سورة البقرة

Verse 282 of 286

2:282

يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَ لْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَ لا يَأْبَ كاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَما عَلَّمَهُ أللهُ فَلْيَكْتُبْ وَ لْيُمْلِلِ الَّذي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَ لْيَتَّقِ أللهَ رَبَّهُ وَ لا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئاً فَإِنْ كانَ الَّذي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفيهاً أَوْ ضَعيفاً أَوْ لا يَسْتَطيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى وَ لا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا وَ لا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغيراً أَوْ كَبيراً إِلى أَجَلِهِ ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ وَ أَدْنى أَلاَّ تَرْتابُوا إِلاَّ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً حاضِرَةً تُديرُونَها بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَلاَّ تَكْتُبُوها وَ أَشْهِدُوا إِذا تَبايَعْتُمْ وَ لا يُضَارَّ كاتِبٌ وَ لا شَهيدٌ وَ إِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَ اتَّقُوا أللهَ وَ يُعَلِّمُكُمُ أللهُ وَ أللهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَليمٌ

اى کسانى که ایمان آورده‌اید! هنگامى که بدهى مدّت‌دارى [به‌خاطر وام یا داد و ستد] به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید. و باید نویسنده‌اى از روى عدالت، [سند را] در میان شما بنویسد. و کسى که قدرت بر نویسندگى دارد، نباید از نوشتن ‌ همان‌طور که خدا به او تعلیم داده ‌ خوددارى کند! پس باید بنویسد. و آن‌کس که حقّ بر عهده‌ی اوست، باید املا کند؛ ‌و از خدا که پروردگار اوست بپرهیزد؛ ‌و چیزى را از آن فروگذار ننماید. و اگر کسى که حقّ بر عهده‌ی اوست، سفیه یا ضعیف [و دیوانه] است، یا [به‌ خاطر لال‌بودن، ] توانایى بر املا‌کردن ندارد، باید ولىّ او [به جاى او، ] با رعایت عدالت، املا کند. و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ ‌و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانى که مورد رضایت و اطمینان شما هستند، انتخاب کنید! تا اگر یکى از آن دو انحرافى یافت، دیگرى به او یادآورى کند. و هنگامى که شهود را [براى اداى شهادت] دعوت مى‌کنند، نباید خوددارى نمایند. و از نوشتن بدهىِ مدّت‌دار، چه کوچک باشد یا بزرگ، ملول نشوید [هر‌چه باشد بنویسید]. این‌کار، در نزد خدا به عدالت نزدیکتر، و براى شهادت مطمئن‌تر، و براى جلوگیرى از تردید [و نزاع] بهتر مى‌باشد؛ مگر این که داد و ستد نقدى باشد که بین خود، دست به دست مى‌کنید. در این صورت، باکى بر شما نیست که آن را ننویسید. ولى هنگامى که خرید و فروش [نقد] مى‌کنید. شاهد بگیرید. و نباید به نویسنده و شاهد، [به‌ خاطر حق‌گویى،] زیانى برسد. و اگر چنین کنید، از فرمان پروردگار خارج شده‌اید. از [مخالفت فرمان] خدا بپرهیزید. و خداوند به شما تعلیم مى‌دهد؛ ‌خداوند به همه چیز داناست.

O you who believe! when you deal witheach other in contracting a debt for a fixed time, then write it down; and let a scribe write it down between you with fairness; and the scribe should not refuse to write as Allah has taught him, so he should write; and let him who owes the debt dictate, and he should be careful of (his duty to) Allah, his Lord, and not diminish anything from it; but if he who owes the debt is unsound in understanding, or weak, or (if) he is not able to dictate himself, let his guardian dictate with fairness; and call in to witness from among your men two witnesses; but if there are not two men, then one man and two women from among those whom you choose to be witnesses, so that if one of the two errs, the second of the two may remind the other; and the witnesses should not refuse when they are summoned; and be not averse to writing it (whether it is) small or large, with the time of its falling due; this is more equitable in the sight of Allah and assures greater accuracy in testimony, and the nearest (way) that you may not entertain doubts (afterwards), except when it is ready merchandise which you give and take among yourselves from hand to hand, then there is no blame on you in not writing it down; and have witnesses when you barter with one another, and let no harm be done to the scribe or to the witness; and if you do (it) then surely it will be a transgression in you, and be careful of (your duty) to Allah, Allah teaches you, and Allah knows all things.

