و خدا را در روزهاى معیّنى یاد کنید: (روز يازده و دوازده و سيزدهم ماه ذىالحجّه). و هرکس شتاب کند، و [ذکر خدا را] در دو روز انجام دهد، باکى بر او نمىباشد؛ و هرکه تأخیر کند، [و سه روز انجام دهد نیز] باکى بر او نیست؛ براى کسى که تقوا پیشه کند. و از [مخالفت فرمان] خدا بپرهیزید؛ و بدانید شما بهسوى او محشور خواهید شد!
And laud Allah during the numbered days; then whoever hastens off in two days, there is no blame on him, and whoever remains behind, there is no blame on him, (this is) for him who guards (against evil), and be careful (of your duty) to Allah, and know that you shall be gathered together to Him.
અને ગણત્રી કરેલા દિવસોમાં અલ્લાહનો ઝિક્ર કરતા રહો; પછી જો કોઈ બે દિવસમાં જ જવા માટે જલ્દી કરે તો તેના માથે કાંઇ ગુનાહ નથી, અને જે કોઈ જવામાં મોડું કરે, તકવા ઇખ્તિયાર કરે તેના માથે પણ કાંઇ ગુનાહ નથી અને તમે અલ્લાહથી ડરતા રહો અને જાણી લો કે તમો તેની હજુરમાં જરૂર મહેશૂર કરવામાં આવશો.
هِیَ أَیَّامُ التَّشْرِیقِ.
امام عسکری (علیه السلام) منظور، ایّام تشریق (روز یازده و دوازده و سیزدهم ذی‌الحجّه) است.
Imam Askari (peace be upon him): The meaning is Ayyam al-Tashriq (the eleventh, twelfth and thirteenth days of Dhu al-Hijjah).
ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): અર્થ, અય્યામે તશરીક (ઝિલ્હજ્જની અગિયારમી, બારમી અને તેરમી તારીખ) છે.
المَعْلُومَاتُ وَ الْمَعْدُودَاتُ وَاحِدَهًٌْ وَ هِیَ أَیَّامُ التَّشْرِیقِ.
امام صادق (علیه السلام) «معلومات» و «معدودات» یکی هستند [که به هر دو لفظ در چند جای قرآن به آن اشاره شده] و منظور از هر دو، ایّام تشریق می‌باشد.
Imam Sadiq (peace be upon him): "al-Ma'lumat" (the known [days]) and "al-Ma'dudat" (the numbered [days]) are one [and both terms are referred to in several places in the Quran], and what is meant by both is Ayyam al-Tashriq.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): "મઅલૂમાત" (જાણીતા [દિવસો]) અને "મઅદૂદાત" (ગણતરીના [દિવસો]) એક જ છે [જેનો કુરઆનમાં કેટલીક જગ્યાએ બન્ને શબ્દોથી ઉલ્લેખ થયો છે] અને બન્નેનો અર્થ, અય્યામે તશરીક છે.
أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍ أَیَّامُ التَّشْرِیقِ الثَّلَاثَهًُْ وَ الْأَیَّامُ الْمَعْلُومَاتُ الْعَشْرُ مِنْ ذِی الْحِجَّهًِْ.
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) مراد از أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍ ایّام تشریق یعنی همان سه روز (یازده و دوازده و سیزدهم ذی‌الحجّه) و مراد از معلومات دهه‌ی [اوّل] ذی‌الحجّه است.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): What is meant by أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍ [numbered days] is the days of tashriq, that is, those three days (the 11th, 12th and 13th of Dhul-Hijjah), and what is meant by ma'lumat [known days] is the [first] ten days of Dhul-Hijjah.
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍ [ગણતરીના દિવસો]થી મુરાદ અય્યામે તશરીક છે, એટલે કે તે જ ત્રણ દિવસો (ઝિલ્હજ મહિનાની 11, 12 અને 13 તારીખ), અને મઅલૂમાત [જાણીતા દિવસો]થી મુરાદ ઝિલ્હજનું [પહેલું] દશક છે.
هِیَ الْأَیَّامُ الثَّلَاثَهًُْ الَّتِی هِیَ أَیَّامُ التَّشْرِیقِ بَعْدَ یَوْمِ النَّحْرِ وَ هَذَا الذِّکْرُ هُوَ التَّکْبِیرُ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ الْمَکْتُوبَاتِ یُبْتَدَأُ مِنْ صَلَاهًِْ الظُّهْرِ یَوْمَ النَّحْرِ إِلَی صَلَاهًِْ الظُّهْرِ مِنْ آخِرِ أَیَّامِ التَّشْرِیقِ اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ.
امام عسکری (علیه السلام) [مراد از أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍ] همان سه روز ایّام تشریق، پس از عید قربان می‌باشد و این ذکر ، همان ذکر تکبیر است که پس از نمازهای واجب، از نماز ظهر روز عید قربان شروع می‌شود و تا نماز ظهر روز آخر ایام تشریق (سیزدهم ذی‌الحجّه) ادامه دارد و بدین شرح است: اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ وَ لِلهِ الْحَمْدُ.
Imam Askari (peace be upon him): [What is meant by أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍ is] those three days of tashriq that come after Eid al-Qurban, and this dhikr is the dhikr of takbir, which begins after the obligatory prayers, starting from the Zuhr prayer of the day of Eid al-Qurban and continues until the Zuhr prayer of the last day of the days of tashriq (the 13th of Dhul-Hijjah), and it is as follows: اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ وَ لِلهِ الْحَمْدُ [Allah is the Greatest, Allah is the Greatest, there is no god but Allah, and Allah is the Greatest, Allah is the Greatest, and to Allah belongs all praise].
ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): [أَیَّامٍ مَعْدُوداتٍથી મુરાદ] ઈદે કુરબાન પછીના અય્યામે તશરીકના તે જ ત્રણ દિવસો છે, અને આ ઝિક્ર એ જ તકબીરનો ઝિક્ર છે જે વાજિબ નમાઝો પછી, ઈદે કુરબાનના દિવસની ઝોહરની નમાઝથી શરૂ થાય છે અને અય્યામે તશરીકના છેલ્લા દિવસ (ઝિલ્હજની 13મી) ની ઝોહરની નમાઝ સુધી ચાલુ રહે છે, અને તે આ પ્રમાણે છે: اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ وَ لِلهِ الْحَمْدُ [અલ્લાહ સૌથી મહાન છે, અલ્લાહ સૌથી મહાન છે, અલ્લાહ સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી, અને અલ્લાહ સૌથી મહાન છે, અલ્લાહ સૌથી મહાન છે, અને તમામ પ્રશંસા અલ્લાહ માટે છે].
