Al Baqara 2:199

#1 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

العسکری (علیه السلام) Imam Askari (peace be upon him) ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ)

ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ ارْجِعُوا مِنَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ مِنْ حَیْثُ رَجَعَ النَّاسُ مِنْ جَمْعٍ وَ النَّاسُ هَاهُنَا فِی هَذَا الْمَوْضِعِ الْحَاجُّ غَیْرُ الْحُمْسِ فَإِنَّ الْحُمْسَ کَانُوا لَا یُفِیضُونَ مِنْ جَمْعٍ.

امام عسکری (علیه السلام) [یعنی] از همان‌جایی که مردم از مشعر بازگشتند، [به‌سوی سرزمین منی] بازگردید و مراد از النَّاسُ که در اینجا ذکر شده، حاجیان غیر حُمسی است که حُمسی‌ها از محل اجتماع مردم (مشعر) باز نمی‌گردند. (به قریش حمس می‌گفتند چون در دین خود بسیار سخت‌گیر بودند و می‌گفتند ما اهل الله هستیم و لذا نباید از محدوده‌ی حرم خدا و از مشعر خارج گردیم).

Imam al-Askari (peace be upon him): [That is,] return [towards the land of Mina] from the same place from which the people returned from al-Mash'ar, and what is meant by al-Nas mentioned here is the non-Hums pilgrims, for the Hums did not return from the place of the people's gathering (al-Mash'ar). (Quraysh were called Hums because they were very strict in their religion and would say, 'We are the people of Allah, and therefore we must not leave the boundaries of Allah's Haram and al-Mash'ar.')

ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): [એટલે કે] જ્યાંથી લોકો મશ્અરથી પાછા ફર્યા ત્યાંથી જ [મિનાની ધરતી તરફ] પાછા ફરો, અને અહીં ઉલ્લેખિત النَّاسُ થી મુરાદ ગૈર-હુમ્સી હાજીઓ છે, કારણ કે હુમ્સીઓ લોકોના એકત્ર થવાની જગ્યાએ (મશ્અર) થી પાછા ફરતા ન હતા. (કુરૈશને હુમ્સ કહેવામાં આવતું હતું કારણ કે તેઓ પોતાના દીનમાં ખૂબ કઠોર હતા અને કહેતા હતા કે અમે અહલુલ્લાહ છીએ અને તેથી અમારે અલ્લાહના હરમ અને મશ્અરની હદમાંથી બહાર નીકળવું ન જોઈએ.)

#2 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

امیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

قَامَ رَجُلٌ إِلَی عَلِیٍّ (علیه السلام) فَقَالَ: یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام)! أَخْبِرْنَا عَنِ النَّاسِ وَ أَشْبَاهِ النَّاسِ وَ النَّسْنَاسِ قَالَ عَلِیٌّ (علیه السلام): یَا حَسَنُ (علیه السلام) أَجِبْهُ. قَالَ: فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ (علیه السلام): سَأَلْتَ عَنِ النَّاسِ فَرَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) النَّاسُ لِأَنَّ اللَّهَ یَقُولُ ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ نَحْنُ مِنْهُ وَ سَأَلْتَ عَنْ أَشْبَاهِ النَّاسِ فَهُمْ شِیعَتُنَا وَ هُمْ مِنَّا وَ هُمْ أَشْبَاهُنَا وَ سَأَلْتَ عَنِ النَّسْنَاسِ وَ هُمْ هَذَا السَّوَادُ الْأَعْظَمُ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِیلًا.

امام علی (علیه السلام) مردی به پا خاست و از علی (علیه السلام) درخواست نمود که «ناس»، «اشباه ناس» و «نسناس» را تفسیر کند، حضرت علی (علیه السلام) رو به امام حسن (علیه السلام) نموده و فرمود: «جواب او را بده». امام حسن (علیه السلام) فرمود: «سؤال از ناس کردی؛ [بدان] رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) ناس است؛ بدلیل اینکه خداوند در این آیه می‌فرماید: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ یعنی بازگردید از همان‌جا که مردم بازگشته‌اند که منظور، پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) است و ما از او هستیم. از اشباه ناس پرسیدی؛ آن‌ها شیعیان ما هستند و ایشان از ما محسوب می‌شوند. امّا سؤال از نسناس کردی؛ آن‌ها این جمعیت انبوهند که افراد این آیه به شمار می‌روند: آنها همچون چهارپایانند بلکه گمراه‌تر! (اعراف/ ۱۷۹)

Imam Ali (peace be upon him): A man stood up and asked Ali (peace be upon him) to explain "al-Nas", "ashbah al-Nas" and "al-Nasnas". Imam Ali (peace be upon him) turned to Imam Hasan (peace be upon him) and said: "Answer him." Imam Hasan (peace be upon him) said: "You asked about al-Nas; [know that] the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) is al-Nas, because Allah says in this verse: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ [Then hasten on from the place from which the people hasten on], meaning return from where the people have returned, and what is meant is the Noble Prophet (peace be upon him and his family), and we are from him. You asked about ashbah al-Nas; they are our Shia and they are counted as being from us. And you asked about al-Nasnas; they are this vast multitude who are the people of this verse: 'They are like cattle, rather more astray!' (al-A'raf/179)"