અય ઈમાન લાવનારાઓ! જ્યારે તમે કોઈ ચોક્કસ મુદ્દત માટે પરસ્પર કર્ઝની લેવડદેવડ કરો તો તે લખી લ્યો; અને એક લખનાર તમારી વચ્ચે ઇન્સાફથી લખે, અને જેવી રીતે અલ્લાહે લખનારને શીખવ્યું છે તેવી રીતે લખવાથી ઇન્કાર ન કરે, અને જે કર્ઝ લેનાર હોય તે લખનાર પાસે લખાવે અને તેના માટે જરૂરી છે કે અલ્લાહથી ડરીને લખાવે અને કર્ઝ આપનારનો કોઈ હક ઓછો કરે નહિ; પછી જો તે કર્ઝ લેનાર મૂર્ખ અથવા કમજોર હોય અને તે લખાવી શકતો ન હોય તો તેનો વાલી ન્યાયસર લખાવે; અને તમારામાંથી બે પુરૂષોને ગવાહ રાખો, પછી જો બે પુરૂષો (હાજર) ન હોય તો એક પુરૂષ અને બે ઔરતો, જે તમે ગવાહ માટે પસંદ કરો તેને ગવાહ બનાવો કે જેથી તેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ દેવડાવે; અને તે ગવાહોને બોલાવવામાં આવે ત્યારે તેઓ ઈન્કાર કરે નહિ; અને તમે નાના કે મોટા મામલા માટે મુદ્દત લખવામાં અણગમો ન રાખો (મૌખિક) ગવાહી કરતા (લેખિત) અલ્લાહ પાસે વધુ ન્યાયસર છે અને પુરાવા (માટે)ની વધારે સબળ સાબિતી છે, જેથી તમને શંકા ઉત્પન્ન થાય નહિ, સિવાય કે રોકડ લેવડ-દેવડ હોય. જે તમે આપસમાં કરો તે કદાચને તમે લખો નહિ તો તે માટે તમારા ઉપર કાંઈ હરજ નથી; અને જે વેળા તમે આપસમાં લેવડદેવડ કરો ત્યારે ગવાહ રાખો, અને લખનાર તથા ગવાહને (હક બયાન કરવાના કારણે) કોઇ નુકસાન ન પહોંચાડો અને જો તમે (નુકસાન પહોંચાડયું તો) નાફરમાની કરી, અલ્લાહની (નાફરમાનીથી) બચો; તે તમને (સહી ઇલ્મ) શીખવાડે છે; અને અલ્લાહ દરેક વસ્તુની સંપૂર્ણ જાણ રાખે છે.

#1 در این آیه ۱۵ حکم وجود دارد There are fifteen rulings in this verse આ આયતમાં ૧૫ હુકમો છે

علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

أَنَّ فِی {سُورَهًِْ} الْبَقَرَهًِْ خَمْسَمِائَهًِْ آیَهًِْ حُکْمٍ وَ فِی هَذِهِ الْآیَهًِْ خَمْسَهًَْ عَشَرَ حُکْماً وَ هُوَ قَوْلُهُ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا تَدایَنْتُمْ بِدَیْنٍ إِلی أَجَلٍ مُسَمًّی فَاکْتُبُوهُ وَ لْیَکْتُبْ بَیْنَکُمْ کاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَ لا یَأْبَ کاتِبٌ أَنْ یَکْتُبَ کَما عَلَّمَهُ اللَّهُ ثَلَاثَهًُْ أَحْکَامٍ فَلْیَکْتُبْ (أَرْبَعَهًُْ أَحْکَامٍ) وَ لْیُمْلِلِ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ خَمْسَهًُْ أَحْکَامٍ وَ هُوَ إِقْرَارُهُ إِذَا أَمْلَاهُ وَ لْیَتَّقِ اللهَ رَبَّهُ وَ لا یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئاً وَ لَا یَخُونُهُ سِتَّهًُْ أَحْکَامٍ فَإِنْ کانَ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ سَفِیهاً أَوْ ضَعِیفاً أَوْ لَا یَسْتَطِیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ أَیْ لَا یَحْسُنُ أَنْ یُمِلَّ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ یَعْنِی وَلِیَّ الْمَالِ سَبْعَهًُْ أَحْکَامٍ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ ثَمَانِیَهًُْ أَحْکَامٍ فَإِنْ لَمْ یَکُونَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی یَعْنِی إِنْ تَنْسَی إِحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَالْأُخْرَی تِسْعَهًُْ أَحْکَامٍ وَ لَا یَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا عَشَرَهًُْ أَحْکَامٍ وَ لَا تَسْئَمُوا أَنْ تَکْتُبُوهُ صَغِیراً أَوْ کَبِیراً إِلَی أَجَلِهِ أَیْ لَا تَضْجُرُوا أَنْ تَکْتُبُوهُ صَغِیرَ السِّنِّ أَوْ کَبِیراً أَحَدَ عَشَرَ حُکْماً ذلِکُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ وَ أَدْنَی الَّا تَرْتَابُوا أَیْ لَا تَشُکُّوا إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجارَةً حاضِرَةً تُدِیرُونَها بَیْنَکُمْ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُناحٌ أَلَّا تَکْتُبُوهَا اثْنَا عَشَرَ حُکْماً وَ أَشْهِدُوا إِذَا تَبایَعْتُمْ ثَلَاثَهًَْ عَشَرَ حُکْماً وَ لا یُضَارَّ کاتِبٌ وَ لا شَهِیدٌ أَرْبَعَهًَْ عَشَرَ حُکْماً وَ إِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِکُمْ خَمْسَهًَْ عَشَرَ حُکْماً وَ اتَّقُوا اللهَ وَ یُعَلِّمُکُمُ اللهُ وَ اللهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمُ.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) در سوره‌ی بقره پانصد حکم وجود دارد و در این آیه پانزده حکم. و در این سخن خداوند: یا أَیها الَّذِینَ آمَنُواْ إِذَا تَدَاینتُم بِدَینٍ إِلَی أَجَلٍ مُّسَمًّی فَاکتُبُوه وَلْیکتُب بَّینَکمْ کاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلاَ یأْبَ کاتِبٌ أَنْ یکتُبَ کمَا عَلَّمَه الله، سه حکم وجود دارد. فَلْیکتُبْ، چهار حکم. وَلْیمْلِلِ الَّذِی عَلَیه الْحَقُّ، پنج حکم، که املاءکردن آن، اقرار به [صحّت] آن است. وَلْیتَّقِ اللّه رَبَّه وَلاَ یبْخَسْ مِنْه شَیئًا، و این که خیانت نکند، شش حکم. فَإن کانَ الَّذِی عَلَیه الْحَقُّ سَفِیها أَوْ ضَعِیفًا أَوْ لاَ یسْتَطِیعُ أَن یمِلَّ هوَ، و یا اینکه صلاحیّت املاکردن آن را ندارد. فَلْیمْلِلْ وَلِیه بِالْعَدْلِ یعنی نماینده‌ی مالی او املا کند، هفت حکم. وَاسْتَشْهدُواْ شَهیدَینِ من رِّجَالِکمْ، هشت حکم. فَإِن لَّمْ یکونَا رَجُلَینِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهدَاء أَن تَضِلَّ إْحْدَاهمَا فَتُذَکرَ إِحْدَاهمَا الأُخْرَی یعنی اینکه اگر یکی از آن دو فراموش کند، دیگری به او یادآوری کند، نُه حکم. وَلاَ یأْبَ الشُّهدَاء إِذَا مَا دُعُواْ، ده حکم. وَلاَ تَسْأَمُوْاْ أَن تَکتُبُوْه صَغِیرًا أَو کبِیرًا إِلَی أَجَلِه، یعنی نگران نباشید [و کراهت نداشته باشید] که آن را، فردی خردسال یا بزرگسال بنویسد، یازده حکم. ذَلِکمْ أَقْسَطُ عِندَ اللّه وَأَقْومُ لِلشَّهادَةِ وَأَدْنَی أَلاَّ تَرْتَابُواْ، یعنی شک نکنید. إِلاَّ أَن تَکونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِیرُونَها بَینَکمْ فَلَیسَ عَلَیکمْ جُنَاحٌ أَلاَّ تَکتُبُوها، دوازده حکم. وَأَشْهدُوْاْ إِذَا تَبَایعْتُمْ، سیزده حکم. وَلاَ یضَآرَّ کاتِبٌ وَلاَ شَهیدٌ، چهارده حکم. وَإِن تَفْعَلُواْ فَإِنَّه فُسُوقٌ بِکمْ، پانزده حکم. وَاتَّقُواْ اللّه وَیعَلِّمُکمُ اللّه وَاللّه بِکلِّ شَیءٍ عَلِیمٌ.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): In Surah al-Baqara there are five hundred rulings, and in this verse there are fifteen rulings. In this statement of Allah: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا تَدَایَنْتُم بِدَیْنٍ إِلَی أَجَلٍ مُّسَمًّی فَاکْتُبُوهُ وَلْیَکْتُب بَّیْنَکُمْ کَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلاَ یَأْبَ کَاتِبٌ أَنْ یَکْتُبَ کَمَا عَلَّمَهُ اللّٰه [O you who believe! When you contract a debt for a fixed term, write it down; and let a scribe write it between you with fairness; and no scribe should refuse to write as Allah has taught him], there are three rulings. فَلْیَکْتُبْ [so let him write] — four rulings. وَلْیُمْلِلِ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ [and let him who owes the debt dictate] — five rulings; his dictating it is his acknowledgement of [the correctness of] it. وَلْیَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهُ وَلاَ یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئًا [and let him fear Allah his Lord, and not diminish anything from it], and that he not commit treachery — six rulings. فَإن کَانَ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ سَفِیهًا أَوْ ضَعِیفًا أَوْ لاَ یَسْتَطِیعُ أَن یُمِلَّ هُوَ [but if he who owes the debt is unsound in understanding, or weak, or is unable to dictate himself], meaning he is not competent to dictate it. فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ [then let his guardian dictate with fairness], meaning the guardian of his property — seven rulings. وَاسْتَشْهِدُواْ شَهِیدَیْنِ من رِّجَالِکُمْ [and call to witness two witnesses from among your men] — eight rulings. فَإِن لَّمْ یَکُونَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاء أَن تَضِلَّ إْحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَی [but if there are not two men, then one man and two women from those you approve as witnesses, so that if one of the two forgets, the other may remind her], meaning if one of them forgets, the other will remind her — nine rulings. وَلاَ یَأْبَ الشُّهَدَاء إِذَا مَا دُعُواْ [and the witnesses should not refuse when they are called] — ten rulings. وَلاَ تَسْأَمُوْاْ أَن تَکْتُبُوْهُ صَغِیرًا أَو کَبِیرًا إِلَی أَجَلِهِ [and do not be averse to writing it down, whether small or large, with its term], meaning do not be troubled that it be written by a young person or an old person — eleven rulings. ذَلِکُمْ أَقْسَطُ عِندَ اللّٰهِ وَأَقْومُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَی أَلاَّ تَرْتَابُواْ [that is more equitable in the sight of Allah and more upright for testimony and nearer to your not having doubts], meaning do not doubt. إِلاَّ أَن تَکُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِیرُونَهَا بَیْنَکُمْ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَلاَّ تَکْتُبُوهَا [except when it is a present trade which you circulate among yourselves, then there is no blame upon you if you do not write it] — twelve rulings. وَأَشْهِدُوْاْ إِذَا تَبَایَعْتُمْ [and take witnesses when you make a transaction] — thirteen rulings. وَلاَ یُضَآرَّ کَاتِبٌ وَلاَ شَهِیدٌ [and let no scribe or witness be harmed] — fourteen rulings. وَإِن تَفْعَلُواْ فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِکُمْ [and if you do so, it is indeed a transgression on your part] — fifteen rulings. وَاتَّقُواْ اللّٰهَ وَیُعَلِّمُکُمُ اللّٰهُ وَاللّٰهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ [and fear Allah, and Allah teaches you, and Allah is All-Knowing of everything].

