سورة البقرة

Verse 144 of 286

2:144

قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَ إِنَّ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللهُ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

نگاه‌هاى انتظارآميز تو را به‌سوى آسمان [براى تعيين قبله‌ی نهايى] مى‌بينيم! اكنون تو را به‌سوى قبله‌اى كه از آن خشنود باشى، بازمى‌گردانيم. پس روى خود را به سوى مسجدالحرام كن. و هر‌جا باشيد، روى خود را به سوى آن بگردانيد. و كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده شده، به خوبى مى‌دانند اين فرمان حقّى است از ناحيه‌ی پروردگارشان؛ ‌ [كه در كتاب‌ها‌ى خود خوانده‌اند]. و خداوند از آنچه [براى مخفى‌داشتن اين آيات] انجام مى‌دهند، غافل نيست.

Indeed We see the turning of your face to heaven, so We shall surely turn you to a qiblah which you shall like; turn then your face towards the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your face towards it, and those who have been given the Book most surely know that it is the truth from their Lord; and Allah is not at all heedless of what they do.

(અય રસૂલ) તારૂં આસમાન તરફ મોંઢું ફેરવવું અમે ખરેખર નિહાળીએ છીએ! જેથી જરૂર અમે તારો રૂખ એવા એક કિબ્લા તરફ ફેરવી દઇશું કે જેથી તું ખુશ થશે, હવે તું તારો રૂખ મસ્જિદુલ હરામ (કાઅબા) તરફ ફેરવ; અને જ્યાં પણ તું હો તેની જ તરફ તારો રૂખ ફેરવ; બેશક જેમને કિતાબ આપવામાં આવી છે તેઓ સારી રીતે જાણે છે કે આ તેમના પરવરદિગાર તરફથી હક છે; અને જે કાર્યો તેઓ કરી રહ્યા છે તેનાથી અલ્લાહ ગાફિલ નથી.

#1 نگاه‌های انتظارآمیز تو را به‌سوی آسمان [برای تعیین قبله‌ی نهایی] می‌بینیم We see you turning your face expectantly toward the heavens અમે તમારી આતુર નજરોને આકાશ તરફ [આખરી કિબ્લા નક્કી કરવા માટે] જોઈએ છીએ

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

وَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یُصَلِّی إِلَی بَیْتِ الْمَقْدِسِ مُدَّهًَْ مُقَامِهِ بِمَکَّهًَْ وَ فِی هِجْرَتِهِ حَتَّی أَتَی لَهُ سَبْعَهًُْ أَشْهُرٍ فَلَمَّا أَتَی لَهُ سَبْعَهًُْ أَشْهُرٍ عَیَّرَتْهُ الْیَهُودُ وَ قَالُوا لَهُ أَنْتَ تَابِعٌ لَنَا تُصَلِّی إِلَی قِبْلَتِنَا وَ نَحْنُ أَقْدَمُ مِنْکَ فِی الصَّلَاهًِْ. فَاغْتَمَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنْ ذَلِکَ وَ أَحَبَّ أَنْ یُحَوِّلَ اللَّهُ قِبْلَتَهُ إِلَی الْکَعْبَهًِْ فَخَرَجَ فِی جَوْفِ اللَّیْلِ وَ نَظَرَ إِلَی آفَاقِ السَّمَاءِ یَنْتَظِرُ أَمْرَ اللَّهِ وَ خَرَجَ فِی ذَلِکَ الْیَوْمِ إِلَی مَسْجِدِ بَنِی سَالِمٍ الَّذِی جَمَعَ فِیهِ أَوَّلَ جُمُعَهًٍْ کَانَتْ بِالْمَدِینَهًِْ وَ صَلَّی بِهِمُ الظُّهْرَ هُنَاکَ بِرَکْعَتَیْنِ إِلَی بَیْتِ الْمَقْدِسِ وَ رَکْعَتَیْنِ إِلَی الْکَعْبَهًِْ وَ نَزَلَ عَلَیْهِ قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها الْآیَاتِ.

پیامبر ( حضرت رسول (در مدّت اقامت خود در مکّه و تا هفت ماه بعد از هجرت نیز به طرف بیت‌المقدّس نماز می‌خواندند؛ در این هنگام یهودیان از او انتقاد کردند. به آن جناب گفتند: «تو از ما متابعت و پیروی می‌کنی، زیرا شما به طرف بیت‌المقدّس که قبله‌ی ماست نماز می‌خوانی و ما قبل از تو [به این قبله] نماز می‌خواندیم». پیغمبر (اندوهگین شد و دوست داشت که خداوند قبله را به طرف کعبه تغییر دهد. حضرت در دل شب از منزل بیرون می‌رفت و به اطراف آسمان نگاه می‌کرد و منتظر فرمان خداوند بود. روزی که تغییر قبله پیش آمد، پیامبر (در مسجد بنی‌سالم که همان مسجدی بود که اوّلین نماز جمعه را وقتی در مدینه بودند در آنجا خواندند نماز می‌خواند؛ او با آنان نماز ظهر را اقامه فرمود، حضرت دو رکعت به طرف بیت‌المقدّس و دو رکعت به طرف کعبه ادا کرد. در این هنگام [که در آن مسجد بود]، این آیه‌ی شریفه نازل گردید: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها ... .

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) during the period of his stay in Mecca and up to seven months after his migration also prayed toward Bayt al-Muqaddas; at that time the Jews criticised him. They said to him: 'You follow us, for you pray toward Bayt al-Muqaddas which is our qiblah, and we were praying [toward this qiblah] before you.' The Prophet (peace be upon him and his family) became sorrowful and wished that Allah would change the qiblah toward the Ka'bah. He would go out of his home in the middle of the night and look at the horizons of the sky, awaiting Allah's command. On the day when the change of qiblah occurred, the Prophet (peace be upon him and his family) was praying in the Masjid of Banu Salim, which was the same mosque in which he had performed the first Friday prayer when he was in Medina; he led the noon prayer with them there — he performed two rak'ats toward Bayt al-Muqaddas and two rak'ats toward the Ka'bah. At that moment [while he was in that mosque], this noble verse was revealed: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها [Indeed We see the turning of your face to heaven, so We shall surely turn you to a qiblah which you shall like] ... .

અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મક્કામાં પોતાના રોકાણ દરમિયાન અને હિજરત પછી પણ સાત મહિના સુધી બયતુલ મુકદ્દસ તરફ નમાઝ પઢતા હતા; તે વખતે યહૂદીઓએ તમારી ટીકા કરી. તેમણે તે હઝરતને કહ્યું: 'તમે અમારું અનુસરણ કરો છો, કારણ કે તમે બયતુલ મુકદ્દસ તરફ જે અમારો કિબ્લા છે, નમાઝ પઢો છો અને અમે તમારા પહેલાં [આ કિબ્લા તરફ] નમાઝ પઢતા હતા.' પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ગમગીન થયા અને ઈચ્છવા લાગ્યા કે અલ્લાહ કિબ્લાને કઅબા તરફ બદલી નાખે. હઝરત રાતના મધ્યમાં ઘરથી બહાર જતા અને આકાશની આજુબાજુ જોતા અને અલ્લાહના હુકમની રાહ જોતા હતા. જે દિવસે કિબ્લા બદલવાનું બન્યું, પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) બની સાલિમની મસ્જિદમાં જે તે જ મસ્જિદ હતી જ્યાં તેમણે મદીનામાં પ્રથમ જુમ્આની નમાઝ પઢી હતી, નમાઝ પઢી રહ્યા હતા; તમે તેમની સાથે ઝુહરની નમાઝ કાયમ કરી, હઝરતે બે રકઅત બયતુલ મુકદ્દસ તરફ અને બે રકઅત કઅબા તરફ અદા કરી. તે વખતે [જ્યારે તે મસ્જિદમાં હતા], આ શરીફ આયત નાઝિલ થઈ: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها [ખરેખર અમે તમારા ચહેરાનું આકાશ તરફ ફેરવાવું જોઈ રહ્યા છીએ, તો અમે ચોક્કસ તમને એવા કિબ્લા તરફ ફેરવીશું જેનાથી તમે રાજી થશો] ... .

