resurrection is a ransom for Isma'il (peace be upon him).

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ તેમનું ગળું કાપવા ઈચ્છ્યું, અલ્લાહ તઆલાએ એક મોટી કુરબાનીને તેમનો ફિદયો બનાવ્યો; એક કાળા-સફેદ રંગનું ઘેટું જે ચમનમાં ખાતું, ચમનમાં પીતું, ચમનમાં જોતું, ચમનમાં ચાલતું, ચમનમાં લીંડી નાખતું અને ચમનમાં જ ફૂલી-ફાલી ગયું હતું [અને કોઈએ તેને જોયું ન હતું]. તે પહેલાં ચાળીસ વર્ષ સુધી જન્નતના બાગોમાં ચરેલું અને કોઈ માદા ઘેટીના પેટમાંથી જન્મ્યું ન હતું, બલ્કે અલ્લાહ તઆલાએ તેને ફરમાવ્યું "થા!" અને તે પેદા થયું જેથી ઇસ્માઈલ (અલયહિસ્સલામ)નો ફિદયો બને. તો કયામતના દિવસ સુધી મિનામાં જે કંઈ કુરબાની થાય છે, તે ઇસ્માઈલ (અલયહિસ્સલામ)નો ફિદયો છે.

الرّضا ( فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ یَا إِبْرَاهِیمُ (قَدْ فَدَیْتُ جَزَعَکَ عَلَی ابْنِکَ إِسْمَاعِیلَ (لَوْ ذَبَحْتَهُ بِیَدِکَ بِجَزَعِکَ عَلَی الْحُسَیْنِ (وَ قَتْلِهِ وَ أَوْجَبْتُ لَکَ أَرْفَعَ دَرَجَاتِ أَهْلِ الثَّوَابِ عَلَی الْمَصَائِبِ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ.

امام رضا ( خداوند فرمود: «ای ابراهیم! خون‌های بی‌تابی‌ات بر پسرت اسماعیل را در صورت سربریدنش به دست خودت با بی تابی‌ات بر حسین (و کشته شدنش دادم و والاترین پاداش گیرندگان بر بلایا را بر تو واجب ساختم. آیه وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظیمٍ به همین امر اشاره دارد.

Imam Rida (peace be upon him): Allah said: "O Ibrahim! I ransomed your grief over your son Isma'il, in the event of slaughtering him with your own hand, in return for your grief over Husayn (peace be upon him) and his being killed, and I made obligatory for you the highest degree of those who receive reward for calamities. And the verse وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظیمٍ [And We ransomed him with a great sacrifice] refers to this very matter."

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહે ફરમાવ્યું: "ઓ ઇબ્રાહીમ! તમારા પુત્ર ઇસ્માઈલ પરની તમારી બેકરારી - જો તમે તેમને પોતાના હાથે ઝબ્હ કરી લેત તો - તેનો ફિદયો હુસૈન (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના શહીદ થવા પરની તમારી બેકરારીના બદલામાં આપી દીધો, અને મુસીબતો પર બદલો પામનારાઓમાં સૌથી ઊંચો દરજ્જો તમારા માટે વાજિબ કરી દીધો. આયત وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظیمٍ [અને અમે તેમને એક મોટી કુરબાનીના બદલામાં છોડાવી લીધા] આ જ બાબત તરફ ઈશારો કરે છે."

