Ghafir 40:60

#1

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَنْزَلَ الْقُرْآنَ عَلَی سَبْعَهًِْ أَقْسَامٍ کُلٌّ مِنْهَا شَافٍ کَافٍ وَ هِیَ أَمْرٌ وَ زَجْرٌ وَ تَرْغِیبٌ وَ تَرْهِیبٌ وَ جَدَل ... أَمَّا التَّرْهِیبُ فِی کِتَابِ اللَّهِ فَقَوْلُهُ سُبْحَانَه ... إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِین.

امام علی (علیه السلام)- خداوند متعال قرآن را بر هفت قسم نازل فرمود که هر کدام آن‌ها شافی و کفایت کننده‌اند که عبارتند از: آیات امر، نهی، ترغیب، ترساندن، جدل ... برخی آیات نیز در ترساندن و تحذیر مردم آمده است، مانند این آیه ... إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِین.

Imam Ali (peace be upon him): Allah the Exalted revealed the Quran in seven categories, each of them healing and sufficient, and they are: verses of command, prohibition, encouragement, warning, disputation ... Some verses have come in warning and cautioning the people, like this verse ... إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِین [Surely those who are too proud for My service shall soon enter hell abased].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ તઆલાએ કુરઆનને સાત ભાગોમાં નાઝિલ ફરમાવ્યું, જેમાંનું દરેક શિફા આપનાર અને પર્યાપ્ત છે, અને તે છે: અમ્ર (આદેશ), નહી (નિષેધ), પ્રોત્સાહન, ડરાવવું, જદલ (વાદવિવાદ) ની આયતો ... કેટલીક આયતો લોકોને ડરાવવા અને ચેતવવા માટે આવી છે, જેમ કે આ આયત ... إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِین [ખરેખર જે લોકો મારી ઇબાદતથી અહંકાર કરે છે તેઓ જલદી જ ખ્વારીની હાલતમાં જહન્નમમાં દાખલ થશે].

#2 فضیلت دعا The virtue of supplication દુઆની ફજીલત

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

یَا ابْنَ مَسْعُودٍ لَا تَخْتَرْ عَلَی ذِکْرِ اللَّهِ شَیْئاً فَإِنَ اللَّهَ یَقُولُ ... ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ای پسر مسعود! هیچ‌چیز را بر ذکر خدا بر نگزین که خداوند می‌فرماید:ِ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

The Prophet (peace be upon him and his family): O son of Mas'ud! Do not choose anything over the remembrance of Allah, for Allah says: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you].

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): હે ઇબ્ને મસ્ઊદ! અલ્લાહના ઝિક્ર પર કોઈ પણ વસ્તુને પસંદ ન કરો, કારણ કે અલ્લાહ ફરમાવે છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ].

#3 فضیلت دعا The virtue of supplication દુઆની ફજીલત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ عزّوجلّ لَمْ یَکِلْنَا إِلَی أَنْفُسِنَا وَ لَوْ وَکَلَنَا إِلَی أَنْفُسِنَا لَکُنَّا کَبَعْضِ النَّاسِ وَ لَکِنْ نَحْنُ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ عزّوجلّ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

امام صادق (علیه السلام)- خداوند ما را به خودمان وانگذاشته اگر ما را به خود وا می‌گذاشت مانند سایر مردم بودیم ولی ما کسانی هستیم که خداوند درباره‌ی آن‌ها فرموده: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

Imam Sadiq (peace be upon him): Allah has not left us to ourselves, and had He left us to ourselves we would have been like the rest of the people; but we are those about whom Allah, the Mighty and Majestic, said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહે અમને અમારી પોતાની ઉપર છોડ્યા નથી, અને જો તે અમને અમારી પોતાની ઉપર છોડી દેત તો અમે બીજા લોકોની જેમ હોત, પરંતુ અમે તે લોકો છીએ જેમના વિશે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે ફરમાવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ].

#4 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

ادْعُ وَ لَا تَقُلْ قَدْ فُرِغَ مِنَ الْأَمْرِ فَإِنَّ الدُّعَاءَ هُوَ الْعِبَادَهًُْ إِنَّ اللَّهَ عزّوجلّ یَقُولُ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ وَ قَالَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

امام صادق (علیه السلام)- دعا کن و نگو کارها تمام شده است، زیرا دعا، همان عبادت است، خدای عزّوجلّ می‌فرماید: إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ و هم فرموده است: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

Imam Sadiq (peace be upon him): Pray, and do not say that the matter is already finished, for prayer (du'a) is itself worship. Allah, the Mighty and Majestic, says: إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ [Indeed those who are too proud for My worship shall soon enter hell abased], and He also said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): દુઆ કરો અને એમ ન કહો કે કામો પૂરા થઈ ગયા છે, કારણ કે દુઆ એ જ ઇબાદત છે. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ [ખરેખર જેઓ મારી ઇબાદતથી અભિમાન કરે છે તેઓ જલ્દી જ અપમાનિત થઈને જહન્નમમાં દાખલ થશે], અને એમ પણ ફરમાવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ].

#5 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عِبادَتِی ... فِی هَذِهِ الآیَهًِْ قَالَ هُوَ الدُّعَاءُ وَ أَفْضَلُ الْعِبَادَهًِْ الدُّعَاء.

امام باقر (علیه السلام)- مراد دعا است و بهترین عبادت؛ دعا کردن است.

Imam Baqir (peace be upon him): What is meant is du'a (supplication), and the best worship is du'a.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): મુરાદ દુઆ છે, અને સૌથી ઉત્તમ ઇબાદત દુઆ કરવી છે.

#6 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ یَقُولُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ ... فَأَفْضَلُ الْعِبَادَهًِْ الدُّعَاءُ وَ إِیَّاهُ عَنَی.

امام صادق (علیه السلام)- خداوند می‌فرماید: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ پس بهترین عبادت، دعاست؛ مخصوصاً اگر از طرف من باشد.

Imam Sadiq (peace be upon him): Allah says: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you]. So the best worship is du'a, and it is this that He meant.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ ફરમાવે છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ]. તો સૌથી ઉત્તમ ઇબાદત દુઆ છે, અને તેનો જ ઇરાદો કરવામાં આવ્યો છે.

#7 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

أَفْضَلُ عِبَادَهًِْ أُمَّتِی بَعْدَ قِرَاءَهًِْ الْقُرْآنِ الدُّعَاءُ ثُمَّ قَرَأَ (صلی الله علیه و آله) ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ أَ لَا تَرَی أَنَّ الدُّعَاءَ هُوَ الْعِبَادَهًُْ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- افضل عبادت امّت من بعد از قرائت قرآن، دعاکردن است؛ سپس این آیه را تلاوت فرمود: ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرینَ آیا نمی‌بینی که دعا همان عبادت است؟

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): The best worship of my ummah, after the recitation of the Quran, is supplication. Then he recited this verse: ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرینَ [Call upon Me, I will answer you; surely those who are too proud for My service shall soon enter hell abased]. Do you not see that supplication is itself worship?

અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): મારી ઉમ્મતની સૌથી શ્રેષ્ઠ ઇબાદત, કુરઆનની તિલાવત પછી, દુઆ કરવી છે. પછી તેમણે આ આયત તિલાવત ફરમાવી: ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرینَ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ; ખરેખર જેઓ મારી ઇબાદતથી ઘમંડ કરે છે તેઓ જલ્દી જ અપમાનિત થઈને જહન્નમમાં દાખલ થશે]. શું તમે નથી જોતા કે દુઆ એ જ ઇબાદત છે?

#8 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ عزّوجلّ یَقُولُ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ قَالَ هُوَ الدُّعَاءُ وَ أَفْضَلُ الْعِبَادَهًِْ الدُّعَاءُ قُلْتُ إِنَّ إِبْراهِیمَ (علیه السلام) لَأَوَّاهٌ حَلِیمٌ قَالَ الْأَوَّاهُ هُوَ الدَّعَّاءُ.

امام باقر (علیه السلام)- إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ؛ عبادت و پرستش یعنی دعا و نیایش. نیایش بالاترین جلوه پرستش است. من کلام خدا را مطرح کردم که می‌گوید: «همانا که ابراهیم غمگساری شکیبا بود». ابو جعفر گفت: یعنی از کیفر مردم متأسّف و غمناک می‌شد و برای آنان با تضرع و زاری دعا می‌کرد.

Imam Baqir (peace be upon him): إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ [Surely those who are too proud for My service shall soon enter hell abased]; worship means supplication and invocation. Invocation is the highest manifestation of worship. I brought up the word of Allah which says: "Indeed Ibrahim was forbearing and full of sighs." Abu Ja'far said: that is, he was grieved and sorrowful over the punishment of the people, and he supplicated for them with humility and lamentation.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ [ખરેખર જેઓ મારી ઇબાદતથી ઘમંડ કરે છે તેઓ જલ્દી જ અપમાનિત થઈને જહન્નમમાં દાખલ થશે]; ઇબાદત એટલે દુઆ અને નિયાયશ. નિયાયશ ઇબાદતનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ છે. મેં અલ્લાહની વાત રજૂ કરી જે કહે છે: "ખરેખર ઇબ્રાહીમ સહનશીલ અને દુઃખ સહનાર હતા." અબૂ જાફરે કહ્યું: એટલે કે તેઓ લોકોની સજા પર દુઃખી અને ગમગીન થતા હતા અને તેમના માટે નમ્રતા અને આજિજી સાથે દુઆ કરતા હતા.

#9 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عُبَیْدِ‌بْنِ‌زُرَارَهًَْ عَنْ أَبِیهِ عَنْ رَجُلٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّه (علیه السلام) الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَهًُْ الَّتِی قَالَ اللَّهُ عزّوجلّ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی ... ادْعُ اللَّهَ عزّوجلّ وَ لَا تَقُلْ إِنَّ الْأَمْرَ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ زُرَارَهًُْ إِنَّمَا یَعْنِی لَا یَمْنَعْکَ إِیمَانُکَ بِالْقَضَاءِ وَ الْقَدَرِ أَنْ تُبَالِغَ بِالدُّعَاءِ وَ تَجْتَهِدَ فِیهِ.

امام صادق (علیه السلام)- عبیدبن‌زراره، از پدرش از فرد دیگری روایت می‌کند که امام صادق (علیه السلام) فرمود: دعا همان عبادتی است که خداوند درباره آن می‌فرماید: إِنَّ الذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ به درگاه خداوند دعا کن و نگو: دیگر کار تمام شده است. زراره می‌گوید: «منظور آن حضرت این بود که نباید ایمان به قضا و قدر مانع شود که بسیار دعا کنی و جدّ و جهد در دعا داشته باشی».

Imam Sadiq (peace be upon him): Ubayd ibn Zurarah narrates from his father from another man that Imam Sadiq (peace be upon him) said: Supplication is the very worship about which Allah, the Mighty and Majestic, says: إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ [Surely those who are too proud for My service shall soon enter hell abased]. Supplicate to Allah and do not say: the matter has already been decided. Zurarah says: "What the Imam meant was that your faith in divine decree and destiny must not prevent you from supplicating abundantly and striving in it."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઉબૈદ બિન ઝુરારહ, પોતાના પિતાથી, બીજા એક વ્યક્તિથી રિવાયત કરે છે કે ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: દુઆ એ જ ઇબાદત છે જેના વિશે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ [ખરેખર જેઓ મારી ઇબાદતથી ઘમંડ કરે છે તેઓ જલ્દી જ અપમાનિત થઈને જહન્નમમાં દાખલ થશે]. અલ્લાહની બારગાહમાં દુઆ કરો અને એમ ન કહો: હવે તો કામ પૂરું થઈ ગયું છે. ઝુરારહ કહે છે: "તે હઝરતનો હેતુ એ હતો કે કઝા અને કદર પરની ઈમાન તમને ખૂબ દુઆ કરવા અને દુઆમાં ખૂબ પ્રયત્ન કરવાથી રોકવી ન જોઈએ."

#10 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

وَ عَنْ جَعْفَرِبْنِ‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) أَنَّهُ قَالَ فِی قَوْلِ اللَّهِ عزّوجلّ فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ وَ إِلی رَبِّکَ فَارْغَبْ قَالَ الدُّعَاءُ بَعْدَ الْفَرِیضَهًِْ إِیَّاکَ أَنْ تَدَعَهُ فَإِنَّ فَضْلَهُ بَعْدَ الْفَرِیضَهًِْ کَفَضْلِ الْفَرِیضَهًِْ عَلَی النَّافِلَهًِْ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ یَقُولُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ فَأَفْضَلُ الْعِبَادَهًِْ الدُّعَاءُ.

امام صادق (علیه السلام)- از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که در مورد آیه فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ* وَ إِلی رَبِّکَ فَارْغَبْ فرمود: [منظور از آن،] دعا بعد از نماز واجب است؛ مراقب باش آن را ترک نکنی؛ زیرا فضیلت دعا بعد از نماز واجب، مانند فضیلت نماز واجب نسبت به نماز مستحب است. سپس فرمود: «خداوند فرموده است: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ پس بهترین عبادت، دعاست».

Imam Sadiq (peace be upon him): It is narrated from Imam Sadiq (peace be upon him) that regarding the verse فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ وَ إِلی رَبِّکَ فَارْغَبْ [So when you are free, then toil, and to your Lord turn earnestly], he said: [what is meant is] supplication after the obligatory prayer; take care not to abandon it, for the merit of supplication after the obligatory prayer is like the merit of the obligatory prayer over the recommended prayer. Then he said: "Allah has said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ [Call upon Me, I will answer you; surely those who are too proud for My service shall soon enter hell abased]. So the best worship is supplication."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત થયું છે કે આયત فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ* وَ إِلی رَبِّکَ فَارْغَبْ [પછી જ્યારે તમે નવરા થઈ જાવ, ત્યારે પરિશ્રમ કરો, અને તમારા રબ તરફ ઝુકાવ રાખો] વિશે ફરમાવ્યું: [એનો હેતુ છે,] વાજિબ નમાઝ પછી દુઆ કરવી; ધ્યાન રાખો કે તેને ન છોડો; કારણ કે વાજિબ નમાઝ પછી દુઆની ફઝીલત, મુસ્તહબ નમાઝ પર વાજિબ નમાઝની ફઝીલત જેવી છે. પછી ફરમાવ્યું: "અલ્લાહે ફરમાવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ; ખરેખર જેઓ મારી ઇબાદતથી ઘમંડ કરે છે તેઓ જલ્દી જ અપમાનિત થઈને જહન્નમમાં દાખલ થશે]. તો સૌથી શ્રેષ્ઠ ઇબાદત દુઆ છે."

#11 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

مُعَاوِیَهًَْ‌بْنِ‌عَمَّارٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) رَجُلَیْنِ افْتَتَحَا الصَّلَاهًَْ فِی سَاعَهًٍْ وَاحِدَهًٍْ فَتَلَا هَذَا الْقُرْآنَ فَکَانَتْ تِلَاوَتُهُ أَکْثَرَ مِنْ دُعَائِهِ وَ دَعَا هَذَا أَکْثَرَ فَکَانَ دُعَاؤُهُ أَکْثَرَ مِنْ تِلَاوَتِهِ ثُمَّ انْصَرَفَا فِی سَاعَهًٍْ وَاحِدَهًٍْ أَیُّهُمَا أَفْضَلُ قَالَ کُلٌّ فِیهِ فَضْلٌ کُلٌّ حَسَنٌ قُلْتُ إِنِّی قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ کُلًّا حَسَنٌ وَ أَنَّ کُلًّا فِیهِ فَضْلٌ فَقَالَ الدُّعَاءُ أَفْضَلُ أَ‌مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ عزّوجلّ وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ هِیَ وَ اللَّهِ الْعِبَادَهًُْ هِیَ وَ اللَّهِ أَفْضَلُ هِیَ وَ اللَّهِ أَفْضَلُ أَ لَیْسَتْ هِیَ الْعِبَادَهًَْ هِیَ وَ اللَّهِ الْعِبَادَهًُْ هِیَ وَ اللَّهِ الْعِبَادَهًُْ أَ لَیْسَتْ هِیَ أَشَدَّهُنَّ هِیَ وَ اللَّهِ أَشَدُّهُنَّ هِیَ وَ اللَّهِ أَشَدُّهُنَّ.

امام صادق (علیه السلام)- معاویهًْ‌بن‌عمّار گوید: به امام صادق (علیه السلام) گفتم: «دو مرد در یک لحظه نماز را شروع کردند، و یکی از آن دو از قرآن تلاوت کرد و تلاوتش بیش تر از دعایش بود، و دیگری دعا کرد و دعایش بیش تر از تلاوتش بود، سپس در یک لحظه از نماز فارغ شدند، کدام یک از آن دو بهتر است»؟ فرمود: «در هر یک از آن فضلیتی و هر یک از آن دو نیکو است»، گفتم: «می‌دانستم که هر یک از آن‌ها نیک و در هر یک از آن ها فضلیتی است»، پس فرمود: «دعا بهتر است، آیا این سخن خداوند را نشنیدی: وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ به خدا سوگند آن عبادت است، به خدا سوگند آن عبادت است، آیا عبادت همان نماز نیست، آن به خدا سوگند عبادت است، آن به خدا سوگند عبادت است، آیا نماز سخت ترین عبادت نیست، آن به خدا سوگند سخت ترین عبادت است، آن به خدا سوگند سخت‌ترین عبادت است و آن به خدا سوگند سخت ترین عبادت است».

Imam Sadiq (peace be upon him): Muawiyah ibn Ammar says: I said to Imam Sadiq (peace be upon him): "Two men began prayer at the same moment; one of them recited from the Quran, and his recitation was more than his supplication, and the other supplicated, and his supplication was more than his recitation; then at the same moment they finished the prayer. Which of the two is better?" He said: "In each of them there is merit, and each of them is good." I said: "I knew that each of them is good and that in each of them there is merit." Then he said: "Supplication is better. Have you not heard this word of Allah, the Mighty and Majestic: وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ [And your Lord says: Call upon Me, I will answer you; surely those who are too proud for My service shall soon enter hell abased]. By Allah, that is worship; by Allah, that is worship. Is not worship the same as prayer? By Allah, that is worship; by Allah, that is worship. Is not prayer the hardest of them? By Allah, that is the hardest of them; by Allah, that is the hardest of them; and by Allah, that is the hardest of them."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુઆવિયહ બિન અમ્માર કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "બે વ્યક્તિઓએ એક જ ક્ષણે નમાઝ શરૂ કરી, અને તેમાંથી એકે કુરઆનની તિલાવત કરી અને તેની તિલાવત તેની દુઆ કરતાં વધુ હતી, અને બીજાએ દુઆ કરી અને તેની દુઆ તેની તિલાવત કરતાં વધુ હતી, પછી એક જ ક્ષણે નમાઝથી નવરા થયા, બંનેમાંથી કયો બહેતર છે?" ફરમાવ્યું: "બંનેમાં ફઝીલત છે અને બંને સારા છે." મેં કહ્યું: "હું જાણતો હતો કે બંને સારા છે અને બંનેમાં ફઝીલત છે." પછી ફરમાવ્યું: "દુઆ બહેતર છે, શું તમે અલ્લાહની આ વાત નથી સાંભળી: وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ [અને તમારો રબ કહે છે: મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ; ખરેખર જેઓ મારી ઇબાદતથી ઘમંડ કરે છે તેઓ જલ્દી જ અપમાનિત થઈને જહન્નમમાં દાખલ થશે]. અલ્લાહની કસમ તે ઇબાદત છે, અલ્લાહની કસમ તે ઇબાદત છે, શું ઇબાદત એ જ નમાઝ નથી, અલ્લાહની કસમ તે ઇબાદત છે, અલ્લાહની કસમ તે ઇબાદત છે, શું નમાઝ સૌથી કઠિન ઇબાદત નથી, અલ્લાહની કસમ તે સૌથી કઠિન ઇબાદત છે, અલ્લાહની કસમ તે સૌથી કઠિન ઇબાદત છે અને અલ્લાહની કસમ તે સૌથી કઠિન ઇબાદત છે."

