سورة القيامة

Verse 22 of 40

75:22

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ

[آري] در آن روز صورت‌هايي شاداب و مسرور است.

(Some) faces on that day shall be bright,

તે દિવસે અમુક ચહેરાઓ ખુશહાલ હશે:

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ إِبْرَاهِیمَ‌بْنِ أَبِی‌مَحْمُودٍ قَالَ قَالَ عَلِیُّ‌بْنُ‌مُوسَی‌الرِّضَا (علیه السلام) وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلی رَبِّها ناظِرَةٌ قَالَ یَعْنِی مُشْرِقَهًٌْ تَنْتَظِرُ ثَوَابَ رَبِّهَا.

امام رضا (علیه السلام)- ابی محمود گوید: امام رضا (علیه السلام) درباره‌ی این آیات: وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ، فرموده است: «منظور، درخشان و نورانی است که به پاداش پروردگارش نگاه می‌کند».

Imam al-Rida (peace be upon him): Ibn Abi Mahmud said: Imam Ali ibn Musa al-Rida (peace be upon him) said regarding these verses: وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ [(Some) faces on that day shall be bright, looking to their Lord]: "It means radiant and luminous, awaiting the reward of their Lord."

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): ઇબ્ને અબી મહમૂદ કહે છે: ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ આ આયતો: وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ [તે દિવસે કેટલાક ચહેરાઓ પ્રકાશમાન હશે, પોતાના પરવરદિગાર તરફ જોતા હશે] વિશે ફરમાવ્યું: "એટલે ચમકતા અને નૂરાની, જે પોતાના પરવરદિગારના પુરસ્કારની રાહ જોતા હશે."

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ أَیْ مُشْرِقَهًٌْ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ درخشان و نورانی است.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ [(Some) faces on that day shall be bright] — radiant and luminous.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ [તે દિવસે કેટલાક ચહેરાઓ પ્રકાશમાન હશે] — ચમકતા અને નૂરાની.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

نَاضِرَةٌ . . . أَیْ بَهْجَهًٌْ حَسَنَهًٌْ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- ناضِرَةٌ یعنی شاداب و نیکو است.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): نَاضِرَةٌ means fresh and beautiful.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): નَاضِرَةٌ એટલે તાજગીભર્યા અને સુંદર.

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

{الإحتجاج} فِی خَبَرِ الزِّنْدِیقِ الَّذِی سَأَلَ أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) عَمَّا تَوَهَّمَهُ مِنَ التَّنَاقُضِ فِی الْقُرْآنِ قَالَ (علیه السلام) وَ أَمَّا قَوْلُهُ تَعَالَی وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلی رَبِّها ناظِرَةٌ ذَلِکَ فِی مَوْضِعٍ یَنْتَهِی فِیهِ أَوْلِیَاءُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ بَعْدَ مَا یَفْرُغُ مِنَ الْحِسَابِ إِلَی نَهَرٍ یُسَمَّی الْحَیَوَانَ فَیَغْتَسِلُونَ فِیهِ وَ یَشْرَبُونَ مِنْ آخَرَ فَتَبْیَضُّ وُجُوهُهُمْ فَیَذْهَبُ عَنْهُمْ کُلُّ قَذًی وَ وَعْثٍ ثُمَّ یُؤْمَرُونَ بِدُخُولِ الْجَنَّهًِْ فَمِنْ هَذَا الْمَقَامِ یَنْظُرُونَ إِلَی رَبِّهِمْ کَیْفَ یُثِیبُهُمْ وَ مِنْهُ یَدْخُلُونَ الْجَنَّهًَْ فَذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ فِی تَسْلِیمِ الْمَلَائِکَهًِْ عَلَیْهِمْ سَلامٌ عَلَیْکُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِینَ فَعِنْدَ ذَلِکَ أُثِیبُوا بِدُخُولِ الْجَنَّهًِْ وَ النَّظَرِ إِلَی مَا وَعَدَهُمُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَذَلِکَ قَوْلُهُ إِلی رَبِّها ناظِرَةٌ وَ النَّاظِرَهًُْ فِی بَعْضِ اللُّغَهًِْ هِیَ الْمُنْتَظِرَهًُْ أَ لَمْ تَسْمَعْ إِلَی قَوْلِهِ تَعَالَی فَناظِرَهًٌْ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ أَیْ مُنْتَظِرَهًٌْ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ.