التَّکْبِیرُ فِی أَیَّامِ التَّشْرِیقِ مِنْ صَلَاهًِْ الظُّهْرِ مِنْ یَوْمِ النَّحْرِ إِلَی صَلَاهًِْ الْفَجْرِ مِنْ یَوْمِ الثَّالِثِ وَ فِی الْأَمْصَارِ عَشْرَ صَلَوَاتٍ فَإِذَا نَفَرَ بَعْدَ الْأُولَی أَمْسَکَ أَهْلُ الْأَمْصَارِ وَ مَنْ أَقَامَ بِمِنًی فَصَلَّی بِهَا الظُّهْرَ وَ الْعَصْرَ فَلْیُکَبِّرْ.
امام صادق (علیه السلام) زمان گفتن تکبیر [عید قربان] در ایّام تشریق (سه روز بعد از عید قربان)، از نماز ظهر روز عید قربان تا نماز صبح روز سوّم می‌باشد. آنهایی که در شهرها (مکانی غیر از سرزمین منی) هستند، بعد از خواندن ده نماز، تکبیر بگویند. پس اگر مردم پس از بازگشت اوّل [حجّاج از منی] بازگردند، (آنهایی که در غیر منی هستند)، باید بمانند و هرکس که در منی باشد، باید نماز ظهر و عصر را بخواند و سپس تکبیر بگوید.
Imam Sadiq (peace be upon him): The time for saying takbir [of Eid al-Qurban] in the days of tashriq (the three days after Eid al-Qurban) is from the Zuhr prayer on the day of Eid al-Qurban until the Fajr prayer of the third day. Those who are in the cities (a place other than the land of Mina) should say the takbir after performing ten prayers. So if the people return after the first departure [of the pilgrims from Mina], those who are outside Mina must remain, and whoever is at Mina must perform the Zuhr and Asr prayers and then say the takbir.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અય્યામે તશરીક (ઈદે કુરબાન પછીના ત્રણ દિવસો)માં તકબીર [ઈદે કુરબાન] કહેવાનો સમય, ઈદે કુરબાનના દિવસની ઝોહરની નમાઝથી ત્રીજા દિવસની સુબ્હની નમાઝ સુધીનો છે. જેઓ શહેરોમાં છે (મિનાની ધરતી સિવાયના સ્થળે), તેઓએ દસ નમાઝો પઢ્યા પછી તકબીર કહેવી જોઈએ. તો જો લોકો પહેલા પ્રસ્થાન [મિનાથી હાજીઓના પરત ફરવા] પછી પરત ફરે, તો (જેઓ મિના સિવાય છે તેઓએ) રોકાવું જોઈએ, અને જે કોઈ મિનામાં હોય, તેણે ઝોહર અને અસરની નમાઝ પઢવી જોઈએ અને પછી તકબીર કહેવી જોઈએ.
التَّکْبِیرُ فِی أَیَّامِ التَّشْرِیقِ فِی دُبُرِ الصَّلَاهًِْ.
امام صادق (علیه السلام) زمان تکبیر گفتن، در ایّام تشریق به هنگام تعقیبات نمازها است.
Imam Sadiq (peace be upon him): The time for saying takbir, in the days of tashriq, is at the ta'qibat (the recitations following) the prayers.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): તકબીર કહેવાનો સમય, અય્યામે તશરીકમાં નમાઝો પછીના તઅકીબાતના સમયે છે.
الأَیَّامُ الْمَعْدُودَاتُ وَ الْمَعْلُومَاتُ لَا یَکُفُّ فِیهِنَّ رَجُلٌ بَصَرَهُ وَ لَا یَکُفُّ لِسَانَهُ وَ یَدَهُ إِلَّا کَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِثْلَ حَجٍّ قَابِلٍ.
امام باقر (علیه السلام) اگر فرد در ایام «معدود» و «معلوم»، چشم، زبان و دستهایش را مراقبت نماید [و مرتکب خطا نشود] خداوند برای او [ثوابی] همچون ثواب یک حجّ مقبول، درنظر می‌گیرد.
Imam Baqir (peace be upon him): If in the "numbered" and "known" days a person guards his eye, tongue and hands [and does not commit a wrong], Allah records for him [a reward] like the reward of a coming hajj.
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): જો કોઈ વ્યક્તિ "મઅદૂદ" અને "મઅલૂમ" દિવસોમાં પોતાની આંખ, જીભ અને હાથોની હિફાઝત કરે [અને ખતા ન કરે], તો અલ્લાહ તેના માટે આવનારા હજ [ના સવાબ] જેવો [સવાબ] નોંધે છે.
فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ أَیْ فِی أَیَّامِ التَّشْرِیقِ فَانْصَرَفَ مِنْ حَجِّهِ إِلَی بِلَادِهِ الَّتِی خَرَجَ مِنْهَا فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ إِلَی تَمَامِ الْیَوْمِ الثَّالِثِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ أَیْ لَا إِثْمَ عَلَیْهِ مِنْ ذُنُوبِهِ السَّالِفَهًِْ لِأَنَّهَا قَدْ غُفِرَتْ لَهُ کُلُّهَا بِحَجَّتِهِ وَ هَذِهِ الْمُقَارَنَهًُْ لِنَدَمِهِ عَلَیْهَا وَ تَوَقِّیهِ مِنْهَا.
امام عسکری (علیه السلام) فَمَنْ تَعَجَّلَ فی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ؛ یعنی [بر انسان] گناهی نیست که در ایّام تشریق از حج به‌سوی دیارش که از آنجا عازم حج شده است، باز گردد. و هرکس تا اتمام سه روز صبر کند نیز [اشکالی ندارد و] گناهی بر او نیست. یعنی گناهان گذشته‌ی او پاک شده است. زیرا خداوند تمام آن گناهان را به‌واسطه‌ی این حج، پاک کرده است. که البتّه باید این حجّ با ندامت [از انجام گناهان پیشین] و دوری از گناهان همراه باشد.
Imam Askari (peace be upon him): فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [So whoever hastens in two days, there is no sin upon him]; that is, there is no sin [upon a person] if during the days of Tashriq he returns from his Hajj to his homeland from which he set out for Hajj. And whoever waits until the completion of the third day, [there is likewise no problem and] no sin is upon him. That is, his past sins have been wiped away, for Allah has wiped away all those sins by means of this Hajj. Of course, this Hajj must be accompanied by remorse [for the previous sins committed] and abstention from sins.
ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [જે બે દિવસમાં ઉતાવળ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી]; એટલે કે [માણસ પર] કોઈ ગુનાહ નથી કે તે અય્યામે તશરીકમાં હજથી પોતાના વતન કે જ્યાંથી તે હજ માટે નીકળ્યો હતો ત્યાં પાછો ફરે. અને જે ત્રણ દિવસ પૂરા થાય ત્યાં સુધી રાહ જુએ [તેને પણ કોઈ વાંધો નથી અને] તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી. એટલે કે તેના પાછલા ગુનાહો પાક થઈ ગયા છે. કારણ કે અલ્લાહે આ હજના કારણે તે તમામ ગુનાહો પાક કરી દીધા છે. અલબત્ત આ હજ [પાછલા ગુનાહો કરવા બદલ] પસ્તાવો અને ગુનાહોથી દૂરી સાથે હોવી જોઈએ.
إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تُقِیمَ بِمِنًی أَقَمْتَ ثَلَاثَهًَْ أَیَّامٍ یَعْنِی بَعْدَ یَوْمِ النَّحْرِ وَ إِنْ أَرَدْتَ أَنْ تَتَعَجَّلَ النَّفْرَ فِی یَوْمَیْنِ فَذَلِکَ لَکَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ.
امام صادق (علیه السلام) اگر خواستی در منی ساکن شوی، سه روز یعنی سه روز پس از عید قربان را اقامت کن و اگر خواستی در کوچ‌کردن از منی تعجیل کنی که اقامت تو دو روز به طول انجامد، برای تو مجاز است. خداوند فرمود: فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ.
Imam Sadiq (peace be upon him): If you wish to stay in Mina, stay for three days — meaning three days after the Day of Sacrifice (Eid al-Qurban). And if you wish to hasten in departing from Mina so that your stay lasts two days, that is permitted for you. Allah said: فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [So whoever hastens in two days, there is no sin upon him, and whoever delays, there is no sin upon him].
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જો તમે મિનામાં રોકાવા ઈચ્છો, તો ત્રણ દિવસ એટલે કે ઈદે કુરબાન પછીના ત્રણ દિવસ રોકાવ, અને જો તમે મિનાથી કૂચ કરવામાં ઉતાવળ કરવા ઈચ્છો કે તમારો રોકાવવાનો સમય બે દિવસ સુધી લંબાય, તો તમારા માટે જાયઝ છે. અલ્લાહે ફરમાવ્યું: فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [જે બે દિવસમાં ઉતાવળ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી અને જે વિલંબ કરે તેના પર પણ કોઈ ગુનાહ નથી].
عنْ أبیأَیّوِّبِ قال: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) إِنَّا نُرِیدُ أَنْ نَتَعَجَّلَ السَّیْرَ وَ کَانَتْ لَیْلَهًُْ النَّفْرِ حِینَ سَأَلْتُهُ فَأَیَّ سَاعَهًٍْ نَنْفِرُ فَقَالَ لِی: أَمَّا الْیَوْمَ الثَّانِیَ فَلَا تَنْفِرْ حَتَّی تَزُولَ الشَّمْسُ وَ کَانَتْ لَیْلَهًُْ النَّفْرِ وَ أَمَّا الْیَوْمَ الثَّالِثَ فَإِذَا ابْیَضَّتِ الشَّمْسُ فَانْفِرْ عَلَی بَرَکَهًِْ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ یَقُولُ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ فَلَوْ سَکَتَ لَمْ یَبْقَ أَحَدٌ إِلَّا تَعَجَّلَ وَ لَکِنَّهُ قَالَ: وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ.
امام صادق (علیه السلام) از أبوأیوب نقل است: در شبی که حجّاج بعد از آن از منی حرکت می‌کنند، به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «ما می‌خواهیم زودتر حرکت کنیم. [به نظر شما] چه ساعتی می‌توانیم بازگردیم»؟ حضرت پاسخ داد: «می‌توانید در روز دوّم بازگردید؛ ولی صبر کنید تا خورشید از وسط آسمان، مایل گردد و اگر می‌خواهید در روز سوّم بازگردید، هنگام سفیدشدن خورشید (به میانه‌رسیدن روز) به یاری خداوند بازگردید؛ چراکه خداوند عزّوجلّ می‌فرماید: فَمَن تَعَجَّلَ فِی یوْمَینِ فَلاَ إِثْمَ عَلَیه وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه و اگر خداوند بعد از گفتن این آیه، خاموش می‌ماند، تمام کسانی که در آن سرزمین بودند، زودتر بازمی‌گشتند؛ ولی خداوند [در ادامه] می‌فرماید: وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه.
Imam Sadiq (peace be upon him): It is narrated from Abu Ayyub: On the night after which the pilgrims depart from Mina, I said to Imam Sadiq (peace be upon him): "We wish to depart earlier. [In your view] at what hour may we return?" The Imam replied: "You may return on the second day, but wait until the sun has passed the middle of the sky; and if you wish to return on the third day, then when the sun has whitened (reached the middle of the day), return with the help of Allah, for Allah the Mighty and Majestic says: فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [So whoever hastens in two days, there is no sin upon him, and whoever delays, there is no sin upon him]. And if Allah had remained silent after saying this verse, everyone in that land would have returned earlier; but Allah [continues to] say: وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [and whoever delays, there is no sin upon him]."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ અય્યૂબથી નકલ છે: જે રાત પછી હાજીઓ મિનાથી કૂચ કરે છે તે રાતે મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "અમે વહેલા નીકળવા ઈચ્છીએ છીએ. [આપની નજરમાં] કઈ ઘડીએ અમે પાછા ફરી શકીએ?" હઝરતે જવાબ આપ્યો: "તમે બીજા દિવસે પાછા ફરી શકો છો, પરંતુ સૂરજ આકાશની વચ્ચેથી ઢળી જાય ત્યાં સુધી રાહ જુઓ, અને જો તમે ત્રીજા દિવસે પાછા ફરવા ઈચ્છો, તો સૂરજ સફેદ થાય (દિવસ મધ્યાહ્ને પહોંચે) ત્યારે અલ્લાહની મદદથી પાછા ફરો; કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [જે બે દિવસમાં ઉતાવળ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી અને જે વિલંબ કરે તેના પર પણ કોઈ ગુનાહ નથી]. અને જો અલ્લાહ આ આયત કહ્યા પછી ખામોશ રહેતા, તો તે ધરતી પરના તમામ લોકો વહેલા પાછા ફરી જાત; પરંતુ અલ્લાહ [આગળ] ફરમાવે છે: وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [અને જે વિલંબ કરે તેના પર પણ કોઈ ગુનાહ નથી]."
قَالَ یَرْجِعُ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ.
امام صادق (علیه السلام) [گناهی بر او نیست یعنی] این فرد اگر پس از دو روز یا بیشتر بازگردد، بازگشته درحالی‌که گناهی نیز مرتکب نشده است.
Imam Sadiq (peace be upon him): [There is no sin upon him means that] if this person returns after two days or more, he has returned without having committed any sin.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): [તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી એટલે કે] આ વ્યક્તિ જો બે દિવસ કે તેથી વધુ દિવસ પછી પાછો ફરે, તો તે એવી હાલતમાં પાછો ફર્યો છે કે તેણે કોઈ ગુનાહ પણ કર્યો નથી.
لَیْسَ هُوَ عَلَی أَنَّ ذَلِکَ وَاسِعٌ إِنْ شَاءَ صَنَعَ ذَا وَ إِنْ شَاءَ صَنَعَ ذَا لَکِنَّهُ یَرْجِعُ مَغْفُوراً لَهُ لَا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ.