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): એક માણસ ઊભો થયો અને અલી (અલયહિસ્સલામ) પાસે માંગ કરી કે "નાસ", "અશ્બાહે નાસ" અને "નસ્નાસ" ની તફસીર કરે. હઝરત અલી (અલયહિસ્સલામ) એ ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ) તરફ મુખ ફેરવીને ફરમાવ્યું: "તમે તેને જવાબ આપો." ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "તેં નાસ વિશે પૂછ્યું; [જાણી લે કે] રસૂલે ખુદા (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) જ નાસ છે; કારણ કે અલ્લાહ આ આયતમાં ફરમાવે છે: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ [પછી ત્યાંથી પાછા ફરો જ્યાંથી લોકો પાછા ફર્યા છે], એટલે કે જ્યાંથી લોકો પાછા ફર્યા છે ત્યાંથી પાછા ફરો, જેમાં મુરાદ પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) છે અને અમે તેમનાથી છીએ. તેં અશ્બાહે નાસ વિશે પૂછ્યું; તેઓ અમારા શિયાઓ છે અને તેઓ અમારામાંથી ગણાય છે. પરંતુ તેં નસ્નાસ વિશે પૂછ્યું; તેઓ આ વિશાળ સમૂહ છે જેઓ આ આયતના લોકો છે: તેઓ ચોપગાં જાનવરો જેવા છે બલ્કે વધારે ગુમરાહ છે! (અઅરાફ/૧૭૯)"

#3 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) أَخْرَجَ إِسْمَاعِیلَ (علیه السلام) إِلَی الْمَوْقِفِ فَأَفَاضَا مِنْهُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ کَانُوا یُفِیضُونَ مِنْهُ حَتَّی إِذَا کَثُرَتْ قُرَیْشٌ قَالُوا لَا نُفِیضُ مِنْ حَیْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَ کَانَتْ قُرَیْشٌ تُفِیضُ فِی الْمُزْدَلِفَهًِْ وَ مَنَعُوا النَّاسَ أَنْ یُفِیضُوا مَعَهُمْ إِلَّا مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا بَعَثَ اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) أَمَرَهُ أَنْ یُفِیضَ مِنْ حَیْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَ عَنَی بِذَلِکَ إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْمَاعِیل (علیها السلام).

امام صادق (علیه السلام) ابراهیم (علیه السلام)، اسماعیل (علیه السلام) را به‌سوی موقف برد و آن دو از آنجا بازگشتند. سپس همه‌ی مردم از آنجا (همان مسیر) باز می‌گشتند تا اینکه تعداد قریش افزایش یافت و گفتند: «ما از آن مکانی که مردم باز می‌گردند، باز نمی‌گردیم». قریش از مزدلفه بازمی‌گشت و مردم دیگر را از اینکه از مزدلفه بازگردند منع کرده و آنان را وادار می‌نمودند که از عرفات بازگردند. تا هنگامی که خداوند، محمّد (صلی الله علیه و آله) را به پیامبری مبعوث کرد، به او امر فرمود که از همان‌جایی که مردم باز می‌گردند، بازگردد و منظور خداوند از مردم، ابراهیم (علیه السلام) و اسماعیل (علیه السلام) بود.

Imam Sadiq (peace be upon him): Ibrahim (peace be upon him) took Isma'il (peace be upon him) to the mawqif, and the two of them returned from there. Then all the people would return from there (that same route), until the number of Quraysh increased and they said: "We do not return from the place from which the people return." Quraysh would return from Muzdalifa, and they prevented other people from returning from Muzdalifa and compelled them to return from Arafat. Until Allah raised Muhammad (peace be upon him and his family) as a prophet and commanded him to return from the same place from which the people return, and what Allah meant by "the people" was Ibrahim (peace be upon him) and Isma'il (peace be upon him).

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ઇસ્માઈલ (અલયહિસ્સલામ) ને મવ્કિફ તરફ લઈ ગયા અને તે બંને ત્યાંથી પાછા ફર્યા. પછી બધા લોકો ત્યાંથી (એ જ માર્ગેથી) પાછા ફરતા હતા ત્યાં સુધી કે કુરૈશની સંખ્યા વધી ગઈ અને તેઓએ કહ્યું: "અમે એ જગ્યાએથી પાછા ફરીશું નહીં જ્યાંથી લોકો પાછા ફરે છે." કુરૈશ મુઝદલફાથી પાછા ફરતા હતા અને બીજા લોકોને મુઝદલફાથી પાછા ફરવાથી રોકતા હતા અને તેમને મજબૂર કરતા હતા કે અરફાતથી પાછા ફરે. જ્યાં સુધી અલ્લાહે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ને પયગંબરી પર મબઊસ કર્યા, તો તેમને હુકમ ફરમાવ્યો કે ત્યાંથી જ પાછા ફરે જ્યાંથી લોકો પાછા ફરે છે, અને અલ્લાહનો મુરાદ લોકોથી ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) અને ઇસ્માઈલ (અલયહિસ્સલામ) હતા.

#4 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ النَّاسَ إِبْرَاهِیمُ وَ إِسْمَاعِیلُ وَ إِسْحَاقُ (علیها السلام) وَ مِنْ بَعْدَهُمْ مِنَ الْأَنْبِیَاءِ (علیها السلام)، عَنْ أَبَی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام).