#2 نگاه‌های انتظارآمیز تو را به‌سوی آسمان [برای تعیین قبله‌ی نهایی] می‌بینیم We see you turning your face expectantly toward the heavens અમે તમારી આતુર નજરોને આકાશ તરફ [આખરી કિબ્લા નક્કી કરવા માટે] જોઈએ છીએ

العسکری (علیه السلام) Imam Askari (peace be upon him) ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ)

وَ ذَلِکَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لَمَّا کَانَ بِمَکَّهًَْ أَمَرَهُ اللَّهُ تَعَالَی أَنْ یَتَوَجَّهَ نَحْوَ الْبَیْتِ الْمُقَدَّسِ فِی صَلَاتِهِ وَ یَجْعَلَ الْکَعْبَهًَْ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهَا إِذَا أَمْکَنَ وَ إِذَا لَمْ یَتَمَکَّنْ اسْتَقْبَلَ الْبَیْتَ الْمُقَدَّسَ کَیْفَ کَانَ فَکَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَفْعَلُ ذَلِکَ طُولَ مُقَامِهِ بِهَا ثَلَاثَ عَشْرَهًَْ سَنَهًًْ فَلَمَّا کَانَ بِالْمَدِینَهًِْ وَ کَانَ مُتَعَبِّداً بِاسْتِقْبَالِ بَیْتِ الْمَقْدِسِ اسْتَقْبَلَهُ وَ انْحَرَفَ عَنِ الْکَعْبَهًِْ سَبْعَهًَْ عَشَرَ شَهْراً أَوْ سِتَّهًَْ عَشَرَ شَهْراً وَ جَعَلَ قَوْمٌ مِنْ مَرَدَهًِْ الْیَهُودِ یَقُولُونَ وَ اللَّهِ مَا دَرَی محمد (صلی الله علیه و آله) کَیْفَ صَلَّی حَتَّی صَارَ یَتَوَجَّهُ إِلَی قِبْلَتِنَا وَ یَأْخُذُ فِی صَلَاتِهِ بِهُدَانَا وَ نُسُکِنَا فَاشْتَدَّ ذَلِکَ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لِمَا اتَّصَلَ بِهِ عَنْهُمْ وَ کَرِهَ قِبْلَتَهُمْ وَ أَحَبَّ الْکَعْبَهًَْ فَجَاءَهُ جَبْرَئِیلُ (علیه السلام) فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): یَا جَبْرَئِیلُ! لَوَدِدْتُ لَوْ صَرَفَنِیَ اللَّهُ تَعَالَی عَنْ بَیْتِ الْمَقْدِسِ إِلَی الْکَعْبَهًِْ فَقَدْ تَأَذَّیْتُ بِمَا یَتَّصِلُ بِی مِنْ قِبَلِ الْیَهُودِ مِنْ قِبْلَتِهِمْ. فَقَالَ جَبْرَئِیلُ: فَاسْأَلْ رَبَّکَ أَنْ یُحَوِّلَکَ إِلَیْهَا فَإِنَّهُ لَا یَرُدُّکَ عَنْ طَلِبَتِکَ وَ لَا یُخَیِّبُکَ مِنْ بُغْیَتِکَ فَلَمَّا اسْتَتَمَّ دُعَاؤُهُ صَعِدَ جَبْرَئِیلُ ثُمَّ عَادَ مِنْ سَاعَتِهِ فَقَالَ: اقْرَأْ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ الْآیَاتِ.

امام عسکری (علیه السلام) خداوند به حضرت رسول (زمانی‌که در مکّه بود، امر فرمود که رو به‌سوی بیت‌المقدّس نمازگزارد و حتّی‌الامکان کعبه را بین خود و بیت‌المقدّس قراردهد و چنانکه امکان آن فراهم نباشد به سمت بیت‌المقدّس نمازگزارد؛ همان‌گونه که بود. رسول‌خدا (در طول سیزده سالی که در مکّه حضور داشت، چنان می‌کرد. ولی پس از ورود به مدینه حدود هفده یا شانزده ماه مجبور بود جهت عبادت خود را از خانه‌ی کعبه به‌سوی بیت‌المقدّس منحرف گرداند. جمعی از عاصیان یهودی می‌گفتند: «به خدا سوگند! محمّد (ندانست که چگونه نماز بخواند و به‌همین خاطر به‌سوی قبله‌ی ما و با بهره‌گیری از راه و روش ما نمازش را به جای آورد». و این برای پیامبر (سنگین و سخت بود که به این سبب به یهود وابسته شود و [نیز] قبله‌شان را نمی‌پسندید و کعبه را دوست می‌داشت. پس چون جبرئیل (علیه السلام) نزد ایشان آمد، حضرت‌رسول (به او فرمود: «ای جبرئیل (علیه السلام)! حقیقتاً من دوست دارم که خداوند مرا از بیت‌المقدّس به‌سوی کعبه بازگرداند و اینکه من به قبله‌ی یهود نماز گزارم، مرا می‌آزارد». پس جبرئیل (علیه السلام) به پیامبر (گفت: «از خداوند تحوّل به‌سوی کعبه را تقاضا کن که او خواسته‌ی تو را رد نکرده و تو را از رسیدن به آرزویت محروم نمی‌گرداند». جبرئیل (علیه السلام) پس از اتمام دعای حضرت، به آسمان صعود کرد و پس از گذشت ساعتی بازگشت و فرمود: ای محمّد (! قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ ...

Imam al-Askari (peace be upon him): Allah commanded the Messenger (peace be upon him and his family) — when he was in Mecca — to face Bayt al-Muqaddas in his prayer, and to place the Ka'bah between himself and Bayt al-Muqaddas whenever possible; and when that was not possible, to pray towards Bayt al-Muqaddas however it might be. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) did that throughout the thirteen years he was present in Mecca. But after his entry into Medina, for about seventeen or sixteen months he was obliged — for the sake of his worship — to turn away from the Ka'bah towards Bayt al-Muqaddas. A group of the rebellious Jews said: 'By Allah! Muhammad (peace be upon him and his family) did not know how to pray, and for that reason he performs his prayer towards our qiblah and following our way and practice.' This weighed heavily upon the Prophet (peace be upon him and his family), that he should be associated with the Jews on this account; and [furthermore] he did not like their qiblah and loved the Ka'bah. So when Jibra'il (peace be upon him) came to him, the Messenger (peace be upon him and his family) said to him: 'O Jibra'il (peace be upon him)! Truly I would love that Allah turn me back from Bayt al-Muqaddas to the Ka'bah — that I pray towards the qiblah of the Jews pains me.' So Jibra'il (peace be upon him) said to the Prophet (peace be upon him and his family): 'Ask Allah for the turning towards the Ka'bah, for He will not reject your request nor deprive you of reaching your desire.' Jibra'il (peace be upon him), after the completion of the Prophet's supplication, ascended to the heavens, and after the passing of an hour returned and said: O Muhammad (peace be upon him and his family)! قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ [Indeed We see the turning of your face to heaven, so We shall surely turn you to a qiblah which you shall like; turn then your face towards the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your face towards it] ...

ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહે રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને — જ્યારે તેઓ મક્કામાં હતા — હુકમ આપ્યો કે તેઓ પોતાની નમાઝમાં બયતુલ મુકદ્દસ તરફ મોં કરે અને શક્ય હોય તો કાબાને પોતાની અને બયતુલ મુકદ્દસની વચ્ચે રાખે, અને જ્યારે તે શક્ય ન હોય ત્યારે જેમ હોય તેમ બયતુલ મુકદ્દસ તરફ નમાઝ પઢે. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મક્કામાં તેરહ વર્ષની હાજરી દરમિયાન એમ જ કરતા હતા. પરંતુ મદીના પધાર્યા પછી લગભગ સત્તર કે સોળ મહિના સુધી ઇબાદતના હેતુસર તેઓ કાબાના ઘરથી પોતાનું મોં ફેરવીને બયતુલ મુકદ્દસ તરફ કરવા મજબૂર હતા. યહૂદીઓમાંથી કેટલાક વિદ્રોહીઓ કહેતા: 'અલ્લાહની કસમ! મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) જાણતા ન હતા કે કઈ રીતે નમાઝ પઢવી, અને એ જ કારણે અમારા કિબ્લા તરફ અને અમારી રીત-રસમનો ઉપયોગ કરીને પોતાની નમાઝ પઢે છે.' આ વાત પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) માટે ભારે અને કઠિન હતી કે આ કારણે તેઓ યહૂદીઓ સાથે જોડાઈ જાય, અને [ઉપરાંત] તેમના કિબ્લાને પસંદ કરતા ન હતા અને કાબાને ચાહતા હતા. પછી જ્યારે જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ) તેમની પાસે આવ્યા, ત્યારે રસૂલે તેમને ફરમાવ્યું: 'ઓ જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ)! ખરેખર હું ઇચ્છું છું કે અલ્લાહ મને બયતુલ મુકદ્દસથી કાબા તરફ પાછો ફેરવે, અને હું યહૂદીઓના કિબ્લા તરફ નમાઝ પઢું છું તે મને દુ:ખ પહોંચાડે છે.' પછી જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ)એ પયગંબરને કહ્યું: 'અલ્લાહ પાસે કાબા તરફ ફેરવવાની અરજી કરો, કારણ કે તે તમારી માંગણીને પાછી ઠેલશે નહીં અને તમને તમારી ઇચ્છા સુધી પહોંચવાથી વંચિત નહીં કરે.' જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ) હઝરતની દુઆ પૂરી થયા પછી આસમાન ઉપર ગયા અને એક ઘડી પસાર થયા બાદ પાછા આવીને ફરમાવ્યું: ઓ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ [ખરેખર અમે તમારા ચહેરાને આસમાન તરફ ફરતો જોઈ રહ્યા છીએ, તો ચોક્કસ અમે તમને એવા કિબ્લા તરફ ફેરવીશું જેને તમે પસંદ કરશો; તો પોતાનો ચહેરો મસ્જિદુલ હરામ તરફ ફેરવો, અને તમે જ્યાં પણ હો, પોતાના ચહેરાને તે તરફ ફેરવો] ...