امام صادق (علیه السلام) مقصود این نیست که دست شخص حاجی، باز گذاشته شده است چنان‌که اگر خواست، این صورت را انجام دهد و یا اگر خواست کار دیگر را به‌جا آورد؛ بلکه مقصود این است که شخص حج‌گزار درحالی‌که [گناهان او پاک شده و] گناه و معصیتی در پرونده‌ی او نیست، از حج بازمی‌گردد.
Imam Sadiq (peace be upon him): The intent is not that the pilgrim's hand is left free, such that if he wishes he may do this and if he wishes he may do that; rather the intent is that the person performing Hajj returns from Hajj while [his sins have been wiped away and] there is no sin or disobedience in his record.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મકસદ એ નથી કે હાજી શખ્સનો હાથ ખુલ્લો રાખવામાં આવ્યો છે કે જો તે ઈચ્છે તો આ સૂરત અમલમાં લાવે અને જો ઈચ્છે તો બીજું કામ કરે; બલ્કે મકસદ એ છે કે હજ કરનાર શખ્સ એવી હાલતમાં હજથી પાછો ફરે છે કે [તેના ગુનાહ પાક થઈ ગયા છે અને] તેના રેકોર્ડમાં કોઈ ગુનાહ કે નાફરમાની નથી.
فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ یَعْنِی مَنْ مَاتَ فَلَا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ أَجَلُهُ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقی الْکَبَائِرَ.
امام صادق (علیه السلام) فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ یعنی کسی که [در ایّام حج، در خروج از سرزمین منی عجله کند و] بمیرد، گناهی بر او نیست، گناهی بر او نیست، و وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه این حکم مخصوص کسی است که از گناهان کبیره بپرهیزد.
Imam Sadiq (peace be upon him): فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [Then whoever hastens off in two days, there is no blame on him] means one who [in the days of Hajj, hastens in leaving the land of Mina and] dies, there is no sin upon him, there is no sin upon him, and وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه [and whoever remains behind, there is no blame on him] — this ruling is specific to the one who abstains from the major sins.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [પછી જે બે દિવસમાં ઉતાવળ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી] એટલે કે જે [હજના દિવસોમાં, મિનાની ભૂમિમાંથી નીકળવામાં ઉતાવળ કરે અને] મરી જાય, તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી, તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી, અને وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه [અને જે વિલંબ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી] — આ હુકમ ફક્ત તે વ્યક્તિ માટે ખાસ છે જે મોટા ગુનાહોથી બચે.
فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ أَیْ مَنْ مَاتَ فِی هَذَیْنِ فَقَدْ کُفِّرَ عَنْهُ کُلُّ ذَنْبٍ وَ مَنْ تَأَخَّرَ أَیْ أُنْسِئَ أَجَلُهُ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ بَعْدَهَا إِذَا اتَّقَی الْکَبَائِر.
امام صادق (علیه السلام) کسی که در این دو روز [در ایام حج] بمیرد، همه گناهانشان پاک می‌شود و کسی که مرگش به تأخیر بیفتد اگر از ارتکاب به گناهان کبیره بپرهیزد، گناهی برای او نیست.
Imam Sadiq (peace be upon him): Whoever dies in these two days [during the days of Hajj], all his sins are wiped away, and whoever's death is delayed, if he abstains from committing the major sins, there is no sin upon him.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જે વ્યક્તિ આ બે દિવસોમાં [હજના દિવસોમાં] મરી જાય, તેના બધા ગુનાહો પાક થઈ જાય છે, અને જેનું મૃત્યુ વિલંબમાં પડે, જો તે મોટા ગુનાહો કરવાથી બચે, તો તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી.
لِمَنِ اتَّقی أَنْ یُوَاقِعَ الْمُوبِقَاتِ بَعْدَهَا فَإِنَّهُ إِنْ وَاقَعَهَا کَانَ عَلَیْهِ إِثْمُهَا وَ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ تِلْکَ الذُّنُوبُ السَّالِفَهًُْ بِتَوْبَهًٍْ قَدْ أَبْطَلَهَا بِمُوبِقَاتِهِ بَعْدَهَا وَ إِنَّمَا یَغْفِرُهَا بِتَوْبَهًٍْ یُجَدِّدُهَا.
امام عسکری (علیه السلام) [«تقوا پیشه کند»، یعنی] پس از آن، از انجام گناهان کبیره خودداری کند؛ که اگر او مرتکب معاصی کبیره شود، گناه بر ذمه‌ی اوست و گناهان گذشته، که به‌وسیله‌ی توبه [قبلاً] بخشیده شده‌بود، با انجام گناهان کبیره، آن بخشش نیز ابطال شده است. و خداوند آن گناهان را فقط با توبه‌ای که از نو تجدید نماید، می‌بخشد.
Imam Askari (peace be upon him): ["guards against evil" means] that after this, he refrains from committing the major sins; for if he commits the major sins, the sin is upon him, and the past sins which had [previously] been forgiven by repentance — that forgiveness too has been nullified by his committing the major sins. And Allah forgives those sins only through a repentance which he renews afresh.
ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): ["તકવા ધારણ કરે" એટલે કે] ત્યાર પછી, તે મોટા ગુનાહો કરવાથી બચે; કારણ કે જો તે મોટા ગુનાહો કરે, તો ગુનાહ તેની જવાબદારી પર છે, અને પાછલા ગુનાહો, જે તૌબા દ્વારા [પહેલાં] માફ કરવામાં આવ્યા હતા, મોટા ગુનાહો કરવાથી તે માફી પણ રદ થઈ ગઈ છે. અને અલ્લાહ તે ગુનાહોને ફક્ત તે તૌબા દ્વારા માફ કરે છે જેને તે નવેસરથી કરે.
لَا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقی إِنَّمَا هِیَ لَکُمْ وَ النَّاسُ سَوَادٌ وَ أَنْتُمُ الْحَاجُّ.
امام صادق (علیه السلام) این آیه، تنها در شأن شما (شیعیان) است و این شما هستید که حاجی [واقعی] هستید و باقی مردم سیاه‌لشگری بیش نیستند.
Imam Sadiq (peace be upon him): This verse is only about you (the Shia), and it is you who are the [true] pilgrims, while the rest of the people are nothing more than a black mass [of followers].
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): આ આયત, ફક્ત તમારી (શિયાઓની) શાનમાં છે અને તમે જ છો જે [ખરેખરના] હાજી છો અને બાકીના લોકો કાળા લશ્કર સિવાય કંઈ નથી.
أَنْتُمْ وَ اللَّهِ هُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالَ لَا یَثْبُتُ عَلَی وَلَایَهًِْ عَلِیٍّ (علیه السلام) إِلَّا الْمُتَّقُونَ.