امام صادق (علیه السلام) منظور از النَّاسُ ابراهیم، اسماعیل، اسحاق و تمام پیامبران (علیهم السلام) پس از آن‌ها می‌باشد.

Imam Sadiq (peace be upon him): What is meant by al-Nas is Ibrahim, Isma'il, Ishaq and all the prophets (peace be upon them) after them.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): النَّاسُ થી મુરાદ ઇબ્રાહીમ, ઇસ્માઈલ, ઇસ્હાક અને તેમના પછીના તમામ પયગંબરો (અલયહેમુસ્સલામ) છે.

#5 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَقَامَ بِالْمَدِینَهًِْ عَشْرَ سِنِینَ لَمْ یَحُجَّ ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَلَیْهِ وَ أَذِّنْ فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجالًا وَ عَلی کُلِّ ضامِرٍ یَأْتِینَ مِنْ کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ ... فَخَرَجَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) وَ أَصْحَابُهُ مُهِلِّینَ بِالْحَجِّ حَتَّی أَتَوْا مِنًی فَصَلَّی الظُّهْرَ وَ الْعَصْرَ وَ الْمَغْرِبَ وَ الْعِشَاءَ الْآخِرَهًَْ وَ الْفَجْرَ ثُمَّ غَدَا وَ النَّاسُ مَعَهُ وَ کَانَتْ قُرَیْشٌ تُفِیضُ مِنَ الْمُزْدَلِفَهًِْ وَ هِیَ جَمْعٌ وَ یَمْنَعُونَ النَّاسَ أَنْ یُفِیضُوا مِنْهَا فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ قُرَیْشٌ تَرْجُو أَنْ تَکُونَ إِفَاضَتُهُ مِنْ حَیْثُ کَانُوا یُفِیضُونَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَلَیْهِ ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ یَعْنِی إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ (فِی إِفَاضَتِهِمْ مِنْهَا وَ مَنْ کَانَ بَعْدَهُمْ فَلَمَّا رَأَتْ قُرَیْشٌ أَنَّ قُبَّهًَْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَدْ مَضَتْ کَأَنَّهُ دَخَلَ فِی أَنْفُسِهِمْ شَیْءٌ لِلَّذِی کَانُوا یَرْجُونَ مِنَ الْإِفَاضَهًِْ مِنْ مَکَانِهِمْ حَتَّی انْتَهَی إِلَی نَمِرَهًَْ وَ هِیَ بَطْنُ عُرَنَهًَْ بِحِیَالِ الْأَرَاکِ فَضُرِبَتْ قُبَّتُهُ وَ ضَرَبَ النَّاسُ أَخْبِیَتَهُمْ عِنْدَهَا.

امام صادق (علیه السلام) رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) مدّت ده سال بدون آنکه حج به‌جای آوَرَد در مدینه اقامت کرد. سپس خداوند جلیل آیه‌ی: و مردم را دعوت عمومی به حج کن تا پیاده و سواره بر مرکب‌های لاغر از هر راه دوری به‌سوی تو بیایند ... (حج/ ۲۷) را بر ایشان نازل فرمود. پس پیامبر (صلی الله علیه و آله) و یارانش تهلیل‌گویان عازم حج شدند تا آنکه به منی رسیدند و نماز ظهر، عصر، مغرب، عشاء و صبح را خواندند. فردا رسید؛ پس پیامبر (صلی الله علیه و آله) درحالی‌که مردم کنارش بودند و جماعت قریش از مزدلفه کوچ می‌کردند و مانع کوچ‌کردن مردم می‌شدند جلو آمدند. قریش امیدوار بود که حضرت از همان‌جایی که آن‌ها رفتند، روانه شود پس خدای عزّوجلّ بر پیامبر این آیه‌ی: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ را نازل کرد؛ یعنی از ابراهیم، اسماعیل، اسحاق (علیهم السلام) و کسانی که پس از آن‌ها بودند، در کوچ‌کردن از منی تبعیّت کن. زمانی‌که قریش دیدند که خیمه‌ی (کجاوه) رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) پیش می‌آید گویا چیزی در وجودشان وارد شد که آن‌ها را بر کوچ‌کردن از آنجا امیدوار کرد تا آنکه خیمه‌ی رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) به محلّ «نمره» رسید و آن در وسط منطقه‌ی «عرنه» در برابر منطقه‌ی «اراک» بود و خیمه‌ی ایشان برپا شد و مردم [هم] خیمه‌هایشان را کنار خیمه‌ی حضرت برپا کردند.

