سورة ص

Verse 34 of 88

38:34

وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمانَ وَ أَلْقَيْنا عَلى كُرْسِيِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ

ما سليمان را آزموديم و بر تخت اوجسدى افكنديم، سپس او [به درگاه خداوند] توبه كرد.

And certainly We tried Sulaiman, and We put on his throne a (mere) body, so he turned (to Allah).

અને બેશક અમોએ સુલયમાનની અજમાયશ કરી, અને તેની ખુરસી ઉપર એક લાશ ફેંકી, પછી તે (અલ્લાહ તરફ) રજૂ થયો.

#1 آزمایش Trial આઝમાઇશ

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ أَمِیرُ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّی نَعْلَمَ الْمُجاهِدِینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرِینَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَکُمْ وَ فِی قَوْلِهِ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ وَ فِی قَوْلِهِ أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ وَ فِی قَوْلِهِ وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ وَ فِی قَوْلِهِ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَکَ مِنْ بَعْدِکَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِیُّ وَ قَوْلِ مُوسَی (علیه السلام) إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ وَ قَوْلِهِ لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ وَ قَوْلِهِ ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ وَ قَوْلِهِ إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ وَ قَوْلِهِ لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَ قَوْلِهِ وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ وَ قَوْلِهِ وَ لَوْ یَشاءُ اللهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَ لکِنْ لِیَبْلُوَا بَعْضَکُمْ بِبَعْضٍ إِنَّ جَمِیعَهَا جَاءَتْ فِی الْقُرْآنِ بِمَعْنَی الِاخْتِبَار.

امام علی (علیه السلام)- امام علی (علیه السلام) با ذکر شواهدی از کتاب خدا قرآن که در پی می‌آید مانند: ما همه‌ی شما را قطعاً می‌آزماییم تا معلوم شود مجاهدان واقعی و صابران از میان شما کیانند، و اخبار شما را بیازماییم!. ( محمّد/۳۱ ) و آیه: به تدریج از جایی که نمی‌دانند، گرفتار مجازاتشان خواهیم کرد. ( اعراف/۱۸۲ ) و آیه: به حال خود رها می‌شوند و آزمایش نخواهند شد؟!. ( عنکبوت/۲ ) و آیه: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سلیمان و [در خطاب به حضرت موسی (علیه السلام) که] ما قوم تو را بعد از تو، آزمودیم و سامری آن‌ها را گمراه ساخت!. ( طه/۸۵ ) و کلام موسی (علیه السلام) که گفت: این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست. ( اعراف/۱۵۵ ) و آیه: تا شما را به‌وسیله‌ی آنچه در اختیارتان قرار داده بیازماید. ( انعام/۱۶۵ ) و سپس خداوند شما را از آنان منصرف ساخت [و پیروزی شما به شکست انجامید] تا شما را آزمایش کند. ( آل عمران/۱۵۲ ) و ما آن‌ها را آزمودیم، همان‌گونه که «صاحبان باغ» را آزمایش کردیم. ( قلم/۱۷ ) و آیه: تا شما را بیازماید که کدام‌یک عملتان بهتر است!. ( هود/۷ ) و آیه: [به خاطر آورید] هنگامی‌که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونی آزمود. ( بقره/۱۲۴ ) و آیه: و اگر خدا می‌خواست خودش آن‌ها را مجازات می‌کرد، امّا می‌خواهد بعضی از شما را با بعضی دیگر بیازماید. ( محمّد/۴ )». فرمود: «تمام آن‌ها در قرآن به‌معنای اختبار و آزمون آمده است».