امام باقر (علیه السلام) به خدا قسم! مخاطب آیه، شما هستید. رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) فرموده است: «تنها متّقیان، بر ولایت علی (علیه السلام) ثابت قدم می‌مانند».
Imam Baqir (peace be upon him): By Allah! The one addressed in the verse is you. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Only the pious remain firm upon the wilayah of Ali (peace be upon him)."
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહની કસમ! આયતના સંબોધિત તમે છો. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું છે: "ફક્ત મુત્તકીઓ જ અલી (અલયહિસ્સલામ)ની વિલાયત પર દૃઢ કદમ રહે છે."
وَ فِی رِوَایَهًِْ عَلِیِّبْنِعَطِیَّهًَْ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: لِمَنِ اتَّقَی اللَّهَ عَزَّوَجَلَ وَ رُوِیَ أَنَّهُ یَخْرُجُ مِنْ ذُنُوبِهِ کَهَیْئَهًِْ یَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَ رُوِیَ مَنْ وَفَی لِلَّهِ وَفَی اللَّهُ لَه.
امام باقر (علیه السلام) علی‌بن‌عطیّه گوید: امام (علیه السلام) فرمود: [منظور] کسی‌که تقوای الهی پیشه کند؛ این است که [حاجی متّقی] همانند روزی که از مادر متولّد شده، از گناهانش پاک می شود و آنکه به عهد خود با خداوند وفا کند، خداوند نیز در حقّ او به عهد خود [که پاکی از گناهان است] وفا می‌نماید.
Imam Baqir (peace be upon him): Ali ibn Atiyya said: The Imam (peace be upon him) said: '[The meaning is] for one who adopts taqwa (Allah-consciousness) of Allah; this is that [the Allah-fearing pilgrim] becomes cleansed of his sins like the day his mother gave birth to him, and whoever keeps his covenant with Allah, Allah too keeps His covenant with him [which is purification from sins].'
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અલી બિન અતિય્યાએ કહ્યું: ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: '[અર્થ છે] જે વ્યક્તિ અલ્લાહનો તકવા (પરહેજગારી) અપનાવે; આ એ છે કે [પરહેજગાર હાજી] જે દિવસે તેની માતાએ તેને જન્મ આપ્યો હતો તે દિવસની જેમ પોતાના ગુનાહોથી પાક થઈ જાય છે, અને જે અલ્લાહ સાથેના પોતાના વચનને પૂરું કરે છે, અલ્લાહ પણ તેના હકમાં પોતાનું વચન [જે ગુનાહોથી પાકી છે] પૂરું કરે છે.'
إِنَّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ حِینَ یَخْرُجُ مِنْ بَیْتِهِ حَاجّاً لَا یَخْطُو خُطْوَهًًْ وَ لَا تَخْطُو بِهِ رَاحِلَتُهُ إِلَّا کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَهًًْ وَ مَحَا عَنْهُ سَیِّئَهًًْ وَ رَفَعَ لَهُ بِهَا دَرَجَهًًْ فَإِذَا وَقَفَ بِعَرَفَاتٍ فَلَوْ کَانَتْ لَهُ ذُنُوبٌ عَدَدَ الثَّرَی رَجَعَ کَمَا وَلَدَتْهُ أُمُّهُ فَقَالَ لَهُ اسْتَأْنِفِ الْعَمَلَ یَقُولُ اللَّهُ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقی.
امام صادق (علیه السلام) هنگامی که بنده‌ی مؤمن، به نیّت حج، از خانه خود بیرون می‌رود، قدم از قدم برنمی‌دارد و شتر او، به اندازه‌ی یک گام او را جلو نمی‌برد مگر این که خداوند، عمل حسنه‌ای را برای او می‌نویسد و گناهی را از او می‌زداید و به این وسیله بر شأن و منزلت او می‌افزاید. و هنگامی که در عرفات وقوف می‌کند اگر چه گناهانش به تعداد [ریگ‌های] زمین باشد، آمرزیده می‌شود و در حالی باز می‌گردد که گویی دوباره از مادر زاده شده است و به او گفته‌می‌شود: «اعمال خود را از نو آغاز کن». خداوند می‌فرماید: فَمَن تَعَجَّلَ فِی یوْمَینِ فَلاَ إِثْمَ عَلَیه وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه لِمَنِ اتَّقَی.
Imam Sadiq (peace be upon him): When the believing servant leaves his house with the intention of Hajj, he does not take a step, nor does his mount take a step forward, but Allah records for him a good deed, wipes away a sin from him, and thereby raises his rank and station. And when he stands at Arafat, even if his sins were as many as [the grains of] the earth, he is forgiven, and he returns as if he had been born from his mother anew, and it is said to him: "Begin your deeds afresh." Allah says: فَمَن تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلاَ إِثْمَ عَلَیْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقَی [Whoever hastens off in two days, there is no blame on him, and whoever remains behind, there is no blame on him, (this is) for him who guards (against evil)].
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે મોમિન બંદો હજની નિય્યતથી પોતાના ઘરથી બહાર નીકળે છે, ત્યારે તે એક પગલું પણ નથી ઉઠાવતો અને તેનું ઊંટ પણ તેને એક ડગલા બરાબર આગળ નથી લઈ જતું, સિવાય કે અલ્લાહ તેના માટે એક નેકી લખે છે અને એક ગુનાહ તેનાથી મિટાવે છે અને આ રીતે તેના મરતબા અને દરજ્જામાં વધારો કરે છે. અને જ્યારે તે અરફાતમાં વુકૂફ કરે છે, જો કે તેના ગુનાહો ધરતીના [કાંકરાઓ] જેટલા હોય, તો પણ તેને માફ કરી દેવામાં આવે છે અને તે એવી હાલતમાં પરત ફરે છે જાણે કે તે ફરીથી માતાથી જન્મ્યો છે અને તેને કહેવામાં આવે છે: 'પોતાના અમલોને નવેસરથી શરૂ કરો.' અલ્લાહ ફરમાવે છે: فَمَن تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلاَ إِثْمَ عَلَیْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقَی [જે વ્યક્તિ બે દિવસમાં ઉતાવળ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી, અને જે વિલંબ કરે તેના પર પણ કોઈ ગુનાહ નથી, આ તેના માટે છે જે તકવા અપનાવે].
سَأَلَ رَجُلٌ أَبِی بَعْدَ مُنْصَرَفِهِ مِنَ الْمَوْقِفِ فَقَالَ: أَ تَرَی یُخَیِّبُ اللَّهُ هَذَا الْخَلْقَ کُلَّهُ فَقَالَ أَبِی: مَا وَقَفَ بِهَذَا الْمَوْقِفِ أَحَدٌ إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مُؤْمِناً کَانَ أَوْ کَافِراً إِلَّا أَنَّهُمْ فِی مَغْفِرَتِهِمْ عَلَی ثَلَاثِ مَنَازِلَ مُؤْمِنٌ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ وَ أَعْتَقَهُ مِنَ النَّارِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ أُولئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِمَّا کَسَبُوا وَ اللهُ سَرِیعُ الْحِسابِ وَ مِنْهُمْ مَنْ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ قِیلَ لَهُ أَحْسِنْ فِیمَا بَقِیَ مِنْ عُمُرِکَ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ یَعْنِی مَنْ مَاتَ قَبْلَ أَنْ یَمْضِیَ فَلَا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقَی الْکَبَائِرَ.