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): સૂરએ બકરહમાં પાંચસો હુકમો છે અને આ આયતમાં પંદર હુકમો છે. અને અલ્લાહના આ કથનમાં: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا تَدَایَنْتُم بِدَیْنٍ إِلَی أَجَلٍ مُّسَمًّی فَاکْتُبُوهُ وَلْیَکْتُب بَّیْنَکُمْ کَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلاَ یَأْبَ کَاتِبٌ أَنْ یَکْتُبَ کَمَا عَلَّمَهُ اللّٰه [ઓ ઈમાન લાવનારાઓ! જ્યારે તમે એક નિર્ધારિત મુદ્દત માટે એકબીજા સાથે કરજનો વ્યવહાર કરો, ત્યારે તેને લખી લો; અને એક લખનાર તમારી વચ્ચે ન્યાયપૂર્વક [દસ્તાવેજ] લખે; અને કોઈ લખનાર જેમ અલ્લાહે તેને શીખવ્યું છે તેમ લખવાથી ઇનકાર ન કરે], ત્રણ હુકમો છે. فَلْیَکْتُبْ [તો તે લખે] — ચાર હુકમો. وَلْیُمْلِلِ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ [અને જેના ઉપર હક છે તે લખાવે] — પાંચ હુકમો, જેમાં તેનું લખાવવું એ [તેની સાચી હોવાની] ઇકરાર છે. وَلْیَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهُ وَلاَ یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئًا [અને તે પોતાના રબ અલ્લાહથી ડરે અને તેમાંથી કંઈ ઓછું ન કરે], અને એ કે તે ખિયાનત ન કરે — છ હુકમો. فَإن کَانَ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ سَفِیهًا أَوْ ضَعِیفًا أَوْ لاَ یَسْتَطِیعُ أَن یُمِلَّ هُوَ [પણ જો જેના ઉપર હક છે તે અલ્પબુદ્ધિ હોય, અથવા નબળો, અથવા પોતે લખાવવા સક્ષમ ન હોય], અથવા તે તેને લખાવવાની ક્ષમતા ધરાવતો ન હોય. فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ [તો તેનો વલી ન્યાયપૂર્વક લખાવે], એટલે કે તેના માલનો પ્રતિનિધિ લખાવે — સાત હુકમો. وَاسْتَشْهِدُواْ شَهِیدَیْنِ من رِّجَالِکُمْ [અને તમારા પુરુષોમાંથી બે ગવાહ બનાવો] — આઠ હુકમો. فَإِن لَّمْ یَکُونَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاء أَن تَضِلَّ إْحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَی [પણ જો બે પુરુષો ન હોય, તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ જેમને તમે ગવાહ તરીકે પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે], એટલે કે જો બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે — નવ હુકમો. وَلاَ یَأْبَ الشُّهَدَاء إِذَا مَا دُعُواْ [અને જ્યારે ગવાહોને બોલાવવામાં આવે ત્યારે તેઓ ઇનકાર ન કરે] — દસ હુકમો. وَلاَ تَسْأَمُوْاْ أَن تَکْتُبُوْهُ صَغِیرًا أَو کَبِیرًا إِلَی أَجَلِهِ [અને તેને તેની મુદ્દત સાથે નાનું હોય કે મોટું, લખવામાં કંટાળો ન કરો], એટલે કે તેને નાની ઉંમરનો કે મોટી ઉંમરનો વ્યક્તિ લખે તેની ચિંતા ન કરો [અને નાપસંદ ન કરો] — અગિયાર હુકમો. ذَلِکُمْ أَقْسَطُ عِندَ اللّٰهِ وَأَقْومُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَی أَلاَّ تَرْتَابُواْ [આ અલ્લાહની નજદીક વધુ ન્યાયી અને ગવાહી માટે વધુ મજબૂત અને શંકા ન કરવા માટે વધુ નજીક છે], એટલે કે શંકા ન કરો. إِلاَّ أَن تَکُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِیرُونَهَا بَیْنَکُمْ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَلاَّ تَکْتُبُوهَا [સિવાય કે તે હાજર વેપાર હોય જે તમે તમારી વચ્ચે ચલાવો છો, તો તેને ન લખવામાં તમારા પર કોઈ ગુનાહ નથી] — બાર હુકમો. وَأَشْهِدُوْاْ إِذَا تَبَایَعْتُمْ [અને જ્યારે તમે ખરીદ-વેચાણ કરો ત્યારે ગવાહ બનાવો] — તેર હુકમો. وَلاَ یُضَآرَّ کَاتِبٌ وَلاَ شَهِیدٌ [અને ન લખનારને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવે અને ન ગવાહને] — ચૌદ હુકમો. وَإِن تَفْعَلُواْ فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِکُمْ [અને જો તમે એમ કરો તો ખરેખર તે તમારા માટે નાફરમાની છે] — પંદર હુકમો. وَاتَّقُواْ اللّٰهَ وَیُعَلِّمُکُمُ اللّٰهُ وَاللّٰهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ [અને અલ્લાહથી ડરો, અને અલ્લાહ તમને શીખવે છે, અને અલ્લાહ દરેક વસ્તુને જાણનાર છે].