#3 نگاه‌های انتظارآمیز تو را به‌سوی آسمان [برای تعیین قبله‌ی نهایی] می‌بینیم We see you turning your face expectantly toward the heavens અમે તમારી આતુર નજરોને આકાશ તરફ [આખરી કિબ્લા નક્કી કરવા માટે] જોઈએ છીએ

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لَمَّا بُعِثَ کَانَتِ الصَّلَاهًُْ إِلَی قِبْلَهًِْ بَیْتِ الْمَقْدِسِ سُنَّهًَْ بَنِی‌إِسْرَائِیلَ وَ قَدْ أَخْبَرَنَا اللَّهُ بِمَا قَصَّهُ فِی ذِکْرِ مُوسَی (علیه السلام) أَنْ یَجْعَلَ بَیْتَهُ قِبْلَهًًْ وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ أَوْحَیْنا إِلی مُوسی وَ أَخِیهِ أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِکُما بِمِصْرَ بُیُوتاً وَ اجْعَلُوا بُیُوتَکُمْ قِبْلَهًًْ وَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فِی أَوَّلِ مَبْعَثِهِ یُصَلِّی إِلَی بَیْتِ الْمَقْدِسِ جَمِیعَ أَیَّامِ مُقَامِهِ بِمَکَّهًَْ وَ بَعْدَ هِجْرَتِهِ إِلَی الْمَدِینَهًِْ بِأَشْهُرٍ فَعَیَّرَتْهُ الْیَهُودُ وَ قَالُوا أَنْتَ تَابِعٌ لِقِبْلَتِنَا فَأَحْزَنَ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) ذَلِکَ مِنْهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی عَلَیْهِ وَ هُوَ یُقَلِّبُ وَجْهَهُ فِی السَّمَاءِ وَ یَنْتَظِرُ الْأَمْرَ قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ یَعْنِی الْیَهُودَ فِی هَذَا الْمَوْضِعِ.

امام علی (علیه السلام) زمانی‌که رسول‌خدا (مبعوث شد، نمازخواندن به‌سوی بیت‌المقدّس، سنّت یهود بود. خداوند از ماجرای موسی (علیه السلام) که خانه‌اش را قبله کرد، برای ما سخن گفته که فرموده: به موسی و برادرش وحی کردیم که برای قوم خود در مصر خانه‌هایی مهیا کنید و خانه‌های خود را عبادتگاه سازید و نمازگزارید و مؤمنان را بشارت ده. ( یونس/۸۷ ). و رسول‌خدا (در ابتدای بعثت و در تمام طول اقامتش در کعبه و پس از هجرت به مدینه چند ماهی به‌سوی بیت‌المقدّس نماز می‌گزارد. یهودیان او را سرزنش کرده و می‌گفتند: «تو به جهت قبله‌ی ما نماز می‌گزاری»! این موضوع حضرت را غمگین می‌کرد. خداوند در حالی‌که او روی به آسمان کرده و منتظر امرالهی بود، این آیه را نازل کرد: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ تا دیگر مردمان در اینجا یعنی یهودیان بر شما خرده نگیرند.

Imam Ali (peace be upon him): When the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) was raised as a prophet, praying towards Bayt al-Muqaddas was the sunnah of the Jews. Allah has told us about the affair of Musa (peace be upon him), who made his house a qiblah, saying: 'We revealed to Musa and his brother: prepare houses for your people in Egypt, and make your houses places of worship and pray, and give glad tidings to the believers.' (Yunus/87). And the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), at the beginning of his mission and throughout the whole of his stay at the Ka'bah, and for some months after the migration to Medina, prayed towards Bayt al-Muqaddas. The Jews reproached him and said: 'You are praying towards our qiblah'! This grieved the Prophet. Allah, while he had turned his face towards the sky awaiting the divine command, revealed this verse: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ [Indeed We see the turning of your face to heaven, so We shall surely turn you to a qiblah which you shall like; turn then your face towards the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your face towards it] — so that people, meaning here the Jews, may no longer find fault with you.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને પયગંબરીથી નવાજવામાં આવ્યા, ત્યારે બયતુલ મુકદ્દસ તરફ નમાઝ પઢવી એ યહૂદીઓની સુન્નત હતી. અલ્લાહે અમને મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની હકીકત જણાવી છે, જેમણે પોતાના ઘરને કિબ્લા બનાવ્યું, ફરમાવ્યું: 'અમે મૂસા અને તેમના ભાઈને વહી કરી કે પોતાના કૌમ માટે મિસરમાં ઘરો તૈયાર કરો અને પોતાના ઘરોને ઇબાદતગાહ બનાવો અને નમાઝ પઢો અને મોમિનોને ખુશખબરી આપો.' (યૂનુસ/૮૭). અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) બેઅસતની શરૂઆતમાં અને કાબામાં પોતાની આખી હાજરી દરમિયાન અને મદીના હિજરત પછી કેટલાક મહિનાઓ સુધી બયતુલ મુકદ્દસ તરફ નમાઝ પઢતા હતા. યહૂદીઓ તેમને મહેણું મારીને કહેતા: 'તમે અમારા કિબ્લા તરફ નમાઝ પઢો છો'! આ બાબત હઝરતને ગમગીન કરતી હતી. અલ્લાહે — જ્યારે તેઓ પોતાનો ચહેરો આસમાન તરફ ફેરવીને અલ્લાહી હુકમની રાહ જોઈ રહ્યા હતા — આ આયત નાઝિલ કરી: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ [ખરેખર અમે તમારા ચહેરાને આસમાન તરફ ફરતો જોઈ રહ્યા છીએ, તો ચોક્કસ અમે તમને એવા કિબ્લા તરફ ફેરવીશું જેને તમે પસંદ કરશો; તો પોતાનો ચહેરો મસ્જિદુલ હરામ તરફ ફેરવો, અને તમે જ્યાં પણ હો, પોતાના ચહેરાને તે તરફ ફેરવો] જેથી અહીં એટલે કે યહૂદીઓ, હવે તમારા પર વાંધો ન ઉઠાવે.