Imam Ali (peace be upon him): Imam Ali (peace be upon him), citing evidence from the Book of Allah, the Quran, which follows — such as: "We shall certainly test all of you until it is known who among you are the true strivers and the patient, and that We may test your reports." (Muhammad/31) and the verse: "We shall gradually seize them with punishment from where they do not know." (A'raf/182) and the verse: "They will be left to themselves and not be tested?!" (Ankabut/2) and the verse: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ [And certainly We tried Sulayman], and [in address to Musa (peace be upon him)]: "We have tested your people after you, and Samiri led them astray!" (Ta Ha/85) and the words of Musa (peace be upon him) who said: "This is nothing but Your trial." (A'raf/155) and the verse: "So that He may test you by what He has given you." (An'am/165) and "Then Allah turned you away from them [and your victory ended in defeat] so that He might test you." (Al Imran/152) and "We have indeed tested them just as We tested the owners of the garden." (Qalam/17) and the verse: "That He may test you as to which of you is best in deeds!" (Hud/7) and the verse: "[Remember] when Allah tested Ibrahim with various means." (Baqarah/124) and the verse: "And if Allah had willed, He would Himself have punished them, but He wills to test some of you by means of others." (Muhammad/4)". He said: "All of them have come in the Quran with the meaning of testing and trial."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહની કિતાબ કુરઆનમાંથી પુરાવાઓ ટાંકતાં, જે નીચે આવે છે, જેમ કે: "અમે તમારા બધાની ખરેખર કસોટી કરીશું જેથી માલૂમ થાય કે તમારામાંથી સાચા મુજાહિદો અને સબર કરનારાઓ કોણ છે, અને તમારા સમાચારોની કસોટી કરીએ!" (મુહમ્મદ/૩૧) અને આયત: "અમે તેમને ધીરે ધીરે એવી જગ્યાએથી પકડમાં લઈશું જ્યાંથી તેઓ જાણતા નથી." (અઅરાફ/૧૮૨) અને આયત: "શું તેમને પોતાના હાલ પર છોડી દેવામાં આવશે અને તેમની કસોટી નહીં કરવામાં આવે?!" (અન્કબૂત/૨) અને આયત: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ [અને ખરેખર અમે સુલયમાનની કસોટી કરી] અને [મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને સંબોધનમાં]: "અમે તમારી કોમની તમારા પછી કસોટી કરી અને સામરીએ તેમને ગુમરાહ કરી દીધા!" (તાહા/૮૫) અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ)નું કથન જેમાં તેમણે કહ્યું: "આ તારી કસોટી સિવાય બીજું કંઈ નથી." (અઅરાફ/૧૫૫) અને આયત: "જેથી તેણે તમને જે આપ્યું છે તેના દ્વારા તમારી કસોટી કરે." (અન્આમ/૧૬૫) અને "પછી અલ્લાહે તમને તેમનાથી ફેરવી દીધા [અને તમારી જીત હારમાં પરિણમી] જેથી તમારી કસોટી કરે." (આલે ઇમરાન/૧૫૨) અને "અમે તેમની કસોટી કરી, જેમ 'બગીચાવાળાઓ'ની કસોટી કરી હતી." (કલમ/૧૭) અને આયત: "જેથી તમારી કસોટી કરે કે તમારામાંથી કોનું અમલ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે!" (હૂદ/૭) અને આયત: "[યાદ કરો] જ્યારે અલ્લાહે ઇબ્રાહીમની વિવિધ સાધનોથી કસોટી કરી." (બકરહ/૧૨૪) અને આયત: "અને જો અલ્લાહ ઇચ્છતો તો પોતે જ તેમને સજા આપી દેત, પરંતુ તે ઇચ્છે છે કે તમારામાંથી કેટલાકની બીજા કેટલાક દ્વારા કસોટી કરે." (મુહમ્મદ/૪)". ફરમાવ્યું: "તે બધા કુરઆનમાં ઇખ્તિબાર (કસોટી) અને આઝમાયશના અર્થમાં આવ્યા છે."

#2 آزمایش Trial આઝમાઇશ

العسکری (علیه السلام) Imam Askari (peace be upon him) ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ)

فَأَمَّا شَوَاهِدُ الْقُرْآنِ عَلَی الِاخْتِبَارِ وَ الْبَلْوَی بِالاسْتِطَاعَهًِْ الَّتِی تَجْمَعُ الْقَوْلَ بَیْنَ الْقَوْلَیْنِ فَکَثِیرَهًٌْ وَ مِنْ ذَلِکَ قَوْلُهُ: لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّی نَعْلَمَ الْمُجاهِدِینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرِینَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَکُمْ وَ قَالَ: سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ وَ قَالَ: الم. أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ وَ قَالَ: فِی الْفِتَنِ الَّتِی مَعْنَاهَا الِاخْتِبَارُ: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ الْآیَهًَْ وَ قَالَ فِی قِصَّهًِْ مُوسَی (علیه السلام) فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَکَ مِنْ بَعْدِکَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِیُ وَ قَوْلُ مُوسَی (علیه السلام) إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ أَیْ اخْتِبَارُکَ فَهَذِهِ الْآیَاتُ یُقَاسُ بَعْضُهَا بِبَعْضٍ وَ یَشْهَدُ بَعْضُهَا لِبَعْضِ وَ أَمَّا آیَاتُ الْبَلْوَی بِمَعْنَی الِاخْتِبَارِ قَوْلُهُ: لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ وَ قَوْلُهُ: ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ وَ قَوْلُهُ: إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ وَ قَوْلُهُ: خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَیاةَ لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَ قَوْلُهُ: وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ وَ قَوْلُهُ: وَ لَوْ یَشاءُ اللهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَ لکِنْ لِیَبْلُوَا بَعْضَکُمْ بِبَعْضٍ وَ کُلُّ مَا فِی الْقُرْآنِ مِنْ بَلْوَی هَذِهِ الْآیَاتِ الَّتِی شَرَحَ أَوَّلَهَا فَهِیَ اخْتِبَارٌ وَ أَمْثَالُهَا فِی الْقُرْآنِ کَثِیرَهًٌْ فَهِیَ إِثْبَاتُ الِاخْتِبَارِ وَ الْبَلْوَی إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَ عَزَّ لَمْ یَخْلُقِ الْخَلْقَ عَبَثاً وَ لَا أَهْمَلَهُمْ سُدًی وَ لَا أَظْهَرَ حِکْمَتَهُ لَعِبا.