#12 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

السّجّاد (علیه السلام) Imam Sajjad (peace be upon him) ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ)

و قلت ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ فَسَمَّیْتَ دُعَاءَکَ عِبَادَهًًْ، وَ تَرْکَهُ اسْتِکْبَاراً، وَ تَوَعَّدْتَ عَلَی تَرْکِهِ دُخُولَ جَهَنَّمَ دَاخِرِین.

امام سجّاد (علیه السلام)- پس دعایت را عبادت نامیدی و ترک آن را استکبار خواندی و بر ترک عبادتت وعده کردی که با خواری داخل جهنّم شوند.

Imam Sajjad (peace be upon him): So You named supplication to You worship, and You called abandoning it arrogance, and You warned that whoever abandons Your worship will enter hell in abasement.

ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ): તો તેં તારી દુઆને ઇબાદત નામ આપ્યું અને તેને છોડી દેવાને તકબ્બુર (અહંકાર) કહ્યું, અને તારી ઇબાદત છોડનારને વચન આપ્યું કે તે અપમાનિત થઈને જહન્નમમાં દાખલ થશે.

#13 دعا همان عبادت است، دعا بافضیلت‌ترین عبادت است Dua is worship; dua is the most virtuous worship દુઆ એ જ ઇબાદત છે, દુઆ સૌથી અફઝલ ઇબાદત છે

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ حَنَانِ‌بْنِ‌سَدِیرٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام): أَیُّ الْعِبَادَهًِْ أَفْضَلُ؟ فَقَالَ: مَا مِنْ شَیْءٍ أَفْضَلَ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ مِنْ أَنْ یُسْئَلَ وَ یُطْلَبَ مِمَّا عِنْدَهُ وَ مَا أَحَدٌ أَبْغَضَ إِلَی اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ مِمَّنْ یَسْتَکْبِرُ عَنْ عِبَادَتِهِ وَ لَا یَسْأَلُ مَا عِنْدَهُ.

امام باقر (علیه السلام)- از حنان‌بن‌سدیر از پدرش روایت شده که به امام باقر (علیه السلام) عرض کردم: «چه عبادتی از همه عبادت‌ها بالاتر است»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «هیچ چیز نزد خداوند تبارک‌وتعالی از آن محبوب‌تر نیست که دعا کنی و از او حاجت بخواهی و هیچ کس نزد خداوند مبغوض‌تر از آن نمی‌باشد که در عبادت او [یعنی دعاکردن و حاجت‌خواستن از او تکبّرورزی و از نعمت‌هایش چیزی نخواهی].

Imam Baqir (peace be upon him): It is narrated from Hanan ibn Sadir from his father that he said: I said to Imam Baqir (peace be upon him): "Which act of worship is the highest of all?" The Imam (peace be upon him) said: "There is nothing more beloved to Allah, Blessed and Exalted, than that you supplicate and ask Him for your needs; and no one is more hateful to Allah than one who is too proud for His worship [that is, supplicating and asking Him — and does not ask for anything from His bounties]."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): હનાન બિન સદીરે પોતાના પિતાથી રિવાયત કરી છે કે મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "કઈ ઇબાદત બધી ઇબાદતોથી ઊંચી છે?" ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તબારક વ તઆલા પાસે એનાથી વધુ મહબૂબ કોઈ વસ્તુ નથી કે તું દુઆ કરે અને તેની પાસેથી હાજત માંગે, અને અલ્લાહ પાસે એનાથી વધુ કોઈ મબગૂઝ (દ્વેષપાત્ર) નથી કે જે તેની ઇબાદતમાં [એટલે કે દુઆ કરવા અને તેની પાસેથી હાજત માંગવામાં તકબ્બુર કરે અને તેની નેઅમતોમાંથી કંઈ ન માંગે]."

#14 جهت دعا Manner of supplication દુઆની રીત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عُثْمَانَ‌بْنِ‌عِیسَی عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) قَالَ قُلْتُ آیَتَانِ فِی کِتَابِ اللَّهِ عزّوجلّ أَطْلُبُهُمَا فَلَا أَجِدُهُمَا قَالَ وَ مَا هُمَا قُلْتُ قَوْلُ اللَّهِ عزّوجلّ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ فَنَدْعُوهُ وَ لَا نَرَی إِجَابَهًًْ قَالَ أَ فَتَرَی اللَّهَ عزّوجلّ أَخْلَفَ وَعْدَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَمِمَّ ذَلِکَ قُلْتُ لَا أَدْرِی قَالَ لَکِنِّی أُخْبِرُکَ مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ عزّوجلّ فِیمَا أَمَرَهُ ثُمَّ دَعَاهُ مِنْ جِهَهًِْ الدُّعَاءِ أَجَابَهُ قُلْتُ وَ مَا جِهَهًِْ الدُّعَاءِ قَالَ تَبْدَأُ فَتَحْمَدُ اللَّهَ وَ تَذْکُرُ نِعَمَهُ عِنْدَکَ ثُمَّ تَشْکُرُهُ ثُمَّ تُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) ثُمَّ تَذْکُرُ ذُنُوبَکَ فَتُقِرُّ بِهَا ثُمَّ تَسْتَعِیذُ مِنْهَا فَهَذَا جِهَهًُْ الدُّعَاء.

امام صادق (علیه السلام)- عثمان‌بن‌عیسی از کسی که برای او از امام صادق (علیه السلام) حدیث گفته، نقل کرده است: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «دو آیه در کتاب خدا (قرآن) است که آن دو را می‌جویم و نمی‌یابم». فرمود: «کدام است آن دو آیه»؟ عرض کردم: «گفتار خدای عزّوجلّ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ و ما او را می‌خوانیم و اجابتی نمی‌بینیم»؟ فرمود: «آیا تو می‌پنداری که خداوند خلاف وعده‌ی خود کرده»؟ عرض کردم: «نه»، فرمود: «پس این [به اجابت نرسیدن دعاها] از چیست»؟ عرض کردم: «نمی‌دانم»، فرمود: «ولی من تو را آگاه کنم؛ هرکه خدای عزّوجلّ را در آنچه به او فرمان داده اطاعت کند، سپس او را از جهت دعا بخواند او را اجابت کند». عرض کردم: «جهت دعا چیست»؟ فرمود: «شروع می‌کنی پس خدا را حمد و ستایش می‌کنی، و نعمت‌هایی که به تو داده است به زبان می‌آوری، و سپس او را شکر می‌کنی، سپس بر محمّد (صلی الله علیه و آله) صلوات می‌فرستی، و سپس گناهان خود را یاد آور می‌شوی و بدان‌ها اعتراف می‌کنی و از آن‌ها به خدا پناه می‌بری، این است جهت [و راه] دعا».

Imam Sadiq (peace be upon him): Uthman ibn Isa narrated from someone who related to him from Imam Sadiq (peace be upon him): I said to Imam Sadiq (peace be upon him): "There are two verses in the Book of Allah (the Quran) that I search for and cannot find." He said: "Which two verses?" I said: "The saying of Allah, the Mighty and Majestic, ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you] — we call upon Him and see no response." He said: "Do you suppose that Allah has broken His promise?" I said: "No." He said: "Then from what is this [supplications not being answered]?" I said: "I do not know." He said: "But I shall inform you. Whoever obeys Allah, the Mighty and Majestic, in what He has commanded him, and then calls upon Him from the direction of supplication, He will answer him." I said: "What is the direction of supplication?" He said: "You begin by praising Allah and extolling Him, and mention the blessings He has given you, then thank Him, then send blessings upon Muhammad (peace be upon him and his family), then remember your sins and confess them and seek refuge from them with Allah — this is the direction [and way] of supplication."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઉસ્માન બિન ઈસાએ કોઈ એવી વ્યક્તિથી, જેણે ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી હદીસ બયાન કરી છે, નકલ કર્યું છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "અલ્લાહની કિતાબ (કુરઆન)માં બે આયતો છે જેને હું શોધું છું અને મળતી નથી." ફરમાવ્યું: "તે બે આયતો કઈ છે?" મેં અરજ કરી: "અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લનું ફરમાન ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ] અને અમે તેને પોકારીએ છીએ પણ જવાબ જોતા નથી?" ફરમાવ્યું: "શું તું માને છે કે અલ્લાહે પોતાના વચનથી વિરુદ્ધ કર્યું છે?" મેં અરજ કરી: "ના." ફરમાવ્યું: "તો આ [દુઆઓની કબૂલિયત ન થવી] શેના કારણે છે?" મેં અરજ કરી: "મને ખબર નથી." ફરમાવ્યું: "પરંતુ હું તને ખબર આપું; જે કોઈ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની તેના આદેશોમાં તાબેદારી કરે, પછી તેને દુઆની જિહત (દિશા) થી પોકારે, તો તે તેને જવાબ આપશે." મેં અરજ કરી: "દુઆની જિહત શું છે?" ફરમાવ્યું: "શરૂઆત કર, પછી અલ્લાહની હમ્દ અને પ્રશંસા કર, અને તેણે તને જે નેઅમતો આપી છે તેને ઝબાન પર લાવ, પછી તેનો શુક્ર કર, પછી મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર સલવાત મોકલ, પછી પોતાના ગુનાહો યાદ કર અને તેમનો એકરાર કર અને તેમનાથી અલ્લાહની પનાહ માંગ — આ છે દુઆની જિહત [અને રસ્તો]."

#15 جهت دعا Manner of supplication દુઆની રીત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِذَا طَلَبَ أَحَدُکُمُ الْحَاجَهًَْ فَلْیُثْنِ عَلَی رَبِّهِ وَ لْیَمْدَحْهُ فَإِنَّ الرَّجُلَ إِذَا طَلَبَ الْحَاجَهًَْ مِنَ السُّلْطَانِ هَیَّأَ لَهُ مِنَ الْکَلَامِ أَحْسَنَ مَا یَقْدِرُ عَلَیْهِ فَإِذَا طَلَبْتُمُ الْحَاجَهًَْ فَمَجِّدُوا اللَّهَ الْعَزِیزَ الْجَبَّارَ وَ امْدَحُوهُ وَ أَثْنُوا عَلَیْهِ تَقُولُ یَا أَجْوَدَ مَنْ أَعْطَی وَ یَا خَیْرَ مَنْ سُئِلَ یَا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ یَا أَحَدُ یَا صَمَدُ یَا مَنْ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ یَا مَنْ لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَهًًْ وَ لَا وَلَداً یَا مَنْ یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ وَ یَحْکُمُ مَا یُرِیدُ وَ یَقْضِی مَا أَحَبَّ یَا مَنْ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ یَا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَی یَا مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ یَا سَمِیعُ یَا بَصِیرُ وَ أَکْثِرْ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فَإِنَّ أَسْمَاءَ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ کَثِیرَهًٌْ وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ قُلِ اللَّهُمَّ أَوْسِعْ عَلَیَّ مِنْ رِزْقِکَ الْحَلَالِ مَا أَکُفُّ بِهِ وَجْهِی وَ أُؤَدِّی بِهِ عَنِّی أَمَانَتِی وَ أَصِلُ بِهِ رَحِمِی وَ یَکُونُ عَوْناً لِی فِی الْحَجِّ وَ الْعُمْرَهًْ.

امام صادق (علیه السلام)- هرگاه یکی از شماها حاجتی خواهد، باید پروردگارش را ستایش کند و مدح گوید، زیرا چون مردی حاجتی از سلطان جوید، برای او سخنی آماده سازد که بهتر از آن نتواند، پس هرگاه حاجت خواستید، خدای عزیز جبّار را تمجید کنید و مدح نمائید و بر او ستایش کنید، می‌گوئی: «ای بخشنده‌ترین هرکه عطا کرده و بهترین کسی که از او خواهش شده، ای مهربان‌تر کسی که از او مهر خواهند، ای یگانه، ای بی‌نیاز، ای کسی که نزاده‌ای و زائیده نشدی و نمی‌باشد برای او همتای، ای کسی که نگرفته است همسری و نه فرزندی، ای کسی که هر چه می‌خواهد، می‌کند، و هرچه اراده سازد، بدان حکم می‌دهد و هرچه را دوست دارد، اجرا می‌نماید، ای کسی که میان مرد و دلش حائل می‌شود، ای کسی که در منظره‌ی اعلا است، ای کسی که مانندش چیزی نیست، ای شنوا ای بینا. و از نام‌های خدای عزّوجلّ بسیار بیاور، زیرا نام‌های خدا بسیار است. و صلوات فرست بر محمّد (صلی الله علیه و آله) و آلش و بگو: «بار خدایا از روزی حلالت بر من وسعت بده و به اندازه‌ای که آبروی خود را نگهدارم و آنچه بر من سپرده است بپردازم به وسیله آن، و رحم خود را پیوست دارم و کمک کنم و برایم در حج و عمره کمک باشد».

Imam Sadiq (peace be upon him): Whenever one of you seeks a need, let him extol his Lord and praise Him; for when a man seeks a need from a ruler, he prepares the finest speech he is capable of. So when you seek a need, glorify Allah, the Mighty, the Compeller, and praise Him and extol Him. You say: "O Most Generous of those who give, and O Best of those who are asked; O Most Merciful of those whose mercy is sought; O One, O Self-Sufficient; O One who has not begotten and was not begotten, and there is none like unto Him; O One who has taken neither consort nor child; O One who does what He wills, decrees what He intends, and executes what He loves; O One who comes between a man and his heart; O One who is in the highest station; O One like whom there is nothing; O All-Hearing, O All-Seeing." And multiply the names of Allah, the Mighty and Majestic, for the names of Allah, the Mighty and Majestic, are many. And send blessings upon Muhammad (peace be upon him and his family) and the family of Muhammad, and say: "O Allah, expand for me from Your lawful provision by which I may safeguard my honour, and by which I may discharge the trust upon me, and by which I may maintain ties of kinship, and which will be a help to me in Hajj and Umrah."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે તમારામાંથી કોઈ કંઈ હાજત માંગે, તો તેણે પોતાના પરવરદિગારની પ્રશંસા અને મદ્હ કરવી જોઈએ, કારણ કે જ્યારે માણસ કોઈ સુલતાનથી હાજત માંગે છે, તો તેના માટે એવી વાત તૈયાર કરે છે જેનાથી બહેતર તે ન કરી શકે. તો જ્યારે તમે હાજત માંગો, ત્યારે અલ્લાહ અઝીઝ જબ્બારની તમજીદ કરો, મદ્હ કરો અને પ્રશંસા કરો. કહો: "હે આપનારાઓમાં સૌથી વધુ બક્ષનાર, અને હે તે વ્યક્તિઓમાં શ્રેષ્ઠ કે જેમની પાસેથી માંગવામાં આવે, હે તે વ્યક્તિઓમાં સૌથી વધુ મહેરબાન કે જેમની પાસેથી મહેર ઇચ્છવામાં આવે, હે એકતા, હે બેનિયાઝ, હે તે કે જેણે ન જન્મ આપ્યો અને ન જન્મ લીધો અને તેના જેવો કોઈ નથી, હે તે કે જેણે ન પત્ની લીધી અને ન સંતાન, હે તે કે જે જે ઇચ્છે તે કરે છે, અને જે ઇરાદો કરે તેનો હુકમ આપે છે, અને જેને ચાહે તેને અમલમાં લાવે છે, હે તે કે જે માણસ અને તેના દિલની વચ્ચે આડ બને છે, હે તે કે જે સર્વોચ્ચ સ્થાને છે, હે તે કે જેના જેવો કોઈ નથી, હે સાંભળનાર, હે જોનાર." અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના નામોને પુષ્કળ પ્રમાણમાં લે, કારણ કે અલ્લાહના નામો ઘણા છે. અને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમની આલ પર સલવાત મોકલ અને કહે: "અય અલ્લાહ! તારી હલાલ રોજીમાંથી મારા પર વિસ્તાર આપ એટલી કે હું મારી આબરૂ સાચવી શકું અને મારા પર જે અમાનત છે તે અદા કરી શકું તેના દ્વારા, અને મારા સગાં-સંબંધીઓ સાથે સંબંધ જોડી રાખું અને મદદ કરું, અને મારા માટે હજ અને ઉમરહમાં મદદરૂપ થાય."

#16 جهت دعا Manner of supplication દુઆની રીત

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

عَنْ عِیصِ‌بْنِ‌الْقَاسِمِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّه (علیه السلام) إِنَّ رَجُلًا دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّی رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): عَجَّلَ الْعَبْدُ رَبَّهُ وَ جَاءَ آخَرُ فَصَلَّی رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ أَثْنَی عَلَی اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ وَ آلِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) سَلْ تُعْطَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- امام صادق (علیه السلام) فرمود: مردی به مسجد وارد شد، و دو رکعت نماز خواند و از خداوند حاجت خواست. پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «این بنده عجله کرد»، دیگری آمد و نماز گزارد و خدا را مدح گفت و صلوات فرستاد، پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «حاجتت را بخواه که برآورده خواهد شد».

The Prophet (peace be upon him and his family)— Imam Sadiq (peace be upon him) said: A man entered the mosque, prayed two rak'ats and asked Allah for his need. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "This servant hurried." Another came, prayed, praised Allah and sent salawat, and the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Ask your need, for it will be granted."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)— ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: એક માણસ મસ્જિદમાં દાખલ થયો, બે રકઅત નમાઝ પઢી અને અલ્લાહ પાસે પોતાની હાજત માંગી. પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "આ બંદાએ ઉતાવળ કરી." બીજો આવ્યો અને નમાઝ પઢી અને અલ્લાહની પ્રશંસા કરી અને સલવાત મોકલી, પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "તારી હાજત માંગ, તે પૂરી કરવામાં આવશે."

#17 جهت دعا Manner of supplication દુઆની રીત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عُثْمَانَ‌بْنِ‌عِیسَی عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: قُلْتُ لَهُ آیَتَانِ فِی کِتَابِ اللَّهِ لَا أَدْرِی مَا تَأْوِیلُهُمَا؟ فَقَالَ: وَ مَا هُمَا؟ قَالَ: قُلْتُ: قَوْلُهُ تَعَالَی: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ ثُمَّ أَدْعُو فَلَا أَرَی الْإِجَابَهًَْ. قَالَ: فَقَالَ لِی: أَ فَتَرَی اللَّهَ تَعَالَی أَخْلَفَ وَعْدَهُ؟ قَالَ: قُلْتُ: لَا ... قَالَ لَکِنِّی أُخْبِرُکَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَی أَمَا إِنَّکُمْ لَوْ أَطَعْتُمُوهُ فِیمَا أَمَرَکُمْ بِهِ ثُمَّ دَعَوْتُمُوهُ لَأَجَابَکُمْ وَ لَکِنْ تُخَالِفُونَهُ وَ تَعْصُونَهُ فَلَا یُجِیبُکُمْ ... وَ لَوْ دَعَوْتُمُوهُ مِنْ جِهَهًِْ الدُّعَاءِ لَأَجَابَکُمْ وَ إِنْ کُنْتُمْ عَاصِینَ. قَالَ: قُلْتُ: وَ مَا جِهَهًُْ الدُّعَاءِ؟ قَالَ: إِذَا أَدَّیْتَ الْفَرِیضَهًَْ مَجَّدْتَ اللَّهَ وَ عَظَّمْتَهُ وَ تَمْدَحُهُ بِکُلِّ مَا تَقْدِرُ عَلَیْهِ وَ تُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ تَجْتَهِدُ فِی الصَّلَاهًِْ عَلَیْهِ وَ تَشْهَدُ لَهُ بِتَبْلِیغِ الرِّسَالَهًِْ وَ تُصَلِّی عَلَی أَئِمَّهًِْ الْهُدَی (علیهم السلام) ثُمَّ تَذْکُرُ بَعْدَ التَّحْمِیدِ لِلَّهِ وَ الثَّنَاءِ عَلَیْهِ وَ الصَّلَاهًِْ عَلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) مَا أَبْلَاکَ وَ أَوْلَاکَ وَ تَذْکُرُ نِعَمَهُ عِنْدَکَ وَ عَلَیْکَ وَ مَا صَنَعَ بِکَ فَتَحْمَدُهُ وَ تَشْکُرُهُ عَلَی ذَلِکَ ثُمَّ تَعْتَرِفُ بِذُنُوبِکَ ذَنْبٍ ذَنْبٍ وَ تُقِرُّ بِهَا أَوْ بِمَا ذَکَرْتَ مِنْهَا وَ تُجْمِلُ مَا خَفِیَ عَلَیْکَ مِنْهَا فَتَتُوبُ إِلَی اللَّهِ مِنْ جَمِیعِ مَعَاصِیکَ وَ أَنْتَ تَنْوِی أَلَّا تَعُودَ وَ تَسْتَغْفِرُ اللَّهَ مِنْهَا بِنَدَامَهًٍْ وَ صِدْقِ نِیَّهًٍْ وَ خَوْفٍ وَ رَجَاءٍ وَ یَکُونُ مِنْ قَوْلِکَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعْتَذِرُ إِلَیْکَ مِنْ ذُنُوبِی وَ أَسْتَغْفِرُکَ وَ أَتُوبُ إِلَیْکَ فَأَعِنِّی عَلَی طَاعَتِکَ وَ وَفِّقْنِی لِمَا أَوْجَبْتَ عَلَیَّ مِنْ کُلِّ مَا یُرْضِیکَ فَإِنِّی لَمْ أَرَ أَحَداً بَلَغَ شَیْئاً مِنْ طَاعَتِکَ إِلَّا بِنِعْمَتِکَ عَلَیْهِ قَبْلَ طَاعَتِکَ فَأَنْعِمْ عَلَیَّ بِنِعْمَهًٍْ أَنَالُ بِهَا رِضْوَانَکَ وَ الْجَنَّهًَْ ثُمَّ تَسْأَلُ بَعْدَ ذَلِکَ حَاجَتَکَ فَإِنِّی أَرْجُو أَنْ لَا یُخَیِّبَکَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَی.