الرّضا ( لَمَّا أَمَرَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِبْرَاهِیمَ (أَنْ یَذْبَحَ مَکَانَ ابْنِهِ إِسْمَاعِیلَ (الْکَبْشَ الَّذِی أَنْزَلَهُ عَلَیْهِ تَمَنَّی إِبْرَاهِیمُ (أَنْ یَکُونَ قَدْ ذَبَحَ ابْنَهُ إِسْمَاعِیلَ بِیَدِهِ وَ أَنَّهُ لَمْ یُؤْمَرْ بِذَبْحِ الْکَبْشِ مَکَانَهُ لِیَرْجِعَ إِلَی قَلْبِهِ مَا یَرْجِعُ إِلَی قَلْبِ الْوَالِدِ الَّذِی یَذْبَحُ أَعَزَّ وُلْدِهِ عَلَیْهِ بِیَدِهِ فَیَسْتَحِقَ بِذَلِکَ أَرْفَعَ دَرَجَاتِ أَهْلِ الثَّوَابِ عَلَی الْمَصَائِبِ فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَیْهِ یَا إِبْرَاهِیمُ (مَنْ أَحَبُّ خَلْقِی إِلَیْکَ فَقَالَ یَا رَبِّ مَا خَلَقْتَ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ حَبِیبِکَ مُحَمَّدٍ (فَأَوْحَی اللَّهُ تَعَالَی إِلَیْهِ أَ فَهُوَ أَحَبُّ إِلَیْکَ أَمْ نَفْسُکَ قَالَ بَلْ هُوَ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ نَفْسِی قَالَ فَوُلْدُهُ أَحَبُّ إِلَیْکَ أَمْ وُلْدُکَ قَالَ بَلْ وُلْدُهُ قَالَ فَذَبْحُ وُلْدِهِ ظُلْماً عَلَی أَیْدِی أَعْدَائِهِ أَوْجَعُ لِقَلْبِکَ أَوْ ذَبْحُ وُلْدِکَ بِیَدِکَ فِی طَاعَتِی قَالَ یَا رَبِّ بَلْ ذَبْحُ وُلْدِهِ ظُلْماً عَلَی أَیْدِی أَعْدَائِهِ أَوْجَعُ لِقَلْبِی قَالَ یَا إِبْرَاهِیمُ (فَإِنَّ طَائِفَهًًْ تَزْعُمُ أَنَّهَا مِنْ أُمَّهًِْ مُحَمَّدٍ (سَتَقْتُلُ الْحُسَیْنَ (ابْنَهُ مِنْ بَعْدِهِ ظُلْماً وَ عُدْوَاناً کَمَا یُذْبَحُ الْکَبْشُ وَ یَسْتَوْجِبُونَ بِذَلِکَ سَخَطِی فَجَزِعَ إِبْرَاهِیمُ (لِذَلِکَ وَ تَوَجَّعَ قَلْبُهُ وَ أَقْبَلَ یَبْکِی فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَیْهِ یَا إِبْرَاهِیمُ (قَدْ فَدَیْتُ جَزَعَکَ عَلَی ابْنِکَ إِسْمَاعِیلَ (لَوْ ذَبَحْتَهُ بِیَدِکَ بِجَزَعِکَ عَلَی الْحُسَیْنِ (وَ قَتْلِهِ وَ أَوْجَبْتُ لَکَ أَرْفَعَ دَرَجَاتِ أَهْلِ الثَّوَابِ عَلَی الْمَصَائِبِ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ و لا حول و لا قوهًْ الا بالله العلی العظیم.