امام علی (علیه السلام)- و امّا این کلام خداوند متعال که فرمود: وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ درباره‌ی جایی است که دوستان خداوند عزّ‌وجلّ، پس از آنکه حسابشان به پایان می رسد، در آنجا به رودی می رسند که زندگی نام دارد. ایشان در آن رود غسل می کنند و از رودی دیگر می نوشند و این‌گونه رخسارشان سپید می گردد و آزار و ناپاکی و سختی، همه از ایشان زدوده می شود؛ سپس فرمان ورودشان به بهشت می رسد و از آن مقام سوی پروردگارشان می نگرند که چگونه ایشان را پاداش داده است و از آنجا به بهشت در می آیند و این کلام خداوند عزّ‌وجلّ است که درباره‌ی سلام فرشتگان بر ایشان فرمود: سلام بر شما! گوارایتان باد این نعمت‌ها! داخل بهشت شوید و جاودانه بمانید!. ( زمر/۷۳ ) در آن دم با گام‌نهادن در بهشت و نگریستن به وعده هایی که خداوند عزّ‌وجلّ به ایشان داده، پاداش داده می شوند و این کلام خداوند متعال است که فرمود: إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ، ناظر در لغت گاه به‌معنای منتظر است؛ آیا نشنیده ای که خداوند متعال فرمود: فَنَاظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ یعنی منتظر است که فرستادگان با چه باز می گردند.

Imam Ali (peace be upon him): As for these words of Allah the Exalted, وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ [Some faces on that day shall be bright, looking towards their Lord], this concerns a place where the friends of Allah the Mighty and Majestic, after their reckoning has come to an end, reach a river called al-Hayawan (Life). They bathe in that river and drink from another river, and in this way their faces become white and every harm, impurity and hardship is removed from them. Then the command comes for them to enter Paradise, and from that station they look towards their Lord to see how He has rewarded them, and from there they enter Paradise. And this is the saying of Allah the Mighty and Majestic concerning the greeting of the angels upon them: سَلامٌ عَلَیْکُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِینَ [Peace be upon you! Blessed are you with these bounties! Enter Paradise and remain in it forever!] (al-Zumar/73). At that moment they are rewarded by stepping into Paradise and by looking upon the promises Allah the Mighty and Majestic gave them, and this is the saying of Allah the Exalted: إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ [looking towards their Lord]. Nazir in the language sometimes means "one who waits"; have you not heard that Allah the Exalted said: فَنَاظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ [And I am waiting to see with what the messengers return], meaning waiting to see with what the messengers return.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અને અલ્લાહ તઆલાના આ કલામ વિષે કે જેમાં ફરમાવ્યું: وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ [તે દિવસે કેટલાક ચહેરાઓ તેજસ્વી હશે, પોતાના પરવરદિગાર તરફ જોનારા હશે], આ તે જગ્યા વિષે છે જ્યાં અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના દોસ્તો, તેમના હિસાબ પૂરો થયા પછી, એક નદી પાસે પહોંચે છે જેનું નામ હયવાન (જીવન) છે. તેઓ તે નદીમાં ગુસ્લ કરે છે અને બીજી નદીમાંથી પીવે છે, અને આ રીતે તેમના ચહેરાઓ સફેદ થઈ જાય છે અને દરેક તકલીફ, અપવિત્રતા અને કઠિનાઈ તેમનાથી દૂર કરી દેવાય છે; પછી તેમને જન્નતમાં દાખલ થવાનો હુકમ મળે છે અને તે મકામથી તેઓ પોતાના પરવરદિગાર તરફ જુએ છે કે તેણે તેમને કેવો બદલો આપ્યો છે અને ત્યાંથી તેઓ જન્નતમાં દાખલ થાય છે. અને આ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લનું કલામ છે જે તેમના ઉપર ફરિશ્તાઓના સલામ વિષે ફરમાવ્યું: سَلامٌ عَلَیْکُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِینَ [તમારા ઉપર સલામ હો! આ નેઅમતો તમને મુબારક હો! જન્નતમાં દાખલ થાઓ અને હંમેશા તેમાં રહો!] (ઝુમર/૭૩). તે વખતે જન્નતમાં કદમ મૂકવા અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે તેમને જે વાયદાઓ આપ્યા હતા તે જોવા વડે તેમને બદલો આપવામાં આવે છે અને આ અલ્લાહ તઆલાનું કલામ છે જેમાં ફરમાવ્યું: إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ [પોતાના પરવરદિગાર તરફ જોનારા], નાઝિર લુગતમાં ક્યારેક મુન્તઝિર (પ્રતીક્ષા કરનાર)ના અર્થમાં હોય છે; શું તમે સાંભળ્યું નથી કે અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: فَنَاظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ [હું જોઈ રહી છું કે સંદેશવાહકો શું લઈને પાછા ફરે છે] એટલે કે પ્રતીક્ષા કરી રહી છે કે સંદેશવાહકો શું લઈને પાછા ફરે છે.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ هَاشِمٍ‌الصَّیْدَاوِیِّ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ أَبِیهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ‌اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مَا مِنْ رَجُلٍ مِنْ فُقَرَاءِ شِیعَتِنَا إِلَّا وَ لَیْسَ عَلَیْهِ تَبِعَهًٌْ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ وَ مَا التَّبِعَهًُْ قَالَ مِنَ الْإِحْدَی وَ الْخَمْسِینَ رَکْعَهًًْ وَ مِنْ صَوْمِ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ مِنَ الشَّهْرِ فَإِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ خَرَجُوا مِنْ قُبُورِهِمْ وَ وُجُوهُهُمْ مِثْلُ الْقَمَرِ لَیْلَهًَْ الْبَدْرِ فَیُقَالُ لِلرَّجُلِ مِنْهُمْ سَلْ تُعْطَ فَیَقُولُ أَسْأَلُ رَبِّی النَّظَرَ إِلَی وَجْهِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) قَالَ فَیُنْصَبُ لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنْبَرٌ عَلَی دُرْنُوکٍ مِنْ دَرَانِیکِ الْجَنَّهًِْ لَهُ أَلْفُ مِرْقَاهًٍْ بَیْنَ الْمِرْقَاهًِْ إِلَی الْمِرْقَاهًِْ رَکْضَهًُْ الْفَرَسِ فَیَصْعَدُ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قَالَ فَیَحِفُّ ذَلِکَ الْمِنْبَرَ شِیعَهًُْ آلِ‌مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) فَیَنْظُرُ اللَّهُ إِلَیْهِمْ وَ هُوَ قَوْلُهُ وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلی رَبِّها ناظِرَةٌ قَالَ فَیُلْقَی عَلَیْهِمُ النُّورُ حَتَّی إِنَّ أَحَدَهُمْ إِذَا رَجَعَ لَمْ تَقْدِرِ الْحَوْرَاءُ أَنْ تَمْلَأَ بَصَرَهَا مِنْهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) یَا هَاشِمُ لِمِثْلِ هذا فَلْیَعْمَلِ الْعامِلُونَ.