امام صادق (علیه السلام)- عثمان‌بن‌عیسی از برخی شیعیان از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده است: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: دو آیه در قرآن است که من تأویل آن را نمی‌دانم! حضرت پرسیدند: «کدام دو آیه»؟ عرض کردم: آیه «ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ که من دعا می‌کنم ولی اجابت نمی‌بینم». حضرت فرمود: «آیا به نظر تو خداوند خلف وعده می‌کند»؟ گفتم: «نه» ... فرمود: «امّا من ان شاء الله تو را آگاه می‌کنم؛ آگاه باشید که اگر شما خدا را در آنچه به شما امر فرموده اطاعت کنید، سپس او را بخوانید، شما را اجابت خواهد کرد؛ ولی شما با او مخالفت کرده و نافرمانی او را می‌کنید و او نیز شما را اجابت نمی‌کند ... اگر او را به جهت دعا بخوانید، ولو معصیت کار هم باشید، شما را اجابت می‌کند». عرض کردم: «جهت دعا چیست»؟ فرمود: «وقتی فریضه را ادا کردی، خدا را تمجید می‌کنی و بزرگ می‌داری و او را به تمام مقداری که توان داری مدح می‌کنی و بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) صلوات می‌فرستی و در صلوات بر او مبالغه می‌کنی و گواهی می‌دهی که آن حضرت تبلیغ رسالت فرمود و بر ائمه هدی (علیهم السلام) نیز درود می‌فرستی و بعد از حمد و ثنای الهی و صلوات بر پیامبر (صلی الله علیه و آله)، آنچه را خدا با آن تو را امتحان نموده و از نظر تو شایسته‌تر است را ذکر می‌کنی و نعمت‌های او را که نزد تو و بر توست و آنچه با تو کرده یاد نموده و او را بر آن نعمت ، حمد و شکر می‌کنی و سپس به گناهانت یکی یکی اعتراف می‌کنی و به آن اقرار می‌کنی یا به آن مقدار از گناهانت که یادت آمد؛ و به گناهانی که مرتکب شده ای و بر تو پنهان گشته اجمالاً اعتراف می‌کنی و از تمام معاصی خود، به سوی خدا توبه می‌کنی و قصد می‌کنی که دیگر آن گناهان را تکرار مکنی و با پشیمانی و صدق نیّت و خوف و رجا، نسبت به گناهانت از خداوند طلب مغفرت می‌کنی و این جملات را نیز باید بگویی که «خداوندا! من برای گناهانم از تو عذرخواهی می‌کنم و از تو طلب مغفرت نموده و به سوی تو باز می‌گردم؛ پس مرا بر طاعت خود یاری فرما و مرا بر هر چیزی که تو را خشنود می‌سازد، توفیق ده؛ زیرا من کسی را ندیده‌ام که موفّق به طاعتی از طاعات تو بشود، مگر به سبب نعمتی که تو قبل از طاعت او به وی ارزانی داشتی؛ پس بر من نیز نعمتی ارزانی دار که با آن به رضوان تو و بهشت برسم» سپس بعد از آن حاجت خود را می‌طلبی که من امیدوارم خداوند تو را نومید نفرماید، ان شاء الله تعالی».

Imam Sadiq (peace be upon him)— Uthman ibn Isa narrates from some of the Shia from Imam Sadiq (peace be upon him): I said to Imam Sadiq (peace be upon him): There are two verses in the Quran whose interpretation I do not know! The Imam asked: "Which two verses?" I said: The verse ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you], for I call but I do not see a response. The Imam said: "Do you think Allah breaks His promise?" I said: "No" ... He said: "But I will inform you, Allah willing. Be aware that if you obeyed Allah in what He commanded you and then called upon Him, He would answer you; but you oppose Him and disobey Him, and so He does not answer you ... And if you called upon Him from the proper direction of supplication, He would answer you even if you were sinners." I said: "What is the direction of supplication?" He said: "When you have performed the obligatory prayer, you glorify Allah and magnify Him and praise Him to the full extent of your capacity, and you send salawat upon the Prophet (peace be upon him and his family) and exert yourself in sending salawat upon him, and you testify that he conveyed the message, and you send salawat upon the Imams of guidance (peace be upon them); then after praising and thanking Allah and sending salawat upon the Prophet (peace be upon him and his family), you mention what Allah has tested you with and what is more fitting from your view, and you recall His blessings that are with you and upon you and what He has done for you, and praise and thank Him for those blessings; then you confess your sins one by one and acknowledge them, or as much of them as you remember; and the sins you have committed which are hidden from you, you confess to in general terms, and you repent to Allah from all your disobedience with the intention of not returning to them, and you seek forgiveness from Allah for them with regret and sincerity of intention and fear and hope. And you should also say these words: 'O Allah! I apologize to You for my sins, and I seek Your forgiveness, and I turn back to You; so help me in obeying You and grant me success in everything that pleases You; for I have not seen anyone succeed in any act of obedience to You except through a blessing which You bestowed upon him before his obedience; so bestow upon me too a blessing by which I may attain Your good pleasure and Paradise.' Then, after that, you ask for your need, and I hope that Allah will not disappoint you, Allah the Exalted willing."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)— ઉસ્માન બિન ઈસાએ કેટલાક શિયાઓ પાસેથી ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી નકલ કર્યું છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: કુરઆનમાં બે આયતો છે જેનું તાવીલ હું નથી જાણતો! હઝરતે પૂછ્યું: "કઈ બે આયતો?" મેં અરજ કરી: આયત ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ], કે હું દુઆ કરું છું પણ કબૂલ થતી નથી. હઝરતે ફરમાવ્યું: "શું તારા મતે અલ્લાહ પોતાના વાયદાનો ભંગ કરે છે?" મેં કહ્યું: "ના" ... ફરમાવ્યું: "પરંતુ હું ઇન્શાઅલ્લાહ તને જાણ કરું છું; ખબરદાર રહો કે જો તમે અલ્લાહે તમને જે આજ્ઞા આપી છે તેમાં તેની આજ્ઞાનું પાલન કરો, પછી તેને પોકારો, તો તે તમારો જવાબ આપશે; પરંતુ તમે તેની વિરુદ્ધ કરો છો અને તેની અવજ્ઞા કરો છો અને તે પણ તમારો જવાબ નથી આપતો ... જો તમે તેને દુઆની જહત [દિશા]થી પોકારો, ભલે તમે ગુનેહગાર જ કેમ ન હો, તો તે તમારો જવાબ આપશે." મેં અરજ કરી: "દુઆની જહત શું છે?" ફરમાવ્યું: "જ્યારે તું ફરીઝા [વાજિબ નમાઝ] અદા કરે, ત્યારે અલ્લાહની તમજીદ કરે અને તેને મહાન ગણે અને જેટલી શક્તિ હોય તે તમામ પ્રમાણમાં તેની પ્રશંસા કરે અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર સલવાત મોકલે અને તેમના પર સલવાતમાં મુબાલગો કરે અને સાક્ષી આપે કે તે હઝરતે રિસાલતનો પ્રચાર કર્યો, અને ઇમામોએ હોદા [હિદાયતના ઇમામો] (અલયહિમુસ્સલામ) પર પણ સલવાત મોકલે, અને અલ્લાહની હમ્દ અને પ્રશંસા અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર સલવાત પછી, જે વસ્તુથી અલ્લાહે તારી પરીક્ષા લીધી છે અને જે તારા મતે વધુ યોગ્ય છે તેને યાદ કરે, અને તેની નેઅમતોને જે તારી પાસે અને તારા પર છે અને તેણે તારી સાથે જે કર્યું છે તેને યાદ કરે અને તે નેઅમત પર તેની હમ્દ અને શુક્ર કરે, પછી તારા ગુનાહોનો એક એક કરીને એકરાર કરે અને તેનો ઇકરાર કરે અથવા તે પ્રમાણમાં જે તારા ગુનાહો તને યાદ આવે; અને જે ગુનાહો તેં કર્યા છે અને તારાથી છૂપા છે તેનો સંક્ષેપમાં એકરાર કરે અને તારા તમામ ગુનાહોથી અલ્લાહ તરફ તૌબા કરે અને ઇરાદો કરે કે હવે તે ગુનાહો ફરી નહીં કરે અને પસ્તાવા અને નિય્યતની સચ્ચાઈ અને ભય અને આશા સાથે, તારા ગુનાહો પ્રત્યે અલ્લાહ પાસેથી માફી માંગે અને આ વાક્યો પણ કહેવા જોઈએ કે 'હે અલ્લાહ! હું મારા ગુનાહો માટે તારી માફી માંગું છું અને તારી પાસેથી ક્ષમાયાચના કરું છું અને તારા તરફ પાછો ફરું છું; તો મને તારી ઇતાઅત [આજ્ઞાપાલન] પર મદદ કર અને દરેક તે વસ્તુ પર જે તને ખુશ કરે છે તેની તૌફીક આપ; કારણ કે મેં એવા કોઈને નથી જોયો કે જે તારી કોઈ ઇતાઅતમાં કામયાબ થયો હોય, સિવાય કે તે નેઅમતના કારણે જે તેં તેને તેની ઇતાઅત પહેલા આપી હતી; તો મને પણ એવી નેઅમત આપ કે જેથી હું તારી રીઝામંદી અને જન્નત સુધી પહોંચું' પછી તે પછી તારી હાજત માંગે કે મને આશા છે અલ્લાહ તને નિરાશ નહીં કરે, ઇન્શાઅલ્લાહ તઆલા."

#18 جهت دعا Manner of supplication દુઆની રીત

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُوعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) إِنَّ فِی کِتَابِ أَمِیرِ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) إِنَّ الْمِدْحَهًَْ قَبْلَ الْمَسْأَلَهًِْ فَإِذَا دَعَوْتَ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فَمَجِّدْهُ. قُلْتُ: کَیْفَ أُمَجِّدُهُ قَالَ تَقُولُ: یَا مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إِلَیَ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ یَا فَعَّالًا لِما یُرِیدُ، یَا مَنْ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ یَا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَی یَا مَنْ هُوَ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ.

امام علی (علیه السلام)- محمّدبن‌مسلم گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: در کتاب امیرالمؤمنین (علیه السلام) آمده: مدح خداوند باید پیش از درخواست او باشد؛ پس وقتی خدای عزّ‌وجلّ را خواندی پس او را تمجید کن». گفتم: «چگونه او را تمجید کنم»؟ فرمود: «می‌گویی: ای کسی که از رگ گردن به من نزدیک‌تری و ای کسی که بین مرد و قلب او حائل می‌شوی؛ ای کسی که در نظرگاه بلندتر قرار داری؛ ای کسی که مثل او چیزی نیست».

Imam Ali (peace be upon him): Muhammad ibn Muslim said: Imam Sadiq (peace be upon him) said: In the book of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) it is written: Praise of Allah must come before the request from Him; so when you call upon Allah the Mighty and Majestic, glorify Him." I said: "How shall I glorify Him?" He said: "You say: O One who is closer to me than the jugular vein, and O One who intervenes between a man and his heart; O One who is in the highest vantage; O One like whom there is nothing."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ બિન મુસ્લિમ કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)ની કિતાબમાં આવ્યું છે: અલ્લાહની પ્રશંસા તેની પાસે માંગણી કરવા પહેલાં હોવી જોઈએ; તો જ્યારે તું અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લને પોકારે તો તેની તમજીદ (સ્તુતિ) કર." મેં કહ્યું: "હું તેની તમજીદ કેવી રીતે કરું?" ફરમાવ્યું: "તું કહે: હે તે જે મારી ગરદનની રગ કરતાં મારી વધુ નિકટ છે, અને હે તે જે માણસ અને તેના દિલની વચ્ચે આડ બને છે; હે તે જે સર્વોચ્ચ દૃષ્ટિસ્થાન પર છે; હે તે જેના જેવું કંઈ નથી."

#19 جهت دعا Manner of supplication દુઆની રીત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَدْعُوَ فَمَجِّدِ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ احْمَدْهُ وَ سَبِّحْهُ وَ هَلِّلْهُ وَ أَثْنِ عَلَیْهِ وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ النَّبِیِّ وَ آلِهِ ثُمَّ سَلْ تُعْطَ.

امام صادق (علیه السلام)- هنگامی‌که می‌خواهی دعا کنی، خداوند عزّوجلّ را تمجید کن، و حمد گو و تسبیح نما، و تهلیل بگو و او را ثنا نما و بر نبیّ اکرم (صلی الله علیه و آله) درود فرست و سپس دعا کن که خواسته‌ات برآورده شود.

Imam Sadiq (peace be upon him): When you wish to make a supplication, glorify Allah the Mighty and Majestic, and praise Him, and exalt Him (tasbih), and declare His oneness (tahlil), and extol Him, and send blessings upon the Noble Prophet (peace be upon him and his family), and then supplicate, so that your request may be fulfilled.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે તું દુઆ કરવા ઈચ્છે, ત્યારે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની તમજીદ કર, અને હમ્દ કર અને તસ્બીહ કર, અને તહલીલ કર અને તેની સના કર અને નબીએ અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર દરૂદ મોકલ અને પછી દુઆ કર જેથી તારી માંગણી પૂરી થાય.

#20 مدّت The term મુદ્દત

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

وَ خَطَبَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فِی الْجُمُعَهًِْ فَقَال ... أَلَا إِنَّ هَذَا الْیَوْمَ یَوْمٌ جَعَلَهُ اللَّهُ لَکُمْ عِیداً وَ هُوَ سَیِّدُ أَیَّامِکُمْ وَ أَفْضَلُ أَعْیَادِکُمْ وَ قَدْ أَمَرَکُمُ اللَّهُ فِی کِتَابِهِ بِالسَّعْیِ فِیهِ إِلَی ذِکْرِهِ فَلْتَعْظُمْ رَغْبَتُکُمْ فِیهِ وَ لْتَخْلُصْ نِیَّتُکُمْ فِیهِ وَ أَکْثِرُوا فِیهِ التَّضَرُّعَ وَ الدُّعَاءَ وَ مَسْأَلَهًَْ الرَّحْمَهًِْ وَ الْغُفْرَانِ فَإِنَّ اللَّهَ عزّوجلّ یَسْتَجِیبُ لِکُلِّ مَنْ دَعَاهُ وَ یُورِدُ النَّارَ مَنْ عَصَاهُ وَ کُلَّ مُسْتَکْبِرٍ عَنْ عِبَادَتِهِ قَالَ اللَّهُ عزّوجلّ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِین.

امام علی (علیه السلام)- [خطبه‌ی ایشان در روز جمعه]: همانا امروز روزی است که خدا آن را برای شما عید قرار داده است. و آن، سرور روزهای شما و برترین اعیاد شما است. و خدا در این روز شما را به شتافتن به‌سوی ذکر خود فرمان داده است، پس به خاطر همین باید علاقه‌ی قلبی شما به این روز عظمت یابد، و نیّت شما در این روز خالص گردد. و در این روز بر تضرّع و دعای خود، و بر تقاضای رحمت و مغفرت بیفزایید. زیرا خداوند عزّوجلّ هرکس را که دست دعا به‌سویش بردارد اجابت می‌کند، و هرکه را به معصیت او اقدام کند و از عبادتش کبر ورزد، به دوزخ داخل می‌سازد. خداوند عزّوجلّ فرموده است: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِین.

Imam Ali (peace be upon him): [His sermon on Friday]: Indeed, today is a day which Allah has made an eid for you. And it is the chief of your days and the best of your eids. And Allah in this day has commanded you to hasten towards His remembrance, so on account of this your heart's longing for this day must grow great, and your intention on this day must become sincere. And on this day increase your humble supplication and prayer, and your requesting of mercy and forgiveness. For indeed Allah the Mighty and Majestic answers whoever raises the hand of supplication towards Him, and enters into hell whoever undertakes to disobey Him and is too proud to worship Him. Allah the Mighty and Majestic has said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِین [Call upon Me, I will answer you; surely those who are too proud for My service shall soon enter hell abased].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): [જુમ્આના દિવસે તેમનો ખુત્બો]: ખરેખર આજે તે દિવસ છે જેને અલ્લાહે તમારા માટે ઈદ કરાર દીધો છે. અને તે તમારા દિવસોનો સરદાર અને તમારી ઈદોમાં સૌથી ઉત્તમ છે. અને અલ્લાહે આ દિવસમાં તમને પોતાના ઝિક્ર તરફ ઉતાવળ કરવાનો હુકમ આપ્યો છે, તો આ કારણથી આ દિવસ પ્રત્યે તમારા દિલની લગની મહાન થવી જોઈએ, અને આ દિવસમાં તમારી નિય્યત ખાલિસ થવી જોઈએ. અને આ દિવસમાં તમારી આજીજી અને દુઆ, અને રહમત તથા મગફિરતની માંગણી વધારો. કેમ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ જે કોઈ તેની તરફ દુઆનો હાથ ઉઠાવે તેની દુઆ કબૂલ કરે છે, અને જે તેની નાફરમાની કરે અને તેની ઇબાદતથી અહંકાર કરે તેને જહન્નમમાં દાખલ કરે છે. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે ફરમાવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِین [મને પોકારો, હું તમારી દુઆ કબૂલ કરીશ; ખરેખર જેઓ મારી ઇબાદતથી અહંકાર કરે છે તેઓ જલ્દી અપમાનિત થઈને જહન્નમમાં દાખલ થશે].

