الرّسول ( یَا أَبَاذَرٍّ (مَنْ أُوتِیَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَا یَبْکِیهِ لَحَقِیقٌ أَنْ یَکُونَ قَدْ أُوتِیَ عِلْمَ مَا لَا یَنْفَعُهُ لِأَنَّ اللَّهُ نَعَتَ الْعُلَمَاءَ فَقَالَ جَلَّ وَ عَزَّ إِنَّ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا یُتْلی عَلَیْهِمْ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً وَ یَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ کانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا وَ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ یَبْکُونَ وَ یَزِیدُهُمْ خُشُوعاً یَا أَبَاذَرٍّ (مَنِ اسْتَطَاعَ أَنْ یَبْکِیَ فَلْیَبْکِ وَ مَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ فَلْیُشْعِرْ قَلْبَهُ الْحُزْنَ وَ لْیَتَبَاکَ إِنَّ الْقَلْبَ الْقَاسِیَ بَعِیدٌ مِنَ اللَّهِ تَعَالَی وَ لَکِنْ لَا تَشْعُرُونَ یَا أَبَاذَرٍّ (یَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَا أَجْمَعُ عَلَی عَبْدٍ خَوْفَیْنِ وَ لَا أَجْمَعُ لَهُ أَمْنَیْنِ فَإِذَا أَمِنَنِی فِی الدُّنْیَا أَخَفْتُهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ إِذَا خَافَنِی فِی الدُّنْیَا آمَنْتُهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ. یَا أَبَاذَرٍّ (إِنَّ الْعَبْدَ لَیُعْرَضُ عَلَیْهِ ذُنُوبُهُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فَیَقُولُ أَمَا إِنِّی کُنْتُ مُشْفِقاً فَیُغْفَرُ لَهُ یَا أَبَاذَرٍّ (إِنَّ الرَّجُلَ لَیَعْمَلُ الْحَسَنَهًَْ فَیَتَّکِلُ عَلَیْهَا وَ یَعْمَلُ الْمُحَقَّرَاتِ حَتَّی یَأْتِیَ اللَّهَ وَ هُوَ عَلَیْهِ غَضْبَانُ وَ إِنَّ الرَّجُلَ لَیَعْمَلُ السَّیِّئَهًَْ فَیَفْرَقُ مِنْهَا فَیَأْتِی اللَّهَ عزّوجلّ آمِناً یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ یَا أَبَاذَرٍّ (إِنَّ الْعَبْدَ لَیُذْنِبُ الذَّنْبَ فَیَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّهًَْ فَقُلْتُ وَ کَیْفَ ذَلِکَ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی یَا رَسُولَ اللَّهِ (قَالَ یَکُونُ ذَلِکَ الذَّنْبُ نُصْبَ عَیْنَیْهِ تَائِباً مِنْهُ فَارّاً إِلَی اللَّهِ عزّوجلّ حَتَّی یَدْخُلَ الْجَنَّهًَْ یَا أَبَاذَرٍّ (الْکَیِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَ عَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الْعَاجِزُ مَنِ اتَّبَعَ نَفْسَهُ وَ هَوَاهَا وَ تَمَنَّی عَلَی اللَّهِ عزّوجلّ الْأَمَانِیَّ یَا أَبَاذَرٍّ (إِنَّ أَوَّلَ شَیْءٍ یُرْفَعُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ الْأَمَانَهًُْ وَ الْخُشُوعُ حَتَّی لَا تَکَادَ تَرَی خَاشِعاً.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ای اباذر (رحمة الله علیه)! هرگاه به کسی عملی داده شود که او را به گریه نیارد، حقیقتاً به او دانشی بی‌سود داده شده است. چرا که خداوند علما را چنین مدح می‌کند؛ إِنَّ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا یُتْلی عَلَیْهِمْ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً* وَ یَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ کانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا* وَ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ یَبْکُونَ وَ یَزِیدُهُمْ خُشُوعا. ای ابوذر! هرکه می‌تواند گریه کند، بگرید و هرکه نمی‌تواند گریه کند در دل همواره محزون باشد و حالت گریه بر خود گیرد، چرا که آدم سنگدل از خدای متعال دور است، ولی نمی‌فهمد. ای ابوذر! خداوند می‌فرماید که برای یک بنده، دو بیم و خوف را جمع نمی‌کنم و نیز وی را دو امن و راحت نمی‌بخشم. اگر در دنیا از خوف من در امان و فارغ باشد، در قیامت گرفتار بیمش سازم و اگر در دنیا از من بترسد، از خوف در قیامت در امانش بدارم. ای ابوذر! مردی که به کارهای خوب خودش تکیه دارد و دلگرم است و به نظر خود گناهان صغیره و کوچکی انجام می‌دهد و آن‌ها را [تا دم مرگ رها نمی‌کند]، در روز قیامت خداوند بر او خشمگین خواهد بود. نیز مرد دیگری که گناه مرتکب می‌شود ولی بعداً آن‌ها را ترک می‌کند، در قیامت در امان خواهد بود. ای ابوذر! اگر کسی به قدر هفتاد پیغمبر عمل [صالح] دارد، باید آن‌ها را به چیزی نشمرد، و همواره در اضطراب باشد که نکند در قیامت نجات نیابد. ای ابوذر! آنگاه که بنده گنهکاری را در قیامت می‌آورند و گناهانش را در برابر دیده‌اش می‌نهند، می‌گوید: من در دنیا همواره بر این گناه خود ترسان بودم. در نتیجه همین سخن اوست که بخشیده می‌گردد. ای ابوذر! گاه بنده‌ای گناه می‌کند و بهشت می‌رود». پرسیدم: «چگونه ای رسول خدا»؟ فرمود: «گناهش همواره در برابر چشمش است، از آن توبه می‌کند و به سوی حقّ باز می‌گردد تا به بهشت می‌رود. ای ابوذر! زیرک کسی است که نفس را پست گرداند و برای پس از مرگ کوشش کند؛ نیز عاجز کسی است که از هوای نفس پیروی کند و از خدا آرزوها طلبد. ای ابوذر! اول چیزی که از این امّت برداشته شود امانت و خشوع است، آن سان که یک نفر خاشعی به چشم نخورد».
The Messenger (peace be upon him and his family): O Abu Dharr (may Allah have mercy on him)! When knowledge is given to someone that does not bring him to tears, in truth he has been given knowledge that brings him no benefit. For Allah praises the scholars thus: إِنَّ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا یُتْلی عَلَیْهِمْ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً* وَ یَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ کانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا* وَ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ یَبْکُونَ وَ یَزِیدُهُمْ خُشُوعا [Indeed those who were given knowledge before it, when it is recited to them, fall down on their faces in prostration and say: Glory be to our Lord; indeed the promise of our Lord is surely accomplished. And they fall down on their faces weeping, and it adds to their humility]. O Abu Dharr! Whoever can weep, let him weep, and whoever cannot weep, let him keep his heart in sorrow and let him make himself weep, for indeed the hard-hearted person is far from Allah the Exalted, but he does not realize it. O Abu Dharr! Allah says: I do not gather two fears upon a servant, nor do I grant him two safeties. If he is safe and free from fear of Me in the world, I will make him afraid on the Day of Resurrection, and if he fears Me in the world, I will keep him safe from fear on the Day of Resurrection. O Abu Dharr! A man who relies on his own good deeds and is at ease, and commits what he considers small and minor sins and [does not abandon them until the moment of death], on the Day of Resurrection Allah will be angry with him. And another man who commits sins but afterwards abandons them will be safe on the Day of Resurrection. O Abu Dharr! If a person has [righteous] deeds equal to those of seventy prophets, he should not count them as anything, and he should always be anxious lest he not be saved on the Day of Resurrection. O Abu Dharr! When a sinful servant is brought forth on the Day of Resurrection and his sins are placed before his eyes, he says: In the world I was always fearful of this sin of mine. And it is because of this very statement of his that he is forgiven. O Abu Dharr! Sometimes a servant commits a sin and enters Paradise." I asked: "How is that, O Messenger of Allah?" He said: "His sin is always before his eyes; he repents from it and turns back to the Truth until he enters Paradise. O Abu Dharr! The clever one is he who humbles his soul and works for what comes after death; and the incapable one is he who follows the desires of his soul and asks from Allah [empty] wishes. O Abu Dharr! The first thing to be lifted from this Ummah is trustworthiness and humility (khushu), to such an extent that you will hardly see a single humble person."
પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): હે અબૂઝર (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ)! જ્યારે કોઈને એવું ઇલ્મ આપવામાં આવે જે તેને રડાવે નહીં, તો ખરેખર તેને એવું ઇલ્મ આપવામાં આવ્યું છે જેનાથી કોઈ ફાયદો નથી. કારણ કે અલ્લાહ આલિમોની આ પ્રમાણે પ્રશંસા કરે છે; إِنَّ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا یُتْلی عَلَیْهِمْ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً* وَ یَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ کانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا* وَ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ یَبْکُونَ وَ یَزِیدُهُمْ خُشُوعا [ખરેખર જેમને આ પહેલા ઇલ્મ આપવામાં આવ્યું છે, જ્યારે તેમની સામે તેની તિલાવત કરવામાં આવે છે તો તેઓ ચહેરાના બળ સિજદામાં પડી જાય છે અને કહે છે: અમારો પરવરદિગાર પાક છે, નિ:સંશય અમારા પરવરદિગારનું વચન પૂરું થનારું છે. અને તેઓ ચહેરાના બળ પડી જાય છે, રડે છે અને તે તેમની ખુશૂ (નમ્રતા) વધારે છે]. હે અબૂઝર! જે રડી શકે તે રડે, અને જે રડી ન શકે તે પોતાના દિલને હંમેશા દુ:ખી રાખે અને રડવાની હાલત પોતાના પર લે, કારણ કે કઠોર દિલવાળો માણસ અલ્લાહ તઆલાથી દૂર છે, પણ તે સમજતો નથી. હે અબૂઝર! અલ્લાહ ફરમાવે છે કે એક બંદા માટે હું બે ભય એકઠા કરતો નથી અને તેને બે અમાન અને આરામ પણ આપતો નથી. જો તે દુનિયામાં મારા ભયથી અમાનમાં અને નિશ્ચિંત હોય, તો કયામતના દિવસે તેને ભયમાં નાખીશ; અને જો તે દુનિયામાં મારાથી ડરે, તો કયામતના દિવસે તેને ભયથી અમાનમાં રાખીશ. હે અબૂઝર! જે માણસ પોતાના સારા કાર્યો પર ભરોસો રાખે છે અને દિલથી નિશ્ચિંત છે અને પોતાની નજરમાં નાના ગુનાહો કરે છે અને તેમને [મૃત્યુ સુધી છોડતો નથી], કયામતના દિવસે અલ્લાહ તેના પર ગુસ્સે થશે. તેમજ બીજો માણસ જે ગુનાહ કરે છે પરંતુ પછીથી તેમને છોડી દે છે, કયામતના દિવસે અમાનમાં હશે. હે અબૂઝર! જો કોઈની પાસે સિત્તેર પયગંબરો જેટલા [સાલિહ] અમલ હોય, તો તેણે તેમને કંઈ ગણવું જોઈએ નહીં, અને હંમેશા આ ચિંતામાં રહેવું જોઈએ કે ક્યાંક કયામતમાં નજાત ન મળે. હે અબૂઝર! જ્યારે ગુનેહગાર બંદાને કયામતમાં લાવવામાં આવે અને તેના ગુનાહો તેની આંખની સામે રાખવામાં આવે, તો તે કહે છે: હું દુનિયામાં હંમેશા આ મારા ગુનાહથી ડરતો હતો. પરિણામે તેના આ જ કથનને લીધે તેને માફ કરવામાં આવે છે. હે અબૂઝર! ક્યારેક બંદો ગુનાહ કરે છે અને જન્નતમાં જાય છે." મેં પૂછ્યું: "કેવી રીતે, ઓ અલ્લાહના રસૂલ?" તમે ફરમાવ્યું: "તેનો ગુનાહ હંમેશા તેની આંખની સામે હોય છે, તે તેનાથી તૌબા કરે છે અને હક્ક તરફ પાછો ફરે છે ત્યાં સુધી કે તે જન્નતમાં જાય છે. હે અબૂઝર! ચતુર તે છે જે પોતાના નફ્સને પસ્ત કરે અને મૃત્યુ પછી માટે પ્રયત્ન કરે; તેમજ આજિઝ (અસમર્થ) તે છે જે નફ્સની ઇચ્છાઓનું અનુસરણ કરે અને અલ્લાહ પાસેથી આરઝૂઓ માંગે. હે અબૂઝર! આ ઉમ્મતથી સૌથી પહેલી જે વસ્તુ ઉઠાવી લેવામાં આવશે તે અમાનત અને ખુશૂ (નમ્રતા) છે, એવી રીતે કે એક પણ ખાશે (નમ્રતાવાળો) નજરે ન ચડે."