#4 نگاه‌های انتظارآمیز تو را به‌سوی آسمان [برای تعیین قبله‌ی نهایی] می‌بینیم We see you turning your face expectantly toward the heavens અમે તમારી આતુર નજરોને આકાશ તરફ [આખરી કિબ્લા નક્કી કરવા માટે] જોઈએ છીએ

علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

سَیَقُولُ السُّفَهاءُ مِنَ النَّاسِ ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِی کانُوا عَلَیْها فَإِنَّ هَذِهِ الْآیَهًَْ مُتَقَدِّمَهًٌْ عَلَی قَوْلِهِ قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها وَ إِنَّهُ نَزَلَ أَوَّلًا قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ ثُمَّ نَزَلَ سَیَقُولُ السُّفَهاءُ الْآیَهًَْ وَ ذَلِکَ أَنَّ الْیَهُودَ کَانُوا یُعَیِّرُونَ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ یَقُولُونَ لَهُ أَنْتَ تَابِعٌ لَنَا تُصَلِّی إِلَی قِبْلَتِنَا فَاغْتَمَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنْ ذَلِکَ غَمّاً شَدِیداً وَ خَرَجَ فِی جَوْفِ اللَّیْلِ یَنْظُرُ فِی آفَاقِ السَّمَاءِ وَ یَنْتَظِرُ أَمْرَ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فِی ذَلِکَ فَلَمَّا أَصْبَحَ وَ حَضَرَتْ صَلَاهًُْ الظُّهْرِ وَ کَانَ فِی مَسْجِدِ بَنِی سَالِمٍ قَدْ صَلَّی بِهِمُ الظُّهْرَ رَکْعَتَیْنِ فَنَزَلَ عَلَیْهِ جَبْرَئِیلُ (علیه السلام) فَأَخَذَ بِعَضُدَیْهِ فَحَوَّلَهُ إِلَی الْکَعْبَهًِْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْهِ قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ فَصَلَّی رَکْعَتَیْنِ إِلَی بَیْتِ الْمَقْدِسِ وَ رَکْعَتَیْنِ إِلَی الْکَعْبَهًِْ.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) این آیه: به زودی مردم سبک‌مغز می‌گویند: «چه چیز آنها (مسلمانان) را، از قبله‌ای که بر آن بودند، بازگردانید؟! ( بقره/۱۴۲ ) بر آیه‌ی ذیل مقدّم است: نگاه‌های انتظارآمیز تو را به‌سوی آسمان [برای تعیین قبله‌ی نهایی] می‌بینیم! اکنون تو را به‌سوی قبله‌ای که از آن خشنود باشی، باز می‌گردانیم. پس همانا خداوند ابتدا آیه‌ی: نگاه‌های انتظارآمیز تو را به‌سوی آسمان [برای تعیین قبله‌ی نهایی] می‌بینیم! اکنون تو را به‌سوی قبله‌ای که از آن خشنود باشی، باز می‌گردانیم را نازل کرد، سپس آیه: به زودی مردم سبک‌مغز می‌گویند: «چه چیز آنها (مسلمانان) را، از قبله‌ای که بر آن بودند، بازگردانید؟! ( بقره/۱۴۲ ) را نازل نمود. و آن بدان جهت است که یهودیان رسول‌خدا (را سرزنش می‌کردند که «تو از ما تبعیت می‌کنی و به‌سوی قبله‌ی ما نماز می‌خوانی». پس رسول‌خدا (بسیار غمگین شد؛ نیمه شب برخاست و در انتظار فرمان الهی دراین‌باره به آسمان چشم دوخت. پس هنگامی‌که صبح شد و حضرت برای نماز ظهر در مسجد بنی‌سالم حاضر شد، دو رکعت نماز ظهر را خواند که جبرئیل (علیه السلام) نازل شد و بازوانش را گرفته و به‌سوی کعبه برگرداند. پس خداوند بر او این آیه را نازل کرد: نگاه‌های انتظارآمیز تو را به‌سوی آسمان [برای تعیین قبله‌ی نهایی] می‌بینیم! اکنون تو را به‌سوی قبله‌ای که از آن خشنود باشی، باز می‌گردانیم. پس روی خود را به سوی مسجد الحرام کن. پس دو رکعت به جهت بیت‌المقدّس و دو رکعت به جهت کعبه خواند.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): This verse: "Soon the foolish among the people will say: 'What has turned them (the Muslims) away from the qiblah on which they were?'" (al-Baqara/142) comes before the following verse: "Indeed We see the turning of your face towards the sky [for the appointment of the final qiblah]! Now We shall turn you towards a qiblah with which you shall be pleased." For Allah first revealed the verse: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها [Indeed We see the turning of your face towards the sky! Now We shall turn you towards a qiblah with which you shall be pleased], then He revealed the verse: سَیَقُولُ السُّفَهاءُ [Soon the foolish will say] (al-Baqara/142). And that was because the Jews used to reproach the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and say to him: "You are a follower of ours; you pray towards our qiblah." So the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) became greatly grieved by this. He rose in the middle of the night and fixed his eyes on the sky, awaiting the divine command concerning this matter. When morning came and the Prophet was present for the noon prayer in the Masjid of Banu Salim, he had prayed two rak'ahs of the noon prayer when Jibra'il (peace be upon him) descended, took hold of his upper arms, and turned him towards the Ka'bah. Then Allah revealed to him this verse: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ [Indeed We see the turning of your face towards the sky! Now We shall turn you towards a qiblah with which you shall be pleased. So turn your face towards the Sacred Mosque]. So he prayed two rak'ahs towards Bayt al-Maqdis and two rak'ahs towards the Ka'bah.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): આ આયત: "જલ્દી જ મૂર્ખ લોકો કહેશે: 'એમને (મુસલમાનોને) એ કિબ્લાથી કોણે ફેરવ્યા જેના પર તેઓ હતા?'" (બકરહ/૧૪૨) નીચેની આયત પર અગ્રગણ્ય છે: "અમે તમારી આકાશ તરફની ઇંતેઝારભરી નજરો [આખરી કિબ્લા નક્કી કરવા માટે] જોઈ રહ્યા છીએ! હવે અમે તમને એવા કિબ્લા તરફ ફેરવીશું જેનાથી તમે ખુશ થશો." કારણ કે ખરેખર અલ્લાહે પહેલા આ આયત નાઝિલ કરી: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها [અમે તમારી આકાશ તરફની ઇંતેઝારભરી નજરો જોઈ રહ્યા છીએ! હવે અમે તમને એવા કિબ્લા તરફ ફેરવીશું જેનાથી તમે ખુશ થશો], પછી આ આયત નાઝિલ કરી: سَیَقُولُ السُّفَهاءُ [જલ્દી જ મૂર્ખ લોકો કહેશે] (બકરહ/૧૪૨). અને એ એટલા માટે હતું કે યહૂદીઓ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને મેણાં મારતા હતા કે "તમે અમારું અનુસરણ કરો છો અને અમારા કિબ્લા તરફ નમાઝ પઢો છો." તેથી અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) આનાથી ખૂબ ગમગીન થયા; અડધી રાત્રે ઊઠ્યા અને આ બાબતમાં ઇલાહી હુકમની રાહ જોતાં આકાશ તરફ નજર જોડી. પછી જ્યારે સવાર થઈ અને હઝરત ઝોહરની નમાઝ માટે બની સાલિમની મસ્જિદમાં હાજર થયા, ઝોહરની બે રકઅત નમાઝ પઢી કે જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ) નાઝિલ થયા અને તેમના બાહુઓને પકડીને કાબા તરફ ફેરવ્યા. પછી અલ્લાહે તેમના પર આ આયત નાઝિલ કરી: قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ [અમે તમારી આકાશ તરફની ઇંતેઝારભરી નજરો જોઈ રહ્યા છીએ! હવે અમે તમને એવા કિબ્લા તરફ ફેરવીશું જેનાથી તમે ખુશ થશો. તો તમારો ચહેરો મસ્જિદુલ હરામ તરફ ફેરવો]. પછી બે રકઅત બૈતુલ મુકદ્દસ તરફ અને બે રકઅત કાબા તરફ પઢી.

#5 پس روی خود را به‌سوی مسجدالحرام کن. و هرجا باشید، روی خود را به‌سوی آن بگردانید So turn your face toward the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces toward it તો પોતાનું મુખ મસ્જિદુલ હરામ તરફ કરો. અને જ્યાં પણ હો, પોતાના મુખને તેની તરફ ફેરવો

فِی قَوْلِهِ تَعَالَی فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ قَالَ مَعْنَی شَطْرِهِ نَحْوُهُ إِنْ کَانَ مَرْئِیّاً وَ بِالدَّلَائِلِ وَ الْأَعْلَامِ إِنْ کَانَ مَحْجُوباً فَلَوْ عُلِمَتِ الْقِبْلَهًُْ لَوَجَبَ اسْتِقْبَالُهَا وَ التَّوَلِّی وَ التَّوَجُّهُ إِلَیْهَا وَ لَوْ لَمْ یَکُنِ الدَّلِیلُ عَلَیْهَا مَوْجُوداً حَتَّی تَسْتَوِیَ الْجِهَاتُ کُلُّهَا فَلَهُ حِینَئِذٍ أَنْ یُصَلِّیَ بِاجْتِهَادِهِ حَیْثُ أَحَبَّ وَ اخْتَارَ حَتَّی یَکُونَ عَلَی یَقِینٍ مِنَ الدَّلَالَاتِ الْمَنْصُوبَهًِْ وَ الْعَلَامَاتِ الْمَبْثُوثَهًِْ فَإِنْ مَالَ عَنْ هَذَا التَّوَجُّهِ مَعَ مَا ذَکَرْنَا حَتَّی یَجْعَلَ الشَّرْقَ غَرْباً وَ الْغَرْبَ شَرْقاً زَالَ مَعْنَی اجْتِهَادِهِ وَ فَسَدَ حَالُ اعْتِقَادِهِ قَالَ وَ قَدْ جَاءَ عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) خَبَرٌ مَنْصُوصٌ مُجْمَعٌ عَلَیْهِ أَنَّ الْأَدِلَّهًَْ الْمَنْصُوبَهًَْ عَلَی بَیْتِ اللَّهِ الْحَرَامِ لَا تَذْهَبُ بِکُلِّیَّتِهَا حَادِثَهًٌْ مِنَ الْحَوَادِثِ مَنّاً مِنَ اللَّهِ تَعَالَی عَلَی عِبَادِهِ فِی إِقَامَهًِْ مَا افْتَرَضَ عَلَیْهِمْ.