امام عسکری (علیه السلام)- و امّا شواهد قرآنی درباره‌ی امتحان و آزمایش به‌وسیله‌ی توانایی که جامع بین دو عقیده‌ی جبر و تفویض است فراوان است که از جمله‌ی آن‌ها این فرمایش خداست: ما همه‌ی شما را قطعاً می‌آزمائیم تا معلوم شود مجاهدان واقعی و صابران از میان شما کیانند، و اخبار شما را بیازماییم!. ( محمّد/۳۱ ). و این فرمایش خدا: به تدریج از جایی که نمی‌دانند، گرفتار مجازاتشان خواهیم کرد. ( اعراف/۱۸۲ ). و این فرمایش خدا: الم؛ آیا مردم گمان کردند همین که بگویند: «ایمان آوردیم»، به حال خود رها می‌شوند و آزمایش نخواهند شد؟!. ( عنکبوت/۲ ). و خداوند متعال درباره‌ی فتنه که به همان معنی امتحان و آزمایش است، فرمود: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سلیمان وَ أَلْقَیْنا عَلی کُرْسِیِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ و در داستان موسی (علیه السلام) فرمود: ما قوم تو را بعد از تو، آزمودیم و سامری آن‌ها را گمراه ساخت!. ( طه/۸۵ ). و سخن موسی (علیه السلام): این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست. ( اعراف/۱۵۵ ). یعنی آزمایش تو. این آیات است که با یکدیگر سنجیده شوند و گواه یکدیگر گردند. امّا آیاتی که لفظ بلوی به معنی آزمون در آن‌ها آمده عبارتند از: تا شما را به‌وسیله‌ی آنچه در اختیارتان قرار داده بیازماید. ( انعام/۱۶۵ ) و این آیه: سپس خداوند شما را از آنان منصرف ساخت [و پیروزی شما به شکست انجامید] تا شما را آزمایش کند. ( آل عمران/۱۵۲ ) و این آیه: ما آن‌ها را آزمودیم، همان‌گونه که «صاحبان باغ» را آزمایش کردیم. ( قلم/۱۷ ) و این آیه: مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید که کدام‌یک از شما بهتر عمل می‌کنید. ( ملک/۲ ) و همچنین این آیه: [به خاطر آورید] هنگامی‌که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونی آزمود. ( بقره/۱۲۴ ) و نیز این آیه: و اگر خدا می‌خواست خودش آن‌ها را مجازات می‌کرد، امّا می‌خواهد بعضی از شما را با بعضی دیگر بیازماید. ( محمّد/۴ ) و هرچه در قرآن به لفظ بلوی آمده توضیح آن در آغاز بیان شد که همه به‌معنی آزمایش است و امثال آن‌ها در قرآن بسیار است و همه‌ی این‌ها اثبات آزمایش و امتحان است. حقیقت این است که خدای عزّ‌وجلّ مردم را بیهوده نیافریده و آن‌ها را سر خود رها نساخته و حکمت خود را بازیچه ننموده است.

Imam al-Askari (peace be upon him): As for the Quranic evidence regarding testing and trial by means of the capacity that combines the two views (of predestination and delegation), it is abundant. Among these is this statement of Allah: "We shall certainly try all of you until We know the true strivers and the patient ones among you, and until We test your reports." (Muhammad/31). And this statement of Allah: "We shall gradually seize them with punishment from where they do not know." (al-A'raf/182). And this statement of Allah: "Alif Lam Mim. Do the people think that they will be left alone on saying, 'We believe,' and will not be tested?" (al-Ankabut/2). And Allah the Exalted said, concerning fitnah, which carries the same meaning of testing and trial: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ وَ أَلْقَیْنا عَلی کُرْسِیِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ [And certainly We tried Sulayman, and We put on his throne a (mere) body, so he turned (to Allah)]. And in the story of Musa (peace be upon him) He said: "We tested your people after you, and the Samiri led them astray." (Taha/85). And the saying of Musa (peace be upon him): "This is nothing but Your trial." (al-A'raf/155), meaning Your testing. These are verses that are to be compared with one another and bear witness for one another. As for the verses in which the word balwa comes with the meaning of testing, they are: "That He may try you by means of what He has given you." (al-An'am/165). And this verse: "Then He turned you away from them [and your victory ended in defeat], that He might try you." (Al Imran/152). And this verse: "Indeed, We have tried them as We tried the owners of the garden." (al-Qalam/17). And this verse: "He created death and life that He might try you as to which of you is best in deed." (al-Mulk/2). And likewise this verse: "[And remember] when Ibrahim's Lord tried him with various means." (al-Baqarah/124). And also this verse: "And if Allah had willed, He could have punished them Himself, but He wills to try some of you by means of others." (Muhammad/4). And whatever occurs in the Quran with the word balwa, its explanation was given at the outset — all of it means testing, and its like in the Quran is abundant, and all of this is proof of testing and trial. The truth is that Allah, the Mighty and Majestic, did not create the people in vain, nor did He leave them to themselves, nor did He make His wisdom a plaything.

ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): અને જ્યાં સુધી ઇમ્તિહાન અને આઝમાયશ વિશે કુરઆની પુરાવાઓની વાત છે, જે તે તાકાત દ્વારા છે જે જબ્ર અને તફવીઝ બંને અકીદાઓની જામેઅ છે, તે ઘણા છે. તેમાંથી અલ્લાહનું આ ફરમાન છે: "અમે ખરેખર તમારા બધાની આઝમાયશ કરીશું જેથી માલૂમ થાય કે તમારામાંથી સાચા મુજાહિદ અને સાબિરીન કોણ છે, અને તમારી ખબરોને પણ ચકાસીએ!" (મુહમ્મદ/૩૧). અને અલ્લાહનું આ ફરમાન: "અમે ધીરે ધીરે તેમને એવી જગ્યાએથી પકડમાં લઈશું જ્યાંથી તેઓ જાણતા પણ નહીં હોય." (અઅરાફ/૧૮૨). અને અલ્લાહનું આ ફરમાન: "અલિફ લામ મીમ; શું લોકોએ એમ ધારી લીધું છે કે તેઓ ફક્ત એટલું કહી દેશે કે 'અમે ઈમાન લાવ્યા' અને તેમને છોડી દેવામાં આવશે અને તેમની આઝમાયશ નહીં થાય?" (અન્કબૂત/૨). અને અલ્લાહ તઆલાએ ફિતના વિશે, જે ઇમ્તિહાન અને આઝમાયશના જ અર્થમાં છે, ફરમાવ્યું: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ وَ أَلْقَیْنا عَلی کُرْسِیِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ [અને ખરેખર અમે સુલયમાનની આઝમાયશ કરી અને તેમની કુરસી પર એક શરીર નાખ્યું, પછી તેઓ (અલ્લાહ તરફ) પાછા ફર્યા]. અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ના કિસ્સામાં ફરમાવ્યું: "અમે તમારા પછી તમારી કૌમની આઝમાયશ કરી અને સામરીએ તેમને ગુમરાહ કર્યા!" (તાહા/૮૫). અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ)નું કથન: "આ તારી આઝમાયશ સિવાય બીજું કંઈ નથી." (અઅરાફ/૧૫૫), એટલે કે તારી આઝમાયશ. આ આયતો છે જે એકબીજા સાથે સરખાવાય અને એકબીજાની ગવાહ બને. અને જે આયતોમાં બલ્વા શબ્દ આઝમાયશના અર્થમાં આવ્યો છે તે આ છે: "જેથી તમને તે વસ્તુઓ દ્વારા આઝમાવે જે તમારા હાથોમાં આપી છે." (અન્આમ/૧૬૫). અને આ આયત: "પછી અલ્લાહે તમને તેમનાથી ફેરવી દીધા [અને તમારી જીત હારમાં બદલાઈ ગઈ] જેથી તમારી આઝમાયશ કરે." (આલે ઇમરાન/૧૫૨). અને આ આયત: "અમે તેમની આઝમાયશ કરી જેમ 'બાગના માલિકો'ની આઝમાયશ કરી હતી." (કલમ/૧૭). અને આ આયત: "તેણે મૌત અને હયાત પેદા કર્યા જેથી તમારી આઝમાયશ કરે કે તમારામાંથી કોણ સૌથી સારો અમલ કરે છે." (મુલ્ક/૨). અને એ જ રીતે આ આયત: "[યાદ કરો] જ્યારે અલ્લાહે ઇબ્રાહીમની જુદી જુદી વસ્તુઓ દ્વારા આઝમાયશ કરી." (બકરહ/૧૨૪). અને આ આયત પણ: "અને જો અલ્લાહ ઈચ્છતો તો પોતે જ તેમને સજા આપી દેત, પરંતુ તે ઈચ્છે છે કે તમારામાંથી કેટલાકને બીજાઓ દ્વારા આઝમાવે." (મુહમ્મદ/૪). અને કુરઆનમાં જે કંઈ બલ્વા શબ્દ સાથે આવ્યું છે, તેની સમજૂતી શરૂઆતમાં આપી દેવાઈ કે એ બધું આઝમાયશના અર્થમાં છે, અને એના જેવી બીજી ઘણી આયતો કુરઆનમાં છે, અને આ બધું આઝમાયશ અને ઇમ્તિહાનનું પ્રમાણ છે. હકીકત એ છે કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે લોકોને બેકાર પેદા નથી કર્યા, અને ન તેમને પોતાના હાલ પર છોડ્યા છે, અને ન પોતાની હિકમતને રમત બનાવી છે.

#3 ما سلیمان را آزمودیم و بر تخت اوجسدی افکندیم، سپس او [به درگاه خداوند] توبه کرد We tested Sulayman and cast upon his throne a body, then he turned [to Allah] in repentance અમે સુલયમાનની કસોટી કરી અને તેમના તખ્ત પર એક જિસ્મ નાખ્યું, પછી તેમણે [અલ્લાહની બારગાહમાં] તૌબા કરી