امام صادق (علیه السلام)- صیداوی گوید: امام صادق (علیه السلام) از پدرش (علیه السلام) نقل می‌کند که فرمود: پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرموده است: «هیچ مردی از مردان فقیر مؤمن شیعه ما نیست، مگر اینکه تَبِعه بر او نیست. عرض کردم: «فدایت شوم! تَبِعه چیست»؟ فرمود: «منظور، پنجاه‌ویک رکعت نماز و سه روز روزه گرفتن در هر ماه است، آنگاه که روز قیامت فرا رسد، درحالتی‌که چهره‌های آنان مانند ماه شب چهاردهم می‌درخشد، از قبرهای خویش خارج می‌شوند، و به هرکدام از آن‌ها گفته می‌شود: هر آنچه طلب کنی، محقّق می‌شود». پس می‌گوید: «از خداوند می‌خواهم که چهره‌ی حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) را ببینم». می‌فرماید: «پس خداوند عزّ‌وجلّ به بهشتیان اجازه می‌دهد که محمّد (صلی الله علیه و آله) را زیارت کنند. و می‌فرماید: منبری از نور در یکی از درانیک (جمع دُرنوک، به‌معنای سرسرا) بهشت برای رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نصب می‌شود که دارای هزار پلّه است که فاصله‌ی میان پلکان های آن، به‌اندازه‌ی یک دویدن اسب است. پس محمّد (صلی الله علیه و آله) و امیرالمؤمنین (علیه السلام) بر بالای آن می‌روند». و فرمود: «اطراف آن از شیعه آل محمّد (علیهم السلام) موج می‌زند، و خداوند به آن‌ها نگاه می‌کند و این همان سخن خداوند عزّ‌وجلّ است که فرمود: وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ، می‌فرماید: «پس بر آن‌ها نور افشانده می‌شود، به‌طوری که زمانی‌که بر می‌گردند، حوریان بهشتی نمی‌توانند چشم از آن‌ها بردارند (از دیدن آن‌ها سیر نمی شوند)». سپس امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ای هاشم! لِمِثلِ هَذَا فَلیَعمَلِ العَامِلُونَ؛ آری، برای مثل این، باید عمل‌کنندگان عمل کنند!. ( صافات/۶۱ )