#21 مدّت The term મુદ્દત

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

قَالَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام): لَمَّا حَضَرَ شَهْرُ رَمَضَانَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَی عَلَیْهِ ثُمَّ قَالَ أَیُّهَا النَّاسُ کَفَاکُمُ اللَّهُ عَدُوَّکُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ قَالَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ وَ وَعَدَکُمُ الْإِجَابَهًْ أَلَا وَ قَدْ وَکَّلَ اللَّهُ بِکُلِّ شَیْطَانٍ مَرِیدٍ سَبْعَهًًْ مِنْ مَلَائِکَتِهِ فَلَیْسَ بِمَحْلُولٍ حَتَّی یَنْقَضِیَ شَهْرُکُمْ هَذَا أَلَا وَ أَبْوَابُ السَّمَاءِ مُفَتَّحَهًٌْ مِنْ أَوَّلِ لَیْلَهًٍْ مِنْهُ أَلَا وَ الدُّعَاءُ فِیهِ مَقْبُولٌ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- علی (علیه السلام) فرمود: وقتی ماه رمضان فرا رسید، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بر منبر رفت و پس از حمد و ثنای الهی فرمود: «ای مردم! خداوند شرّ دشمن جنّی شما (شیطان رجیم) را از سر شما کوتاه ساخت و فرمود: مرا بخوانید تا خواسته شما را اجابت کنم، و وعده اجابت را به شما داد؛ آگاه باشید که خداوند بر هر شیطانی، هفت فرشته را گمارده است و تا هنگامی که این ماه به پایان نرسد همچنان در بند خواهد بود؛ آگاه باشید که درهای آسمان از شب اوّل این ماه باز می‌شوند؛ آگاه باشید که دعا در این ماه مورد قبول قرار می‌گیرد».

The Prophet (peace be upon him and his family): Ali (peace be upon him) said: When the month of Ramadan arrived, the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) went upon the pulpit and, after praising and extolling Allah, said: "O people! Allah has warded off from you the evil of your jinn enemy (Satan the accursed) and said: Call upon Me, and I will answer your request, and He has promised you the answer; be aware that Allah has appointed seven angels over every satan, and until this month comes to an end they will remain in bonds; be aware that the gates of the heavens are opened from the first night of this month; be aware that supplication in this month is accepted."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અલી (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: જ્યારે માહે રમઝાન આવ્યો, ત્યારે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મિમ્બર પર ચઢ્યા અને અલ્લાહની હમ્દ અને સના પછી ફરમાવ્યું: "ઓ લોકો! અલ્લાહે તમારા જિન્ન દુશ્મન (શયતાને રજીમ)ની બુરાઈ તમારા પરથી દૂર કરી અને ફરમાવ્યું: મને પોકારો હું તમારી માંગણી કબૂલ કરીશ, અને તમને કબૂલિયતનું વચન આપ્યું; જાણી લો કે અલ્લાહે દરેક શયતાન પર સાત ફરિશ્તાઓ નિમ્યા છે અને જ્યાં સુધી આ મહિનો ખતમ ન થાય ત્યાં સુધી તેઓ કેદમાં જ રહેશે; જાણી લો કે આસમાનના દરવાજા આ મહિનાની પહેલી રાતથી ખૂલી જાય છે; જાણી લો કે આ મહિનામાં દુઆ કબૂલ થાય છે."

#22 مکان دعا The place of supplication દુઆનું સ્થાન

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

مَنْ قَرَأَ مِائَهًَْ آیَهًٍْ مِنَ الْقُرْآنِ مِنْ أَیِ الْقُرْآنِ شَاءَ ثُمَّ قَالَ یَا اللَّهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَلَوْ دَعَا عَلَی الصَّخْرَهًِْ لَقَلَعَهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

امام علی (علیه السلام)- هرکس صد آیه از قرآن از هر کجای آن باشد بخواند، سپس هفت مرتبه یا اللَّه بگوید، اگر بخواهد صخره‌ای را از جای برکند، به خواست خدا آن را از جای برخواهد کند.

Imam Ali (peace be upon him): Whoever recites one hundred verses from the Quran, from wherever in it he wishes, and then says 'Ya Allah' seven times, if he wishes to uproot a rock from its place, by the will of Allah he will uproot it.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જે કોઈ કુરઆનની સો આયતો, તેના જે પણ ભાગમાંથી હોય, પઢે, પછી સાત વાર 'યા અલ્લાહ' કહે, જો તે કોઈ ખડકને તેની જગ્યાએથી ઉખાડવા ચાહે, તો અલ્લાહની ઇચ્છાથી તે તેને ઉખાડી નાખશે.

#23 مکان دعا The place of supplication દુઆનું સ્થાન

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

یَا عَلِیُّ (علیه السلام) أَرْبَعَهًٌْ لَا تُرَدُّ لَهُمْ دَعْوَهًٌْ إِمَامٌ عَادِلٌ وَ وَالِدٌ لِوَلَدِهِ وَ الرَّجُلُ یَدْعُو لِأَخِیهِ بِظَهْرِ الْغَیْبِ وَ الْمَظْلُومُ یَقُولُ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی لَأَنْتَصِرَنَّ لَکَ وَ لَوْ بَعْدَ حِین.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ای علی (علیه السلام) چهار نفر است که دعایشان رد نمی‌شود: رهبر دادگر، دعای پدر برای فرزندش، دعاکردن مرد برای برادر دینی‌اش پشت سر او، دعای ستمدیده. خدای عزّوجلّ می‌فرماید: «سوگند به عزّت و بزرگیم همانا تو را یاری می‌کنم گرچه پس از مدّتی باشد».

The Prophet (peace be upon him and his family): O Ali (peace be upon him), there are four people whose supplication is not rejected: the just leader, the father's supplication for his child, a man's supplication for his religious brother behind his back, and the supplication of the oppressed one. Allah the Mighty and Majestic says: 'By My might and majesty, I will surely help you, even if it be after some time.'

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): હે અલી (અલયહિસ્સલામ), ચાર વ્યક્તિઓ એવા છે જેમની દુઆ રદ થતી નથી: ન્યાયી નેતા, પિતાની પોતાના સંતાન માટેની દુઆ, પુરુષની પોતાના દીની ભાઈ માટે તેની પીઠ પાછળ કરેલી દુઆ, અને મઝલૂમની દુઆ. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: 'મારી ઇઝ્ઝત અને અઝમતના સોગંદ, ખરેખર હું તારી મદદ કરીશ, ભલે થોડા સમય પછી કેમ ન હોય.'

#24 استجابت Response ઇસ્તિજાબત

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ الْحَسَنِ‌بْنِ‌مُحَمَّدٍ النَّوْفَلِیِّ قَالَ: قَدِمَ سُلَیْمَانُ الْمَرْوَزِی ... قَالَ سُلَیْمَانُ لِأَنَّهُ قَدْ فَرَغَ مِنَ الْأَمْرِ فَلَیْسَ یَزِیدُ فِیهِ شَیْئاً قَالَ الرِّضَا (علیه السلام) هَذَا قَوْلُ الْیَهُودِ فَکَیْفَ قَالَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ قَالَ سُلَیْمَانُ إِنَّمَا عَنَی بِذَلِکَ أَنَّهُ قَادِرٌ عَلَیْهِ قَالَ أَ فَیَعِدُ مَا لَا یَفِی بِهِ فَکَیْفَ قَالَ یَزِیدُ فِی الْخَلْقِ ما یَشاءُ وَ قَالَ عزّوجلّ یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ وَ قَدْ فَرَغَ مِنَ الْأَمْرِ فَلَمْ یُحِرْ جَوَابا.

امام رضا (علیه السلام)- حسن‌بن‌محمّد نوفلی گوید: سلیمان مروزی نزد مأمون آمد ... سلیمان [به امام رضا (علیه السلام) در خصوص علم و اراده‌ی خداوند متعال] گفت: «چون کار را تمام کرده و فارغ شده و چیزی اضافه نخواهد کرد». امام رضا (علیه السلام) فرمود: «این عقیده‌ی یهودیان است. اگر چنین عقیده‌ای صحیح باشد چگونه در قرآن می‌فرماید ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ». سلیمان گفت: «منظورش این است که قادر به این کار است». فرمود: «پس وعده می‌دهد ولی وفا نمی‌کند. پس چگونه می‌فرماید: او هرچه بخواهد در آفرینش می‌افزاید. ( فاطر/۱ ). و می‌فرماید: خداوند هرچه را بخواهد محو، و هرچه را بخواهد اثبات می‌کند و «امّ الکتاب» [لوح محفوظ] نزد اوست!. ( رعد/۳۹ ). با اینکه کار را تمام کرده باشد این آیات دیگر معنی ندارد».

Imam al-Rida (peace be upon him): Hasan ibn Muhammad al-Nawfali says: Sulayman al-Marwazi came to al-Ma'mun ... Sulayman said [to Imam al-Rida (peace be upon him) concerning the knowledge and will of Allah the Exalted]: 'Because He has completed the matter and finished it and will not add anything to it.' Imam al-Rida (peace be upon him) said: 'This is the belief of the Jews. If such a belief were correct, how then does He say in the Quran ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you]?' Sulayman said: 'What He means is that He is capable of doing this.' He (peace be upon him) said: 'Then He promises but does not fulfil? So how does He say: He adds to the creation whatever He wills (Fatir/1). And He says: Allah erases whatever He wills and establishes whatever He wills, and with Him is Ummul Kitab [the Preserved Tablet] (Ra'd/39). If He had finished the matter, these verses would have no meaning.'

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): હસન બિન મુહમ્મદ નૌફલી કહે છે: સુલયમાન મરવઝી મામૂન પાસે આવ્યો ... સુલયમાને [ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)ને અલ્લાહ તઆલાના ઇલ્મ અને ઇરાદા વિષે] કહ્યું: 'કારણ કે તેણે કાર્ય પૂરું કરી લીધું છે અને ફારિગ થઈ ગયો છે અને તેમાં કંઈ વધારો કરશે નહીં.' ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: 'આ યહૂદીઓની માન્યતા છે. જો આવી માન્યતા સાચી હોય તો કુરઆનમાં કેમ ફરમાવે છે ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ]?' સુલયમાને કહ્યું: 'તેનો હેતુ એ છે કે તે આ કાર્ય પર કાદિર છે.' ફરમાવ્યું: 'તો તે વાયદો કરે છે પણ પૂરો કરતો નથી? તો કેમ ફરમાવે છે: તે જે ચાહે તે સર્જનમાં વધારો કરે છે (ફાતિર/૧). અને ફરમાવે છે: અલ્લાહ જે ચાહે તેને ભૂંસી નાખે છે અને જે ચાહે તેને સ્થાપિત કરે છે, અને ઉમ્મુલ કિતાબ [લવ્હે મહફૂઝ] તેની પાસે છે (રઅ્દ/૩૯). જો તેણે કાર્ય પૂરું કરી લીધું હોય તો આ આયતોનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી.'

#25 حتمی بودن اجابت The certainty of the response દુઆની કબૂલિયતનું નિશ્ચિત હોવું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

مَنْ أُعْطِیَ ثَلَاثاً لَمْ یُمْنَعْ ثَلَاثاً مَنْ أُعْطِیَ الدُّعَاءَ أُعْطِیَ الْإِجَابَهًَْ ... وَ قَالَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

امام صادق (علیه السلام)- فرمود: «هرکس سه چیز عطا شود از سه چیز محروم نمی‌گردد، هرکس موفّق به دعا شد از اجابت محروم نمی‌شود. فرموده: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ».

Imam Sadiq (peace be upon him): He said: 'Whoever is granted three things is not deprived of three things; whoever is granted [the ability to] supplicate is not deprived of the response. He has said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you].'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ફરમાવ્યું: 'જેને ત્રણ વસ્તુઓ આપવામાં આવે તે ત્રણ વસ્તુઓથી વંચિત રહેતો નથી; જેને દુઆ [કરવાની તૌફીક] આપવામાં આવે તે કબૂલિયતથી વંચિત રહેતો નથી. ફરમાવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ].'

#26 حتمی بودن اجابت The certainty of the response દુઆની કબૂલિયતનું નિશ્ચિત હોવું

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

قَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) مِمَّا أَعْطَی اللَّهُ بِهِ أُمَّتِی وَ فَضَّلَهُمْ بِهِ عَلَی سَائِرِ الْأُمَمِ أَعْطَاهُمْ ثَلَاثَ خِصَالٍ لَمْ یُعْطَهَا إِلَّا نَبِیٌّ وَ ذَلِکَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی ... وَ کَانَ إِذَا بَعَثَ نَبِیّاً قَالَ لَهُ إِذَا أَحْزَنَکَ أَمْرٌ تَکْرَهُهُ فَادْعُنِی أَسْتَجِبْ لَکَ وَ إِنَّ اللَّهَ أَعْطَی أُمَّتِی ذَلِکَ حَیْثُ یَقُولُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُم.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- امام صادق (علیه السلام) از پدرش نقل می‌کند که پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «از جمله چیزهایی که خدا به امّت من داده و به وسیله‌ی آن، آن‌ها را بر دیگر امّت‌ها برتری داده، آن است که سه خصلت به آن‌ها داده که جز به انبیا نداده است و آن به این صورت است ... وقتی پیامبری برمی‌انگیخت، به او می‌فرمود: هرگاه چیزی تو را غمگین ساخت که ناخوش می‌داری، پس مرا بخوان تا تو را اجابت کنم. و خدای متعال آن را به امّت من داده، آنجا که می‌فرماید: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُم.

The Prophet (peace be upon him and his family): Imam Sadiq (peace be upon him) narrates from his father that the Prophet (peace be upon him and his family) said: 'Among the things that Allah has given to my ummah and by which He has given them superiority over the other communities is that He has given them three qualities which He has given to none but the prophets, and it is thus ... Whenever He raised a prophet, He would say to him: Whenever something that you dislike grieves you, then call upon Me and I will answer you. And Allah the Exalted has given that to my ummah, where He says: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you].'

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પિતા થકી નકલ કરે છે કે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: 'જે વસ્તુઓ અલ્લાહે મારી ઉમ્મતને આપી છે અને જેના દ્વારા તેમને બીજી ઉમ્મતો પર શ્રેષ્ઠતા આપી છે તેમાંથી એ છે કે તેમને ત્રણ ખાસિયતો આપી છે જે અંબિયા સિવાય કોઈને આપી નથી, અને તે આ રીતે છે ... જ્યારે તે કોઈ પયગંબરને મોકલતો, ત્યારે તેને ફરમાવતો: જ્યારે કોઈ વસ્તુ તને ગમગીન કરે જે તું નાપસંદ કરે છે, તો મને પોકાર, હું તને જવાબ આપીશ. અને અલ્લાહ તઆલાએ તે મારી ઉમ્મતને આપ્યું છે, જ્યાં તે ફરમાવે છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ].'

#27 حتمی بودن اجابت The certainty of the response દુઆની કબૂલિયતનું નિશ્ચિત હોવું

الصّادقین (علیها السلام) al-Sadiqayn (peace be upon them) અસ્-સાદિકૈન (અલયહિમુસ્સલામ)

إِلَهِی مَا دَعَاکَ مَنْ لَمْ تُجِبْهُ لِأَنَّکَ قُلْتَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ وَ أَنْتَ لَا تُخْلِفُ الْمِیعَادَ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) یَا إِلَهِی وَ اسْتَجِبْ دُعَائِی.

امام باقر (علیه السلام) یا امام صادق (علیه السلام)- معبودا، آن کس که تو دعای او را اجابت نکردی، تو را نخواند، زیرا خود فرمودی: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ و تو خلف وعده نمی‌کنی، پس ای معبود من، بر محمّد (صلی الله علیه و آله) و آل محمّد (علیهم السلام) درود فرست و دعای مرا مستجاب کن.

Imam Baqir (peace be upon him) or Imam Sadiq (peace be upon him): O my Allah, the one whose supplication You do not answer would not call upon You, for You Yourself have said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you], and You do not break Your promise. So, O my Allah, send blessings upon Muhammad (peace be upon him and his family) and the family of Muhammad (peace be upon them), and answer my supplication.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) અથવા ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હે મારા મઅબૂદ! જેની દુઆ તેં કબૂલ ન કરી હોય તે તને પોકારે નહીં, કારણ કે તેં પોતે ફરમાવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ], અને તું વચનભંગ કરતો નથી. તો હે મારા મઅબૂદ! મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને આલે મુહમ્મદ (અલયહેમુસ્સલામ) પર દરૂદ મોકલ અને મારી દુઆ કબૂલ કર.

#28 حتمی بودن اجابت The certainty of the response દુઆની કબૂલિયતનું નિશ્ચિત હોવું

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌نُعَیْمٍ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌أَحْمَدَ الْأَنْصَارِیِّ عَنِ الْقَائِمِ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) فِی حَدِیثٍ طَوِیلٍ قَال کَانَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) یَقُولُ بَعْدَ صَلَاهًِْ الْفَرِیضَهًِْ ... یَا مَنْ لَا یُخْلِفُ الْمِیعَادَ یَا مَنْ أَمَرَ بِالدُّعَاءِ وَ تَکَفَّلَ بِالْإِجَابَهًِْ یَا مَنْ قَالَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ یَا مَنْ قَالَ وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْیَسْتَجِیبُوا لِی وَ لْیُؤْمِنُوا بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُون.

امام علی (علیه السلام)- ابونعیم محمد پسر احمد انصاری از حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نقل کرده که فرمود: امیر المؤمنین (علیه السلام) بعد از نماز واجب می گفت: «ای آنکه خلف وعده نمی کند؛ ای کسی که دستور به دعا کردن نموده و اجابت آن را بر عهده گرفته؛ ای کسی که فرموده است: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ؛ ای کسی که فرموده است: وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْیَسْتَجِیبُوا لِی وَ لْیُؤْمِنُوا بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُون.

Imam Ali (peace be upon him): Abu Nuaym Muhammad ibn Ahmad al-Ansari narrated from Imam al-Qaim (may Allah hasten his noble relief) that he said: The Commander of the Faithful (peace be upon him) used to say after the obligatory prayer: "O One who does not break His promise; O One who commanded supplication and took upon Himself its answering; O One who said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you]; O One who said: وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْیَسْتَجِیبُوا لِی وَ لْیُؤْمِنُوا بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُون [And when My servants ask you concerning Me, indeed I am near. I answer the call of the caller when he calls upon Me. So let them respond to Me and believe in Me, that they may be rightly guided]."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અબૂ નુઐમ મુહમ્મદ બિન અહમદ અન્સારીએ હઝરત કાઇમ (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ) થી નકલ કર્યું છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) વાજિબ નમાઝ પછી કહેતા હતા: "હે તે જે વચનભંગ કરતો નથી; હે તે જેણે દુઆનો આદેશ આપ્યો છે અને તેની કબૂલિયતની જવાબદારી લીધી છે; હે તે જેણે ફરમાવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ]; હે તે જેણે ફરમાવ્યું છે: وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْیَسْتَجِیبُوا لِی وَ لْیُؤْمِنُوا بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُون [અને જ્યારે મારા બંદાઓ તમને મારા વિશે પૂછે, તો ખરેખર હું નજીક છું. હું પોકારનારની પુકારનો જવાબ આપું છું જ્યારે તે મને પોકારે. તો તેઓએ મારો જવાબ સ્વીકારવો જોઈએ અને મારા પર ઈમાન લાવવું જોઈએ, જેથી તેઓ સાચા માર્ગે વળે]."

#29 حتمی بودن اجابت The certainty of the response દુઆની કબૂલિયતનું નિશ્ચિત હોવું

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

مَا کَانَ اللَّهُ لِیَفْتَحَ عَلَی الْعَبْدِ بَابَ الدُّعَاءِ وَ یُغْلِق عَنْهُ بَابَ الْإِجَابَهًِْ وَ هُوَ یَقُولُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

امام علی (علیه السلام)- خداوند هیچ گاه باب اجابت دعا را بر روی بنده نمی‌بندد، چون خودش باب دعا را بر روی او گشوده و فرموده: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُم.

Imam Ali (peace be upon him): Allah never closes the door of the answering of supplication upon a servant, since He Himself has opened the door of supplication upon him and has said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ ક્યારેય બંદા પર દુઆની કબૂલિયતનો દરવાજો બંધ કરતો નથી, કારણ કે તેણે પોતે તેના પર દુઆનો દરવાજો ખોલ્યો છે અને ફરમાવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ].