امام رضا ( چون خداوند عزّوجلّ به ابراهیم (فرمان داد تا به جای پسرش اسماعیل (آن قوچ را که بر او نازل کرد سر ببرد. ابراهیم (آرزو کرد که ای کاش او پسرش را با دستانش سر می‌برید و به او فرمان سر بریدن آن قوچ به جای اسماعیل (داده نمی‌شد. هدف ابراهیم (از این آرزو آن بود که با این کار غم کسی که عزیزترین پسرش را به دست خود سر می‌برد در دلش افکنده شود و از این رو شایسته‌ی والاترین درجات پاداش‌گیرندگان بر بلاها شود. خداوند عزّوجلّ به او وحی فرمود: «ای ابراهیم! از میان مخلوقاتم چه کسی را از همه بیشتر دوست داری»؟ ابراهیم (پاسخ داد: «پروردگارا! هیچ بنده‌ای را خلق نکردی که در نزد من محبوبتر از محبوبت محمّد (باشد». بدین سان خداوند به او وحی فرمود: «او برایت عزیزتر است یا جانت»؟ ابراهیم (پاسخ داد: «بلکه او عزیزتر از جان من است». خداوند فرمود: «فرزند او برایت عزیزتر است یا فرزندت»؟ ابراهیم پاسخ داد: «بلکه فرزند او عزیزتر از فرزندانم است». خداوند فرمود: «فرزند او مظلومانه به دست دشمنانش سر بریده شد؛ این امر دلت را بیشتر به درد می‌آورد یا سر بریده‌شدن پسرت به دست تو در راه اطاعت از من»؟ ابراهیم (پاسخ داد: «بلکه سر بریده‌شدن فرزند او به دست دشمنانش دلم را بیشتر به درد می‌آورد». خداوند فرمود: «ای ابراهیم (! گروهی که می‌پندارند از امّت محمّد (هستند، پسرش حسین (را پس از او از روی ظلم و دشمنی مانند آن قوچ، سر می‌برند و با این کارشان مستوجب خشم من می‌شوند». ابراهیم (با شنیدن این سخن بی‌تابی نمود، دلش به درد آمد و شروع به گریه کرد. خداوند عزّوجلّ به او وحی فرمود که: «ای ابراهیم! خون‌بهای بی‌تابی ات بر پسرت اسماعیل (را در صورت سر بریدنش به دست خودت با بی‌تابی‌ات بر حسین (و کشته‌شدنش دادم و والاترین درجات پاداش‌گیرندگان بر بلایا را بر تو واجب ساختم». آیه وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ نیز به همین امر اشاره دارد.

Imam Rida (peace be upon him): When Allah the Mighty and Majestic commanded Ibrahim (peace be upon him) to slaughter, in place of his son Isma'il (peace be upon him), the ram which He sent down to him, Ibrahim (peace be upon him) wished that he had slaughtered his son with his own hands and had not been commanded to slaughter the ram in his place. Ibrahim's (peace be upon him) purpose in this wish was that by doing so, the grief of one who slaughters his dearest son with his own hand would be cast into his heart, and thus he would deserve the highest ranks of those rewarded for bearing calamities. Allah the Mighty and Majestic revealed to him: "O Ibrahim! Which of My creatures do you love most?" Ibrahim (peace be upon him) replied: "My Lord! You have not created any servant more beloved to me than Your beloved Muhammad (peace be upon him and his family)." So Allah revealed to him: "Is he dearer to you, or your own self?" Ibrahim (peace be upon him) replied: "Rather, he is dearer to me than my own self." Allah said: "Is his son dearer to you, or your son?" Ibrahim replied: "Rather, his son is dearer to me than my sons." Allah said: "His son was slaughtered oppressively at the hands of his enemies; does this pain your heart more, or the slaughter of your son by your own hand in obedience to Me?" Ibrahim (peace be upon him) replied: "Rather, the slaughter of his son at the hands of his enemies pains my heart more." Allah said: "O Ibrahim (peace be upon him)! A group who claim to be from the ummah of Muhammad (peace be upon him and his family) will, after him, slaughter his son Husayn (peace be upon him) oppressively and out of enmity like that ram, and by this deed they will deserve My wrath." Upon hearing this, Ibrahim (peace be upon him) became distraught, his heart ached, and he began to weep. Allah the Mighty and Majestic revealed to him: "O Ibrahim! I have accepted the compensation of your grief over your son Isma'il (peace be upon him), had you slaughtered him with your own hand, by your grief over Husayn (peace be upon him) and his being killed, and I have made obligatory for you the highest ranks of those rewarded for bearing calamities." The verse وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ [And We ransomed him with a great sacrifice] also refers to this matter.