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ وَ أَلْقَیْنا عَلی کُرْسِیِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ إِلَی قَوْلِهِ إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ وَ هُوَ أَنَّ سُلَیْمَانَ (علیه السلام) لَمَّا تَزَوَّجَ بِالْیَمَانِیَّهًِْ وُلِدَ مِنْهَا ابْنٌ وَ کَانَ یُحِبُّهُ فَنَزَلَ مَلَکُ الْمَوْتِ عَلَی سُلَیْمَانَ (علیه السلام) وَ کَانَ کَثِیراً مَا یَنْزِلُ عَلَیْهِ فَنَظَرَ إِلَی ابْنِهِ نَظَراً حَدِیداً فَفَزِعَ سُلَیْمَانُ (علیه السلام) مِنْ ذَلِکَ فَقَالَ لِأُمِّهِ إِنَّ مَلَکَ الْمَوْتِ نَظَرَ إِلَی ابْنِی نَظْرَهًًْ أَظُنُّهُ قَدْ أُمِرَ بِقَبْضِ رُوحِهِ فَقَالَ لِلْجِنِّ وَ الشَّیَاطِینِ هَلْ لَکُمْ حِیلَهًٌْ فِی أَنْ تُفِرُّوهُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ وَاحِدٌ مِنْهُمْ أَنَا أَضَعُهُ تَحْتَ عَیْنِ الشَّمْسِ فِی الْمَشْرِقِ فَقَالَ سُلَیْمَانُ (علیه السلام) إِنَّ مَلَکَ الْمَوْتِ یُخْرِجُ مَا بَیْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ فَقَالَ وَاحِدٌ مِنْهُمْ أَنَا أَضَعُهُ فِی الْأَرَضِینَ السَّابِعَهًِْ فَقَالَ إِنَّ مَلَکَ الْمَوْتِ یَبْلُغُ ذَلِکَ فَقَالَ آخَرُ أَنَا أَضَعُهُ فِی السَّحَابِ وَ الْهَوَاءِ فَرَفَعَهُ وَ وَضَعَهُ فِی السَّحَابِ فَجَاءَ مَلَکُ الْمَوْتِ فَقَبَضَ رُوحَهُ فِی السَّحَابِ فَوَقَعَ مَیِّتاً عَلَی کُرْسِیِّ سُلَیْمَانَ (علیه السلام) فَعَلِمَ أَنَّهُ قَدْ أَخْطَأَ فَحَکَی اللَّهُ ذَلِکَ فِی قَوْلِهِ وَ أَلْقَیْنا عَلی کُرْسِیِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ فَقَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِی وَ هَبْ لِی مُلْکاً لا یَنْبَغِی لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِی إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ فَسَخَّرْنا لَهُ الرِّیحَ تَجْرِی بِأَمْرِهِ رُخاءً حَیْثُ أَصاب وَ الرُّخَاءُ اللَّیِّنَهًُْ وَ الشَّیاطِینَ کُلَّ بَنَّاءٍ وَ غَوَّاصٍ أَیْ فِی الْبَحْرِ وَ آخَرِینَ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفادِ یَعْنِی مُقَیَّدِینَ قَدْ شُدَّ بَعْضُهُمْ إِلَی بَعْضٍ وَ هُمُ الَّذِینَ عَصَوْا سُلَیْمَانَ (علیه السلام) حِینَ سَلَبَهُ اللَّهُ عزّوجلّ مُلْکَه.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( وَ لَقَدْ فَتَنَّا سلیمان وَ أَلْقَیْنا عَلی کُرْسِیِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ تا آنجا که فرمود إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ [قضیّه این بود]، چون حضرت سلیمان (علیه السلام) با زنی یمنی وصلت کرد، پسری از آن زن زاده شد که سلیمان (علیه السلام) او را بسیار دوست می داشت. روزی فرشته‌ی مرگ که بسیار بر سلیمان (علیه السلام) نازل می شد نزد وی آمد و نگاه تندی به آن پسر انداخت. سلیمان (علیه السلام) از نگاه او در هراس افتاد و به همسرش گفت: «فرشته‌ی مرگ چنان به پسرم نگریست که گمان می کنم فرمان گرفته تا جان او را بستاند». سپس به جن ها و شیطان ها فرمود: «آیا راه چاره ای در نظر دارید تا این پسر را از مرگ بگریزانید»؟ یکی از آن‌ها عرض کرد: «من او را به زیر چشمه خورشید در شرق می گذارم». سلیمان (علیه السلام) فرمود: «فرشته‌ی مرگ هرآنچه را بین شرق و غرب باشد، بیرون می آورد». دیگری عرض کرد: «من او را در زمین هفتم می گذارم». سلیمان (علیه السلام) فرمود: «فرشته‌ی مرگ به آنجا نیز راه می یابد». دیگری عرض کرد: «من او را در میان ابرها و هوا می گذارم». سپس او را بالا برد و بر ابرها گذاشت. ناگاه فرشته‌ی مرگ آمد و میان ابرها جان آن پسر را گرفت و پیکر بی جانش را بر تخت سلیمان (علیه السلام) گذاشت و آنگاه سلیمان (علیه السلام) دانست که خطا کرده است. خداوند این قصّه را حکایت کرد و فرمود: «وَ أَلْقَیْنَا عَلَی کُرْسِیِّهِ جَسَدًا ثُمَّ أَنَابَ، قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِی وَهَبْ لِی مُلْکًا لَّا یَنبَغِی لِأَحَدٍ مِّنْ بَعْدِی إِنَّکَ أَنتَ الْوَهَّابُ، فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّیحَ تَجْرِی بِأَمْرِهِ رُخَاءً حَیْثُ أَصَابَ؛ رخاء یعنی به نرمی، وَ الشَّیَاطِینَ کُلَّ بَنَّاء وَ غَوَّاصٍ؛ یعنی در دریا. وَ آخَرِینَ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفَادِ و آن‌ها همان شیطان هایی بودند که وقتی خداوند عزّ‌وجلّ پادشاهی را از سلیمان (علیه السلام) گرفت، از وی نافرمانی کردند.