#30 اقسام اجابت Kinds of response to prayer દુઆ કબૂલ થવાના પ્રકારો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ أَ لَسْتَ تَقُولُ یَقُولُ اللَّهُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ وَ قَدْ نَرَی الْمُضْطَرَّ یَدْعُوهُ فَلَا یُسْتَجَابُ لَهُ وَ الْمَظْلُومَ یَسْتَنْصِرُهُ عَلَی عَدُوِّهِ فَلَا یَنْصُرُهُ قَالَ (علیه السلام) وَیْحَکَ مَا یَدْعُوهُ أَحَدٌ إِلَّا اسْتَجَابَ لَهُ أَمَّا الظَّالِمُ فَدُعَاؤُهُ مَرْدُودٌ إِلَی أَنْ یَتُوبَ إِلَیْهِ وَ أَمَّا الْمُحِقُّ فَإِنَّهُ إِذَا دَعَاهُ اسْتَجَابَ لَهُ وَ صَرَفَ عَنْهُ الْبَلَاءَ مِنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُهُ وَ ادَّخَرَ لَهُ ثَوَاباً جَزِیلًا لِیَوْمِ حَاجَتِهِ إِلَیْهِ وَ إِنْ لَمْ یَکُنِ الْأَمْرُ الَّذِی سَأَلَ الْعَبْدُ خِیَرَهًًْ لَهُ إِنْ أَعْطَاهُ أَمْسَکَ عَنْهُ وَ الْمُؤْمِنُ الْعَارِفُ بِاللَّهِ رُبَّمَا عَزَّ عَلَیْهِ أَنْ یَدْعُوهُ فِیمَا لَا یَدْرِی أَ صَوَابٌ ذَلِکَ أَمْ خَطَأٌ وَ قَدْ یَسْأَلُ الْعَبْدُ رَبَّهُ إِهْلَاکَ مَنْ لَمْ یَنْقَطِعْ مُدَّتُهُ وَ یَسْأَلُ الْمَطَرَ وَقْتاً وَ لَعَلَّهُ أَوَانُ لَا یَصْلُحُ فِیهِ الْمَطَرُ لِأَنَّهُ أَعْرَفُ بِتَدْبِیرِ مَا خَلَقَ مِنْ خَلْقِهِ وَ أَشْبَاهُ ذَلِکَ کَثِیرَهًٌْ فَافْهَمْ هَذَا.

امام صادق (علیه السلام)- و از جمله پرسش‌های زیادی که فرد زندیق از امام صادق (علیه السلام) نمود، یکی این بود که پرسید: «مگر شما معتقد نیستید که خداوند فرموده: ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکُم؟ بارها فرد گرفتار را دیده‌ایم که دعا می‌کند ولی اجابت نمی‌شود، و ستمدیده کمک می‌خواهد و او را یاری نمی‌کند». فرمود: «وای بر تو! هرکه دعا کند اجابت شود. امّا فرد ظالم تا وقتی که به درگاه خدا توبه نکند، دعایش مردود خواهد شد. و امّا فرد محقّ هر وقت دعا کند، مستجاب شود و بلا از آنجا که خبر ندارد، از او دفع می‌گردد. و در صورت عدم استجابت، همان دعا موجب ذخیره ثواب بسیاری برای او شده که روز نیاز به دادش می‌رسد. و اگر دعای بنده به خیر او نباشد نیز مستجاب نشود. و بر مؤمن عارف، دعا در مواردی که نمی‌داند صحیح است یا خطا، بسی گران است. گاهی بنده خواستار نابودی کسی شده که هنوز زمانش به پایان نرسیده، و خواستار بارانی شده که هنوز وقت بارش آن نرسیده، زیرا خداوند از همه به تدبیر آنچه خود آفریده آگاه‌تر است. و مانند این بسیار است، پس خوب در این‌باره اندیشه و تأمّل کن».

Imam Sadiq (peace be upon him): Among the many questions which a zindiq (heretic) put to Imam Sadiq (peace be upon him), one was that he asked: "Do you not hold that Allah has said: ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکُم [Call upon Me, I will answer you]? We have often seen a distressed person supplicating and yet his supplication is not answered, and an oppressed one seeking help against his enemy and He does not aid him." He (peace be upon him) said: "Woe to you! Whoever supplicates Him is answered. But as for the wrongdoer, his supplication is rejected until he repents to His threshold. As for the one in the right, whenever he supplicates, he is answered, and calamity is turned away from him from where he does not know. And in the case that his supplication is not answered, that very supplication becomes a store of abundant reward for him which will come to his aid on the day of his need. And if the servant's supplication is not for his good, likewise it is not answered. And for the believer who has gnosis, supplicating in matters where he does not know whether it is right or wrong is very hard. Sometimes the servant asks for the destruction of someone whose term has not yet ended, and asks for rain at a time when it is not yet the season fit for rain, for Allah is more aware than everyone of the management of what He Himself has created. And the likes of this are many, so reflect and ponder well upon this."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): એ ઘણા પ્રશ્નોમાંથી જે એક ઝિન્દીક (નાસ્તિક) એ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) ને પૂછ્યા, એક આ હતો કે તેણે પૂછ્યું: "શું આપ એવું માનતા નથી કે અલ્લાહે ફરમાવ્યું છે: ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَکُم [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ]? અમે ઘણી વાર મુસીબતમાં ફસાયેલા વ્યક્તિને જોયો છે જે દુઆ કરે છે પણ કબૂલ થતી નથી, અને મઝલૂમ મદદ માંગે છે અને તે તેને મદદ કરતો નથી." ફરમાવ્યું: "તારા પર અફસોસ! જે કોઈ દુઆ કરે તેની કબૂલિયત થાય છે. પરંતુ ઝાલિમ વ્યક્તિ જ્યાં સુધી અલ્લાહની બારગાહમાં તૌબા ન કરે ત્યાં સુધી તેની દુઆ રદ થશે. અને હકદાર વ્યક્તિ જ્યારે પણ દુઆ કરે, કબૂલ થાય છે અને એવી જગ્યાએથી બલા દૂર થાય છે જ્યાંથી તેને ખબર નથી. અને કબૂલિયત ન થવાની સ્થિતિમાં, તે જ દુઆ તેના માટે ઘણા સવાબનો સંગ્રહ બની જાય છે જે તેની જરૂરિયાતના દિવસે તેની મદદે પહોંચે છે. અને જો બંદાની દુઆ તેના ભલા માટે ન હોય તો પણ કબૂલ થતી નથી. અને આરિફ મુઅમેન માટે એવી બાબતોમાં દુઆ કરવી જેમાં તે જાણતો નથી કે તે સાચી છે કે ખોટી, ઘણી ભારે છે. ક્યારેક બંદો એવા વ્યક્તિની બરબાદી માંગે છે જેનો સમય હજુ પૂરો થયો નથી, અને એવા વરસાદની માંગ કરે છે જેનો સમય હજુ આવ્યો નથી, કારણ કે અલ્લાહ પોતે જે સર્જ્યું છે તેની તદબીરથી બધા કરતાં વધુ વાકેફ છે. અને આના જેવું ઘણું છે, તો આ બાબતે સારી રીતે વિચાર અને ચિંતન કર."

#31 اقسام اجابت Kinds of response to prayer દુઆ કબૂલ થવાના પ્રકારો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَیَمُنُّ عَلَی عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فَیَأْمُرُهُ الله أَنْ یَدْنُوَ مِنْهُ یَعْنِی مِنْ رَحْمَتِهِ فَیَدْنُو حَتَّی یَضَعَ کَفَّهُ عَلَیْهِ ثُمَ یُعَرِّفُهُ مَا أَنْعَمَ بِهِ عَلَیْهِ یَقُولُ لَهُ: أَ وَ لَمْ تَدْعُنِی یَوْمَ کَذَا وَ کَذَا بِکَذَا وَ کَذَا فَأَجَبْتُ دَعْوَتَکَ أَ لَمْ تَسْأَلْنِی یَوْمَ کَذَا وَ کَذَا فَأَعْطَیْتُکَ مَسْأَلَتَکَ أَ لَمْ تَسْتَغِثْ بِی یَوْمَ کَذَا وَ کَذَا فَأَغَثْتُکَ أَ لَمْ تَسْأَلْ ضُرّاً کَذَا وَ کَذَا فَکَشَفْتُ عَنْکَ ضُرَّکَ وَ رَحِمْتُ صَوْتَکَ أَ لَمْ تَسْأَلْنِی مَالًا فَمَلَّکْتُکَ أَ لَمْ تَسْتَخْدِمْنِی فَأَخْدَمْتُکَ أَ لَمْ تَسْأَلْنِی أَنْ أُزَوِّجَکَ فُلَانَهًَْ وَ هِیَ مَنِیعَهًٌْ عِنْدَ أَهْلِهَا فَزَوَّجْنَاکَهَا؟ قَالَ: فَیَقُولُ الْعَبْدُ: بَلَی یَا رَبِّ قَدْ أَعْطَیْتَنِی کُلَّ مَا سَأَلْتُکَ وَ کُنْتُ أَسْأَلُکَ الْجَنَّهًَْ. فَیَقُولُ اللَّهُ لَهُ: فَإِنِّی مُنْعِمٌ لَکَ مَا سَأَلْتَنِیهِ الْجَنَّهًُْ لَکَ مباحا {مُبَاحَهًٌْ} أَرْضَیْتُکَ. فَیَقُولُ الْمُؤْمِنُ: نَعَمْ یَا رَبِّ أَرْضَیْتَنِی وَ قَدْ رَضِیتُ. فَیَقُولُ اللَّهُ لَهُ: عَبْدِی إِنِّی کُنْتُ أَرْضَی أَعْمَالَکَ وَ إِنَّمَا أَرْضَی لَکَ أَحْسَنَ الْجَزَاءِ فَإِنَّ أَفْضَلَ جَزَائِی عِنْدِی أَنْ أُسْکِنَکَ الْجَنَّهًَْ وَ هُوَ قَوْلُهُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ الْآیَهًْ.

امام صادق (علیه السلام)- ابن عینیه روایت می‌کند که امام صادق (علیه السلام) فرمود: بی‌گمان خداوند در روز قیامت بر بنده مؤمنش منّت می‌گذارد و به او دستور می‌دهد تا به رحمت او نزدیک شود. او نزدیک می‌شود تا اینکه دستش را بر روی آن قرار می‌دهد. سپس پروردگار، نعمت‌هایی را که به او ارزانی داشته بود به او نشان می‌دهد و به او می‌گوید: «آیا تو نبودی که در فلان روز و فلان روز به درگاهم دعا می‌کردی و من دعوتت را اجابت کردم؟ مگر تو نبودی که از من فلان روز درخواست چیزی کردی و من خواسته‌ات را برطرف کردم؟ مگر تو نبودی که در فلان روزها از من طلب کمک و یاری کردی و من به تو یاری کردم؟ یادت هست که تو از من درخواست رفع فلان مشکلات را کردی و من آن‌ها را برطرف کردم و به تو رحم کردم؟ از من ثروت خواستی و من تو را ثروتمند کردم؟ از من طلب خدمتکار کردی و من آن را در اختیارت گذاشتم؟ آیا از من نخواستی فلان زن را که نزد خانواده‌اش جایگاه والایی داشت به همسری تو درآورم و این کار را کردم»؟ در این هنگام بنده پاسخ می‌دهد: «آری! پروردگار من! من از تو همه آنچه را که می‌خواستم طلب می‌کردم و همچنین بهشت را از تو می‌خواستم». خداوند می‌فرماید: «من آنچه را که از من خواستی به تو می‌دهم. رفتن به بهشت حق توست. آیا راضی شدی»؟ در این هنگام فرد مؤمن جواب می‌دهد: «پروردگارا! مرا راضی کردی و من راضی شدم». سپس خداوند می‌فرماید: «ای بنده من! از اعمالت راضی بودم. دوست دارم بهترین پاداش را به تو بدهم. بهترین پاداش نزد من این است که تو را در بهشت سکونت دهم». این همان فرموده خداوند است که در آن آمده است: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لکُمْ.

Imam Sadiq (peace be upon him): Ibn Uyaynah narrated that Imam Sadiq (peace be upon him) said: Indeed on the Day of Resurrection Allah will confer His favour upon His believing servant and will command him to draw near to His mercy. He draws near until He places His hand upon him. Then the Lord shows him the blessings He had bestowed upon him and says to him: "Were you not the one who on such and such a day called upon Me at My threshold, and I answered your call? Were you not the one who on such and such a day asked something of Me, and I fulfilled your request? Were you not the one who on such and such days sought help and aid from Me, and I helped you? Do you remember that you asked Me to remove such and such difficulties, and I removed them and had mercy on you? You asked Me for wealth, and I made you wealthy. You asked Me for a servant, and I placed one at your disposal. Did you not ask Me to give you in marriage a certain woman who held a high standing with her family, and I did so?" At this point the servant replies: "Yes, my Lord! I used to ask You for all that I wanted, and I also used to ask You for Paradise." Allah says: "I will give you what you asked of Me. Entering Paradise is your right. Are you satisfied?" At this the believer answers: "O my Lord! You have made me satisfied and I am satisfied." Then Allah says: "O My servant! I was pleased with your deeds. I love to give you the best reward. The best reward with Me is that I settle you in Paradise." This is the very saying of Allah in which it is said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇબ્ને ઉયયનહ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી રિવાયત કરે છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: ખરેખર અલ્લાહ કયામતના દિવસે પોતાના મોમિન બંદા ઉપર એહસાન કરશે અને તેને હુકમ આપશે કે તેની રહમતની નજીક આવે. તે નજીક આવે છે ત્યાં સુધી કે તે પોતાનો હાથ તેના ઉપર મૂકે છે. પછી પરવરદિગાર તેને તે નેઅમતો બતાવે છે જે તેને અતા કરી હતી અને તેને કહે છે: 'શું તું એ જ ન હતો કે ફલાણા ફલાણા દિવસે મારી બારગાહમાં દુઆ કરતો હતો અને મેં તારી દુઆ કબૂલ કરી? શું તું એ જ ન હતો કે ફલાણા દિવસે મારી પાસે કોઈ વસ્તુ માંગી અને મેં તારી માંગ પૂરી કરી? શું તું એ જ ન હતો કે ફલાણા દિવસોમાં મારી પાસે મદદ અને સહાય માંગી અને મેં તારી મદદ કરી? તને યાદ છે કે તેં મારી પાસે ફલાણી મુશ્કેલીઓ દૂર કરવાની માંગ કરી અને મેં તેને દૂર કરી અને તારા પર રહમ કર્યો? તેં મારી પાસે દોલત માંગી અને મેં તને દોલતમંદ કર્યો? તેં મારી પાસે નોકર માંગ્યો અને મેં તેને તારા હવાલે કર્યો? શું તેં મારી પાસે એ ન માંગ્યું કે ફલાણી ઔરત જે તેના કુટુંબ પાસે ઊંચો દરજ્જો ધરાવતી હતી તેને તારી પત્ની બનાવું અને મેં આ કામ કર્યું?' આ સમયે બંદો જવાબ આપે છે: 'હા! મારા પરવરદિગાર! હું જે કંઈ ઈચ્છતો હતો તે તારી પાસે માંગતો હતો અને એ જ રીતે જન્નત પણ તારી પાસે માંગતો હતો.' અલ્લાહ ફરમાવે છે: 'જે તેં મારી પાસે માંગ્યું તે હું તને આપું છું. જન્નતમાં જવું તારો હક્ક છે. શું તું રાજી થયો?' આ સમયે મોમિન વ્યક્તિ જવાબ આપે છે: 'પરવરદિગાર! તેં મને રાજી કર્યો અને હું રાજી થયો.' પછી અલ્લાહ ફરમાવે છે: 'હે મારા બંદા! હું તારા આમાલથી રાજી હતો. હું ઈચ્છું છું કે તને શ્રેષ્ઠ બદલો આપું. મારી પાસે શ્રેષ્ઠ બદલો એ છે કે તને જન્નતમાં વસાવું.' આ એ જ અલ્લાહનું ફરમાન છે જેમાં આવ્યું છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારી દુઆ કબૂલ કરીશ].

#32 اقسام اجابت Kinds of response to prayer દુઆ કબૂલ થવાના પ્રકારો

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

إِنَّهُ لَیَدْعُونِی فِی الْأَمْرِ فَأَسْتَجِیبُ لَهُ بِمَا هُوَ خَیْرٌ لَه.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- اگر برای امری به درگاهم دعا کند، او را به امر دیگری که برایش بهتر است اجابت می‌کنم.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): If he calls upon Me at My threshold for a matter, I answer him with something else that is better for him.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): જો તે કોઈ કામ માટે મારી બારગાહમાં દુઆ કરે, તો હું તેને બીજા કામમાં કબૂલ કરું છું જે તેના માટે વધુ સારું હોય.

#33 اقسام اجابت Kinds of response to prayer દુઆ કબૂલ થવાના પ્રકારો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ إِسْحَاقَ‌بْنِ‌عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَال إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَیَدْعُو اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فِی حَاجَتِهِ فَیَقُولُ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ أَخِّرُوا إِجَابَتَهُ شَوْقاً إِلَی صَوْتِهِ وَ دُعَائِهِ فَإِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ عَبْدِی دَعَوْتَنِی فَأَخَّرْتُ إِجَابَتَکَ وَ ثَوَابُکَ کَذَا وَ کَذَا وَ دَعَوْتَنِی فِی کَذَا وَ کَذَا فَأَخَّرْتُ إِجَابَتَکَ وَ ثَوَابُکَ کَذَا وَ کَذَا قَالَ: فَیَتَمَنَّی الْمُؤْمِنُ أَنَّهُ لَمْ یُسْتَجَبْ لَهُ دَعْوَهًٌْ فِی الدُّنْیَا مِمَّا یَرَی مِنْ حُسْنِ الثَّوَابِ.

امام صادق (علیه السلام)- اسحاق‌بن‌عمّار از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده است که فرمود: مؤمن خدا را در حاجتی که دارد می‌خواند؛ پس خدای عزّ‌وجلّ می‌فرماید: «از سر شوقی که به صدا و دعای او دارم، اجابت دعای او را به تأخیر بیندازید»؛ وقتی که قیامت می‌شود خداوند می‌فرماید: «بنده‌ی من! مرا خواندی و من اجابت دعایت را به تأخیر انداختم و ثواب تو فلان و فلان مقدار است و از من فلان و فلان چیز را خواستی و من اجابت دعای تو را به تأخیر انداختم و ثواب تو فلان قدر است». امام (علیه السلام) فرمود: «پس مؤمن با دیدن حسن ثوابش آرزو می‌کند که ای کاش هیچ دعایی از او در دنیا مستجاب نشده بود».

Imam Sadiq (peace be upon him): Ishaq ibn Ammar narrated from Imam Sadiq (peace be upon him) that he said: The believer calls upon Allah in a need that he has; then Allah, the Mighty and Majestic, says: "Delay the answering of his supplication out of the longing I have for his voice and his prayer." When the Day of Resurrection comes, Allah says: "O My servant! You called upon Me and I delayed answering you, and your reward is such and such; and you asked of Me such and such and I delayed answering you, and your reward is such and such." The Imam (peace be upon him) said: "Then the believer, seeing the excellence of his reward, wishes that no supplication of his had been answered in the world."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇસ્હાક બિન અમ્માર ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી નકલ કરે છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: મોમિન પોતાની હાજતમાં અલ્લાહને પોકારે છે; પછી અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: 'તેના અવાજ અને તેની દુઆના જે શોક મને છે તેના કારણે તેની દુઆની કબૂલિયતને મુલતવી રાખો'; જ્યારે કયામત થશે ત્યારે અલ્લાહ ફરમાવશે: 'મારા બંદા! તેં મને પોકાર્યો અને મેં તારી દુઆની કબૂલિયતને મુલતવી રાખી અને તારો સવાબ આટલો અને આટલો છે અને તેં મારી પાસે ફલાણી ફલાણી વસ્તુ માંગી અને મેં તારી દુઆની કબૂલિયતને મુલતવી રાખી અને તારો સવાબ આટલો છે.' ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: 'પછી મોમિન પોતાના સવાબની ખૂબસૂરતી જોઈને આરઝૂ કરે છે કે કાશ દુનિયામાં તેની કોઈ દુઆ કબૂલ ન થઈ હોત.'