امام علی (علیه السلام) درباره‌ی آیه‌ی فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ می‌گوید: «شطره» درباره‌ی چیزهایی که قابل رؤیت باشد، «به‌سوی آن» [معنی می‌دهد] و در مورد چیزهای غیر قابل رؤیت «دلالت و نشانه‌ی آن» معنی می‌دهد و اگر جهت قبله را دانستی باید به همان جهت روی کنی و اگر رهنمودی بر جهت صحیح قبله وجود نداشت به‌طوری‌که دلالت بر قبله‌بودن همه‌ی جهات برابر بود پس باید در این هنگام با تلاش خود هر سمتی را که پسندیدی و انتخاب کردی، برگزینی تا اینکه با دلایل نصب‌شده و نشانه‌های پراکنده برآن یقین حاصل شود، امّا اگر از این رونمودن طبق آنچه گفتیم، منحرف شود به نحوی که شرق را غرب و غرب را شرق کند (جهات را به‌هم بزند) تلاش او بی‌اثر و اعتقادش بی‌ثمر خواهدبود و در حدیثی مخصوص از پیامبر (آمده که بر حجّت آن اجماع شده است و آن اینکه نشانه‌ی تشخیص جهت قبله و مسجدالحرام، همگی به واسطه‌ی یک حادثه از بین نمی‌روند و به توفیق‌الهی، برای تعیین آن همواره علامتی هست تا منّت و لطفی از جانب خدا بر بندگان باشد تا آنچه خدا بر آنان واجب نموده را انجام دهند.

Imam Ali (peace be upon him) said concerning the verse فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ [So turn your face towards the Sacred Mosque]: "Shatrahu" concerning things which are visible means "towards it," and concerning things which are not visible means "the indication and sign of it." If you know the direction of the qiblah, you must face that very direction. And if there is no indication of the correct direction of the qiblah, such that the indications for all directions being the qiblah are equal, then at that time you must, through your own effort, choose whichever direction you prefer and select, until through the erected indications and scattered signs you attain certainty. But if he deviates from this facing — after what we have said — in such a way that he makes the east the west and the west the east (confuses the directions), his effort will be ineffective and his belief fruitless. And in a specific hadith from the Prophet (peace be upon him and his family) — upon whose authority there is consensus — it has come that the signs for recognising the direction of the qiblah and the Sacred Mosque do not all disappear through a single incident. By divine grace, there is always a sign for determining it, as a favour and kindness from Allah upon His servants so that they may perform what Allah has made obligatory upon them.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) આયત فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ [તો તમારો ચહેરો મસ્જિદુલ હરામ તરફ ફેરવો] વિશે ફરમાવે છે: "શત્રહુ" જે વસ્તુઓ દેખાય તેમના વિશે "તેની તરફ" [અર્થ આપે છે] અને જે વસ્તુઓ ન દેખાય તેમના વિશે "તેની દલાલત અને નિશાની" અર્થ આપે છે. અને જો તમે કિબ્લાની દિશા જાણો છો તો તે જ દિશા તરફ મુખ કરવું જોઈએ, અને જો કિબ્લાની સાચી દિશા પર કોઈ માર્ગદર્શન ન હોય એવી રીતે કે બધી દિશાઓ કિબ્લા હોવાની દલાલત સમાન હોય, તો આ સમયે પોતાના પ્રયત્નથી જે દિશા પસંદ કરો અને પસંદ કરો તે પસંદ કરવી જોઈએ, ત્યાં સુધી કે સ્થાપિત દલીલો અને વિખરાયેલી નિશાનીઓથી તેના પર યકીન હાસિલ થાય. પરંતુ જો આપણે જે કહ્યું તે મુજબ આ મુખ કરવાથી એવી રીતે વિચલિત થાય કે પૂર્વને પશ્ચિમ અને પશ્ચિમને પૂર્વ કરી નાખે (દિશાઓને ગોટાળે ચઢાવી દે) તો તેનો પ્રયત્ન નિષ્ફળ અને તેનું અકીદો નિરર્થક હશે. અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તરફથી એક ખાસ હદીસમાં આવ્યું છે જેની હુજ્જત પર ઇજમાઅ છે, અને તે એ કે કિબ્લા અને મસ્જિદુલ હરામની દિશા ઓળખવાની નિશાનીઓ, બધીયે એક જ ઘટનાથી નષ્ટ થતી નથી અને ઇલાહી તૌફીકથી તેને નક્કી કરવા માટે હંમેશા કોઈ નિશાની હોય છે, જેથી બંદાઓ પર અલ્લાહ તરફથી અહેસાન અને લુત્ફ હોય કે અલ્લાહે તેમના પર જે વાજિબ કર્યું છે તે અંજામ આપે.

#6 پس روی خود را به‌سوی مسجدالحرام کن. و هرجا باشید، روی خود را به‌سوی آن بگردانید So turn your face toward the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces toward it તો પોતાનું મુખ મસ્જિદુલ હરામ તરફ કરો. અને જ્યાં પણ હો, પોતાના મુખને તેની તરફ ફેરવો

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

إِذَا اسْتَقْبَلْتَ الْقِبْلَهًَْ بِوَجْهِکَ فَلَا تُقَلِّبْ وَجْهَکَ عَنِ الْقِبْلَهًِْ فَتَفْسُدَ صَلَاتُکَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَالَ لِنَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) فِی الْفَرِیضَهًِْ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ وَ اخْشَعْ بِبَصَرِکَ وَ لَا تَرْفَعْهُ إِلَی السَّمَاءِ وَ لْیَکُنْ حِذَاءَ وَجْهِکَ فِی مَوْضِعِ سُجُودِکَ.

امام باقر (علیه السلام) در حال نماز روی خود را از جانب قبله نچرخان که نمازت فاسد (باطل) می‌شود؛ چرا که خداوند عزّوجلّ درباره‌ی نماز فریضه می‌گوید: فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ در حال نماز، چشم خود را فرو بخوابان و به سوی آسمان نظر نیفکن. محلّ نظر تو فقط در برابر صورتت و در جایگاه سجده‌ات باشد.

Imam Baqir (peace be upon him): While in prayer, do not turn your face away from the direction of the qiblah, for your prayer will become invalid, since Allah, the Mighty and Majestic, has said to His Prophet (peace be upon him and his family) concerning the obligatory prayer: فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ [So turn your face towards the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces towards it]. During the prayer, lower your gaze and do not raise it towards the sky. Your point of gaze should only be before your face, at the place of your prostration.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): નમાઝની હાલતમાં તમારો ચહેરો કિબ્લાની બાજુથી ન ફેરવો, કારણ કે તમારી નમાઝ ફાસિદ (બાતિલ) થઈ જશે; કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરીઝા નમાઝ વિશે ફરમાવે છે: فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ [તો તમારો ચહેરો મસ્જિદુલ હરામ તરફ ફેરવો, અને તમે જ્યાં પણ હો, તમારા ચહેરાઓ તેની તરફ ફેરવો]. નમાઝની હાલતમાં તમારી આંખને નીચી રાખો અને આકાશ તરફ નજર ન ઉઠાવો. તમારી નજરનું સ્થળ ફક્ત તમારા ચહેરાની સામે અને તમારા સિજદાના સ્થળ પર હોવું જોઈએ.