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ને હુકમ આપ્યો કે તેમના પુત્ર ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ના બદલે તે ઘેટાને ઝબ્હ કરે જે તેમના પર ઉતાર્યું હતું, ત્યારે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ ઇચ્છા કરી કે કાશ તેમણે પોતાના પુત્રને પોતાના હાથોથી ઝબ્હ કર્યો હોત અને તેમને ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ના બદલે તે ઘેટાને ઝબ્હ કરવાનો હુકમ ન અપાયો હોત. ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)નો આ ઇચ્છાથી હેતુ એ હતો કે આ કાર્યથી તે વ્યક્તિનું દુઃખ જે પોતાના સૌથી પ્રિય પુત્રને પોતાના હાથે ઝબ્હ કરે, તેમના દિલમાં પડે અને એથી તેઓ મુસીબતો પર બદલો પ્રાપ્ત કરનારાઓની સૌથી ઊંચી દરજ્જાઓને લાયક બને. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમના પર વહી કરી: 'ઓ ઇબ્રાહીમ! મારી મખ્લૂકાતમાંથી કોને તમે સૌથી વધુ ચાહો છો?' ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ જવાબ આપ્યો: 'પરવરદિગાર! તેં કોઈ પણ બંદો પેદા નથી કર્યો જે મારા નજીક તારા મહબૂબ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)થી વધુ પ્રિય હોય.' આમ અલ્લાહે તેમના પર વહી કરી: 'તે તમારા માટે વધુ પ્રિય છે કે તમારો જીવ?' ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ જવાબ આપ્યો: 'બલ્કે તે મારા જીવથી પણ વધુ પ્રિય છે.' અલ્લાહે ફરમાવ્યું: 'તેમનો પુત્ર તમારા માટે વધુ પ્રિય છે કે તમારો પુત્ર?' ઇબ્રાહીમે જવાબ આપ્યો: 'બલ્કે તેમનો પુત્ર મારા પુત્રો કરતાં વધુ પ્રિય છે.' અલ્લાહે ફરમાવ્યું: 'તેમનો પુત્ર મઝલૂમાના રીતે તેમના દુશ્મનોના હાથે ઝબ્હ કરવામાં આવશે; આ બાબત તમારા દિલને વધુ દર્દ આપશે કે તમારા પુત્રને મારી ઇતાઅત માટે તમારા હાથે ઝબ્હ કરવો?' ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ જવાબ આપ્યો: 'બલ્કે તેમના પુત્રનું તેમના દુશ્મનોના હાથે ઝબ્હ થવું મારા દિલને વધુ દર્દ આપે છે.' અલ્લાહે ફરમાવ્યું: 'ઓ ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)! એક જૂથ જે માને છે કે તેઓ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની ઉમ્મતમાંથી છે, તેમના પછી તેમના પુત્ર હુસૈન (અલયહિસ્સલામ)ને ઝુલ્મ અને દુશ્મનીથી તે ઘેટાની જેમ ઝબ્હ કરશે અને આ કાર્યથી તેઓ મારા ગઝબને લાયક બનશે.' આ સાંભળીને ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) બેચૈન થયા, તેમનું દિલ દર્દ પામ્યું અને તેઓ રડવા લાગ્યા. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમના પર વહી કરી: 'ઓ ઇબ્રાહીમ! તમારી બેચૈનીનો ખૂનબહો તમારા પુત્ર ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ) પર - જો તમે તેમને પોતાના હાથે ઝબ્હ કરત - હુસૈન (અલયહિસ્સલામ) અને તેમની શહાદત પરની તમારી બેચૈની સાથે આપી દીધો અને મુસીબતો પર બદલો પ્રાપ્ત કરનારાઓની સૌથી ઊંચી દરજ્જાઓ તમારા પર વાજિબ કરી.' આયત وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ [અને અમે તેમને એક મહાન કુરબાની સાથે બદલો આપ્યો] પણ આ જ બાબત તરફ ઇશારો કરે છે.

ابن‌عباس ( هُوَ الْکَبْشُ الَّذِی تُقُبِّلَ مِنْ هَابِیلَ حِینَ قَرَّبَهُ.

ابن‌عبّاس ( این قوچ همان قوچی بود که هنگام قربانی دادن از هابیل (پذیرفته شد.

Ibn Abbas: This ram was the very ram that was accepted from Habil (peace be upon him) when he offered his sacrifice.

ઇબ્ને અબ્બાસ: આ ઘેટું તે જ ઘેટું હતું જે હાબીલ (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી કુરબાની આપતી વખતે કબૂલ કરવામાં આવ્યું હતું.