#2 ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که بدهی مدّت‌داری [به‌خاطر وام یا داد و ستد] به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید. و ب… O you who believe, when you contract a debt for a stated term, write it down. Let a scribe write it between you justly, and let no scribe refuse to write as Allah has taught him. So let him write, and let the one upon whom the right rests dictate, and let him fear Allah his Lord and not diminish anything from it અય ઈમાન લાવનારાઓ! જ્યારે તમે એકબીજા સાથે મુદ્દતવાળું કરજ કરો, તો તેને લખી લો. અને એક લખનારે તમારી વચ્ચે ઇન્સાફથી લખવું જોઈએ. અને જે લખવાની તાકત ધરાવે છે, તેણે લખવાથી ઇનકાર ન કરવો, જેમ અલ્લાહે તેને શીખવ્યું છે. તો તેણે લખવું જોઈએ. અને જેના પર હક છે તેણે લખાવવું જોઈએ; અને પોતાના પરવરદિગાર અલ્લાહથી ડરવું જોઈએ; અને તેમાંથી કંઈ ઓછું ન કરવું

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام): سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُولُ: ثَلَاثَهًٌْ لَا یَسْتَجِیبُ اللَّهُ دُعَاءَهُمْ بَلْ یَعْذِلُهُمْ وَ یُوَبِّخُهُمْ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَرَجُلُ أَوْصَاهُ اللَّهُ تَعَالِی بِأَنْ یَحْتَاطَ لِدَیْنِهِ بِشُهُودٍ وَ کِتَابٍ فَلَمْ یَفْعَلْ وَ دَفَعَ مَالَهُ إِلَی غَیْرِ ثِقَهًٍْ بِغَیْرِ وَثِیقَهًٍْ فَجَحَدَهُ أَوْ بَخَسَهُ فَهُوَ یَقُولُ: اللَّهُمَّ! رُدَّ عَلَیَّ مَالِی. یَقُولُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: یَا عَبْدِی! قَدْ عَلَّمْتُکَ کَیْفَ تَسْتَوْثِقُ لِمَالِکَ فَیَکُونَ مَحْفُوظاً لِئَلَّا یَتَعَرَّضَ لِلتَّلَفِ فَأَبَیْتَ فَأَنْتَ الْآنَ تَدْعُونِی وَ قَدْ ضَیَّعْتَ مَالَکَ وَ أَتْلَفْتَهُ وَ غَیَّرْتَ وَصِیَّتِی فَلَا أَسْتَجِیبُ لَکَ. ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللهِ (صلی الله علیه و آله): أَلَا فَاسْتَعْمَلُوا وَصِیَّهًَْ اللَّهِ تُفْلِحُوا وَ تَنْجَحُوا وَ لَا تُخَالِفُوهَا فَتَنْدَمُوا.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) سه گروه هستند که خداوند دعایشان را اجابت نمی‌کند، بلکه آنان را ملامت و توبیخ خواهدکرد: اوّلین آن‌ها مردی است که خداوند به او توصیه کرد که دِین [و مال و امانت] خود را با شاهد و کتابت مراقبت کند، ولی او چنین نمی‌کند و مال خود را بدون اینکه اطمینان حاصل کند، به آدم غیر قابل اعتمادی داده است و حالا [این فرد] منکِر این امر شده است و یا از حقّ او کاسته و او می‌گوید: «پروردگارا! خداوندا! مالم را به من بازگردان». خداوند عزّوجلّ به او می‌فرماید: «ای بنده‌ی من! من به تو آموختم که چگونه اطمینان حاصل کنی و از این طریق از مال خود نگهداری کنی تا از بین نرود؛ ولی تو إبا کردی و اکنون مرا می‌خوانی؛ درحالی‌که مال خود را تباه ساخته‌ای و از بین برده‌ای و توصیه‎ی مرا تغییر دادی. پس تو را اجابت نخواهم‌کرد». بنابراین به توصیه‌ی خداوند عمل کنید تا رستگار و موفق شوید، و بر خلاف آن عمل مکنید که پشیمان خواهید شد.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): There are three groups whose supplication Allah does not answer; rather He rebukes and reproaches them. The first of them is a man whom Allah advised to safeguard his debt [and property and trust] with witnesses and a written document, but he does not do so and gives his property, without obtaining any assurance, to an untrustworthy person. Now [this person] denies the matter, or has diminished his right, and he says: "O my Lord! O Allah! Return my property to me." Allah the Mighty and Majestic says to him: "O My servant! I taught you how to obtain assurance and thereby safeguard your property so that it would not be lost; but you refused, and now you call upon Me, while you have squandered your property and destroyed it and changed My counsel. So I will not answer you." Therefore, act upon Allah's counsel so that you may prosper and succeed, and do not act contrary to it, for you will regret it.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ત્રણ જૂથ એવા છે જેમની દુઆ અલ્લાહ કબૂલ કરતો નથી, બલ્કે તેમને ઠપકો અને ધુત્કાર આપશે: તેમાંનો પ્રથમ એવો પુરુષ છે જેને અલ્લાહે નસીહત કરી હતી કે તે પોતાના કરજ [અને માલ અને અમાનત]ની ગવાહ અને લેખન દ્વારા હિફાઝત કરે, પરંતુ તે એમ કરતો નથી અને પોતાના માલને ખાતરી મેળવ્યા વગર, અવિશ્વસનીય વ્યક્તિને આપી દે છે, અને હવે [આ વ્યક્તિ] આ વાતનો ઇનકાર કરી બેઠો છે અથવા તેના હકમાંથી ઓછું કરી નાખ્યું છે, અને તે કહે છે: "પરવરદિગાર! અલ્લાહ! મારો માલ મને પાછો આપ." અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ તેને ફરમાવે છે: "ઓ મારા બંદા! મેં તને શીખવ્યું કે કેવી રીતે ખાતરી મેળવે અને એ રીતે પોતાના માલની હિફાઝત કરે જેથી તે નષ્ટ ન થાય; પરંતુ તેં ઇનકાર કર્યો અને હવે તું મને પોકારે છે; જ્યારે કે તેં પોતાના માલને બરબાદ કરી નાખ્યો છે અને નષ્ટ કરી નાખ્યો છે અને મારી નસીહતને બદલી નાખી છે. તો હું તારો જવાબ નહીં આપું." તેથી અલ્લાહની નસીહત પર અમલ કરો જેથી તમે સફળ અને કામિયાબ થાઓ, અને તેની વિરુદ્ધ અમલ ન કરો, નહીં તો પસ્તાવો કરશો.