#7 پس روی خود را به‌سوی مسجدالحرام کن. و هرجا باشید، روی خود را به‌سوی آن بگردانید So turn your face toward the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces toward it તો પોતાનું મુખ મસ્જિદુલ હરામ તરફ કરો. અને જ્યાં પણ હો, પોતાના મુખને તેની તરફ ફેરવો

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَن علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) وَ لِلهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ قَالَ الْعَالِمُ (علیه السلام) فَإِنَّهَا نَزَلَتْ فِی صَلَاهًِْ النَّافِلَهًِْ فَصَلِّهَا حَیْثُ تَوَجَّهْتَ إِذَا کُنْتَ فِی سَفَرٍ وَ أَمَّا الْفَرَائِضُ فَقَوْلُهُ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ یَعْنِی الْفَرَائِضَ لَا یُصَلِّیهَا إِلَّا إِلَی الْقِبْلَهًِْ.

امام رضا (علیه السلام) از علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) نقل شده است: وَ لِلهِ المَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَیْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ الله؛ مشرق و مغرب، از آن خداست! و به هر سو رو کنید، خدا آنجاست. ( بقره/۱۱۵ ) امام (علیه السلام) فرمود: «این آیه درباره‌ی نماز نافله صادق است که اگر در سفر بودی به هرجهت که نافله‌ات را خواندی پذیرفته است و امّا در باب نمازهای واجب این سخن پروردگار صدق می‌کند که فرمود: وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ یعنی نماز واجب را فقط به‌سوی قبله به جای آورید.

Imam Rida (peace be upon him), narrated from Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): وَ لِلهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَیْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ الله [And to Allah belong the east and the west; so wherever you turn, there is the face of Allah] (Baqara/115). The Imam (peace be upon him) said: "This verse holds true concerning the supererogatory prayer (nafilah), so that if you are on a journey, in whatever direction you offer your nafilah it is accepted. But concerning the obligatory prayers, this word of the Lord holds true, where He said: وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ [And wherever you are, turn your faces towards it] — meaning, perform the obligatory prayer only towards the qiblah."

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ), અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ)થી નકલ થયું છે: وَ لِلهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَیْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ الله [પૂર્વ અને પશ્ચિમ અલ્લાહના જ છે! અને તમે જે તરફ પણ મોં કરો, ત્યાં અલ્લાહ છે] (બકરહ/૧૧૫). ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "આ આયત નાફિલહ નમાઝ વિશે સાચી છે કે જો તમે સફરમાં હો તો જે દિશામાં નાફિલહ પઢો તે કબૂલ છે. પરંતુ વાજિબ નમાઝો બાબતે પરવરદિગારનું આ કથન સાચું છે, જ્યાં તેમણે ફરમાવ્યું: وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ [અને તમે જ્યાં પણ હો, તમારા મોં તેની તરફ ફેરવો] — એટલે કે વાજિબ નમાઝ ફક્ત કિબ્લા તરફ જ અદા કરો."

#8 پس روی خود را به‌سوی مسجدالحرام کن. و هرجا باشید، روی خود را به‌سوی آن بگردانید So turn your face toward the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces toward it તો પોતાનું મુખ મસ્જિદુલ હરામ તરફ કરો. અને જ્યાં પણ હો, પોતાના મુખને તેની તરફ ફેરવો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَن زُرَارَه قَالَ قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام): الصَّلَاهًُْ فِی السَّفَرِ وَ الْمَحْمِلِ سَوَاءٌ؟ قَالَ: النَّافِلَهًُْ کُلُّهَا سَوَاءٌ تُومِی إِیمَاءً أَیْنَمَا تَوَجَّهَتْ دَابَّتُکَ وَ سَفِینَتُکَ وَ الْفَرِیضَهًُْ تَنْزِلُ لَهَا عَنِ الْمَحْمِلِ إِلَی الْأَرْضِ إِلَّا مِنْ خَوْفٍ فَإِنْ خِفْتَ أَوْمَأْتَ وَ أَمَّا السَّفِینَهًُْ فَصَلِّ فِیهَا قَائِماً وَ تَوَخَّ الْقِبْلَهًَْ بِجُهْدِکَ فَإِنَّ نُوحاً قَدْ صَلَّی الْفَرِیضَهًَْ فِیهَا قَائِماً مُتَوَجِّهاً إِلَی الْقِبْلَهًِْ وَ هِیَ مُطْبِقَهًٌْ عَلَیْهِمْ. قَالَ قُلْتُ: وَ مَا کَانَ عِلْمُهُ بِالْقِبْلَهًِْ فَیَتَوَجَّهَهَا وَ هِیَ مُطْبِقَهًٌْ عَلَیْهِمْ؟ قَالَ: کَانَ جَبْرَئِیلُ یُقَوِّمُهُ نَحْوَهَا. قَالَ قُلْتُ: فَأَتَوَجَّهُ نَحْوَهَا فِی کُلِّ تَکْبِیرَهًٍْ. قَالَ: أَمَّا فِی النَّافِلَهًِْ فَلَا إِنَّ مَا تُکَبِّرُ فِی النَّافِلَهًِْ عَلَی غَیْرِ الْقِبْلَهًِْ أَکْثَرُ ثُمَّ قَالَ کُلُّ ذَلِکَ قِبْلَهًٌْ لِلْمُتَنَفِّلِ إِنَّهُ قَالَ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ یَعْنِی فِی الْفَرِیضَهًِْ وَ قَالَ فِی النَّافِلَهًِْ فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ إِنَّ اللهَ واسِعٌ عَلِیمٌ.

امام صادق (علیه السلام) زراره گوید: به امام (علیه السلام) گفتم: «آیا نماز در مسافرت و یا سواره بر مرکب و محمل به یک صورت ادا می‌شود و از این نظر یکسان هستند»؟ حضرت فرمود: «اداء نمازهای مستحبّی همه به یک صورت است؛ به هرجهتی که مرکب و یا کشتی تو حرکت کند، تو می‌توانی با اشاره نمازت را بخوانی و امّا در نمازهای واجب از مرکبت پیاده شو؛ مگر اینکه از ترس جانت نتوانی از مرکب پیاده شوی. و امّا در داخل کشتی ایستاده نماز را به‌جای آور و با تلاش خویش قبله را بیاب و به آن روکن. نوح (علیه السلام) در کشتی نماز واجب را به‌سوی قبله و به حالت ایستاده به‌جای آورد؛ در حالی‌که جهت قبله بر جهت ایشان منطبق بود». پرسیدم: «نوح (علیه السلام) چگونه جهت قبله را دانست و به‌سوی آن نماز گزارد در حالی‌که جهتش با قبله منطبق بود»؟ فرمود: «جبرئیل (علیه السلام) او را به‌سوی قبله نگاه می‌داشت.» گفتم: «پس در هر تکبیری به‌سوی قبله رو می‌کنم». حضرت فرمود: «امّا در نمازهای مستحبّی چنین نیست؛ که در نوافل می‌توان، بیشتر اوقات بدون توجّه به قبله تکبیر گفت». سپس فرمود: «تمام جهات برای کسی‌که نافله می‌خواند، قبله است زیرا خداوند فرمود: و هر جا باشید، روی خود را به سوی آن بگردانید! که این مختص نماز واجب است و در خصوص نمازهای مستحبّی فرمود: و به هر سو رو کنید، خدا آنجاست! خداوند بی‌نیاز و داناست! ( بقره/۱۱۵ )