الکاظم ( لَوْ خَلَقَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مُضْغَهًًْ هِیَ أَطْیَبُ مِنَ الضَّأْنِ لَفَدَی بِهَا إِسْمَاعِیل (.

امام کاظم ( اگر خدای عزّوجلّ منفعتی پاکیزه‌تر از (میش) آفریده بود آن را فدای اسماعیل (می‌کرد.

Imam Kazim (peace be upon him): If Allah the Mighty and Majestic had created a benefit purer than the (ewe), He would have ransomed Isma'il (peace be upon him) with it.

ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): જો અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ (ઘેટી) કરતાં વધુ પવિત્ર કોઈ લાભ પેદા કર્યો હોત તો તેને ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ના બદલામાં ફિદા કર્યો હોત.

الصّادق ( عَنْ مُعَاوِیَهًَْ‌بْنِ‌عَمَّارٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (و نَزَلَ الْکَبْشُ عَلَی الْجَبَلِ الَّذِی عَنْ یَمِینِ مَسْجِدِ مِنًی نَزَلَ مِنَ السَّمَاءِ وَ کَانَ یَأْکُلُ فِی سَوَادٍ وَ یَمْشِی فِی سَوَادٍ أَقْرَنَ قُلْتُ مَا کَانَ لَوْنُهُ قَالَ کَانَ أَمْلَحَ أَغْبَر.

امام صادق ( معاویهًْ‌بن‌عمار از امام صادق (روایت می‌کند: آن قوچ از آسمان بر روی کوهی نازل شد که در سمت راست مسجد منی واقع است. آن قوچ در سیاهی غذا می‌خورد و در سیاهی راه می‌رفت و شاخدار بود. از حضرت پرسیدم: «چه رنگی بود»؟ حضرت پاسخ داد: «سفید آمیخته با سیاهی و رنگ خاک بود».

Imam Sadiq (peace be upon him): Mu'awiyah ibn Ammar narrates from Imam Sadiq (peace be upon him): That ram was sent down from the sky onto the mountain located on the right side of the Mina mosque. That ram used to eat in black and walk in black, and it had horns. I asked the Imam: "What was its colour?" The Imam replied: "White mixed with black, the colour of dust."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુઆવિયા બિન અમ્માર ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત કરે છે: તે ઘેટું આસમાનથી એક પર્વત પર ઉતર્યું જે મિનાની મસ્જિદની જમણી બાજુ સ્થિત છે. તે ઘેટું કાળાશમાં ખાતું અને કાળાશમાં ચાલતું અને શિંગડાંવાળું હતું. મેં હઝરતને પૂછ્યું: 'એનો રંગ કેવો હતો?' હઝરતે જવાબ આપ્યો: 'સફેદ કાળાશ સાથે મિશ્રિત અને માટીના રંગનું હતું.'

أمیرالمؤمنین ( عَلِیُّ‌بْنُ‌الْحُسَیْنِ (قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَیْنُ‌بْنُ‌عَلِیٍّ (قَالَ: کَانَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍ (بِالْکُوفَهًِْ فِی الْجَامِعِ إِذْ قَامَ إِلَیْهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ فَسَأَلَهُ عَنْ مَسَائِلَ فَکَانَ فِیمَا سَأَلَهُ أَنْ قَالَ لَهُ أَخْبِرْنِی عَنْ سِتَّهًٍْ لَمْ یَرْکُضُوا فِی رَحِمٍ فَقَالَ آدَمُ (وَ حَوَّاءُ وَ کَبْشُ إِبْرَاهِیمَ وَ عَصَا مُوسَی (وَ نَاقَهًُْ صَالِحٍ (وَ الْخُفَّاشُ الَّذِی عَمِلَهُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ (فَطَارَ بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل.