#3 ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که بدهی مدّت‌داری [به‌خاطر وام یا داد و ستد] به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید. و ب… O you who believe, when you contract a debt for a stated term, write it down. Let a scribe write it between you justly, and let no scribe refuse to write as Allah has taught him. So let him write, and let the one upon whom the right rests dictate, and let him fear Allah his Lord and not diminish anything from it અય ઈમાન લાવનારાઓ! જ્યારે તમે એકબીજા સાથે મુદ્દતવાળું કરજ કરો, તો તેને લખી લો. અને એક લખનારે તમારી વચ્ચે ઇન્સાફથી લખવું જોઈએ. અને જે લખવાની તાકત ધરાવે છે, તેણે લખવાથી ઇનકાર ન કરવો, જેમ અલ્લાહે તેને શીખવ્યું છે. તો તેણે લખવું જોઈએ. અને જેના પર હક છે તેણે લખાવવું જોઈએ; અને પોતાના પરવરદિગાર અલ્લાહથી ડરવું જોઈએ; અને તેમાંથી કંઈ ઓછું ન કરવું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

أَرْبَعَهًٌْ لَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ فَذَکَرَ الرَّابِعُ رَجُلٌ کَانَ لَهُ مَالٌ فَأَدَانَهُ بِغَیْرِ بَیِّنَهًٍْ فَیَقُولُ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ أَ لَمْ آمُرْکَ بِالشَّهَادَهًِْ؟

امام صادق (علیه السلام) دعای چهار نفر مستجاب نمی‌شود ... چهارمین نفر شخصی است که مالی داشته و بدون بیّنه (نوشته‌ای یا شاهدی) آن را قرض داده است. [و حالا که نمی‌تواند مالش را پس بگیرد دعا می‌کند و از خدا می‌خواهد که مالش را به او برگرداند] خداوند عزّوجلّ به او می‌گوید: «آیا به تو فرمان ندادم که بر قرض‌دادنت شاهد بگیر»؟

Imam Sadiq (peace be upon him): The prayer of four people is not answered ... The fourth is a person who had wealth and lent it out without any proof (a written record or a witness). [And now that he cannot recover his wealth, he prays and asks Allah to return it to him.] Allah the Mighty and Majestic says to him: "Did I not command you to take a witness for your loan?"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ચાર માણસોની દુઆ કબૂલ થતી નથી ... ચોથો માણસ એ છે જેની પાસે માલ હતો અને તેણે બય્યેનહ (લખાણ કે સાક્ષી) વગર તે ઉધાર આપી દીધો. [અને હવે જ્યારે તે પોતાનો માલ પાછો મેળવી શકતો નથી ત્યારે દુઆ કરે છે અને અલ્લાહ પાસે માંગે છે કે તેનો માલ તેને પાછો આપે.] અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ તેને કહે છે: "શું મેં તને હુકમ નહોતો કર્યો કે તારા ઉધાર આપવા પર સાક્ષી લે?"

#4 ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که بدهی مدّت‌داری [به‌خاطر وام یا داد و ستد] به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید. و ب… O you who believe, when you contract a debt for a stated term, write it down. Let a scribe write it between you justly, and let no scribe refuse to write as Allah has taught him. So let him write, and let the one upon whom the right rests dictate, and let him fear Allah his Lord and not diminish anything from it અય ઈમાન લાવનારાઓ! જ્યારે તમે એકબીજા સાથે મુદ્દતવાળું કરજ કરો, તો તેને લખી લો. અને એક લખનારે તમારી વચ્ચે ઇન્સાફથી લખવું જોઈએ. અને જે લખવાની તાકત ધરાવે છે, તેણે લખવાથી ઇનકાર ન કરવો, જેમ અલ્લાહે તેને શીખવ્યું છે. તો તેણે લખવું જોઈએ. અને જેના પર હક છે તેણે લખાવવું જોઈએ; અને પોતાના પરવરદિગાર અલ્લાહથી ડરવું જોઈએ; અને તેમાંથી કંઈ ઓછું ન કરવું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

مَنْ ذَهَبَ حَقُّهُ عَلَی غَیْرِ بَیِّنَهًٍْ لَمْ یُؤْجَر.