Imam Sadiq (peace be upon him): Zurarah said: I said to the Imam (peace be upon him): "Is the prayer during travel and while mounted on a riding animal or in a litter performed in one manner, and are they equal in this respect?" He said: "The performance of all recommended (mustahabb) prayers is in one manner; in whichever direction your mount or your ship moves, you may perform your prayer by gesture. But as for the obligatory prayers, dismount from your mount, unless out of fear for your life you are unable to dismount. And inside a ship, perform the prayer standing, and strive to find the qiblah and face it. Nuh (peace be upon him) performed the obligatory prayer in the ship facing the qiblah while standing, when the direction of the qiblah was covered from them." I asked: "How did Nuh (peace be upon him) know the direction of the qiblah and pray towards it while it was covered from them?" He said: "Jibra'il (peace be upon him) would keep him facing the qiblah." I said: "So in every takbir I turn towards the qiblah?" The Imam said: "But in the recommended prayers it is not so; in the nawafil (supererogatory prayers) one may most of the time say the takbir without facing the qiblah." Then he said: "All directions are the qiblah for the one who prays a nafilah, because Allah said: 'And wherever you are, turn your faces towards it!' — this is specific to the obligatory prayer; and regarding the recommended prayers He said: 'And to whichever direction you turn, there is the face of Allah! Indeed Allah is All-Sufficient, All-Knowing!' (Al-Baqara/115)"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઝુરારહ કહે છે: મેં ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછ્યું: "શું મુસાફરીમાં અથવા સવારી અને મહમલ પર નમાઝ એક જ રીતે અદા થાય છે અને આ દૃષ્ટિએ સમાન છે?" હઝરતે ફરમાવ્યું: "મુસ્તહબ નમાઝો બધી એક જ રીતે અદા થાય છે; તમારી સવારી અથવા વહાણ જે તરફ ચાલે, તમે ઇશારાથી નમાઝ પઢી શકો છો. પરંતુ વાજિબ નમાઝોમાં તમારી સવારી પરથી ઉતરો; સિવાય કે જાનના ભયના કારણે ઉતરી ન શકો. અને વહાણમાં ઊભા રહીને નમાઝ અદા કરો અને પોતાના પ્રયત્નથી કિબ્લા શોધો અને તેની તરફ મુખ કરો. નૂહ (અલયહિસ્સલામ)એ વહાણમાં વાજિબ નમાઝ કિબ્લા તરફ ઊભા રહીને અદા કરી હતી; જ્યારે કિબ્લાની દિશા તેમના પર ઢંકાયેલી હતી." મેં પૂછ્યું: "નૂહ (અલયહિસ્સલામ)એ કિબ્લાની દિશા કેવી રીતે જાણી અને તેની તરફ નમાઝ પઢી જ્યારે તેની દિશા ઢંકાયેલી હતી?" ફરમાવ્યું: "જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ) તેમને કિબ્લા તરફ રાખતા હતા." મેં કહ્યું: "તો હું દરેક તકબીરમાં કિબ્લા તરફ મુખ કરું?" હઝરતે ફરમાવ્યું: "મુસ્તહબ નમાઝોમાં એવું નથી; નવાફિલમાં મોટા ભાગે કિબ્લા તરફ ધ્યાન આપ્યા વગર તકબીર કહી શકાય છે." પછી ફરમાવ્યું: "જે નાફિલા પઢે છે તેના માટે તમામ દિશાઓ કિબ્લા છે, કારણ કે અલ્લાહે ફરમાવ્યું: 'અને તમે જ્યાં પણ હો, પોતાનું મુખ તેની તરફ ફેરવો!' - આ વાજિબ નમાઝ માટે ખાસ છે અને મુસ્તહબ નમાઝો વિશે ફરમાવ્યું: 'અને તમે જે તરફ પણ મુખ કરો, ત્યાં અલ્લાહ છે! અલ્લાહ બેનિયાઝ અને જ્ઞાની છે!' (બકરહ/૧૧૫)"

#9 پس روی خود را به‌سوی مسجدالحرام کن. و هرجا باشید، روی خود را به‌سوی آن بگردانید So turn your face toward the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces toward it તો પોતાનું મુખ મસ્જિદુલ હરામ તરફ કરો. અને જ્યાં પણ હો, પોતાના મુખને તેની તરફ ફેરવો

صادقین (علیه السلام) al-Sadiqayn (peace be upon them) અસ્-સાદેકૈન (અલયહેમસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ وَ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِهِ وَ أَقِیمُوا وُجُوهَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ قَالَ: مَسَاجِدُ مُحْدَثَهًٌْ فَأُمِرُوا أَنْ یُقِیمُوا وُجُوهَهُمْ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ.

امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) مساجد دیگر، جدید هستند و تازه ساخته‌شده‌اند امّا در این آیه امر شده که [مسلمانان به قدیمی‌ترین مسجد] به طرف مسجدالحرام رو کنند.

Imam Baqir (peace be upon him) and Imam Sadiq (peace be upon him): The other mosques are new and recently built, but in this verse it is commanded that [the Muslims] turn towards [the oldest mosque,] the Sacred Mosque (al-Masjid al-Haram).

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) અને ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): બીજી મસ્જિદો નવી છે અને હાલમાં જ બનાવવામાં આવી છે, પરંતુ આ આયતમાં આદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે [મુસલમાનો સૌથી જૂની મસ્જિદ] મસ્જિદુલ હરામ તરફ મુખ કરે.

#10 پس روی خود را به‌سوی مسجدالحرام کن. و هرجا باشید، روی خود را به‌سوی آن بگردانید So turn your face toward the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces toward it તો પોતાનું મુખ મસ્જિદુલ હરામ તરફ કરો. અને જ્યાં પણ હો, પોતાના મુખને તેની તરફ ફેરવો

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

رَوَی زُرَارَهًُْ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَنَّهُ قَال: لَا صَلَاهًَْ إِلَّا إِلَی الْقِبْلَهًِْ. قَالَ قُلْتُ: وَ أَیْنَ حَدُّ الْقِبْلَهًِْ؟ قَالَ: مَا بَیْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ قِبْلَهًٌْ کُلُّهُ. قَالَ قُلْتُ: فَمَنْ صَلَّی لِغَیْرِ الْقِبْلَهًِْ أَوْ فِی یَوْمِ غَیْمٍ فِی غَیْرِ الْوَقْتِ؟ قَالَ: یُعِید.

امام باقر (علیه السلام) هیچ نمازی [درست] نیست مگر آنکه رو به قبله باشد. زراره می‌گوید: «عرض کردم حدّ قبله کجاست»؟ فرمود: «فاصله‌ی میان مشرق و مغرب همگی قبله است. (کافی است قبله در روبه‌روی نمازگزار و بین دست چپ و راست او باشد)» گفت: «گفتم اگر کسی به غیر قبله نماز کند یا در روز ابری [به خاطر عدم توانایی در تشخیص وقت زوال خورشید] در غیر وقت، نماز بخواند چه صورت دارد»؟ فرمود: «باید آن نماز را اعاده کند».

Imam Baqir (peace be upon him): No prayer is [valid] except that it be towards the qiblah. Zurarah says: "I asked: 'What is the extent of the qiblah?'" He said: "The whole space between the east and the west is qiblah. (It is enough that the qiblah be in front of the one praying and between his left and right hand.)" He said: "I asked: 'What is the ruling if someone prays towards other than the qiblah, or on a cloudy day [being unable to determine the time of the sun's declination] prays outside the [proper] time?'" He said: "He must repeat that prayer."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): કોઈ નમાઝ [સાચી] નથી સિવાય કે તે કિબ્લા તરફ હોય. ઝુરારહ કહે છે: "મેં કહ્યું: કિબ્લાની હદ ક્યાં છે?" ફરમાવ્યું: "પૂર્વ અને પશ્ચિમની વચ્ચેનું અંતર બધું જ કિબ્લા છે. (એટલું પૂરતું છે કે કિબ્લા નમાઝ પઢનારની સામે અને તેના ડાબા અને જમણા હાથની વચ્ચે હોય.)" તેમણે કહ્યું: "મેં કહ્યું: જો કોઈ કિબ્લા સિવાય બીજી તરફ નમાઝ પઢે અથવા વાદળછાયા દિવસે [સૂર્યના ઝવાલનો સમય ન ઓળખી શકવાના કારણે] સમય બહાર નમાઝ પઢે તો શું હુકમ છે?" ફરમાવ્યું: "તેણે તે નમાઝ ફરીથી પઢવી જોઈએ."

#11 پس روی خود را به‌سوی مسجدالحرام کن. و هرجا باشید، روی خود را به‌سوی آن بگردانید So turn your face toward the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces toward it તો પોતાનું મુખ મસ્જિદુલ હરામ તરફ કરો. અને જ્યાં પણ હો, પોતાના મુખને તેની તરફ ફેરવો

وَ احْتَجُّوا بِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ وَ هُوَ بِزَعْمِهِمْ وَجْهُ الِاجْتِهَادِ وَ غَلِطُوا فِی هَذَا التَّأْوِیلِ غَلَطاً بَیِّناً قَالُوا وَ مِنْ قَوْلِ ألرّسول مَا قَالَهُ لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَ ادَّعَوْا أَنَّهُ أَجَازَ ذَلِکَ وَ الصَّحِیحُ أَنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ لَمْ یُکَلِّفِ الْعِبَادَ اجْتِهَاداً لِأَنَّهُ قَدْ نَصَبَ لَهُمْ أَدِلَّهًًْ وَ أَقَامَ لَهُمْ أَعْلَاماً وَ أَثْبَتَ عَلَیْهِمُ الْحُجَّهًَْ فَمُحَالٌ أَنْ یَضْطَرَّهُمْ إِلَی مَا لَا یُطِیقُونَ بَعْدَ إِرْسَالِهِ إِلَیْهِمُ الرُّسُلَ بِتَفْصِیلِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ لَمْ یَتْرُکْهُمْ سُدًی وَ مَهْمَا عَجَزُوا عَنْهُ رَدُّوهُ إِلَی الرُّسُلِ وَ الْأَئِمَّهًِْ وَ هُوَ یَقُولُ ما فَرَّطْنا فِی الْکِتابِ مِنْ شَیْءٍ.