#34 پنهانی اجابت Secret response છુપાઈને દુઆ કબૂલ કરવી

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَخْفَی أَرْبَعَهًًْ فِی أَرْبَعَهًٍْ ... أَخْفَی إِجَابَتَهُ فِی دَعْوَتِهِ فَلَا تَسْتَصْغِرَنَ شَیْئاً مِنْ دُعَائِهِ فَرُبَّمَا وَافَقَ إِجَابَتَهُ وَ أَنْتَ لَا تَعْلَمُ.

امام علی (علیه السلام)- امیر مؤمنان (علیه السلام) فرمود: خداوند تبارک‌وتعالی چهار چیز را در چهار چیز دیگر پنهان کرد: ... و اجابتش را در دعا، پس هیچ دعایی را کوچک نشمرید شاید موجب اجابتش گردد و تو نمی‌دانی.

Imam Ali (peace be upon him): The Commander of the Faithful (peace be upon him) said: Allah, the Blessed and Exalted, has hidden four things in four: ... and He has hidden His answering in supplication, so do not regard any supplication as small — perhaps it may coincide with His answering while you do not know.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ ચાર વસ્તુઓ ચાર બીજી વસ્તુઓમાં છુપાવી છે: ... અને પોતાની કબૂલિયતને દુઆમાં, તો કોઈ પણ દુઆને નાની ન સમજો કદાચ તે તેની કબૂલિયતનું કારણ બને અને તું જાણતો નથી.

#35 تأخیر اجابت Delay in the response to supplication દુઆની કબૂલિયતમાં વિલંબ

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ‌بْنِ‌الْمُغِیرَهًِْ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّه (علیه السلام) إِنَّ الْعَبْدَ الْوَلِیَّ لِلَّهِ یَدْعُو اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فِی الْأَمْرِ یَنُوبُهُ، فَیَقُولُ لِلْمَلَکِ الْمُوَکَّلِ بِهِ: اقْضِ لِعَبْدِی حَاجَتَهُ وَ لَاتُعَجِّلْهَا، فَإِنِّی أَشْتَهِی أَنْ أَسْمَعَ نِدَاءَهُ وَ صَوْتَهُ؛ وَ إِنَّ الْعَبْدَ الْعَدُوَّ لِلَّهِ لَیَدْعُو اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فِی الْأَمْرِ یَنُوبُهُ، فَیُقَالُ لِلْمَلَکِ الْمُوَکَّلِ بِهِ: اقْضِ حَاجَتَهُ وَ عَجِّلْهَا، فَإِنِّی أَکْرَهُ أَنْ أَسْمَعَ نِدَاءَهُ وَ صَوْتَهُ. قَالَ: فَیَقُولُ النَّاسُ: مَا أُعْطِیَ هذَا إِلَّا لِکَرَامَتِهِ، وَ لَامُنِعَ هذَا إِلَّا لِهَوَانِه.

امام صادق (علیه السلام)- عبدالله‌بن‌مغیره از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده است که فرمود: بنده‌ای که دوست خداست، از خداوند امری را که به او رسیده می‌خواهد؛ خداوند به فرشته موکّل به او می‌فرماید: «حاجت بنده‌ام را بده امّا عجله مکن؛ من دوست دارم ندا و صدای او را بشنوم». و بنده‌ای که دشمن خداست، از خداوند امری را که به او رسیده می‌خواهد؛ خداوند به فرشته موکّل به او می‌فرماید: «حاجت بنده‌ام را بده و عجله کن؛ من دوست ندارم ندا و صدای او را بشنوم». حضرت فرمود: ولی مردم می‌گویند: این بنده بد به خاطر کرامتی که پیش خدا دارد حاجت روا شد و این بنده خوب به خاطر خواری پیش خدا حاجت روا نگشت!

Imam Sadiq (peace be upon him): Abdullah ibn Mughira narrated from Imam Sadiq (peace be upon him) that he said: A servant who is a friend of Allah asks Allah for a matter that has befallen him; Allah says to the angel appointed over him: "Grant My servant his need, but do not hasten it, for I love to hear his call and his voice." And a servant who is an enemy of Allah asks Allah for a matter that has befallen him; Allah says to the angel appointed over him: "Grant My servant his need, and hasten it, for I do not love to hear his call and his voice." The Imam said: But the people say: This bad servant had his need granted because of the honour he has with Allah, and this good servant did not have his need granted because of his lowliness with Allah!

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ્લાહ બિન મુગીરાએ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી નકલ કર્યું છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: જે બંદો અલ્લાહનો દોસ્ત છે, તે અલ્લાહ પાસેથી પોતાની જરૂરિયાત માગે છે; અલ્લાહ તેના પર નિયુક્ત ફરિશ્તાને ફરમાવે છે: "મારા બંદાની હાજત પૂરી કર, પણ ઉતાવળ ન કર; મને તેની પુકાર અને અવાજ સાંભળવો ગમે છે." અને જે બંદો અલ્લાહનો દુશ્મન છે, તે અલ્લાહ પાસેથી પોતાની જરૂરિયાત માગે છે; અલ્લાહ તેના પર નિયુક્ત ફરિશ્તાને ફરમાવે છે: "મારા બંદાની હાજત પૂરી કર અને ઉતાવળ કર; મને તેની પુકાર અને અવાજ સાંભળવો ગમતો નથી." ઇમામે ફરમાવ્યું: પરંતુ લોકો કહે છે: આ ખરાબ બંદાની હાજત અલ્લાહ પાસે તેની કરામતના કારણે પૂરી થઈ, અને આ સારા બંદાની હાજત અલ્લાહ પાસે તેની ખ્વારીના કારણે પૂરી ન થઈ!

#36 شروط استجابت Conditions for the acceptance [of supplication] દુઆની કબૂલિયતની શરતો

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

رُوِیَ عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) أَنَّهُ خَطَبَ فِی یَوْمِ جُمُعَهًٍْ خُطْبَهًًْ بَلِیغَهًْ فَقَامَ إلَیهِ رَجُلٌ فَقَالَ ... نَسْأَلُکَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ فَمَا بَالُنَا نَدْعُو فَلَا نُجَابُ؟ قَالَ لِأَنَ قُلُوبَکُمْ خَانَتْ بِثَمَانِ خِصَالٍ أَوَّلُهَا أَنَّکُمْ عَرَفْتُمُ اللَّهَ فَلَمْ تُؤَدُّوا حَقَّهُ کَمَا أَوْجَبَ عَلَیْکُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْکُمْ مَعْرِفَتُکُمْ شَیْئاً وَ الثَّانِیَهًُْ أَنَّکُمْ آمَنْتُمْ بِرَسُولِهِ (صلی الله علیه و آله) ثُمَّ خَالَفْتُمْ سُنَّتَهُ وَ أَمَتُّمْ شَرِیعَتَهُ فَأَیْنَ ثَمَرَهًُْ إِیمَانِکُمْ وَ الثَّالِثَهًُْ أَنَّکُمْ قَرَأْتُمْ کِتَابَهُ الْمُنْزَلَ عَلَیْکُمْ فَلَمْ تَعْمَلُوا بِهِ وَ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا ثُمَّ خَالَفْتُمْ وَ الرَّابِعَهًُْ أَنَّکُمْ قُلْتُمْ إِنَّکُمْ تَخَافُونَ مِنَ النَّارِ وَ أَنْتُمْ فِی کُلِّ وَقْتٍ تُقَدِّمُونَ أَجْسَامَکُمْ إِلَیْهَا بِمَعَاصِیکُمْ فَأَیْنَ خَوْفُکُمْ وَ الْخَامِسَهًُْ أَنَّکُمْ قُلْتُمْ إِنَّکُمْ تَرْغَبُونَ فِی الْجَنَّهًِْ وَ أَنْتُمْ فِی کُلِّ وَقْتٍ تَفْعَلُونَ مَا یُبَاعِدُکُمْ مِنْهَا فَأَیْنَ رَغْبَتُکُمْ فِیهَا وَ السَّادِسَهًُْ أَنَّکُمْ أَکَلْتُمْ نِعْمَهًَْ الْمَوْلَی وَ لَمْ تَشْکُرُوا عَلَیْهَا وَ السَّابِعَهًُْ أَنَّ اللَّهَ أَمَرَکُمْ بِعَدَاوَهًِْ الشَّیْطَانِ وَ قَالَ: إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا فَعَادَیْتُمُوهُ بِلَا قَوْلٍ وَ وَالَیْتُمُوهُ بِلَا مُخَالَفَهًٍْ وَ الثَّامِنَهًُْ أَنَّکُمْ جَعَلْتُمْ عُیُوبَ النَّاسِ نُصْبَ أَعْیُنِکُمْ وَ عُیُوبَکُمْ وَرَاءَ ظُهُورِکُمْ تَلُومُونَ مَنْ أَنْتُمْ أَحَقُّ باللَّوْمِ مِنْهُ فَأَیُّ دُعَاءٍ یُسْتَجَابُ لَکُمْ مَعَ هَذَا وَ قَدْ سَدَدْتُمْ أَبْوَابَهُ وَ طُرُقَهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا أَعْمَالَکُمْ وَ أَخْلِصُوا سَرَائِرَکُمْ وَ أْمُرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ فَیَسْتَجِیبُ اللَّهُ لَکُمْ دُعَاءَکُم.

امام علی (علیه السلام)- روایت شده که امام علی (علیه السلام) در روز جمعه خطبه‌ای بلیغ خواند ... مردی به سوی حضرت برخاست ... «از شما درباره آیه ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ می‌پرسیم؛ ما را چه می‌شود که دعا می‌کنیم و مستجاب نمی‌شود»؟ حضرت امیر (علیه السلام) فرمود: «همانا قلوب شما به هشت خصلت خیانت می‌کند: اوّل آنکه شما خدا را شناختید، امّا حق او را همان‌گونه که بر شما واجب کرد، ادا ننمودید؛ پس در نتیجه معرفتتان شما را از چیزی بی نیاز نکرد؛ دوّم آنکه شما به رسول خدا ایمان آوردید و سپس با سنّت او مخالفت کردید و شریعت او را میراندید؛ پس ثمره ایمان شما کجاست؟ سوّم آنکه شما کتاب نازل‌شده به سویتان را خواندید و به آن عمل نکردید و گفتید: «شنیدیم و اطاعت کردیم». و سپس مخالفت ورزیدید؛ چهارم اینکه شما گفتید که از دوزخ بیمناک هستید درحالی‌که هر زمانی با معصیت‌های خود به سوی آن می‌روید؛ پس خوف شما کجاست؟ پنجم آنکه گفتید: به بهشت علاقه‌مندید درحالی‌که هر زمانی کارهایی می‌کنید که شما را از بهشت دور می‌کند؛ پس رغبت شما به بهشت کجاست؟ ششم آنکه شما نعمت مولا را خوردید و او را بر آن شکر نکردید؛ هفتم آن که خداوند شما را به دشمنی با شیطان امر کرد و فرمود: إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا ولی شما بدون عقیده با او دشمنی کردید و بدون مخالفت با او دوستی نمودید؛ هشتم آن که شما عیوب مردم را نصب العین خود قرار دادید و عیوب خود را پشت گوش انداختید و کسانی را که خود شما به ملامت از آنان سزاوارترید، ملامت کردید؛ پس با این اوصاف چه دعایی برای شما مستجاب شود درحالی‌که درها و راه‌های استجابت را بسته‌اید؟ پس از خدا بترسید و اعمال خود را درست کنید و باطن‌های خود را خالص کنید و امر به معروف کنید و نهی از منکر نمایید تا خداوند دعایتان را مستجاب کند».

Imam Ali (peace be upon him): It is narrated that Imam Ali (peace be upon him) delivered an eloquent sermon on a Friday ... a man stood up before him ... "We ask you about the verse ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you]; what is the matter with us that we supplicate and are not answered?" Imam Ali (peace be upon him) said: "Indeed your hearts have betrayed you through eight traits: The first is that you knew Allah, but did not fulfil His right as He made obligatory upon you; so your knowledge availed you nothing. The second is that you believed in the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and then opposed his Sunnah and killed off his Sharia; so where is the fruit of your faith? The third is that you read His Book which was sent down to you and did not act upon it, and you said, 'We hear and we obey,' and then you opposed it. The fourth is that you said you fear the Fire, while at every moment you drive your bodies toward it with your acts of disobedience; so where is your fear? The fifth is that you said you desire Paradise, while at every moment you do things that distance you from it; so where is your desire for it? The sixth is that you ate the blessings of the Master and did not thank Him for them. The seventh is that Allah commanded you to take Satan as an enemy and said: إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا [Indeed Satan is an enemy to you, so take him as an enemy], yet you show enmity to him without conviction and befriend him without opposing him. The eighth is that you have placed the faults of people before your eyes and thrown your own faults behind your backs, and you blame those whom you yourselves are more deserving of blame than. So with these attributes, which supplication of yours could be answered, when you have closed its doors and paths? So fear Allah, correct your deeds, purify your inner selves, enjoin good and forbid evil, so that Allah may answer your supplication."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): રિવાયત થયું છે કે ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) એ જુમ્આના દિવસે એક બલીગ ખુત્બો આપ્યો ... એક માણસ તેમની તરફ ઊભો થયો ... "અમે તમને અલ્લાહની આયત ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પુકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ] વિશે પૂછીએ છીએ; અમને શું થયું છે કે અમે દુઆ કરીએ છીએ અને કબૂલ થતી નથી?" ઇમામ અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "ખરેખર તમારા દિલો આઠ ખસલતોમાં ખિયાનત કરે છે: પહેલી એ કે તમે અલ્લાહને ઓળખ્યો, પણ તેણે તમારા પર જે વાજિબ કર્યું તે પ્રમાણે તેનો હક અદા ન કર્યો; તેથી તમારી મઅરફત તમને કોઈ વસ્તુથી બેનિયાઝ ન કરી શકી; બીજી એ કે તમે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર ઈમાન લાવ્યા, પછી તેમની સુન્નતનો વિરોધ કર્યો અને તેમની શરીઅતને મારી નાખી; તો તમારા ઈમાનનું ફળ ક્યાં છે? ત્રીજી એ કે તમે તમારા પર ઉતરેલી કિતાબ વાંચી અને તેના પર અમલ ન કર્યો, અને કહ્યું: 'અમે સાંભળ્યું અને આજ્ઞા પાળી,' પછી વિરોધ કર્યો; ચોથી એ કે તમે કહ્યું કે તમે જહન્નમથી ડરો છો, જ્યારે તમે દર સમયે તમારા ગુનાહો સાથે તમારા શરીરોને તેની તરફ મોકલો છો; તો તમારો ડર ક્યાં છે? પાંચમી એ કે તમે કહ્યું કે તમે જન્નતના ઈચ્છુક છો, જ્યારે તમે દર સમયે એવા કામો કરો છો જે તમને જન્નતથી દૂર કરે; તો જન્નત તરફની તમારી રગબત ક્યાં છે? છઠ્ઠી એ કે તમે મૌલાની નેઅમત ખાધી અને તેના પર તેનો શુક્ર ન કર્યો; સાતમી એ કે અલ્લાહે તમને શેતાન સાથે દુશ્મની કરવાનો હુકમ આપ્યો અને ફરમાવ્યું: إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا [ખરેખર શેતાન તમારો દુશ્મન છે, તો તેને દુશ્મન બનાવો], પણ તમે અકીદા વગર તેની સાથે દુશ્મની કરી અને વિરોધ વગર તેની સાથે દોસ્તી કરી; આઠમી એ કે તમે લોકોના ઐબોને તમારી આંખો સામે રાખ્યા અને તમારા ઐબોને કાનની પાછળ નાખ્યા, અને એવા લોકોને મલામત કરી કે જેમનાથી તમે પોતે વધારે મલામતના લાયક છો; તો આ સિફતો સાથે તમારી કઈ દુઆ કબૂલ થાય જ્યારે તમે ઈસ્તિજાબતના દરવાજા અને રસ્તાઓ બંધ કરી દીધા છે? તો અલ્લાહથી ડરો અને તમારા આમાલોને દુરસ્ત કરો અને તમારા બાતિનોને ખાલિસ કરો અને અમ્ર બિલ મઅરૂફ કરો અને નહી અનિલ મુન્કર કરો, જેથી અલ્લાહ તમારી દુઆ કબૂલ કરે."

#37 شروط استجابت Conditions for the acceptance [of supplication] દુઆની કબૂલિયતની શરતો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ هِشَامِ‌بْنِ‌سَالِمٍ قَال قُلْتُ لِلصَّادِقِ (علیه السلام) یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مَا بَالُ الْمُؤْمِنِ إِذَا دَعَا رُبَّمَا لَمْ یُسْتَجَبْ لَهُ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ عزّوجلّ وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ فَقَالَ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا دَعَا اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی بِنِیَّهًٍْ صَادِقَهًٍْ وَ قَلْبٍ مُخْلِصٍ اسْتُجِیبَ لَهُ بَعْدَ وَفَائِهِ بِعَهْدِ اللَّهِ عزّوجلّ وَ إِذَا دَعَا اللَّهَ بِغَیْرِ نِیَّهًٍْ وَ إِخْلَاصٍ لَمْ یُسْتَجَبْ لَهُ أَ لَیْسَ اللَّهُ یَقُولُ وَ أَوْفُوا بِعَهْدِی أُوفِ بِعَهْدِکُمْ فَمَنْ وَفَی وُفِیَ لَهُ.

امام صادق (علیه السلام)- هشام‌بن‌سالم می‌گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «ای پسر رسول خدا! چرا مؤمن وقتی دعا می‌کند، بسیار می‌شود که دعای او مستجاب می‌شود و بسیار هم اتّفاق می‌افتد که دعای او مستجاب نمی‌شود درحالی‌که خداوند فرموده: وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» حضرت فرمود: «وقتی بنده‌ای خدای تبارک‌وتعالی را با نیّتی صادق و قلبی مخلص می‌خواند، بعد از آن که به پیمان خدای عزّ‌وجلّ وفا کرد، دعایش مستجاب می‌شود و وقتی خدا را بدون نیّت و اخلاص خواند، دعای او مستجاب نمی‌شود؛ آیا خداوند نفرمود: و به پیمانی که با من بسته‌اید وفا کنید، تا من نیز به پیمان شما وفا کنم. ( بقره/۴۰ ) پس کسی که وفا کند، خدا نیز به او وفا می‌کند».

Imam Sadiq (peace be upon him): Hisham ibn Salim says: I said to Imam Sadiq (peace be upon him): "O son of the Messenger of Allah! Why is it that when a believer supplicates, it often happens that his supplication is answered, and it also often happens that his supplication is not answered, while Allah has said: وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [And your Lord says: Call upon Me, I will answer you]?" The Imam said: "When a servant calls upon Allah, the Blessed and Exalted, with a truthful intention and a sincere heart, after he has fulfilled the covenant of Allah the Mighty and Majestic, his supplication is answered; and when he calls upon Allah without intention and sincerity, his supplication is not answered. Did not Allah say: And fulfil the covenant you have made with Me, so that I too shall fulfil your covenant. (Baqarah/40) So whoever fulfils, Allah too fulfils to him."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હિશામ બિન સાલિમ કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "હે રસૂલુલ્લાહના પુત્ર! કેમ મોમિન જ્યારે દુઆ કરે છે, ઘણી વાર તેની દુઆ કબૂલ થાય છે અને ઘણી વાર એવું પણ બને છે કે તેની દુઆ કબૂલ થતી નથી, જ્યારે કે અલ્લાહે ફરમાવ્યું છે: وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [અને તમારા રબે કહ્યું: મને પોકારો, હું તમારી દુઆ કબૂલ કરીશ]?" આપ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "જ્યારે કોઈ બંદો અલ્લાહ તબારક વ તઆલાને સાચી નિય્યત અને મુખલિસ (નિષ્ઠાવાન) દિલથી પોકારે છે, અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના અહદને પૂરો કર્યા પછી, તેની દુઆ કબૂલ થાય છે; અને જ્યારે તે અલ્લાહને નિય્યત અને ઇખ્લાસ (નિષ્ઠા) વગર પોકારે છે, તેની દુઆ કબૂલ થતી નથી. શું અલ્લાહે એમ નથી ફરમાવ્યું: અને મારી સાથે કરેલા અહદને પૂરો કરો, જેથી હું પણ તમારા અહદને પૂરો કરું. (બકરહ/૪૦) તો જે વફા કરે છે, અલ્લાહ પણ તેની સાથે વફા કરે છે."