امام حسین ( امام رضا (از نیاکانش از امام حسین (روایت می‌کند که فرمود: علی‌بن‌ابی‌طالب (در مسجد جامع کوفه بود که مردی از اهل شام برخاست و سؤالاتی کرد که از جمله‌ی آن‌ها این بود که گفت: «به من خبر بده! از شش موجود زنده‌ای که در رحم مادر قرار نگرفتند». فرمود: «آدم (و حوا (و قوچ ابراهیم (و عصای موسی (و شتر صالح (و آن خفّاشی که عیسی (آن را ساخت و به اذن خدا پرواز کرد».

Imam Husayn (peace be upon him): Imam Rida (peace be upon him) narrates from his forefathers, from Imam Husayn (peace be upon him), who said: Ali ibn Abi Talib (peace be upon him) was in the Jami' mosque of Kufa when a man from the people of Sham stood up and asked some questions, among which he said: "Inform me about six living beings that were not placed in a mother's womb." He said: "Adam (peace be upon him), Hawwa (peace be upon her), the ram of Ibrahim (peace be upon him), the staff of Musa (peace be upon him), the she-camel of Salih (peace be upon him), and the bat which Isa (peace be upon him) made and which flew by the permission of Allah."

ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પૂર્વજોથી ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત કરે છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) કૂફાની જામિઅ મસ્જિદમાં હતા કે એક શામી માણસ ઊભો થયો અને કેટલાક સવાલો કર્યા, જેમાંથી એક એ હતો કે તેણે કહ્યું: 'મને ખબર આપો! એવા છ જીવો વિષે જે માતાના ગર્ભમાં ન રહ્યા હોય.' ફરમાવ્યું: 'આદમ (અલયહિસ્સલામ), હવ્વા (અલયહસ્સલામ), ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)નું ઘેટું, મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની લાકડી, સાલિહ (અલયહિસ્સલામ)ની ઊંટણી અને તે ચામાચીડિયું જે ઈસા (અલયહિસ્સલામ)એ બનાવ્યું અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની અનુમતિથી ઊડ્યું.'

الصّادق ( عَنْ أَبَانِ‌بْنِ‌عُثْمَانَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (کَیْفَ صَارَ الطِّحَالُ حَرَاماً وَ هُوَ مِنَ الذَّبِیحَهًِْ فَقَالَ إِنَّ إِبْرَاهِیمَ (هَبَطَ عَلَیْهِ الْکَبْشُ مِنْ ثَبِیرٍ وَ هُوَ جَبَلٌ بِمَکَّهًَْ لِیَذْبَحَهُ أَتَاهُ إِبْلِیسُ فَقَالَ لَهُ أَعْطِنِی نَصِیبِی مِنْ هَذَا الْکَبْشِ قَالَ وَ أَیُ نَصِیبٍ لَکَ وَ هُوَ قُرْبَانٌ لِرَبِّی وَ فِدَاءٌ لِابْنِی فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَیْهِ أَنَّ لَهُ فِیهِ نَصِیباً وَ هُوَ الطِّحَالُ لِأَنَّهُ مَجْمَعُ الدَّمِ.

امام صادق ( ابان‌بن‌عثمان گوید: از امام صادق (پرسیدم: «چگونه خوردن طحال که جزء قربانی است، حرام شد»؟ حضرت در پاسخ فرمود: «آن قوچ از شبیر که کوهی در مکّه است بر ابراهیم (نازل شد تا آن را سر ببرد. ابلیس نزد او آمد و گفت: «سهم من از این قوچ را بده»! ابراهیم (فرمود: «تو از آن قربانی که برای پروردگارم و خون‌بها برای پسرم است، چه سهمی داری»؟ در این هنگام خداوند متعال به ابراهیم (فرمود: «او در آن سهمی دارد و آن طحال است؛ زیرا طحال محل گردآمدن خون است».