Imam Sadiq (peace be upon him): The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) stayed in Medina for ten years without performing Hajj. Then Allah the Glorious revealed to him the verse: "And proclaim the Hajj among the people; they will come to you on foot and on every lean camel from every distant path..." (Hajj/27). So the Prophet (peace be upon him and his family) and his companions set out for Hajj uttering the talbiya, until they reached Mina and prayed Zuhr, Asr, Maghrib, Isha and Fajr. The next day came; the Prophet (peace be upon him and his family) came forward while the people were beside him, and the tribe of Quraysh used to depart from Muzdalifa and prevent people from departing from it. Quraysh hoped that the Prophet would depart from the same place they departed from, so Allah the Mighty and Majestic revealed to the Prophet this verse: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ [Then hasten on from the place from which the people hasten on and ask the forgiveness of Allah]; meaning: follow Ibrahim, Ismail and Ishaq (peace be upon them) and those who came after them in departing from Mina. When Quraysh saw that the litter (howdah) of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) was coming forward, it was as though something entered their souls making them hopeful of departing from there, until the tent of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) reached the place called "Namira," which was in the middle of the region of "Urana" opposite the region of "Arak." His tent was pitched, and the people [also] pitched their tents beside the Prophet's tent.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) દસ વર્ષ સુધી હજ કર્યા વગર મદીનામાં રહ્યા. પછી અલ્લાહ જલીલે તેમના પર આ આયત નાઝિલ કરી: "અને લોકોને હજ માટે સામાન્ય દઅવત આપો જેથી તેઓ પગપાળા અને દુબળી સવારીઓ પર દૂરના દરેક માર્ગેથી તમારી તરફ આવે..." (હજ/૨૭). પછી પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના સાથીઓ તલ્બિયા કહેતાં હજ માટે નીકળ્યા ત્યાં સુધી કે તેઓ મિનામાં પહોંચ્યા અને ઝુહર, અસ્ર, મગરિબ, ઇશા અને સુબ્હની નમાઝ પઢી. બીજો દિવસ આવ્યો; પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એવી સ્થિતિમાં આગળ આવ્યા કે લોકો તેમની બાજુમાં હતા અને કુરૈશની જમાત મુઝદલિફાથી કૂચ કરતી હતી અને લોકોને કૂચ કરવાથી રોકતી હતી. કુરૈશને આશા હતી કે હઝરત તે જ જગ્યાએથી રવાના થશે જ્યાંથી તેઓ ગયા હતા. તો અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે પયગંબર પર આ આયત નાઝિલ કરી: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ [પછી લોકો જ્યાંથી કૂચ કરે છે ત્યાંથી કૂચ કરો અને અલ્લાહથી માફી માગો]; એટલે કે મિનાથી કૂચ કરવામાં ઇબ્રાહીમ, ઇસ્માઇલ, ઇસ્હાક (અલયહિમુસ્સલામ) અને તેમના પછી જેઓ હતા તેમનું અનુસરણ કરો. જ્યારે કુરૈશે જોયું કે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો તંબૂ (કજાવો) આગળ આવી રહ્યો છે, જાણે તેમના અસ્તિત્વમાં કંઈક દાખલ થયું જેણે તેમને ત્યાંથી કૂચ કરવાની આશા આપી, ત્યાં સુધી કે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો તંબૂ "નમિરા" જગ્યાએ પહોંચ્યો અને તે "ઉરના" વિસ્તારની વચ્ચે "અરાક" વિસ્તારની સામે હતો, અને તેમનો તંબૂ ઊભો કરવામાં આવ્યો અને લોકોએ [પણ] પોતાના તંબૂ હઝરતના તંબૂની બાજુમાં ઊભા કર્યા.

#6 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ زَیْدٍ الشَّحَّامِ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ قَالَ: أُولَئِکَ قُرَیْشٌ کَانُوا یَقُولُونَ: نَحْنُ أَوْلَی النَّاسِ بِالْبَیْتِ وَ لَا یُفِیضُونَ إِلَّا مِنَ الْمُزْدَلِفَهًِْ فَأَمَرَهُمُ اللَّهُ أَنْ یُفِیضُوا مِنْ عَرَفَهًَْ.

امام صادق (علیه السلام) از زید شحّام نقل شده است که گفت: از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم: «خطاب آیه‌ی أَفِیضُواْ مِنْ حَیثُ أَفَاضَ النَّاسُ کیست»؟ حضرت فرمود: منظور از آیه، قریش بودند که می‌گفتند: «ما شایسته‌ترین مردم، نسبت به خانه‌ی کعبه هستیم» و آن‌ها تنها از مزدلفه بازمی‌گشتند و خداوند به آن‌ها امر فرمود که از عرفه بازگردند.

Imam Sadiq (peace be upon him): It is narrated from Zayd al-Shahham that he said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him): "Whom does the verse أَفِیضُواْ مِنْ حَیثُ أَفَاضَ النَّاسُ [Hasten on from the place from which the people hasten on] address?" The Imam said: The verse means Quraysh, who used to say: "We are the most deserving of people with respect to the House of the Ka'ba," and they would only return from Muzdalifa, and Allah commanded them to return from Arafa.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઝૈદ શહ્હામથી નકલ થયું છે કે તેમણે કહ્યું: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછ્યું: "أَفِیضُواْ مِنْ حَیثُ أَفَاضَ النَّاسُ [લોકો જ્યાંથી કૂચ કરે છે ત્યાંથી કૂચ કરો] આયતનો સંબોધન કોણ છે?" હઝરતે ફરમાવ્યું: આ આયતથી મુરાદ કુરૈશ હતા જેઓ કહેતા હતા: "અમે કાબાના ઘરના સંબંધમાં લોકોમાં સૌથી વધુ લાયક છીએ," અને તેઓ ફક્ત મુઝદલિફાથી પાછા ફરતા હતા, અને અલ્લાહે તેમને હુકમ કર્યો કે અરફાથી પાછા ફરે.