#38 شروط استجابت Conditions for the acceptance [of supplication] દુઆની કબૂલિયતની શરતો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ الْوَلِیدِ‌بْنِ‌صَبِیحٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: کُنْتُ عِنْدَهُ وَ عِنْدَهُ جَفْنَهًٌْ مِنْ رُطَبٍ فَجَاءَ سَائِلٌ فَأَعْطَاهُ ثُمَ جَاءَ سَائِلٌ آخَرُ فَأَعْطَاهُ ثُمَّ جَاءَ آخَرُ فَأَعْطَاهُ ثُمَّ جَاءَ آخَرُ فَقَالَ: وَسَّعَ اللَّهُ عَلَیْکَ ثُمَّ قَالَ: إِنَّ رَجُلًا لَوْ کَانَ لَهُ مَالٌ یَبْلُغُ ثَلَاثِینَ أَوْ أَرْبَعِینَ أَلْفاً ثُمَّ شَاءَ أَنْ لَا یَبْقَی مِنْهُ شَیْءٌ إِلَّا قَسَمَهُ فِی حَقٍّ فَعَلَ فَیَبْقَی لَا مَالَ لَهُ فَیَکُونُ مِنَ الثَّلَاثَهًِْ الَّذِینَ یُرَدُّ دُعَاؤُهُمْ عَلَیْهِمْ قَالَ: قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاکَ مَنْ هُمْ؟ قَالَ: رَجُلٌ رَزَقَهُ اللَّهُ مَالًا فَأَنْفَقَهُ فِی وُجُوهِهِ. ثُمَّ قَالَ: یَا رَبِّ ارْزُقْنِی. وَ رَجُلٌ دَعَا عَلَی امْرَأَتِهِ وَ هُوَ ظَالِمٌ لَهَا فَیُقَالُ لَهُ: أَ لَمْ أَجْعَلْ أَمْرَهَا بِیَدِکَ وَ رَجُلٌ جَلَسَ فِی بَیْتِهِ وَ تَرَکَ الطَّلَبَ ثُمَّ یَقُولُ: یَا رَبِّ ارْزُقْنِی فَیَقُولُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ: أَ لَمْ أَجْعَلْ لَکَ السَّبِیلَ إِلَی الطَّلَبِ لِلرِّزْقِ.

امام صادق (علیه السلام)- ولیدبن‌صبیح گوید: خدمت امام صادق (علیه السلام) بودم و یک طبق خرما نزد آن حضرت بود. گدایی آمد و امام (علیه السلام) به او خرما داد. سپس گدای دیگر آمد به او هم داد، سپس گدای دیگر آمد، فرمود: «خدا به تو وسعت رزق دهد» و بعد فرمود: «اگر کسی سی‌هزار، چهل‌هزار هم داشته باشد و بخواهد همه را در راه حق بخشش کند می‌تواند، ولی بی‌چیز می‌شود و از آن‌ها می‌باشد که دعایشان به خودشان برمی‌گردد». عرض کردم: «فدایت شوم! آن‌ها چه کسانی هستند»؟ فرمود: «مردی که خدای عزّوجلّ مالی روزی‌اش کرده و همه آن را در راه حق بخشش نموده و می‌گوید: خدایا! روزی بده! و مردی که بر زنش ستم می‌کند و نفرینش می‌کند در جوابش می‌گوید مگر اختیارش را به دست تو نگذاشتم، کسی که در خانه نشسته و دری را به روی خود بسته و می‌گوید خدایا! روزی مرا بده، خدای عزّوجلّ می‌فرماید: مگر برای تو راه تحصیل روزی قرار نداده‌ام»؟

Imam Sadiq (peace be upon him): Walid ibn Sabih says: I was in the presence of Imam Sadiq (peace be upon him), and a tray of dates was before him. A beggar came and the Imam (peace be upon him) gave him dates. Then another beggar came and he gave him too. Then another beggar came, and he said: "May Allah grant you ample provision." Then he said: "If a man had thirty thousand or even forty thousand and wished to give it all away in the way of truth, he could do so, but he would be left with nothing, and he would be among those three whose supplication is turned back upon themselves." I said: "May I be your ransom! Who are they?" He said: "A man to whom Allah the Mighty and Majestic has given wealth as sustenance, and he has spent it all in the way of truth, and then says: O Lord! Grant me sustenance. And a man who wrongs his wife and curses her; in reply to him it is said: Did I not place her affair in your hand? And one who sits in his house and has closed the door upon himself, and says: O Lord! Grant me sustenance. Allah the Mighty and Majestic says: Did I not provide you a way to seek sustenance?"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): વલીદ બિન સબીહ કહે છે: હું ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ની ખિદમતમાં હતો, અને આપ (અલયહિસ્સલામ) પાસે ખજૂરનો એક થાળ હતો. એક ભિખારી આવ્યો અને ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ તેને ખજૂર આપી. પછી બીજો ભિખારી આવ્યો, તેને પણ આપી, પછી બીજો ભિખારી આવ્યો, આપ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તને રિઝ્કમાં વિસ્તાર આપે" અને પછી ફરમાવ્યું: "જો કોઈની પાસે ત્રીસ હજાર કે ચાળીસ હજાર પણ હોય અને તે બધું હકના રસ્તામાં ખર્ચી નાખવા ઈચ્છે તો કરી શકે છે, પરંતુ તે નિર્ધન થઈ જાય છે અને તે એવા લોકોમાંથી થઈ જાય છે જેમની દુઆ તેમના પર જ પાછી ફેરવવામાં આવે છે." મેં અરજ કરી: "આપ પર કુરબાન! તેઓ કોણ છે?" આપ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "એ માણસ કે જેને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ માલ રિઝ્ક તરીકે આપ્યો છે અને તેણે તે બધું હકના રસ્તામાં ખર્ચી નાખ્યું છે અને કહે છે: હે અલ્લાહ! મને રિઝ્ક આપ! અને એ માણસ કે જે પોતાની પત્ની પર ઝુલ્મ કરે છે અને તેને બદદુઆ કરે છે, તેના જવાબમાં કહેવામાં આવે છે: શું મેં તેનો અખ્તિયાર તારા હાથમાં નહોતો આપ્યો? અને એ માણસ કે જે ઘરમાં બેસી રહ્યો છે અને દરવાજો પોતાના પર બંધ કરી લીધો છે અને કહે છે: હે અલ્લાહ! મને રિઝ્ક આપ, અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: શું મેં તારા માટે રિઝ્ક હાંસલ કરવાનો રસ્તો નથી બનાવ્યો?"

#39 شروط استجابت Conditions for the acceptance [of supplication] દુઆની કબૂલિયતની શરતો

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ عَنْ رَبِّ الْعِزَّهًِْ جَلَّ جَلَالُهُ أَنَّهُ قَالَ مَنْ عَلِمَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا وَحْدِی وَ أَنَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) عَبْدِی وَ رَسُولِی وَ أَنَّ عَلِیَّ‌بْنَ‌أَبِی‌طَالبٍ (علیه السلام) خَلِیفَتِی وَ أَنَّ الْأَئِمَّهًَْ مِنْ وُلْدِهِ حُجَجِی أَدْخَلْتُهُ الْجَنَّهًَْ بِرَحْمَتِی وَ نَجَّیْتُهُ مِنَ النَّارِ بِعَفْوِی وَ أَبَحْتُ لَهُ جِوَارِی وَ أَوْجَبْتُ لَهُ کَرَامَتِی وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْهِ نِعْمَتِی وَ جَعَلْتُهُ مِنْ خَاصَّتِی وَ خَالِصَتِی إِنْ نَادَانِی لَبَّیْتُهُ وَ إِنْ دَعَانِی أَجَبْتُهُ وَ إِنْ سَأَلَنِی أَعْطَیْتُهُ وَ إِنْ سَکَتَ ابْتَدَأْتُهُ وَ إِنْ أَسَاءَ رَحِمْتُهُ وَ إِنْ فَرَّ مِنِّی دَعْوَتُهُ وَ إِنْ رَجَعَ إِلَیَّ قَبِلْتُهُ وَ إِنْ قَرَعَ بَابِی فَتَحْتُهُ وَ مَنْ لَمْ یَشْهَدْ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا وَحْدِی أَوْ شَهِدَ وَ لَمْ یَشْهَدْ أَنَّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) عَبْدِی وَ رَسُولِی أَوْ شَهِدَ بِذَلِکَ وَ لَمْ یَشْهَدْ أَنَّ عَلِیَّ‌بْنَ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) خَلِیفَتِی أَوْ شَهِدَ بِذَلِکَ وَ لَمْ یَشْهَدْ أَنَّ الْأَئِمَّهًَْ مِنْ وُلْدِهِ حُجَجِی فَقَدْ جَحَدَ نِعْمَتِی وَ صَغَّرَ عَظَمَتِی وَ کَفَّرَ بِآیَاتِی وَ کُتُبِی إِنْ قَصَدَنِی حَجَبْتُهُ وَ إِنْ سَأَلَنِی حَرَمْتُهُ وَ إِنْ نَادَانِی لَمْ أَسْمَعْ نِدَاءَهُ وَ إِنْ دَعَانِی لَمْ أَسْمَعْ دُعَاءَهُ وَ إِنْ رَجَانِی خَیَّبْتُهُ وَ ذَلِکَ جَزَاؤُهُ مِنِّی وَ ما أَنَا بِظَلَّامٍ لِلْعَبِید.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- امام صادق (علیه السلام)، از پدران گرامیش نقل می‌کند که فرمود: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «جبرئیل مرا از جانب پروردگار عزیز خبر داد که فرمود: «هرکس بداند خدایی جز من نیست و محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده و پیامبر من و علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) خلیفه‌ی من و ائمه (علیهم السلام) از فرزندان او حجّت‌های من هستند؛ او را به رحمت خود داخل بهشت می کنم و با عفوم از آتش نجات می دهم، همسایگی خود را به او می بخشم و مستوجب لطف خویش می گردانم، نعمتم را بر او تکمیل می‌کنم و او را از برجسته‌ها و شخصیّت های مخصوص خود می‌گردانم. اگر مرا بخواند جوابش را می دهم و اگر درخواستی بکند، به او عنایت می‌نمایم. اگر ساکت باشد، پیش از سؤال به او می‌دهم و اگر خطا کند، می‌بخشم و اگر از من فرار نماید، صدایش می زنم. اگر برگردد، او را می‌پذیرم. اگر در خانه مرا بکوبد، برایش می‌گشایم. و هرکه گواهی به یکتایی من ندهد یا گواهی بدهد و گواهی به بندگی و رسالت پیامبرم ندهد یا این را قبول داشته باشد، امّا گواهی به خلافت علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) ندهد یا این گواهی را بدهد و گواهی به اینکه ائمه (علیهم السلام) از فرزندان او حجّت من هستند، ندهد، نعمت مرا منکر و عظمت مرا تحقیر و به آیات و کتاب‌ها و پیامبران من کافر شده. اگر به جانب من آید راهش نمی‌دهم؛ اگر تقاضا کند، تقاضایش را بر نمی‌آورم؛ اگر مرا بخواند، به حرفش گوش نمی‌دهم؛ اگر دعا کند، دعایش را مستجاب نمی کنم؛ اگر به من امیدی داشته باشد، ناامیدش می کنم. این است کیفر او از جانب من؛ من هرگز به بندگان ستم روا نمی‌دارم».

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) — Imam Sadiq (peace be upon him) narrates from his noble fathers, who said: The Noble Prophet (peace be upon him and his family) said: "Jibra'il informed me from the Mighty Lord, who said: 'Whoever knows that there is no god but Me, and that Muhammad (peace be upon him and his family) is My servant and messenger, and that Ali ibn Abi Talib (peace be upon him) is My successor, and that the Imams (peace be upon them) from his descendants are My proofs — I shall admit him into Paradise by My mercy, and save him from the Fire by My pardon, grant him My nearness, make him deserving of My favor, complete My blessing upon him, and make him among My select and chosen ones. If he calls upon Me, I answer him; if he asks Me, I bestow upon him; if he is silent, I give to him before he asks; if he errs, I forgive him; if he flees from Me, I call to him; if he returns, I accept him; if he knocks at My door, I open it for him. And whoever does not testify to My oneness, or testifies to it but does not testify to the servitude and messengership of My Prophet, or accepts this but does not testify to the successorship of Ali ibn Abi Talib (peace be upon him), or gives this testimony but does not testify that the Imams (peace be upon them) from his descendants are My proofs — he has denied My blessing, belittled My greatness, and disbelieved in My signs, My books, and My prophets. If he comes to Me, I do not admit him; if he requests, I do not grant his request; if he calls upon Me, I do not listen to his words; if he supplicates, I do not answer his supplication; if he has hope in Me, I disappoint him. This is his recompense from Me; I never wrong My servants.'"

અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) — ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પવિત્ર પિતાઓથી નકલ કરે છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: પવિત્ર પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "જિબ્રઈલે મને પ્રતિષ્ઠાવાન પરવરદિગાર તરફથી ખબર આપી કે તેમણે ફરમાવ્યું: 'જે વ્યક્તિ જાણે કે મારા સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી, અને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મારા બંદા અને રસૂલ છે, અને અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) મારા ખલીફા છે, અને તેમના સંતાનોમાંથી ઇમામો (અલયહેમુસ્સલામ) મારી હુજ્જતો છે — તો હું તેને મારી રહમતથી જન્નતમાં દાખલ કરીશ અને મારા આફ્વ (માફી)થી આગમાંથી નજાત આપીશ, તેને મારો પડોશ બક્ષીશ અને મારી કૃપાનો હકદાર બનાવીશ, તેના પર મારી નેઅમત પૂરી કરીશ અને તેને મારા ખાસ અને પસંદ કરેલા લોકોમાં બનાવીશ. જો તે મને પોકારે તો હું જવાબ આપીશ, અને જો કોઈ વિનંતી કરે તો હું તેને અતા કરીશ. જો તે ચૂપ રહે તો સવાલ કર્યા પહેલા જ તેને આપીશ, અને જો ભૂલ કરે તો માફ કરીશ, અને જો મારાથી ભાગે તો તેને બોલાવીશ. જો પાછો ફરે તો તેને કબૂલ કરીશ. જો મારો દરવાજો ખટખટાવે તો તેના માટે ખોલી દઈશ. અને જે મારી એકતાની ગવાહી ન આપે, અથવા ગવાહી આપે પણ મારા પયગંબરની બંદગી અને રિસાલતની ગવાહી ન આપે, અથવા આ સ્વીકારે પણ અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ)ની ખિલાફતની ગવાહી ન આપે, અથવા આ ગવાહી આપે પણ એ ગવાહી ન આપે કે તેમના સંતાનોમાંથી ઇમામો (અલયહેમુસ્સલામ) મારી હુજ્જત છે — તેણે મારી નેઅમતનો ઇન્કાર કર્યો, મારી અઝમતનું અપમાન કર્યું, અને મારી આયતો, કિતાબો અને પયગંબરોનો ઇન્કાર કર્યો. જો તે મારી તરફ આવે તો હું તેને રસ્તો નહીં આપું; જો માંગણી કરે તો હું તેની માંગણી પૂરી નહીં કરું; જો મને પોકારે તો હું તેની વાત નહીં સાંભળું; જો દુઆ કરે તો હું તેની દુઆ કબૂલ નહીં કરું; જો મારી ઉમ્મીદ રાખે તો હું તેને નાઉમ્મીદ કરીશ. આ છે મારા તરફથી તેની સજા; હું ક્યારેય બંદાઓ પર ઝુલ્મ કરતો નથી.'"

#40 شروط استجابت Conditions for the acceptance [of supplication] દુઆની કબૂલિયતની શરતો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

مَنْ کَانَتْ لَهُ إِلَی اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ حَاجَهًٌْ فَلْیَبْدَأْ بِالصَّلَاهًِْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ثُمَّ یَسْأَلُ حَاجَتَهُ ثُمَّ یَخْتِمُ بِالصَّلَاهًِْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ أَکْرَمُ مِنْ أَنْ یَقْبَلَ الطَّرَفَیْنِ وَ یَدَعَ الْوَسَطَ إِذَا کَانَتِ الصَّلَاهًُْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ لَا تُحْجَبُ عَنْهُ.

امام صادق (علیه السلام)- هرکس حاجتی داشته باشد، اوّل صلوات بفرستد، بعد از خدا حاجت بخواهد، و دعا را نیز به صلوات ختم کند، که خداوند متعال کریم‌تر از آن است که دو طرف دعا را قبول کند و وسط آن را فراموش نماید که صلوات هرگز بی‌استجابت نخواهد ماند.

Imam Sadiq (peace be upon him): Whoever has a need should first send salawat (blessings) upon Muhammad and his family, then ask Allah for his need, and end the supplication with salawat as well. For Allah the Exalted is too generous to accept the two ends of the supplication and forget its middle — since salawat upon Muhammad and the family of Muhammad is never left without response.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જેને કોઈ હાજત હોય, તે પહેલા મુહમ્મદ અને તેમની આલ પર સલવાત મોકલે, પછી અલ્લાહ પાસે પોતાની હાજત માંગે, અને દુઆને પણ સલવાતથી ખતમ કરે. કેમ કે અલ્લાહ તઆલા આનાથી વધુ કરીમ છે કે દુઆની બંને બાજુ કબૂલ કરે અને તેની વચ્ચેની ભાગ ભૂલી જાય — કેમ કે મુહમ્મદ અને આલે મુહમ્મદ પરની સલવાત ક્યારેય કબૂલ થયા વગર રહેશે નહીં.

#41 شروط استجابت Conditions for the acceptance [of supplication] દુઆની કબૂલિયતની શરતો

الزّهراء (سلام الله علیها) Lady Fatima al-Zahra (peace of Allah be upon her) જનાબે ફાતિમા અઝ્-ઝહરા (સલામુલ્લાહે અલયહા)

قَالَتْ فَاطِمَهًُْ (سلام الله علیها) ... ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ لِلْمُخْلِصِین.

حضرت زهرا (سلام الله علیها)- [خدای رئوف دعای ده نفر را مستجاب کرده است بدین شرح:] ... در این آیه درباره مخلصین می فرماید: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُم.

Lady Zahra (peace be upon her) — [Allah the Compassionate has answered the supplication of ten persons, as follows:] ... In this verse concerning the sincere ones He says: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُم [Call upon Me, I will answer you].

હઝરત ઝહરા (સલામુલ્લાહિ અલયહા) — [રઊફ અલ્લાહે દસ લોકોની દુઆ કબૂલ કરી છે, જે આ પ્રમાણે છે:] ... આ આયતમાં મુખ્લિસીન (નિષ્ઠાવાનો) વિશે ફરમાવે છે: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُم [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ].

#42 شروط استجابت Conditions for the acceptance [of supplication] દુઆની કબૂલિયતની શરતો

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

مَنْ سَرَّهُ أَنْ یُکْشَفَ عَنْهُ الْبَلَاءُ فَلْیُکْثِرْ مِنَ الدُّعَاءِ وَ یَنْبَغِی لِلْعَبْدِ أَنْ یَدْعُوَ بِهَمٍّ مَجْمُوعٍ وَ قَلْبٍ خَاشِعٍ وَ سَرِیرَهًٍْ خَالِصَهًٍْ وَ بَدَنٍ خَاضِعٍ وَ جَوَارِحَ مُتَذَلِّلَهًٍْ وَ یَقِینٍ وَاثِقٍ بِالْإِجَابَهًِْ لِیَصْدُقَ قَوْلُهُ تَعَالَی ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ وَ لَا یَکُونَ قَلْبُهُ مُتَشَاغِلًا بِغَیْرِ اللَّهِ تَعَالَی.