امام صادق (علیه السلام) کسی‌که حقّش به‌سبب شاهدنگرفتن از دست برود، مأجور نیست [و حرفش پذیرفته نیست].

Imam Sadiq (peace be upon him): Whoever loses his right because he did not take a witness receives no reward [and his word is not accepted].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જેનો હક સાક્ષી ન લેવાના કારણે જતો રહે, તેને કોઈ સવાબ મળતો નથી [અને તેની વાત સ્વીકારવામાં આવતી નથી].

#5 ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که بدهی مدّت‌داری [به‌خاطر وام یا داد و ستد] به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید. و ب… O you who believe, when you contract a debt for a stated term, write it down. Let a scribe write it between you justly, and let no scribe refuse to write as Allah has taught him. So let him write, and let the one upon whom the right rests dictate, and let him fear Allah his Lord and not diminish anything from it અય ઈમાન લાવનારાઓ! જ્યારે તમે એકબીજા સાથે મુદ્દતવાળું કરજ કરો, તો તેને લખી લો. અને એક લખનારે તમારી વચ્ચે ઇન્સાફથી લખવું જોઈએ. અને જે લખવાની તાકત ધરાવે છે, તેણે લખવાથી ઇનકાર ન કરવો, જેમ અલ્લાહે તેને શીખવ્યું છે. તો તેણે લખવું જોઈએ. અને જેના પર હક છે તેણે લખાવવું જોઈએ; અને પોતાના પરવરદિગાર અલ્લાહથી ડરવું જોઈએ; અને તેમાંથી કંઈ ઓછું ન કરવું

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌حَمْزَهًَْ الثُّمَالِیِّ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ (علیه السلام) إِنَّ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ عَرَضَ عَلَی آدَمَ (علیه السلام) أَسْمَاءَ الْأَنْبِیَاءِ وَ أَعْمَارَهُمْ. قَالَ: فَمَرَّ بِآدَمَ (علیه السلام) اسْمُ دَاوُدَ النَّبِیِّ (علیه السلام) فَإِذَا عُمُرُهُ فِی الْعَالَمِ أَرْبَعُونَ سَنَهًًْ. فَقَالَ آدَمُ (علیه السلام): یَا رَبِّ! مَا أَقَلَّ عُمُرَ دَاوُدَ (علیه السلام) وَ مَا أَکْثَرَ عُمُرِی! یَا رَبِّ إِنْ أَنَا زِدْتُ دَاوُدَ (علیه السلام) مِنْ عُمُرِی ثَلَاثِینَ سَنَهًًْ أَ تُثْبِتُ ذَلِکَ لَهُ؟ قَالَ: نَعَمْ یَا آدَمُ (علیه السلام)! قَالَ: فَإِنِّی قَدْ زِدْتُهُ مِنْ عُمُرِی ثَلَاثِینَ سَنَهًًْ فَأَنْفِذْ ذَلِکَ لَهُ وَ أَثْبِتْهَا لَهُ عِنْدَکَ وَ اطْرَحْهَا مِنْ عُمُرِی. قَالَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام): فَأَثْبَتَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ لِدَاوُدَ (علیه السلام) فِی عُمُرِهِ ثَلَاثِینَ سَنَهًًْ وَ کَانَتْ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مُثْبَتَهًٌْ فَذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَ: یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ. قَالَ: فَمَحَا اللَّهُ مَا کَانَ عِنْدَهُ مُثْبَتاً لِآدَمَ (علیه السلام) وَ أَثْبَتَ لِدَاوُدَ (علیه السلام) مَا لَمْ یَکُنْ عِنْدَهُ مُثْبَتاً. قَالَ: فَمَضَی عُمُرُ آدَمَ (علیه السلام) فَهَبَطَ مَلَکُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ فَقَالَ لَهُ آدَمُ (علیه السلام): یَا مَلَکَ الْمَوْتِ إِنَّهُ قَدْ بَقِیَ مِنْ عُمُرِی ثَلَاثُونَ سَنَهًًْ. فَقَالَ لَهُ مَلَکُ الْمَوْتِ: یَا آدَمُ (علیه السلام)! أَ لَمْ تَجْعَلْهَا لِابْنِکَ دَاوُدَ النَّبِیِّ (علیه السلام) وَ طَرَحْتَهَا مِنْ عُمُرِکَ حِینَ عُرِضَ عَلَیْکَ أَسْمَاءُ الْأَنْبِیَاءِ مِنْ ذُرِّیَّتِکَ وَ قَدْ عُرِضَتْ عَلَیْکَ أَعْمَارُهُمْ وَ أَنْتَ یَوْمَئِذٍ بِوَادِی الدَّخْیَاءِ؟ قَالَ: فَقَالَ لَهُ آدَمُ (علیه السلام) مَا أَذْکُرُ هَذَا. قَالَ: فَقَالَ لَهُ مَلَکُ الْمَوْتِ: یَا آدَمُ (علیه السلام) لَا تَجْحَدْ أَ لَمْ تَسْأَلِ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ أَنْ یُثْبِتَهَا لِدَاوُدَ (علیه السلام) وَ یَمْحُوَهَا مِنْ عُمُرِکَ فَأَثْبَتَهَا لِدَاوُدَ (علیه السلام) فِی الزَّبُورِ وَ مَحَاهَا مِنْ عُمُرِکَ فِی الذِّکْرِ. قَالَ آدَمُ (علیه السلام): حَتَّی أَعْلَمَ ذَلِکَ. قَالَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام): وَ کَانَ آدَمُ (علیه السلام) صَادِقاً لَمْ یَذْکُرْ وَ لَمْ یَجْحَدْ فَمِنْ ذَلِکَ الْیَوْمِ أَمَرَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی الْعِبَادَ أَنْ یَکْتُبُوا بَیْنَهُمْ إِذَا تَدَایَنُوا وَ تَعَامَلُوا إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی لِنِسْیَانِ آدَمَ وَ جُحُودِهِ مَا جَعَلَ عَلَی نَفْسِهِ.