#7 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَ قُرَیْشاً کَانَتْ تُفِیضُ مِنْ جَمْعٍ وَ مُضَرَ وَ رَبِیعَهًَْ مِنْ عَرَفَاتٍ.

امام صادق (علیه السلام) قبیله‌ی قریش از جُمَع و قبیله‌ی مُضَر و رَبیعه، از عرفات بازمی‌گشتند.

Imam Sadiq (peace be upon him): The tribe of Quraysh would return from Jam' [Muzdalifa], and the tribes of Mudar and Rabi'a would return from Arafat.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): કુરૈશ કબીલો જુમઅથી અને મુઝર તથા રબીઅહ કબીલા અરફાતથી પાછા ફરતા હતા.

#8 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ رِفَاعَهًْ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام)قَال: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ قَالَ: إِنَّ أَهْلَ الْحَرَمِ کَانَ یَقِفُونَ عَلَی الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَ یَقِفُ النَّاسُ بِعَرَفَهًَْ وَ لَا یُفِیضُونَ حَتَّی یَطَّلِعَ عَلَیْهِمْ أَهْلُ عَرَفَهًَْ وَ کَانَ رَجُلٌ یُکَنَّی أَبَا سَیَّارٍ وَ کَانَ لَهُ حِمَارٌ فَارِهٌ وَ کَانَ یَسْبِقُ أَهْلَ عَرَفَهًَْ فَإِذَا طَلَعَ عَلَیْهِمْ قَالُوا: هَذَا أَبُو سَیَّارٍ ثُمَّ أَفَاضُوا فَأَمَرَهُمُ اللَّهُ أَنْ یَقِفُوا بِعَرَفَهًَْ وَ أَنْ یُفِیضُوا مِنْهُ.

امام صادق (علیه السلام) رفاعه گوید: از امام صادق (علیه السلام) تفسیر آیه‌ی ثُمَّ أَفِیضُواْ مِنْ حَیثُ أَفَاضَ النَّاسُ را پرسیدم. حضرت پاسخ داد: ساکنین حرم (قریش)، در مشعر و مردم، در عرفه می‌ایستادند و قریش زمانی شروع به بازگشت می‌کردند که مردمی که در عرفه بودند، بر آنان نمایان بشوند. مردی که کنیه‌ی او، ابوسیّار بود و الاغ چموشی داشت و از مردمی که در عرفه بودند، پیشی می‌گرفت و چون قریش او را دیدند، می‌گفتند: «این ابوسیّار است» و [حرکت می‌کردند و] باز می‌گشتند. امّا خداوند به قریش امر فرمود [این کار أبوسیّار را ملاک حرکت نگیرند بلکه فرمود:] تا در عرفه بایستند و از آنجا بازگردند.

Imam Sadiq (peace be upon him): Rifa'a said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him) about the interpretation of the verse ثُمَّ أَفِیضُواْ مِنْ حَیثُ أَفَاضَ النَّاسُ [Then hasten on from the place from which the people hasten on]. The Imam answered: The residents of the Haram (Quraysh) used to stand at al-Mash'ar, and the people used to stand at Arafa, and Quraysh would only begin to return when the people who were at Arafa became visible to them. There was a man whose kunya was Abu Sayyar, and he had a swift donkey, and he would outrun the people who were at Arafa; when Quraysh saw him, they would say: "This is Abu Sayyar," and [they would move and] return. But Allah commanded Quraysh [not to take Abu Sayyar's action as the criterion for moving; rather He said:] to stand at Arafa and to depart from there.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): રિફાઅહ કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને ثُمَّ أَفِیضُواْ مِنْ حَیثُ أَفَاضَ النَّاسُ [પછી લોકો જ્યાંથી કૂચ કરે છે ત્યાંથી કૂચ કરો] આયતની તફસીર પૂછી. હઝરતે જવાબ આપ્યો: હરમના રહેવાસી (કુરૈશ) મશ્અરમાં અને લોકો અરફામાં ઊભા રહેતા હતા, અને કુરૈશ ત્યારે જ પાછા ફરવાનું શરૂ કરતા જ્યારે અરફામાં હાજર લોકો તેમના પર દેખાય. એક માણસ જેની કુન્યત અબૂ સય્યાર હતી અને તેની પાસે ચંચલ ગધેડો હતો, અને તે અરફામાં જે લોકો હતા તેમાંથી આગળ નીકળી જતો હતો, અને જ્યારે કુરૈશે તેને જોયો, ત્યારે તેઓ કહેતા: "આ અબૂ સય્યાર છે" અને [ચાલવા લાગતા અને] પાછા ફરતા. પરંતુ અલ્લાહે કુરૈશને હુકમ કર્યો [કે અબૂ સય્યારના આ કામને ચાલવાનું ધોરણ ન બનાવે, બલ્કે ફરમાવ્યું:] કે તેઓ અરફામાં ઊભા રહે અને ત્યાંથી પાછા ફરે.

#9 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ قَالَ هُمْ أَهْلُ الْیَمَن.

امام صادق (علیه السلام) منظور از ناس [در اینجا] مردم یمن می‌باشند.

Imam Sadiq (peace be upon him): The intended meaning of "the people" [here] is the people of Yemen.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): નાસ (લોકો) થી મુરાદ [અહીં] યમનના લોકો છે.