Ali ibn Ibrahim: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ وَ أَلْقَیْنا عَلی کُرْسِیِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ [And certainly We tried Sulayman, and We put on his throne a (mere) body, so he turned (to Allah)] up to where He said إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ [Indeed You are the Bestower] — [the account was this]: when Sulayman (peace be upon him) married a Yemeni woman, a son was born to him from her whom Sulayman (peace be upon him) loved dearly. One day the Angel of Death, who used to descend upon Sulayman (peace be upon him) frequently, came to him and cast a piercing glance at that boy. Sulayman (peace be upon him) became alarmed at his gaze and said to his wife: "The Angel of Death looked at my son in such a way that I think he has been commanded to take his soul." Then he said to the jinn and the devils: "Do you have any device by which you can make this boy escape death?" One of them said: "I will place him beneath the source of the sun in the east." Sulayman (peace be upon him) said: "The Angel of Death brings out whatever is between the east and the west." Another said: "I will place him in the seventh earth." Sulayman (peace be upon him) said: "The Angel of Death reaches there too." Another said: "I will place him among the clouds and the air." Then he lifted him up and placed him upon the clouds. Suddenly the Angel of Death came and took the boy's soul among the clouds, and his lifeless body fell upon the throne of Sulayman (peace be upon him), and then Sulayman (peace be upon him) knew that he had erred. Allah recounted this story and said: "وَ أَلْقَیْنَا عَلَی کُرْسِیِّهِ جَسَدًا ثُمَّ أَنَابَ، قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِی وَهَبْ لِی مُلْکًا لَّا یَنبَغِی لِأَحَدٍ مِّنْ بَعْدِی إِنَّکَ أَنتَ الْوَهَّابُ، فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّیحَ تَجْرِی بِأَمْرِهِ رُخَاءً حَیْثُ أَصَابَ [And We put on his throne a body, then he turned (to Allah). He said: My Lord, forgive me and grant me a kingdom which is not fit for anyone after me; indeed You are the Bestower. Then We subjected the wind to him; it blew gently by his command wherever he directed]"; rukha' means gently, وَ الشَّیَاطِینَ کُلَّ بَنَّاء وَ غَوَّاصٍ [and the devils, every builder and diver]; that is, in the sea. وَ آخَرِینَ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفَادِ [and others bound together in chains] — and they were the very devils who, when Allah the Mighty and Majestic took the kingdom from Sulayman (peace be upon him), disobeyed him.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ: وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ وَ أَلْقَیْنا عَلی کُرْسِیِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ [અને ખરેખર અમે સુલયમાનની કસોટી કરી, અને અમે તેમના તખ્ત પર એક (નિર્જીવ) શરીર નાખ્યું, પછી તેમણે (અલ્લાહ તરફ) રુજૂ કર્યો] ત્યાં સુધી કે તેણે فرمाવ્યું إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ [ખરેખર તું જ મોટો દાતા છે] — [કિસ્સો આ હતો]: જ્યારે હઝરત સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ)એ એક યમની સ્ત્રી સાથે લગ્ન કર્યા, તો તે સ્ત્રીથી એક પુત્ર જન્મ્યો જેને સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ) ખૂબ પ્રેમ કરતા હતા. એક દિવસ મૃત્યુના ફરિશ્તા, જે સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ) પર ખૂબ વાર ઉતરતા હતા, તેમની પાસે આવ્યા અને તે પુત્ર પર તીવ્ર નજર નાખી. સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ) તેમની નજરથી ગભરાયા અને પોતાની પત્નીને કહ્યું: 'મૃત્યુના ફરિશ્તાએ મારા પુત્રને એવી રીતે જોયું કે મને લાગે છે કે તેમને તેના રૂહને કબ્જ કરવાનો હુકમ મળ્યો છે.' પછી તેમણે જિન્નાત અને શેતાનોને કહ્યું: 'શું તમારી પાસે કોઈ ઉપાય છે કે આ પુત્રને મૃત્યુથી બચાવી શકો?' તેમાંથી એકે અર્જ કરી: 'હું તેને પૂર્વમાં સૂરજની આંખ [ઝરણા] નીચે મૂકી દઈશ.' સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: 'મૃત્યુના ફરિશ્તા પૂર્વ અને પશ્ચિમ વચ્ચેની દરેક વસ્તુને બહાર કાઢી લે છે.' બીજાએ અર્જ કરી: 'હું તેને સાતમી ઝમીનમાં મૂકી દઈશ.' સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: 'મૃત્યુના ફરિશ્તા ત્યાં પણ પહોંચી જાય છે.' બીજાએ અર્જ કરી: 'હું તેને વાદળો અને હવામાં મૂકી દઈશ.' પછી તેણે તેને ઉપર લઈ જઈને વાદળો પર મૂક્યો. અચાનક મૃત્યુના ફરિશ્તા આવ્યા અને વાદળો વચ્ચે તે પુત્રનો રૂહ કબ્જ કરી લીધો, અને તેના નિર્જીવ શરીરને સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ)ના તખ્ત પર મૂક્યું, અને ત્યારે સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ)ને ખબર પડી કે તેમણે ભૂલ કરી છે. અલ્લાહે આ કિસ્સો બયાન કર્યો અને ફરમાવ્યું: 'وَ أَلْقَیْنَا عَلَی کُرْسِیِّهِ جَسَدًا ثُمَّ أَنَابَ، قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِی وَهَبْ لِی مُلْکًا لَّا یَنبَغِی لِأَحَدٍ مِّنْ بَعْدِی إِنَّکَ أَنتَ الْوَهَّابُ، فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّیحَ تَجْرِی بِأَمْرِهِ رُخَاءً حَیْثُ أَصَابَ [અને અમે તેમના તખ્ત પર એક શરીર નાખ્યું, પછી તેમણે રુજૂ કર્યો. તેમણે કહ્યું: હે મારા રબ! મને માફ કર અને મને એવી બાદશાહી અતા કર જે મારા પછી કોઈને ન મળે; ખરેખર તું જ મોટો દાતા છે. પછી અમે તેમના માટે હવાને તાબે કરી દીધી, જે તેમના હુકમથી નરમાશથી ચાલતી હતી જ્યાં તેઓ ઈચ્છતા]'; રુખા'નો અર્થ છે નરમાશથી, وَ الشَّیَاطِینَ کُلَّ بَنَّاء وَ غَوَّاصٍ [અને શેતાનોને, દરેક બાંધકામ કરનાર અને ડૂબકી લગાવનારને]; એટલે કે દરિયામાં. وَ آخَرِینَ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفَادِ [અને બીજાઓને સાંકળોમાં જકડાયેલા] — અને તેઓ એ જ શેતાનો હતા કે જ્યારે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી બાદશાહી લઈ લીધી, ત્યારે તેમની નાફરમાની કરી હતી.