امام صادق (علیه السلام) مردی پس از بازگشت پدرم از موقف، از ایشان پرسید: «آیا به نظر شما خداوند همه‌ی این بندگان را [از بخشش] محروم و ناامید می‌کند»؟ پدرم فرمود: «هیچ مؤمن و یا کافری در این موقف توقّف نمی نماید، جز آنکه خداوند او را می بخشد؛ امّا بخشیدن ایشان به سه صورت است: [گاه] خداوند گناهان گذشته و آینده‌ی مؤمن را می‌بخشد و او را از آتش دوزخ می‌رهاند و این کلام خداوند عزّوجلّ است: و بعضی می‌گویند: «پروردگارا! به ما در دنیا [نیکی] عطا کن! و در آخرت نیز [نیکی] مرحمت فرما! و ما را از عذابِ آتش نگاه دار»! آنها از کار [و دعای] خود، نصیب و بهره‌ای دارند و خداوند، سریع الحساب است. ( بقره/۲۰۲۲۰۱ ) و گاه خداوند در مورد برخی از ایشان، تنها گناهان گذشته‌شان را می‌بخشد و به آنها گفته‌می‌شود مابقی عمرت را نیکی کن و این سخن پروردگار است: فمن تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ یعنی هرکس قبل از آنکه [از عرفات بیرون] برود، بمیرد گناهی بر او نیست و [و گناهانش پاک شده است] امّا اگر [زنده بماند و] زودتر از موعد، [از عرفات] بیرون رود در صورتی‌که مرتکب گناهان کبیره نشود، گناهی بر او نیست.
Imam Sadiq (peace be upon him): A man asked my father after his return from the mawqif (station of Arafat): 'In your view, does Allah deprive all these servants [of forgiveness] and leave them despairing?' My father said: 'No believer or disbeliever stops at this mawqif except that Allah forgives him; but their forgiveness is of three kinds: [Sometimes] Allah forgives the past and future sins of the believer and delivers him from the Fire, and this is the statement of Allah the Mighty and Majestic: "And there are some who say: Our Lord! grant us [good] in this world and [good] in the hereafter, and save us from the chastisement of the Fire. They shall have (their) portion of what they have earned, and Allah is swift in reckoning." (Baqara/201–202). And sometimes, in the case of some of them, Allah forgives only their past sins and it is said to them: "Do good in what remains of your life," and this is the statement of the Lord: فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [Whoever hastens off in two days, there is no blame on him, and whoever remains behind, there is no blame on him] — meaning: whoever dies before he departs [from Arafat], there is no sin upon him [and his sins have been wiped away], but if he [remains alive and] departs [from Arafat] earlier than the appointed time, provided he does not commit major sins, there is no sin upon him.'
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): એક વ્યક્તિએ મવકિફથી પરત ફર્યા બાદ મારા પિતા (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછ્યું: 'શું તમારા મતે અલ્લાહ આ બધા બંદાઓને [બક્ષિશથી] વંચિત અને નાઉમ્મીદ કરે છે?' મારા પિતાએ ફરમાવ્યું: 'કોઈ મોમિન કે કાફિર આ મવકિફમાં તવક્કુફ નથી કરતો, સિવાય કે અલ્લાહ તેને બક્ષી દે છે; પરંતુ તેમની બક્ષિશ ત્રણ પ્રકારે છે: [ક્યારેક] અલ્લાહ મોમિનના ભૂતકાળ અને ભવિષ્યના ગુનાહો બક્ષી દે છે અને તેને દોઝખની આગથી છુટકારો આપે છે અને આ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લનું કલામ છે: અને કેટલાક કહે છે: "ઓ પરવરદિગાર! અમને દુનિયામાં [ભલાઈ] આપ! અને આખિરતમાં પણ [ભલાઈ] અર્પણ કર! અને અમને આગના અઝાબથી બચાવ!" તેઓ પોતાના કાર્ય [અને દુઆ] થી નસીબ અને હિસ્સો ધરાવે છે અને અલ્લાહ સરીઉલ હિસાબ છે. (બકરહ/૨૦૧-૨૦૨). અને ક્યારેક અલ્લાહ તેમાંથી કેટલાકના માત્ર ભૂતકાળના ગુનાહો બક્ષી દે છે અને તેમને કહેવામાં આવે છે કે તારી બાકીની જિંદગીમાં ભલાઈ કર અને આ પરવરદિગારનું ફરમાન છે: فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ [જે વ્યક્તિ બે દિવસમાં ઉતાવળ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી, અને જે વિલંબ કરે તેના પર પણ કોઈ ગુનાહ નથી] યાની જે વ્યક્તિ [અરફાતથી બહાર] નીકળે તે પહેલાં મરી જાય તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી [અને તેના ગુનાહો પાક થઈ ગયા છે], પરંતુ જો તે [જીવતો રહે અને] નક્કી કરેલ સમય પહેલાં [અરફાતથી] બહાર નીકળી જાય, જો તે કબીરહ ગુનાહો ન કરે તો તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી.'
عَنْ عبْدِ الأعْلی: مَنْ أَمَّ هَذَا الْبَیْتَ حَاجّاً أَوْ مُعْتَمِراً مُبَرَّأً مِنَ الْکِبْرِ رَجَعَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَهَیْئَهًِْ یَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ ثُمَّ قَرَأَ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقی قُلْتُ: مَا الْکِبْرُ؟ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِنَّ أَعْظَمَ الْکِبْرِ غَمْصُ الْخَلْقِ وَ سَفَهُ الْحَقِّ قُلْتُ: مَا غَمْصُ الْخَلْقِ وَ سَفَهُ الْحَقِّ قَالَ یَجْهَلُ الْحَقَّ وَ یَطْعُنُ عَلَی أَهْلِهِ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِکَ نَازَعَ اللَّهَ رِدَاءَهُ.
امام صادق (علیه السلام) عبد الأعلی از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده است که فرمود: هرکس به زیارت حج و یا عمره مشرّف شود، درحالی‌که از کبر و خودپسندی به دور باشد، گناهان او مانند روزی که از مادر متولّد شده پاک می‌شود. و سپس امام (علیه السلام) این آیه را تلاوت فرمود: فَمَنْ تَعَجَّلَ فی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقی پرسیدم: «کبر و خودپسندی کدام است»؟ امام صادق (علیه السلام) به نقل از رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «بالاترین مرتبه‌ی خودپسندی خوارشمردن مخلوق خدا و سبک‌شمردن حق است». گفتم: «چطور مخلوق را خوار و سبک می‌کند»؟ امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اینکه در برابر حق، خود را به نادانی بزند و به اهل حق طعنه بزند و هرکس چنین باشد گویی بر سر تصاحب ردای [کبریای] خدا، با او نزاع کرده است».