#10 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

امیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّمَا أَرَادَ سُبْحَانَهُ بَعْضَ النَّاسِ وَ ذَلِکَ أَنَّ قُرَیْشاً کَانَتْ فِی الْجَاهِلِیَّهًِْ تُفِیضُ مِنَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَ لَا یَخْرُجُونَ إِلَی عَرَفَاتٍ کَسَائِرِ الْعَرَبِ فَأَمَرَهُمْ سُبْحَانَهُ أَنْ یُفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ أَصْحَابُهُ وَ هُمْ فِی هَذَا الْمَوْضِعِ النَّاسُ عَلَی الْخُصُوصِ وَ رَجَعُوا عَنْ سُنَّتِهِمْ.

امام علی (علیه السلام) منظور خداوند، برخی از مردم است؛ بدان سبب که قریشیان جاهل، از مشعرالحرام خارج می‌شدند، امّا مانند دیگر اعراب، جهت وقوف در عرفات، خارج نمی‌شدند؛ بنابراین خداوند به ایشان فرمان داد که از همان‌جایی که رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) و یارانش خارج می‌شوند، خارج شوید. و النَّاسُ در اینجا مختصّ پیامبر (صلی الله علیه و آله) و یارانش می‌باشد و قریش نیز از سنّت و روش خود عدول کردند.

Imam Ali (peace be upon him): What Allah intended is a particular group of people. That is because the ignorant Quraysh used to depart from al-Mash'ar al-Haram, and unlike the rest of the Arabs, they did not go out to stand at Arafat. So Allah commanded them to depart from the same place from which the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and his companions departed. Here النَّاسُ [the people] refers specifically to the Prophet (peace be upon him and his family) and his companions, and the Quraysh abandoned their [former] practice and way.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહનો હેતુ લોકોમાંથી કેટલાક ખાસ લોકો છે; કારણ કે જાહિલ કુરૈશીઓ મશ્અરુલ હરામથી બહાર નીકળતા હતા, પરંતુ બીજા અરબોની જેમ અરફાતમાં વુકૂફ કરવા માટે બહાર નીકળતા ન હતા; તેથી અલ્લાહે તેમને હુકમ આપ્યો કે જ્યાંથી રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના સાથીઓ બહાર નીકળે છે ત્યાંથી બહાર નીકળો. અને અહીં النَّاسُ [લોકો] ખાસ કરીને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના સાથીઓ માટે વિશિષ્ટ છે, અને કુરૈશે પણ પોતાની સુન્નત અને રીતથી પાછા ફર્યા.

#11 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ مُعَاوِیَهًْ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) إِنَّ الْمُشْرِکِینَ کَانُوا یُفِیضُونَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَغِیبَ الشَّمْسُ فَخَالَفَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَأَفَاضَ بَعْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ قَالَ وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام): إِذَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ فَأَفِضْ مَعَ النَّاسِ وَ عَلَیْکَ السَّکِینَهًَْ وَ الْوَقَارَ وَ أَفِضْ بِالِاسْتِغْفَارِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ فَإِذَا انْتَهَیْتَ إِلَی الْکَثِیبِ الْأَحْمَرِ عَنْ یَمِینِ الطَّرِیقِ فَقُلِ: اللَّهُمَّ ارْحَمْ مَوْقِفِی وَ زِدْ فِی عِلْمِی وَ سَلِّمْ لِی دِینِی وَ تَقَبَّلْ مَنَاسِکِی فَإِذَا انْتَهَیْتَ إِلَی الْکَثِیبِ الْأَحْمَرِ عَنْ یَمِینِ الطَّرِیقِ فَقُلِ اللَّهُمَّ ارْحَمْ مَوْقِفِی وَ زِدْ فِی عَمَلِی وَ سَلِّمْ لِی دِینِی وَ تَقَبَّلْ مَنَاسِکِی وَ إِیَّاکَ وَ الْوَجِیفَ الَّذِی یَصْنَعُهُ کَثِیرٌ مِنَ النَّاسِ فَإِنَّهُ بَلَغَنَا أَنَّ الْحَجَّ لَیْسَ بِوَصْفِ الْخَیْلِ وَ لَا إِیضَاعِ الْإِبِلِ وَ لَکِنِ اتَّقُوا اللَّهَ وَ سِیرُوا سَیْراً جَمِیلًا وَ لَا تُوَطِّئُوا ضَعِیفاً وَ لَا تُوَطِّئُوا مُسْلِماً وَ اقْتَصِدُوا فِی السَّیْرِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) کَانَ یَقِفُ بِنَاقَتِهِ حَتَّی کَانَ یُصِیبُ رَأْسُهَا مُقَدَّمَ الرَّحْلِ وَ یَقُولُ أَیُّهَا النَّاسُ عَلَیْکُمْ بِالدَّعَهًِْ فَسُنَّهًُْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) تُتَّبَعُ.