Imam Sadiq (peace be upon him): Saydawi says: Imam Sadiq (peace be upon him) narrates from his father (peace be upon him) that he said: The Prophet (peace be upon him and his family) said: "There is no man among the poor believing men of our Shia except that there is no tabi'a upon him." I said: "May I be your ransom! What is tabi'a?" He said: "What is meant is the fifty-one rak'ats of prayer and fasting three days in every month. When the Day of Resurrection comes, they will emerge from their graves with their faces shining like the moon on the fourteenth night, and it will be said to each of them: whatever you ask for will be granted." Then he says: "I ask Allah to let me see the face of Muhammad (peace be upon him and his family)." He said: "Then Allah the Mighty and Majestic permits the people of Paradise to visit Muhammad (peace be upon him and his family). And he said: A pulpit of light is set up for the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) upon one of the daranik (plural of durnuk, meaning a hall) of Paradise, which has a thousand steps, the distance between each step being the length of a horse's gallop. Then Muhammad (peace be upon him and his family) and Amir al-Mu'minin (peace be upon him) ascend upon it." And he said: "Around it surge the Shia of the family of Muhammad (peace be upon them), and Allah looks at them, and this is the very saying of Allah the Mighty and Majestic that said: وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ [Some faces on that day shall be bright, looking to their Lord]." He said: "Then light is poured upon them, such that when they return, the houris of Paradise cannot take their eyes off them (they do not tire of looking at them)." Then Imam Sadiq (peace be upon him) said: "O Hashim! لِمِثلِ هَذَا فَلیَعمَلِ العَامِلُونَ [For the like of this let the workers work!]. Yes — for the like of this, the workers must work!" (Saffat/61)

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): સયદાવી કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પિતા (અલયહિસ્સલામ)થી નકલ કરે છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "અમારા શિયા મોમિનીનના ગરીબ પુરુષોમાંથી કોઈ પણ પુરુષ એવો નથી, સિવાય કે તેના પર તબીઆ નથી." મેં અરજ કરી: "હું તમારા પર ફિદા થાઉં! તબીઆ શું છે?" ફરમાવ્યું: "મતલબ, દર મહિને એકાવન રકાત નમાઝ અને ત્રણ દિવસ રોઝા છે, જ્યારે કયામતનો દિવસ આવે છે, ત્યારે તેમના ચહેરાઓ ચૌદમી રાતના ચંદ્રની જેમ ચમકતા હોય તેવી હાલતમાં, તેઓ પોતાની કબરોમાંથી બહાર આવે છે, અને તેમાંથી દરેકને કહેવામાં આવે છે: તમે જે માંગશો તે પૂરું થશે." તો તે કહે છે: "હું અલ્લાહ પાસે માંગું છું કે હઝરત મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો ચહેરો જોઉં." ફરમાવે છે: "તો અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ જન્નતવાસીઓને ઇજાઝત આપે છે કે તેઓ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની ઝિયારત કરે. અને ફરમાવે છે: રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) માટે જન્નતના દરાનીક (દુર્નૂકનું બહુવચન, જેનો અર્થ છે દરબાર)માંથી એકમાં નૂરનો એક મિમ્બર ઊભો કરવામાં આવે છે જેમાં હજાર પગથિયાં હોય છે અને તેના પગથિયાં વચ્ચેનું અંતર એક ઘોડાની દોડ જેટલું હોય છે. પછી મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ) તેની ટોચ પર ચઢે છે." અને ફરમાવ્યું: "તેની આસપાસ આલે મુહમ્મદ (અલયહેમુસ્સલામ)ના શિયાની ભીડ મોજની જેમ હિલોળા લે છે, અને અલ્લાહ તેમની તરફ જુએ છે, અને આ જ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લનું કલામ છે જે ફરમાવ્યું: وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ، إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ [તે દિવસે કેટલાક ચહેરાઓ તાજગીભર્યા હશે, પોતાના પરવરદિગાર તરફ જોનારા હશે]", ફરમાવે છે: "પછી તેમના પર નૂર છાંટવામાં આવે છે, એ રીતે કે જ્યારે તેઓ પાછા ફરે છે, ત્યારે જન્નતની હૂરો તેમના પરથી નજર હટાવી શકતી નથી (તેમને જોવાથી તૃપ્ત થતી નથી)." પછી ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "હે હાશિમ! لِمِثلِ هَذَا فَلیَعمَلِ العَامِلُونَ [આવા માટે અમલ કરનારાઓએ અમલ કરવો જોઈએ!]; હા, આવા માટે, અમલ કરનારાઓએ અમલ કરવો જોઈએ!" (સાફ્ફાત/૬૧)