Imam Sadiq (peace be upon him): Abd al-A'la narrated from Imam Sadiq (peace be upon him) that he said: 'Whoever comes to the pilgrimage of Hajj or Umrah while being free of kibr (pride) and self-conceit, his sins are cleansed like the day his mother gave birth to him.' Then the Imam (peace be upon him) recited this verse: فَمَنْ تَعَجَّلَ فی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقی [Whoever hastens off in two days, there is no blame on him, and whoever remains behind, there is no blame on him, (this is) for him who guards (against evil)]. I asked: 'What is kibr and self-conceit?' Imam Sadiq (peace be upon him), quoting from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), said: 'The highest degree of self-conceit is to belittle Allah's creation and to make light of the truth.' I said: 'How does one belittle and make light of the creation?' Imam Sadiq (peace be upon him) said: 'That he feigns ignorance in the face of the truth and taunts the people of the truth, and whoever is like this, it is as though he has contended with Allah over the seizing of His mantle [of grandeur].'
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ આઅલાએ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી નકલ કર્યું છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: 'જે વ્યક્તિ હજ કે ઉમરહની ઝિયારત માટે મુશર્રફ થાય, જ્યારે કિબ્ર (ગર્વ) અને ખુદપસંદીથી દૂર હોય, તો તેના ગુનાહો તે દિવસની જેમ પાક થઈ જાય છે જે દિવસે તેની માતાએ તેને જન્મ આપ્યો હતો.' અને પછી ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ આ આયત તિલાવત ફરમાવી: فَمَنْ تَعَجَّلَ فی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقی [જે વ્યક્તિ બે દિવસમાં ઉતાવળ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી, અને જે વિલંબ કરે તેના પર પણ કોઈ ગુનાહ નથી, આ તેના માટે છે જે તકવા અપનાવે]. મેં પૂછ્યું: 'કિબ્ર અને ખુદપસંદી શું છે?' ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)થી નકલ કરતાં ફરમાવ્યું: 'ખુદપસંદીનો સૌથી ઊંચો દરજ્જો અલ્લાહની મખલૂકને હકીર ગણવી અને હકને હલકો ગણવો છે.' મેં કહ્યું: 'મખલૂકને હકીર અને હલકી કેવી રીતે ગણવામાં આવે છે?' ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: 'એ કે હકની સામે પોતાને નાદાનીમાં નાખી દે અને હકના લોકો પર તાના મારે, અને જે કોઈ આવો હોય, જાણે તેણે અલ્લાહની [કિબ્રિયાઈની] રિદા છીનવવા બાબતે તેની સાથે ઝઘડો કર્યો છે.'
لِمَنِ اتَّقی مِنْهُمُ الصَّیْدَ وَ اتَّقَی الرَّفَثَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْجِدَالَ وَ مَا حُرِّمَ عَلَیْهِ فِی إِحْرَامِهِ.
امام باقر (علیه السلام) منظور از تقوا [در این آیه] پرهیز از صید آمیزش [جنسی]، فسوق (دروغ گفتن)، جدال و آن چیزیست که خداوند بر شخص مُحرم [حج‌گزار]، حرام نموده است.
Imam Baqir (peace be upon him): What is meant by taqwa [in this verse] is abstaining from hunting, sexual intercourse, fusuq (lying), disputing, and whatever Allah has forbidden upon the person in ihram [the pilgrim performing Hajj].
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): આ આયતમાં તકવાથી મુરાદ છે શિકાર કરવાથી, [જાતીય] સંભોગથી, ફુસૂક (જૂઠું બોલવું) થી, ઝઘડાથી અને તે વસ્તુઓથી પરહેજ કરવી જે અલ્લાહે એહરામની હાલતવાળી વ્યક્તિ [હજ કરનાર] પર હરામ કરેલી છે.
إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ الصَّیْدَ فَلَیْسَ لَهُ أَنْ یَنْفِرَ فِی النَّفْرِ الْأَوَّلِ وَ مَنْ نَفَرَ فِی النَّفْرِ الْأَوَّلِ فَلَیْسَ لَهُ أَنْ یُصِیبَ الصَّیْدَ حَتَّی یَنْفِرَ النَّاسُ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ ... لِمَنِ اتَّقی قَالَ اتَّقَی الصَّیْدَ.
امام صادق (علیه السلام) اگر شخص محرم، چیزی را [در حال احرام] صید کند، نمی‌تواند در بازگشت اوّل (در روز دوّم از ایّام تشریق یا دوازده ذی‌الحجّه)، بازگردد و هرکس که در بازگشت اوّل، بازگردد، تا زمانی‌که همه‌ی مردم بازگردند، نباید چیزی را صید کند. آیه‌ی فَمَن تَعَجَّلَ فِی یوْمَینِ فَلاَ إِثْمَ عَلَیه وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه لِمَنِ اتَّقَی اشاره به همین معنا می‌باشد؛ یعنی گناهی بر کسی که از صیدکردن پرهیز کند، نیست.
Imam Sadiq (peace be upon him): If the person in ihram hunts something [while in the state of ihram], he cannot depart in the first departure (on the second day of the days of Tashriq, i.e. the twelfth of Dhul-Hijjah), and whoever departs in the first departure must not hunt anything until all the people depart. The verse فَمَن تَعَجَّلَ فِی یوْمَینِ فَلاَ إِثْمَ عَلَیه وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه لِمَنِ اتَّقَی [Then whoever hastens off in two days, there is no blame on him, and whoever remains behind, there is no blame on him, (this is) for him who guards (against evil)] refers to this very meaning; that is, there is no sin upon one who abstains from hunting.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જો એહરામની હાલતવાળી વ્યક્તિ [એહરામની હાલતમાં] કંઈક શિકાર કરે, તો તે પહેલા વળતરમાં (તશરીકના દિવસોમાંથી બીજા દિવસે અથવા બારમી ઝિલ્હજ્જે) પાછો ફરી શકતો નથી, અને જે પહેલા વળતરમાં પાછો ફરે, જ્યાં સુધી બધા લોકો પાછા ન ફરે, ત્યાં સુધી તેણે કંઈ શિકાર કરવો જોઈએ નહીં. આયત فَمَن تَعَجَّلَ فِی یوْمَینِ فَلاَ إِثْمَ عَلَیه وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیه لِمَنِ اتَّقَی [પછી જે વ્યક્તિ બે દિવસમાં ઉતાવળ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી અને જે વ્યક્તિ મોડું કરે તેના પર પણ કોઈ ગુનાહ નથી, આ તે વ્યક્તિ માટે છે જે (બુરાઈથી) બચે] આ જ અર્થ તરફ ઈશારો કરે છે; અર્થાત્ જે વ્યક્તિ શિકાર કરવાથી પરહેજ કરે તેના પર કોઈ ગુનાહ નથી.