امام صادق (علیه السلام) معاویه بن عمار گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: [در مشعر] مشرکین، پیش از غروب خورشید، کوچ می‌کردند و رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) برخلاف ایشان بعد از غروب خورشید، حرکت می‌فرمود. امام (علیه السلام) افزود: بعد از غروب خورشید، با متانت و آرامش و استغفارگویان، به همراه مردم [از مشعر] خارج شو که خداوند بلندمرتبه فرمود: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ پس زمانی‌که از سمت راست راه، به شن‌زار سرخ رسیدی، بگو: «پروردگارا! در این موقف بر من رحم کن و بر علمم بیافزای و دینم را برایم سالم گردان و مناسکم را بپذیر»! و از خفقانی که بیشتر مردم آن را به‌وجود می‌آورند بر حذر باش. به ما خبر رسیده که حج، [محلّ تفاخر و تکبّرورزی و] محلّ سوارکاری با اسبان یا شترسواری با سرعت نیست؛ بلکه باید از خدا بترسید و به زیبایی حرکت کنید و ضعیف و مسلمان را لگدمال نکنید و در پیمودن راه میانه‌رو باشید. رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) شترش را نگاه می‌داشت طوری‌که سر آن به جلوی پالانش می‌خورد و می‌فرمود: «ای مردم! رفتارهای خود را، کنار گذاشته و از سیره و روش رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) پیروی کنید».

Imam Sadiq (peace be upon him): Mu'awiya ibn Ammar said: Imam Sadiq (peace be upon him) said: [At al-Mash'ar] the polytheists used to depart before sunset, and the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), contrary to them, would move after sunset. The Imam (peace be upon him) added: After sunset, along with the people, depart [from al-Mash'ar] with dignity and calm and while seeking forgiveness, for Allah the Exalted said: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ [Then hasten on from the place from which the people hasten on and ask the forgiveness of Allah; surely Allah is Forgiving, Merciful]. Then when you reach the red sand-dune on the right side of the road, say: 'O my Lord! Have mercy on me at this station, increase my knowledge, keep my religion safe for me, and accept my rites!' And beware of the rushing that most people cause. It has reached us that the Hajj is not [an occasion for boasting and pride, nor] a place for racing on horses or riding camels swiftly; rather you must fear Allah, travel beautifully, not trample the weak nor a Muslim, and be moderate in the pace of your journey. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) used to hold his camel back such that its head would touch the front of its saddle, and he would say: 'O people! Set aside your [own] ways and follow the way and conduct of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family).'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુઆવિયા બિન અમ્માર કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: [મશ્અરમાં] મુશરિકો સૂર્યાસ્ત પહેલાં કૂચ કરતા હતા, અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તેમનાથી વિપરીત સૂર્યાસ્ત પછી પ્રસ્થાન કરતા હતા. ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ઉમેર્યું: સૂર્યાસ્ત પછી, ગંભીરતા અને શાંતિ સાથે અને ઇસ્તિગ્ફાર કરતાં, લોકોની સાથે [મશ્અરથી] બહાર નીકળો, કારણ કે અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ [પછી જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે ત્યાંથી કૂચ કરો અને અલ્લાહ પાસે માફી માંગો; ખરેખર અલ્લાહ માફ કરનાર, દયાળુ છે]. પછી જ્યારે તું રસ્તાની જમણી બાજુ લાલ રેતીના ટીલા સુધી પહોંચે, ત્યારે કહે: 'હે પરવરદિગાર! આ મુકામ પર મારા પર રહેમ કર, અને મારા ઇલ્મમાં વધારો કર, અને મારા દીનને મારા માટે સલામત રાખ, અને મારા મનાસિકને કબૂલ કર!' અને એ ધક્કામુક્કીથી બચ જે મોટા ભાગના લોકો કરે છે. અમને ખબર પહોંચી છે કે હજ, [ગર્વ અને અહંકારનું સ્થાન અને] ઘોડાસવારી કે ઝડપી ઊંટસવારીનું સ્થાન નથી; બલ્કે તમારે અલ્લાહથી ડરવું જોઈએ અને સુંદરતાથી ચાલવું જોઈએ અને કમજોર તથા મુસલમાનને પગ તળે કચડવા નહીં અને રસ્તો કાપવામાં મધ્યમ રહો. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પોતાના ઊંટને એવી રીતે રોકતા કે તેનું માથું તેની પાલાનની આગળ અડી જતું અને ફરમાવતા: 'હે લોકો! પોતાની રીતો છોડી દો અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની સીરત અને રીતનું પાલન કરો.'

#12 سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید Then depart from where the people depart પછી ત્યાંથી જ કૂચ કરો જ્યાંથી લોકો કૂચ કરે છે

امام باقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

فِی مَجْمَعِ الْبَیَانِ ... وَ هُوَ الْمَرْوِیُّ عَنِ الْبَاقِرِ (علیه السلام) أَنَّ الْمُرَادَ بِهِ الْإِفَاضَهًُْ مِنْ عَرَفَاتٍ وَ أَرَادَ بِالنَّاسِ سَائِرَ الْعَرَبِ وَ أَنَّهُ أَمَرَ لِقُرَیْشٍ وَ حُلَفَائِهَا و َهُمُ الْخَمْسُ لِأَنَّهُمْ کَانُوا لَا یَقِفُونَ مَعَ النَّاسِ بِعَرَفَهًَْ وَ لَا یُفِیضُونَ مِنْهَا وَ یَقُولُونَ: نَحْنُ أَهْلُ حَرَمِ اللَّهِ فَلَا نَخْرُجُ مِنْهُ وَ کَانُوا یَقِفُونَ بِالْمُزْدَلَفَهًِْ وَ یُفِیضُونَ مِنْهَا فَأَمَرَهُمُ اللَّهُ تَعَالَی بِالْوُقُوفِ بَعَرَفَهًَْ وَ الْإِفَاضَهًَْ مِنْهَا کَمَا یُفِیضُ النَّاسُ وَ أَرَادَ بِالنَّاسِ سَائِرَ الْعَرَبِ.