Imam Sadiq (peace be upon him): Aban ibn Uthman said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him): "How did eating the spleen (tihal), which is part of the sacrificial animal, become forbidden?" The Imam replied: "That ram descended upon Ibrahim (peace be upon him) from Thabir, which is a mountain in Makkah, so that he might slaughter it. Iblis came to him and said: 'Give me my share of this ram!' Ibrahim (peace be upon him) said: 'What share do you have in it, when it is an offering to my Lord and a ransom for my son?' Then Allah the Exalted revealed to Ibrahim (peace be upon him): 'He does have a share in it, and it is the spleen (tihal), for the spleen is the gathering place of blood.'"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબાન બિન ઉસ્માન કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછ્યું: "તિહાલ (બરોળ) ખાવું, જે કુરબાનીનો ભાગ છે, કેવી રીતે હરામ થયું?" હઝરતે જવાબમાં ફરમાવ્યું: "તે ઘેટું શબીર પરથી, જે મક્કામાં એક પર્વત છે, ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) પર ઊતર્યું જેથી તેઓ તેને ઝબહ કરે. ઇબ્લીસ તેમની પાસે આવ્યો અને કહ્યું: 'આ ઘેટામાંથી મારો ભાગ મને આપો!' ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: 'તારો શું ભાગ છે તે કુરબાનીમાં જે મારા પરવરદિગાર માટે અને મારા પુત્રનો ફિદ્યો છે?' આ સમયે અલ્લાહ તઆલાએ ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ને ફરમાવ્યું: 'તેનો તેમાં ભાગ છે અને તે તિહાલ (બરોળ) છે; કારણ કે તિહાલ લોહી એકઠું થવાની જગ્યા છે.'"

#9 زیارت و دعا Ziyarah and supplication ઝિયારત અને દુઆ

الحسین ( فِی دُعَاءِِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ (یَوْمَ عَرَفَهًَْ: یَا مُمْسِکَ یَدِ إِبْرَاهِیمَ (عَنْ ذَبْحِ ابْنِهِ بَعْدَ کِبَرِ سِنِّهِ وَ فَنَاءِ عُمُرِهِ.

امام حسین ( در دعای امام حسین (در روز عرفه چنین آمده است: «ای گیرنده‌ی دست‌های ابراهیم (از بریدن سر فرزندش، پس از سنّ پیری و به پایان آمده عمرش».

Imam Husayn (peace be upon him): In the supplication of Imam Husayn (peace be upon him) on the Day of Arafah it comes thus: "O You who withheld the hands of Ibrahim (peace be upon him) from slaughtering his son, after his old age and the end of his life-span."

ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ)ની અરફાના દિવસની દુઆમાં આ પ્રમાણે આવ્યું છે: "હે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ના હાથોને તેમના પુત્રનું ગળું કાપવાથી રોકનાર, તેમની વૃદ્ધાવસ્થા અને તેમની ઉંમરના અંત પછી."

#10 بداء Bada' બદા

الصّادق ( مَا بَدَا لِلَّهِ بَدَاءٌ کَمَا بَدَا لَهُ فِی إِسْمَاعِیلَ (أَبِی إِذَا أَمَرَ أَبَاهُ بِذَبْحِهِ ثُمَّ فَدَاهُ بِذِبْحٍ عَظِیم.

امام صادق ( برای خدا بدائی حاصل نشد، چنان‌که در باب اسماعیل (برایش بداء حاصل شد. هنگامی‌که پدرش را به سر بریدنش فرمان داد بعد از آن او را به ذبح عظیمی فدیه فرستاد.

Imam Sadiq (peace be upon him): No bada (change in decree) occurred for Allah as bada occurred for Him regarding Ismail (peace be upon him). When He commanded his father to slaughter him, and then ransomed him with a great sacrifice.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ માટે એવો કોઈ બદા (નિર્ણયમાં ફેરફાર) થયો નથી જેવો ઇસ્માઈલ (અલયહિસ્સલામ)ના બાબતમાં તેમના માટે બદા થયો. જ્યારે તેમના પિતાને તેમને ઝબહ કરવાનો આદેશ આપ્યો, ત્યાર બાદ તેમને એક મોટા ઝબીહાના બદલામાં ફિદ્યો મોકલ્યો.