امام علی (علیه السلام)- هرکس بخواهد، بلا از او دفع گردد باید بسیار دعا کند. سزاوار است که بنده در هنگام دعا با تمام وجود و دلی فروتن و بدنی خاشع و نیّتی پاک و ظاهر متذلّل و یقینی استوار نسبت به اجابت آن، به درگاه خدا روی بیاورد، تا کلام خدا که فرموده: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ تحقّق پیدا کند، و نباید دلش را در حین دعا به غیر حق مشغول بدارد.

Imam Ali (peace be upon him): Whoever wishes for calamity to be lifted from him should supplicate abundantly. It befits the servant, at the time of supplication, to turn to Allah with his whole being, a humble heart, a submissive body, a pure intention, an outwardly humbled state, and firm certainty in its acceptance, so that the word of Allah, where He said: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [Call upon Me, I will answer you], may be realized; and he should not occupy his heart during supplication with anything other than the Truth.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જે કોઈ ઇચ્છે કે તેનાથી બલા દૂર થાય તેણે વધુ દુઆ કરવી જોઈએ. બંદા માટે યોગ્ય છે કે દુઆના સમયે તે પોતાના સંપૂર્ણ અસ્તિત્વ સાથે, નમ્ર દિલ સાથે, ખાશે (વિનમ્ર) બદન સાથે, પવિત્ર નિય્યત સાથે, ઝુકેલ ઝાહિર સાથે અને તેની કબૂલિયત વિશે દૃઢ યકીન સાથે અલ્લાહની બારગાહમાં રુજૂ કરે, જેથી અલ્લાહનું કથન કે જેમાં ફરમાવ્યું: ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ [મને પોકારો, હું તમારો જવાબ આપીશ] સાચું ઠરે, અને દુઆ દરમિયાન તેણે પોતાના દિલને હક સિવાય કોઈ બીજી વસ્તુમાં મશગૂલ ન રાખવું જોઈએ.

#43 شروط استجابت Conditions for the acceptance [of supplication] દુઆની કબૂલિયતની શરતો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِذَا أَرَادَ أَحَدُکُمْ أَنْ لَا یَسْأَلَ رَبَّهُ شَیْئاً إِلَّا أَعْطَاهُ فَلْیَیْأَسْ مِنَ النَّاسِ کُلِّهِمْ وَ لَا یَکُونُ لَهُ رَجَاءٌ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ عَزَّ ذِکْرُهُ فَإِذَا عَلِمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِکَ مِنْ قَلْبِهِ لَمْ یَسْأَلْهُ شَیْئاً إِلَّا أَعْطَاه.

امام صادق (علیه السلام)- هرگاه یکی از شما بخواهد هر حاجتش پیش خدا برآورده شود، امیدش را از همه مردم ببرد و جز به خدا امید نبندد، و چون خدا از دلش چنین داند، هر خواهش او را برآورده می سازد.

Imam Sadiq (peace be upon him): Whenever one of you wants his every need to be fulfilled by Allah, let him cut off his hope from all people and place his hope in none but Allah; and when Allah knows this from his heart, He fulfills every request he makes.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે તમારામાંથી કોઈ ઇચ્છે કે તેની દરેક હાજત અલ્લાહની પાસે પૂરી થાય, તો તે તમામ લોકોથી પોતાની આશા તોડી નાખે અને અલ્લાહ સિવાય કોઈથી આશા ન રાખે, અને જ્યારે અલ્લાહ તેના દિલમાંથી આ જાણી લે છે, ત્યારે તેની દરેક માંગ પૂરી કરે છે.

#44 موانع اجابت Obstacles to the answering of prayer દુઆ કબૂલ થવાના અવરોધો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ مُوسَی‌بْنِ‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: قَالَ قَوْمٌ لِلصَّادِقِ (علیه السلام) نَدْعُو فَلَا یُسْتَجَابُ لَنَا. قَالَ: لِأَنَّکُمْ تَدْعُونَ مَنْ لَا تَعْرِفُونَه.

امام صادق (علیه السلام)- امام کاظم (علیه السلام) فرمود: گروهی به امام صادق (علیه السلام) عرض کردند: «ما دعا می‌کنیم امّا دعایمان اجابت نمی‌شود»! حضرت فرمود: «زیرا شما کسی را می‌خوانید که او را نمی‌شناسید».

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Kazim (peace be upon him) said: A group said to Imam Sadiq (peace be upon him): "We supplicate, but our supplication is not answered!" He said: "Because you call upon One whom you do not know."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: એક જૂથે ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "અમે દુઆ કરીએ છીએ પરંતુ અમારી દુઆ કબૂલ થતી નથી!" હઝરતે ફરમાવ્યું: "કારણ કે તમે એવી હસ્તીને પોકારો છો જેને તમે ઓળખતા નથી."

#45 موانع اجابت Obstacles to the answering of prayer દુઆ કબૂલ થવાના અવરોધો

السّجّاد (علیه السلام) Imam Sajjad (peace be upon him) ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ)

الذُّنُوبُ الَّتِی تَرُدُّ الدُّعَاءَ سُوءُ النِّیَّهًِْ وَ خُبْثُ السَّرِیرَهًِْ وَ النِّفَاقُ مَعَ الْإِخْوَانِ وَ تَرْکُ التَّصْدِیقِ بِالْإِجَابَهًِْ وَ تَأْخِیرُ الصَّلَوَاتِ الْمَفْرُوضَاتِ حَتَّی تَذْهَبَ أَوْقَاتُهَا وَ تَرْکُ التَّقَرُّبِ إِلَی اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ بِالْبِرِّ وَ الصَّدَقَهًِْ وَ اسْتِعْمَالُ الْبَذَاءِ وَ الْفُحْشُ فِی الْقَوْل.

امام سجّاد (علیه السلام)- ... گناهانی که دعا را بازمی‌گرداند: نیّت بد داشتن، و پلیدی باطن، و دورویی با برادران دینی، و ترک تصدیق به اجابت دعا و تأخیر نمازهای واجب تا وقت بگذرد، و ترک تقرّب‌جستن به خدا به وسیله‌ی نیکی و خیرات، و بددهنی و گفتن سخن زشت، هستند ...

Imam Sajjad (peace be upon him): ... The sins which turn back supplication are: harboring bad intention, and impurity of the inner self, and hypocrisy with one's religious brothers, and abandoning belief in the acceptance of supplication, and delaying the obligatory prayers until their times pass, and abandoning seeking nearness to Allah the Mighty and Majestic through righteousness and charity, and foul-mouthedness and speaking indecent words ...

ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ): ... જે ગુનાહો દુઆને પાછી ફેરવે છે તે આ છે: ખરાબ નિય્યત રાખવી, અને બાતિનની પલીદી, અને દીની ભાઈઓ સાથે બે ચહેરાપણું, અને દુઆની કબૂલિયતની તસ્દીક છોડી દેવી, અને વાજિબ નમાઝોને તેમનો સમય પસાર થાય ત્યાં સુધી મોડી કરવી, અને નેકી અને ખૈરાત દ્વારા અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની નિકટતા મેળવવાનું છોડી દેવું, અને બદજબાની અને ખરાબ વાત કરવી, છે ...

#46 موانع اجابت Obstacles to the answering of prayer દુઆ કબૂલ થવાના અવરોધો

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

خَمْسَهًٌْ لَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ رَجُلٌ جَعَلَ اللَّهُ بِیَدِهِ طَلَاقَ امْرَأَتِهِ فَهِیَ تُؤْذِیهِ وَ عِنْدَهُ مَا یُعْطِیهَا وَ لَمْ یُخَلِّ سَبِیلَهَا وَ رَجُلٌ أَبَقَ مَمْلُوکُهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ لَمْ یَبِعْهُ وَ رَجُلٌ مَرَّ بِحَائِطٍ مَائِلٍ وَ هُوَ یُقْبِلُ إِلَیْهِ وَ لَمْ یُسْرِعِ الْمَشْیَ حَتَّی سَقَطَ عَلَیْهِ وَ رَجُلٌ أَقْرَضَ رَجُلًا مَالًا فَلَمْ یُشْهِدْ عَلَیْهِ وَ رَجُلٌ جَلَسَ فِی بَیْتِهِ وَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی وَ لَمْ یَطْلُب.

پیامبر (علیه السلام)- امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «دعای پنج کس مستجاب نمی‌شود: مردی که خداوند اختیار طلاق زنش را به او داده ولی او را اذیّت می‌کند درحالی‌که مالی دارد که به او بدهد و او را رها کند، و مردی که برده‌ی او سه بار از او فرار کند و او را نفروشد، و مردی که از کنار دیوار کجی عبور کند و دیوار در حال فروریختن به روی اوست ولی شتاب نکند و دیوار بر او فرو ریزد، و مردی که به مردی قرض بدهد و بر آن شاهد نگیرد، و مردی که در خانه‌اش بنشیند و بگوید: خدایا! به من روزی برسان و خود طلب روزی نکند.

The Prophet (peace be upon him and his family): Imam Sadiq (peace be upon him) narrates that the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "The supplication of five persons is not answered: a man to whom Allah has given control over the divorce of his wife, yet she torments him while he possesses what he could give her and release her, but he does not set her free; and a man whose slave has run away from him three times and he does not sell him; and a man who passes by a leaning wall which is about to fall upon him and does not hurry his pace, until it collapses upon him; and a man who lends money to another and does not take a witness over it; and a man who sits in his house and says: 'O Allah, provide for me!' but does not himself seek his provision."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) નકલ કરે છે કે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "પાંચ વ્યક્તિઓની દુઆ કબૂલ થતી નથી: એ પુરુષ કે જેને અલ્લાહે તેની પત્નીના તલાકનો અધિકાર આપ્યો છે પરંતુ તે તેને હેરાન કરે છે જ્યારે તેની પાસે માલ છે કે તેને આપીને છોડી દે, અને એ પુરુષ કે જેનો ગુલામ ત્રણ વાર તેની પાસેથી ભાગી જાય અને તે તેને ન વેચે, અને એ પુરુષ કે જે ટેઢી દીવાલ પાસેથી પસાર થાય જે તેના પર પડવાની હાલતમાં હોય પરંતુ તે ઉતાવળ ન કરે અને દીવાલ તેના પર પડી જાય, અને એ પુરુષ કે જે કોઈ પુરુષને કરજ આપે અને તેના પર સાક્ષી ન બનાવે, અને એ પુરુષ કે જે પોતાના ઘરમાં બેસી રહે અને કહે: હે અલ્લાહ! મને રોઝી આપ, અને પોતે રોઝી શોધવા ન જાય."

#47 موانع اجابت Obstacles to the answering of prayer દુઆ કબૂલ થવાના અવરોધો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

لَا یَزَالُ الدُّعَاءُ مَحْجُوباً حَتَّی یُصَلَّی عَلَی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ آلِ مُحَمَّد (علیهم السلام).

امام صادق (علیه السلام)- همواره دعا از خدا محجوب خواهد بود تا آنگاه که دعاکننده صلوات بفرستد.

Imam Sadiq (peace be upon him): A supplication remains veiled from Allah until the supplicant sends salawat (blessings upon Muhammad and his family).

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): દુઆ હંમેશા અલ્લાહથી પરદામાં રહે છે જ્યાં સુધી દુઆ કરનાર સલવાત ન મોકલે.

#48 موانع اجابت Obstacles to the answering of prayer દુઆ કબૂલ થવાના અવરોધો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: لَا یَزَالُ الْمُؤْمِنُ بِخَیْرٍ وَ رَجَاءٍ رَحْمَهًًْ مِنَ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ مَا لَمْ یَسْتَعْجِلْ فَیَقْنَطَ وَ یَتْرُکَ الدُّعَاءَ قُلْتُ لَهُ کَیْفَ یَسْتَعْجِلُ قَالَ یَقُولُ قَدْ دَعَوْتُ مُنْذُ کَذَا وَ کَذَا وَ مَا أَرَی الْإِجَابَهًْ.

امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «مؤمن همیشه در مسیر خیر و امید به حق و رحمت الهی است تا وقتی که عجله به خرج ندهد که در اثر آن ناامید می‌شود و دعا را ترک می‌نماید». عرض کردم: «چگونه عجله به خرج می‌دهد»؟ فرمود: «اینکه می‌گوید: مدّتی است خدا را می‌خوانم ولی حاجتم برآورده نمی‌شود».

Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Basir said: Imam Sadiq (peace be upon him) said: "A believer is always upon good and hope in the truth and mercy of Allah, so long as he does not become hasty, for by that he becomes despairing and abandons supplication." I said: "How does he become hasty?" He said: "He says: I have been calling upon Allah for such and such a time, but my need has not been fulfilled."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ બસીરે કહ્યું: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "મોમિન હંમેશા ખૈર અને હક તથા અલ્લાહની રહમતની આશા પર હોય છે, જ્યાં સુધી તે ઉતાવળ ન કરે, જેના કારણે તે નિરાશ થાય છે અને દુઆ છોડી દે છે." મેં અરજ કરી: "તે કેવી રીતે ઉતાવળ કરે છે?" ફરમાવ્યું: "એ કે તે કહે છે: ઘણા સમયથી હું અલ્લાહને પોકારી રહ્યો છું પરંતુ મારી હાજત પૂરી થતી નથી."

#49 موانع اجابت Obstacles to the answering of prayer દુઆ કબૂલ થવાના અવરોધો

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ نَوْفٍ عَنْ أَمِیرِ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فِی حَدِیثٍ قَالَ: یَا نَوْفُ إِیَّاکَ أَنْ تَکُونَ عَشَّاراً أَوْ شَاعِراً أَوْ شُرْطِیّاً أَوْ عَرِیفاً أَوْ صَاحِبَ عَرْطَبَهًٍْ وَ هِیَ الطُّنْبُورُ أَوْ صَاحِبَ کُوبَهًٍْ وَ هُوَ الطَّبْلُ فَإِنَّ نَبِیَّ اللَّهِ خَرَجَ ذَاتَ لَیْلَهًٍْ فَنَظَرَ إِلَی السَّمَاءِ فَقَالَ أَمَا إِنَّهَا السَّاعَهًُْ الَّتِی لَا تُرَدُّ فِیهَا دَعْوَهًٌْ إِلَّا دَعْوَهًُْ عَرِیفٍ أَوْ دَعْوَهًُْ شَاعِرٍ أَوْ دَعْوَهًُْ عَاشِرٍ أَوْ شُرْطِیٍّ أَوْ صَاحِبِ عَرْطَبَهًٍْ أَوْ صَاحِبِ کُوبَهًٍْ.

امام علی (علیه السلام)- نوف گفت: امام علی (علیه السلام) فرمود: «ای نوف! مبادا گمرک‌چی، یا شاعر، یا پاسبان، یا کدخدا، یا طنبورزن باشی، یا طبل زن شوی؛ زیرا پیغمبر خدا (صلی الله علیه و آله) شبی بیرون شد و نگاهی به آسمان کرد و فرمود: «این ساعتی است که در آن دعایی رد نمی شود، جز دعای کدخدا، یا شاعر، یا پاسبان، یا طنبورزن، یا طبل زن»».

Imam Ali (peace be upon him): Nawf said: Imam Ali (peace be upon him) said: "O Nawf! Beware of being a tax-collector, or a poet, or a policeman, or a village-chief, or a tanbur (lute) player, or a drummer; for the Prophet of Allah (peace be upon him and his family) went out one night and looked at the sky and said: 'This is an hour in which no supplication is rejected, except the supplication of a village-chief, or a poet, or a tax-collector, or a policeman, or a tanbur player, or a drummer.'"

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): નવફે કહ્યું: ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "ઓ નવફ! ખબરદાર કે તું જકાત ઉઘરાવનાર (કર વસૂલ કરનાર), કે શાયર, કે પોલીસ, કે ગામનો મુખી, કે તનબૂર (એક વાદ્ય) વગાડનાર, કે ઢોલ વગાડનાર ન બને; કારણ કે અલ્લાહના પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એક રાત્રે બહાર નીકળ્યા અને આકાશ તરફ જોઈને ફરમાવ્યું: 'આ એવી ઘડી છે જેમાં કોઈ દુઆ રદ થતી નથી, સિવાય ગામના મુખી, કે શાયર, કે કર વસૂલ કરનાર, કે પોલીસ, કે તનબૂર વગાડનાર, કે ઢોલ વગાડનારની દુઆ.'"

#50 استکبار Arrogance અહંકાર

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

أَ فَتَدْرُونَ الِاسْتِکْبَارَ مَا هُوَ هُوَ تَرْکُ الطَّاعَهًِْ لِمَنْ أُمِرُوا بِطَاعَتِهِ وَ التَّرَفُّعُ عَلَی مَنْ نُدِبُوا إِلَی مُتَابَعَتِه.

امام علی (علیه السلام)- در خطبه غدیر امیرالمؤمنین (علیه السلام) است که حضرت بعد از تلاوت این آیه فرمود: «آیا می‌دانید استکبار چیست؟ استکبار ترک طاعت کسی است که به اطاعت او مأمور شدند و سرکشی بر کسی است که به پیروی از او دعوت شدند».

Imam Ali (peace be upon him): In the sermon of Ghadir it is narrated from Amir al-Mu'minin (peace be upon him) that after reciting this verse the Imam said: "Do you know what istikbar (arrogance) is? Istikbar is abandoning the obedience of the one whose obedience they were commanded, and behaving haughtily towards the one whose following they were called to."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ગદીરના ખુત્બામાં અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ)થી છે કે હઝરતે આ આયત તિલાવત કર્યા પછી ફરમાવ્યું: "શું તમે જાણો છો કે ઇસ્તિકબાર (ઘમંડ) શું છે? ઇસ્તિકબાર એ છે કે જેની ઇતાઅતનો હુકમ આપવામાં આવ્યો છે તેની ઇતાઅત છોડી દેવી, અને જેની પૈરવી કરવા બોલાવવામાં આવ્યા છે તેની સામે સરકશી કરવી."

#51 استکبار Arrogance અહંકાર

الحسن (علیه السلام) Imam Hasan (peace be upon him) ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ زُبَیْرِ‌بْنِ‌بَکَّارٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَال قَالَ رَجُلٌ لِلْحَسَنِ (علیه السلام) إِنَ فِیکَ کِبْراً. فَقَالَ: کَلَّا الْکِبْرُ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ لَکِنْ فِیَّ عِزَّهًٌْ. قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: وَ لِلهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ.

امام حسن (علیه السلام)- زبیربن‌بکّار از یکی از اصحاب نقل نمود که مردی به امام حسن (علیه السلام) گفت: «در شما مقداری کبر وجود دارد». فرمود: «هرگز! کبر اختصاص به خدای یکتا دارد ولی در من عزّت نفس است که خداوند در قرآن می‌فرماید: وَ لِلهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ».

Imam Hasan (peace be upon him): Zubayr ibn Bakkar narrated from one of his companions that a man said to Imam Hasan (peace be upon him): "There is some pride in you." He said: "Never! Pride belongs solely to Allah alone; but in me there is 'izzah (dignity), for Allah says in the Qur'an: وَ لِلهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ [And to Allah belongs all might, and to His Messenger, and to the believers]."

ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ): ઝુબૈર બિન બક્કારે એક સહાબીથી નકલ કર્યું કે એક માણસે ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "તમારામાં થોડો કિબ્ર (ઘમંડ) છે." ફરમાવ્યું: "હરગિઝ નહીં! કિબ્ર માત્ર એક અલ્લાહને જ ખાસ છે, પરંતુ મારામાં ઇઝ્ઝત (સ્વમાન) છે, જેના વિશે અલ્લાહ કુરઆનમાં ફરમાવે છે: وَ لِلهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ [અને ઇઝ્ઝત અલ્લાહ માટે અને તેના રસૂલ માટે અને મોમિનો માટે છે]."

سورة غافر

Verse 60 of 85