امام علی (علیه السلام) [عدّه‌ای سعی و تفحّص فراوان برای تعیین دقیق جهت قبله را واجب دانسته‌اند گرچه منجر به تحمّل سختی‌های فراوان شود] و دلیلشان احتجاج و استناد به این آیه است: و هر جا باشید، روی خود را به سوی آن بگردانید! و به نظر ایشان این آیه در باب وجوب تلاش [برای تعیین دقیق جهت قبله] است و این تفسیر، اشتباه فاحشی است، [همچنین] می‌گفتند که [دلیل دیگر در این کار این است که] پیامبر (به معاذبن‌جبل چنین فرموده‌اند [و امر به تعیین دقیق جهت قبله کرده‌اند] و ادّعا کردند که پیامبر (اجازه‌ی آن را داده است و حال اینکه خداوند سبحان بندگان را به تلاش [طاقت فرسا، جهت تعیین قبله] تکلیف نکرده است؛ چرا که او برای آن‌ها [برای تعیین جهت قبله] دلایل و نشانه‌هایی قرار داده و حجّت را بر ایشان تمام کرد. پس محال است که ایشان را پس از ارسال پیامبرانش که حلال و حرام را به طور کامل بیان کردند، به اجبار به آنچه که طاقتش را ندارند وادارد. خداوند آن‌ها را به حال خود رها نمی‌کند و ایشان را در مورد آنچه که از [حلّ و درک] آن ناتوانند به پیامبران و امامان درود خدا بر ایشان باد ارجاع می‌دهد و می‌فرماید: ما در کتاب قرآن هیچ چیزی را فروگذار نکرده‌ایم. ( انعام/۳۸ )

Imam Ali (peace be upon him): [Some have held it obligatory to strive and search extensively to determine the exact direction of the qiblah, even if it leads to enduring great hardship,] and their argument and proof is this verse: "And wherever you are, turn your faces towards it!" In their view this verse concerns the obligation of striving [to determine the exact direction of the qiblah], and this interpretation is a glaring mistake. [They also] said that [another proof for this is that] the Prophet (peace be upon him and his family) said this to Muadh ibn Jabal [and commanded him to determine the exact direction of the qiblah], and they claimed that the Prophet (peace be upon him and his family) permitted it, whereas Allah the Glorified has not obligated His servants to [exhausting] effort [to determine the qiblah]; for He has placed for them [for determining the direction of the qiblah] proofs and signs, and completed the argument upon them. So it is impossible that, after sending His messengers who explained the lawful and the unlawful in full, He would compel them to what they cannot bear. Allah does not leave them to themselves, and in whatever they are unable [to resolve and understand], He refers them to the messengers and the Imams (peace be upon them), and He says: مَا فَرَّطْنَا فِی الْکِتَابِ مِنْ شَیْءٍ [We have not neglected anything in the Book]. (Al-An'am/38)

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): [કેટલાકે કિબ્લાની ચોક્કસ દિશા નક્કી કરવા માટે વધુ પ્રયત્ન અને શોધને વાજિબ ગણી છે, ભલે તે ઘણી મુશ્કેલીઓ સહન કરવા તરફ દોરી જાય,] અને તેમની દલીલ આ આયત પર આધારિત છે: "અને તમે જ્યાં પણ હો, પોતાનો ચહેરો તેની તરફ ફેરવો!" તેમના મતે આ આયત [કિબ્લાની ચોક્કસ દિશા નક્કી કરવા માટે] પ્રયત્નની વાજિબીયત વિશે છે, અને આ તફસીર એક મોટી ભૂલ છે. [તેઓ] એ પણ કહેતા હતા કે [આ કામમાં બીજી દલીલ એ છે કે] પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ મુઆઝ બિન જબલને એમ ફરમાવ્યું છે [અને કિબ્લાની ચોક્કસ દિશા નક્કી કરવાનો હુકમ આપ્યો છે], અને દાવો કર્યો કે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ તેની પરવાનગી આપી છે, જ્યારે અલ્લાહ સુબ્હાનહુએ બંદાઓને [કિબ્લા નક્કી કરવા માટે થકવી નાખતા] પ્રયત્નનું તકલીફ (ફરજ) આપ્યું નથી; કારણ કે તેણે તેમના માટે [કિબ્લાની દિશા નક્કી કરવા માટે] દલીલો અને નિશાનીઓ મૂકી છે અને તેમના પર હુજ્જત પૂરી કરી છે. તો એ મુહાલ (અશક્ય) છે કે તે તેમના પર પોતાના પયગંબરો મોકલ્યા પછી, જેમણે હલાલ અને હરામને પૂરી રીતે બયાન કર્યું, તેમને એવી વસ્તુ પર મજબૂર કરે જેની તાકાત તેમનામાં નથી. અલ્લાહ તેમને પોતાના હાલ પર છોડતો નથી અને જે વસ્તુને તેઓ [સમજવા અને ઉકેલવા માટે] અસમર્થ છે તેમાં તેમને પયગંબરો અને ઇમામો (અલયહિમુસ્સલામ) તરફ રજૂ કરે છે અને ફરમાવે છે: مَا فَرَّطْنَا فِی الْکِتَابِ مِنْ شَیْءٍ [અમે કિતાબમાં કોઈ વસ્તુ છોડી નથી]. (અન્આમ/૩૮)

#12 پس روی خود را به‌سوی مسجدالحرام کن. و هرجا باشید، روی خود را به‌سوی آن بگردانید So turn your face toward the Sacred Mosque, and wherever you are, turn your faces toward it તો પોતાનું મુખ મસ્જિદુલ હરામ તરફ કરો. અને જ્યાં પણ હો, પોતાના મુખને તેની તરફ ફેરવો

حَوَّلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الْقِبْلَهًَْ إِلَی الْبَیْتِ الْحَرَامِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ یَعْنِی وَ لَا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَ إِلَّا فِی مَوْضِعِ وَ لَا وَ لَیْسَتْ هِیَ اسْتِثْنَاءً.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) خداوند قبله را به‌سوی مسجدالحرام تغییر داد؛ سپس گفت: و هرجا بودید، روی خود را به‌سوی آن کنید! تا مردم، جز ظالمان [که دست از لجاجت برنمی‌دارند،] دلیلی بر ضدّ شما نداشته‌باشند [زیرا از نشانه‌های پیامبر، که در کتب آسمانی پیشین آمده، این است که او، به سوی دو قبله، نماز می‌خواند]. ( بقره/۱۵۰ ) یعنی نه مردم و نه کسانی که ظلم کردند؛ «الّا» در اینجا به معنی «لا» آمده و معنی استثنا نمی‌دهد.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): Allah the Mighty and Majestic turned the qiblah towards the Sacred House; then He said: "And wherever you are, turn your faces towards it! so that people may not have any argument against you, except those of them who are unjust [who do not abandon their obstinacy]" [because one of the signs of the Prophet, mentioned in the earlier heavenly scriptures, is that he prays towards two qiblahs]. (Al-Baqarah/150) That is, neither the people nor those who did injustice; here "illa" comes in the meaning of "la" and does not give the meaning of exception.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ કિબ્લાને મસ્જિદુલ હરામ તરફ બદલ્યું; પછી ફરમાવ્યું: "અને તમે જ્યાં પણ હો, પોતાનો ચહેરો તેની તરફ ફેરવો! જેથી લોકો, ઝાલિમો સિવાય [જેઓ પોતાની હઠ છોડતા નથી,] તમારી વિરુદ્ધ કોઈ દલીલ ન રાખે" [કારણ કે પયગંબરની નિશાનીઓમાંથી, જે અગાઉના આસ્માની કિતાબોમાં આવી છે, એક એ છે કે તેઓ બે કિબ્લા તરફ નમાઝ પઢે છે]. (બકરહ/૧૫૦) એટલે કે ન લોકો અને ન એવા લોકો જેમણે ઝુલ્મ કર્યો; અહીં "ઇલ્લા" "લા" ના અર્થમાં આવ્યું છે અને અપવાદનો અર્થ આપતું નથી.