#11 بداء Bada' બદા

الرّضا ( إِنَّ لِلَّهِ إِرَادَتَیْنِ وَ مَشِیَّتَیْنِ إِرَادَهًَْ حَتْمٍ وَ إِرَادَهًَْ عَزْمٍ یَنْهَی وَ هُوَ یَشَاءُ وَ یَأْمُرُ وَ هُوَ لَا یَشَاءُ أَ وَ مَا رَأَیْتَ أَنَّ اللَّهَ نَهَی آدَمَ (وَ زَوْجَتَهُ أَنْ یَأْکُلَا مِنَ الشَّجَرَهًِْ وَ هُوَ شَاءَ ذَلِکَ وَ لَوْ لَمْ یَشَأْ لَمْ یَأْکُلَا وَ لَوْ أَکَلَا لَغَلَبَتْ مَشِیَّتُهُمَا مَشِیَّهًَْ اللَّهِ وَ أَمَرَ إِبْرَاهِیمَ (بِذَبْحِ ابْنِهِ وَ شَاءَ أَنْ لَا یَذْبَحَهُ وَ لَوْ لَمْ یَشَأْ أَنْ لَا یَذْبَحَهُ لَغَلَبَتْ مَشِیَّهًُْ إِبْرَاهِیمَ (مَشِیَّهًَْ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل.

امام رضا ( به درستی‌که خدا را دو اراده و دو مشیّت است؛ یکی اراده‌ی حتمی و دیگری اراده‌ی عزمی که نهی می کند ولی می خواهد و دستور می دهد ولی نمی‌خواهد؛ آیا ندیدی که خداوند آدم (و همسر او را نهی فرمود که از آن درخت معهود بخورند درحالی‌که خدا آن را خواسته بود و اگر نمی خواست، نمی خوردند و اگر می‌خوردند مشیّت ایشان بر مشیّت خدای تعالی غالب شده بود. و ابراهیم (را به سر بریدن فرزندش اسماعیل (امر فرمود ولی خواست که او را سر نبرد و اگر نمی خواست که او را سر نبرد مشیّت ابراهیم (بر مشیّت خدای عزّوجلّ غالب گردیده بود.

Imam Rida (peace be upon him): Indeed Allah has two wills and two intentions: a definitive will (irada hatm) and a resolute will (irada azm). He forbids while He wills, and He commands while He does not will. Did you not see that Allah forbade Adam (peace be upon him) and his wife from eating from that appointed tree, while Allah had willed it — and had He not willed it, they would not have eaten; and had they eaten [against His will], their will would have overcome the will of Allah the Exalted. And He commanded Ibrahim (peace be upon him) to slaughter his son Ismail (peace be upon him), but He willed that he should not slaughter him — and had He not willed that he should not slaughter him, the will of Ibrahim (peace be upon him) would have overcome the will of Allah the Mighty and Majestic.

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): ખરેખર અલ્લાહ માટે બે ઇરાદા અને બે મશિય્યત છે; એક ઇરાદએ હત્મી અને બીજી ઇરાદએ અઝ્મી કે તે નહી ફરમાવે છે પણ ઇચ્છે છે અને હુકમ કરે છે પણ ઇચ્છતા નથી; શું તમે જોયું નથી કે અલ્લાહે આદમ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમની પત્નીને એ નિર્દિષ્ટ ઝાડમાંથી ખાવાની મનાઈ કરી હતી જ્યારે અલ્લાહે તે ઇચ્છ્યું હતું અને જો ન ઇચ્છ્યું હોત તો તેઓ ખાત નહી અને જો તેઓ ખાત તો તેમની મશિય્યત અલ્લાહ તઆલાની મશિય્યત પર ગાલિબ થઈ જાત. અને ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ને તેમના પુત્ર ઇસ્માઈલ (અલયહિસ્સલામ)ને ઝબહ કરવાનો આદેશ આપ્યો પણ ઇચ્છ્યું કે તેઓ તેમને ઝબહ ન કરે અને જો ન ઇચ્છ્યું હોત કે તેઓ તેમને ઝબહ ન કરે તો ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ની મશિય્યત અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની મશિય્યત પર ગાલિબ થઈ જાત.