#4 ما سلیمان را آزمودیم و بر تخت اوجسدی افکندیم، سپس او [به درگاه خداوند] توبه کرد We tested Sulayman and cast upon his throne a body, then he turned [to Allah] in repentance અમે સુલયમાનની કસોટી કરી અને તેમના તખ્ત પર એક જિસ્મ નાખ્યું, પછી તેમણે [અલ્લાહની બારગાહમાં] તૌબા કરી

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فِی تَفْسِیرِ مَجْمَعِ الْبَیَانِ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام): أَنَّهُ لَمَّا وُلِدَ لِسُلَیْمَانَ (علیه السلام) ابْنٌ قَالَ بَعْضُ الْجِنِّ وَ الشَّیَاطِینِ: إِنْ عَاشَ لَهُ وَلَدٌ لَنَلْقَیَنَّ مِنْهُ مَا لَقِینَا مِنْ أَبِیهِ مِنَ الْبَلَاءِ، فَأَشْفَقَ سُلَیْمَانُ مِنْهُمْ عَلَیْهِ فَاسْتَرْضَعَهُ فِی الْمُزْنِ فَلَمْ یُشْعِرْ إِلَّا وَ قَدْ وُضِعَ عَلَی کُرْسِیِّهِ مَیِّتاً تَنْبِیهاً عَلَی أَنَّ الْحَذَرَ لَا یَنْفَعُ عَنِ الْقَدَرِ فَإِنَّمَا عُوتِبَ عَلَی خَوْفِهِ مِنَ الشَّیَاطِین.

امام صادق (علیه السلام)- در تفسیر مجمع البیان از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است: هنگامی‌که برای سلیمان (علیه السلام) پسری زاده شد، جن ها و شیطان ها به یکدیگر گفتند: «اگر پسر او زنده بماند، آزاری که از پدرش دیده ایم از او نیز خواهیم دید». سلیمان (علیه السلام) ترسید که مبادا آن‌ها آسیبی به فرزندش برسانند، ازاین‌رو او را در میان ابرها گذاشت تا آنجا شیر بخورد. ناگهان دید پسرش جان باخته و بر روی تختش افتاده است. او این‌گونه تنبیه شد تا بداند هوشیاری در دفع تقدیر سودمند نخواهد بود و چون از شیطان ها ترسید، مجازات شد.