نورالثقلین لِمَنِ اتَّقی الصَّیْدَ فَإِنِ ابْتُلِیَ بِشَیْءٍ مِنَ الصَّیْدِ فَفَدَاهُ فَلَیْسَ لَهُ أَنْ یَنْفِرَ فِی یَوْمَیْنِ.
نورالثقلین [این حکم در مورد کسی است که] از صیدکردن در حال احرام، بپرهیزد امّا اگر حاجی صید کند، باید کفّاره‌ی آن را بدهد و نباید در روز دوّم [از عرفات] بازگردد.
Nur al-Thaqalayn: [This ruling concerns the one who] abstains from hunting while in the state of ihram, but if the pilgrim hunts, he must give its kaffara (expiation) and must not depart on the second day [from Arafat].
નૂરુસ્સકલૈન: [આ હુકમ તે વ્યક્તિ વિશે છે જે] એહરામની હાલતમાં શિકાર કરવાથી પરહેજ કરે, પરંતુ જો હાજી શિકાર કરે તો તેણે તેનો કફ્ફારો (દંડ) આપવો જોઈએ અને બીજા દિવસે [અરફાતથી] પાછો ફરવો જોઈએ નહીં.
یَتَّقِی الصَّیْدَ حَتَّی یَنْفِرَ أَهْلُ مِنًی إِلَی النَّفْرِ الْأَخِیرِ.
امام صادق (علیه السلام) [منظور از تقوی در اینجا آن است که] از صیدکردن بپرهیزد تا اهل منی [در روز آخر اقامت، از عرفات] عزیمت کنند.
Imam Sadiq (peace be upon him): [What is meant by taqwa here is that] he abstains from hunting until the people of Mina depart [from Arafat on the last day of their stay] in the final departure.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): [અહીં તકવાથી મુરાદ એ છે કે] તે શિકાર કરવાથી પરહેજ કરે ત્યાં સુધી કે મિનાના લોકો [રહેવાના છેલ્લા દિવસે, અરફાતથી] પ્રસ્થાન કરે.
لِمَنِ اتَّقی الصَّیْدَ یَعْنِی فِی إِحْرَامِهِ فَإِنْ أَصَابَهُ لَمْ یَکُنْ لَهُ أَنْ یَنْفِرَ فِی النَّفْرِ الْأَوَّلِ.
امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی تفسیر آیه: ... لِمَنِ اتَّقَی فرمود: منظور، کسی است که در حالت احرام از صیدکردن، پرهیز کند. که اگر چیزی را [در این حالت] صید کند، نمی‌تواند در بازگشت اوّل [حجّاج از عرفات]، بازگردد.
Imam Sadiq (peace be upon him) said regarding the interpretation of the verse ... لِمَنِ اتَّقَی [(this is) for him who guards (against evil)]: What is meant is the one who abstains from hunting while in the state of ihram. For if he hunts something [in this state], he cannot depart in the first departure [of the pilgrims from Arafat].
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ આયત ... لِمَنِ اتَّقَی [આ તે વ્યક્તિ માટે છે જે (બુરાઈથી) બચે] ની તફસીર વિશે ફરમાવ્યું: મુરાદ તે વ્યક્તિ છે જે એહરામની હાલતમાં શિકાર કરવાથી પરહેજ કરે. કે જો તે [આ હાલતમાં] કંઈક શિકાર કરે, તો તે [હાજીઓના અરફાતથી] પહેલા વળતરમાં પાછો ફરી શકતો નથી.
وَ اتَّقُوا اللهَ یَا أَیُّهَا الْحُجَّاجُ الْمَغْفُورُ لَهُمْ سَالِفُ ذُنُوبِهِمْ بِحَجِّهِمُ الْمَقْرُونِ بِتَوْبَتِهِمْ فَلَا تُعَاوِدُوا الْمُوبِقَاتِ فَیَعُودَ إِلَیْکُمْ أَثْقَالُهَا وَ یُثَقِّلَکُمُ احْتِمَالُهَا فَلَا یُغْفَرَ لَکُمْ إِلَّا بِتَوْبَهًٍْ بَعْدَهَا.
امام عسکری (علیه السلام) واتّقُوالله [ای حاجیان بخشیده‌شده] تقوا الهی پیش گیرید! گناهان گذشته‌ی ایشان به‌سبب حجّشان که با توبه همراه بوده، بخشیده شده است. پس به انجام گناهان کبیره بازنگردید که سنگینی‌اش به شما بازمی‌گردد و بر دوش کشیدنش بر شما سخت می‌گردد. پس جز با توبه‌ی بعد از آن، مغفرت برای شما حاصل نمی شود.
Imam al-Askari (peace be upon him): وَ اتَّقُوا اللهَ [And be careful of your duty to Allah] — O pilgrims whose past sins have been forgiven! Adopt piety toward Allah! Their past sins have been forgiven on account of their Hajj which was accompanied by repentance. So do not return to committing grave sins, for then their burden will return to you and carrying it will weigh heavily upon you. Then forgiveness will not be granted to you except through a repentance following that.
ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): وَ اتَّقُوا اللهَ [અને અલ્લાહથી ડરો] — હે બખ્શાયેલા હાજીઓ! અલ્લાહની તકવા અપનાવો! તેમના ભૂતકાળના ગુનાહો તેમના હજને કારણે જે તૌબા સાથે હતો, બખ્શી દેવામાં આવ્યા છે. તો કબીરહ ગુનાહો કરવા તરફ પાછા ન ફરો, કારણ કે તેનું ભારેપણું તમારી પાસે પાછું આવશે અને તેને ઉપાડવું તમારા માટે મુશ્કેલ થઈ જશે. પછી તેના પછીની તૌબા વગર તમારા માટે મગફિરત હાસિલ થશે નહીં.
وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ فَیَنْظُرُ فِی أَعْمَالِکُمْ فَیُجَازِیکُمْ رَبُّکُمْ عَلَیْهَا.
امام عسکری (علیه السلام) و بدانید که شما به‌سوی خداوند محشور می‌شوید و او به اعمالتان می‌نگرد و بر اساس آن اعمال به شما پاداش می‌دهد.
Imam al-Askari (peace be upon him): And know that you will be gathered to Allah, and He will look upon your deeds and reward you according to those deeds.
ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): અને જાણી લો કે તમે અલ્લાહ તરફ મહશૂર કરવામાં આવશો અને તે તમારા આમાલ પર નજર કરશે અને તે આમાલના આધારે તમને બદલો આપશે.