امام باقر (علیه السلام) [در مجمع البیان دو نظریه مطرح شده که این جملات مطابق با نظر اول و به امام باقر (علیه السلام) نسبت داده شده است]. منظور از «افاضه»، کوچ‌کردن از عرفات است و مراد از «النَّاسُ» دیگر اعراب هستند. خداو. ند در این آیه به قریش و هم‌پیمانانشان که پنج گروه بودند فرمان داد [که از همان مسیر مردم حرکت کنند] چرا که آن‌ها به همراه مردم در عرفه، وقوف نکرده و وارد عرفات نشدند و گفتند: «ما اهل حرم الهی هستیم؛ پس از آن خارج نمی‌شویم». و در مزدلفه (مشعر) وقوف کرده و از آنجا خارج شدند. پس خداوند متعال به آن‌ها فرمان داد که به عرفه وارد شوند و از آنجا به همان شکلی که مردم خارج می‌شوند، خارج شوند و منظور از «النَّاسُ» دیگر اعراب می‌باشد.

Imam Baqir (peace be upon him): [In Majma' al-Bayan two views are put forward, and these sentences are in accord with the first view and are attributed to Imam Baqir (peace be upon him).] What is meant by "ifada" (departing) is departing from Arafat, and what is meant by النَّاسُ [the people] is the rest of the Arabs. In this verse Allah commanded Quraysh and their allies — who were five groups — [to depart from the same route as the people], because they did not stand together with the people at Arafah nor enter Arafat, and they used to say: "We are the people of Allah's Sanctuary, so we do not leave it." And they would stand at Muzdalifa (al-Mash'ar) and depart from there. So Allah the Exalted commanded them to enter Arafah and to depart from there in the same manner as the [other] people depart. And what is meant by النَّاسُ is the rest of the Arabs.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): [મજમઉલ બયાનમાં બે મંતવ્યો રજૂ કરાયા છે અને આ વાક્યો પહેલા મંતવ્ય અનુસાર છે અને ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને નિસ્બત આપવામાં આવ્યા છે.] "ઇફાઝા" (કૂચ કરવા)થી હેતુ અરફાતથી કૂચ કરવાનો છે અને النَّاسُ [લોકો]થી હેતુ બીજા અરબો છે. અલ્લાહે આ આયતમાં કુરૈશ અને તેમના સહયોગીઓને, જેઓ પાંચ જૂથો હતા, હુકમ આપ્યો [કે લોકોના જ માર્ગેથી પ્રસ્થાન કરે], કારણ કે તેઓ લોકોની સાથે અરફામાં વુકૂફ ન કરતા અને અરફાતમાં દાખલ થતા ન હતા અને કહેતા: "અમે અલ્લાહના હરમના લોકો છીએ; તેથી અમે તેમાંથી બહાર નથી નીકળતા." અને મુઝદલિફા (મશ્અર)માં વુકૂફ કરીને ત્યાંથી બહાર નીકળતા. તેથી અલ્લાહ તઆલાએ તેમને હુકમ આપ્યો કે અરફામાં દાખલ થાય અને ત્યાંથી લોકોની જેમ બહાર નીકળે. અને النَّاسُ થી હેતુ બીજા અરબો છે.

#13 و از خداوند، طلب آمرزش کنید، زیرا خدا آمرزنده‌ی مهربان است And seek forgiveness from Allah, for Allah is Forgiving, Merciful અને અલ્લાહ પાસે માફી માંગો, બેશક અલ્લાહ માફ કરનાર દયાળુ છે

العسکری (علیه السلام) Imam Askari (peace be upon him) ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ)

وَ اسْتَغْفِرُوا اللهَ لِذُنُوبِکُمْ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ لِلتَّائِبِینَ.

امام عسکری (علیه السلام) از خداوند به‌خاطر گناهانی که مرتکب شده‌اید، طلب بخشش کنید زیرا خداوند در برابر توبه‌کنندگان، بسیار بخشنده و مهربان است.

Imam Askari (peace be upon him): Ask forgiveness of Allah for the sins you have committed, for Allah is most Forgiving and Merciful toward those who repent.

ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): તમે કરેલા ગુનાહો બદલ અલ્લાહ પાસે માફી માંગો, કારણ કે અલ્લાહ તૌબા કરનારાઓ પ્રત્યે ખૂબ માફ કરનાર અને દયાળુ છે.

#14 و از خداوند، طلب آمرزش کنید، زیرا خدا آمرزنده‌ی مهربان است And seek forgiveness from Allah, for Allah is Forgiving, Merciful અને અલ્લાહ પાસે માફી માંગો, બેશક અલ્લાહ માફ કરનાર દયાળુ છે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

أَفِضْ بِالِاسْتِغْفَارِ.

امام صادق (علیه السلام) با طلب مغفرت کوچ کن.

Imam Sadiq (peace be upon him): Depart while seeking forgiveness.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇસ્તિગ્ફાર કરતાં કૂચ કર.

سورة البقرة

Verse 199 of 286