Imam Sadiq (peace be upon him): In Tafsir Majma' al-Bayan it is narrated from Imam Sadiq (peace be upon him): When a son was born to Sulayman (peace be upon him), the jinn and the devils said to one another: "If his son remains alive, we shall suffer from him the same affliction we suffered from his father." Sulayman (peace be upon him) feared that they might harm his child, so he placed him among the clouds to be nursed there. Suddenly he saw that his son had died and had fallen upon his throne. He was chastised in this way so that he would know that vigilance is of no use in warding off destiny, and because he feared the devils, he was punished.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)- તફસીર મજમઉલ બયાનમાં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી નકલ થયું છે: જ્યારે સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ) માટે એક પુત્ર જન્મ્યો, ત્યારે જિન્નાત અને શેતાનોએ એકબીજાને કહ્યું: 'જો તેમનો પુત્ર જીવિત રહેશે, તો જે તકલીફ અમે તેમના પિતાથી જોઈ છે તે તેમનાથી પણ જોઈશું.' સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ)ને ડર લાગ્યો કે તેઓ તેમના ફરઝંદને કોઈ નુકસાન ન પહોંચાડે, તેથી તેમણે તેને વાદળો વચ્ચે મૂક્યો કે ત્યાં દૂધ પીવે. અચાનક જોયું કે તેમનો પુત્ર જાન ગુમાવી ચૂક્યો છે અને પોતાના તખ્ત પર પડ્યો છે. તેમને આ રીતે તંબીહ કરવામાં આવી કે તેઓ જાણે કે તકદીરને ટાળવામાં હોશિયારી ફાયદાકારક નથી હોતી, અને કારણ કે તેઓ શેતાનોથી ડર્યા, તેથી સજા મળી.

#5 ما سلیمان را آزمودیم و بر تخت اوجسدی افکندیم، سپس او [به درگاه خداوند] توبه کرد We tested Sulayman and cast upon his throne a body, then he turned [to Allah] in repentance અમે સુલયમાનની કસોટી કરી અને તેમના તખ્ત પર એક જિસ્મ નાખ્યું, પછી તેમણે [અલ્લાહની બારગાહમાં] તૌબા કરી

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

إِنَّ سُلَیْمَانَ (علیه السلام) قَالَ یَوْماً فِی مَجْلِسِهِ: لَأَطُوفَنَّ اللَّیْلَهًَْ عَلَی سَبْعِینَ امْرَأَهًًْ تَلِدُ کُلُّ امْرَأَهًٍْ مِنْهُنَّ غُلَاماً یَضْرِبُ بِالسَّیْفِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ. وَ لَمْ یَقُلْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَطَافَ عَلَیْهِنَّ فَلَمْ تَحْمِلْ مِنْهُنَّ إِلَّا امْرَأَهًٌْ وَاحِدَهًٌْ جَاءَتْ بِشِقِّ وَلَدٍ وَ الْجَسَدُ الَّذِی أُلْقِیَ عَلَی کُرْسِیِّهِ کَانَ هَذَا، قَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) فَوَالَّذِی نَفْسُ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) بِیَدِهِ لَوْ قَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فُرْسَاناً.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- روزی سلیمان (علیه السلام) در تخت خود نشسته بود و فرمود: «امشب با هفتاد زن گِرد خواهم آمد و هریک از آن‌ها پسری می زاید که در راه خدا شمشیر به‌دست می‌گیرد». این را گفت، امّا نگفت: «ان‌شاءالله». او با زنان گرد آمد، ولی تنها یکی از آن‌ها باردار شد که او هم پسری ناقص زایید؛ [و جسدی که بر تختش افتاد همین بود] سپس رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «سوگند به آنکه جان محمّد در دست اوست! اگر گفته بود: ان‌شاءالله، آن پسران، سوار بر اسب در راه خدا جهاد می کردند».

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): One day Sulayman (peace be upon him) was seated on his throne and said: "Tonight I shall go around to seventy women, and each of them will bear a boy who will wield the sword in the way of Allah." He said this, but he did not say: "In sha Allah." He went around to the women, but only one of them became pregnant, and she bore an incomplete boy; [and the body that was cast upon his throne was this one]. Then the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "By the One in whose hand is the soul of Muhammad! Had he said 'In sha Allah,' those boys would have fought as horsemen in the way of Allah."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): એક દિવસ સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ) પોતાના તખ્ત પર બિરાજમાન હતા અને ફરમાવ્યું: "આજે રાત્રે હું સિત્તેર સ્ત્રીઓ સાથે એકત્ર થઈશ અને તેમાંથી પ્રત્યેક એક પુત્રને જન્મ આપશે જે અલ્લાહના માર્ગમાં તલવાર ઉઠાવશે." તેમણે આ કહ્યું, પરંતુ "ઇન્શાઅલ્લાહ" ન કહ્યું. તેઓ સ્ત્રીઓ સાથે એકત્ર થયા, પણ તેમાંથી ફક્ત એક જ ગર્ભવતી થઈ, અને તેણે પણ એક અધૂરો પુત્ર જન્માવ્યો; [અને જે શરીર તેમના તખ્ત પર પડ્યું તે આ જ હતું]. પછી રસૂલે ખુદા (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "તે હસ્તીના સોગંદ જેના હાથમાં મુહમ્મદનો જીવ છે! જો તેમણે 'ઇન્શાઅલ્લાહ' કહ્યું હોત, તો તે પુત્રો ઘોડા પર સવાર થઈને અલ્લાહના માર્ગમાં જિહાદ કરત."