امام باقر (علیه السلام) خداوند عزّوجلّ نام‌ها و مدّت عمر انبیا را به آدم (علیه السلام) عرضه کرد. آدم (علیه السلام) به اسم داوود نبی (علیه السلام) رسید و دید که او تنها چهل سال در این جهان عمر می‌کند. گفت: «ای پروردگار! چقدر عمر داوود (علیه السلام) کوتاه و عمر من طولانی است! پروردگارا! اگر من از تو تقاضا کنم که سی سال [از عمر مرا] برای داوود (علیه السلام) ثبت کنی، آیا چنین خواهی‌کرد»؟ خداوند فرمود: «بله»! پس آدم (علیه السلام)گفت: «من سی سال از عمرم را به داوود (علیه السلام) می‌افزایم تو این را اجرا کن و سی سال را از عمر من کم کن و برای داوود (علیه السلام) ثبت نما». خداوند برای داوود (علیه السلام) سی سال ثبت کرد درحالی‌که آن [سی سال] نزد پروردگار، برای آدم (علیه السلام) ثبت شده‌بود. و این سخن پروردگار متعال است: خداوند هرچه را بخواهد محو، و هرچه را بخواهد اثبات می‌کند و «امّ الکتاب» (لوح محفوظ) نزد اوست. ( رعد/۳۹ ) خداوند آن سی سال را که برای آدم (علیه السلام) ثبت شده‌بود، پاک کرده و برای داوود (علیه السلام) ثبت نمود درحالی‌که قبلاً برای او ثبت نشده‎بود. پس عمر آدم (علیه السلام) به پایان رسید و ملک‌الموت برای قبض روح او به نزدش هبوط کرد. آدم (علیه السلام) به او گفت: «ای ملک‌الموت هنوز سی سال از عمر من باقی است»! ملک‌الموت گفت: «ای آدم (علیه السلام)! آیا آن زمان که در وادی دخیا بودی و نام‌ها و طول عمر انبیاء را به تو نشان دادند، تو نبودی که سی سال از عمرت را کم کرده و به فرزندت داوود نبی (علیه السلام) بخشیدی»؟ آدم (علیه السلام) گفت: «چنین چیزی را به یاد نمی‌آورم». ملک‌الموت به او گفت: «ای آدم (علیه السلام)! انکار نکن آیا تو از خداوند درخواست نکردی که آن را از عمر تو برداشته و برای داوود (علیه السلام) ثبت نماید»؟ پس خداوند آن [سی سال] را در « ذکر » (کتاب آسمانی) از عمر تو محو کرد و به عمر داوود (علیه السلام) در زبور افزود. آدم (علیه السلام) گفت: «آن را دانستم». آدم (علیه السلام) در گفته‌ی خود صادق بود؛ به یاد نمی‌آورد و انکار نمی‌کرد و از آن روز به بعد خداوند به جهت نسیان انسان و انکار چیزهایی که برعهده‌اش می‌باشد، به بندگانش امر کرد تا اگر بین هم قرارداد دِینی دارند یا بر سر کار معیّنی در زمان معیّن توافق کرده‌اند، یادداشتی بنویسند.

Imam Baqir (peace be upon him): Allah the Mighty and Majestic presented the names and lifespans of the prophets to Adam (peace be upon him). Adam (peace be upon him) came upon the name of Dawud the Prophet (peace be upon him) and saw that he would live only forty years in this world. He said: "O Lord! How short is the life of Dawud (peace be upon him) and how long is my life! O Lord! If I ask You to record thirty years [of my life] for Dawud (peace be upon him), will You do so?" Allah said: "Yes!" So Adam (peace be upon him) said: "I add thirty years of my life to Dawud (peace be upon him) — carry this out and subtract thirty years from my life and record them for Dawud (peace be upon him)." So Allah recorded thirty years for Dawud (peace be upon him), while those [thirty years] had been recorded with the Lord for Adam (peace be upon him). And this is the word of the Lord the Exalted: يَمْحُوا اللهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ [Allah erases whatever He wills and confirms whatever He wills, and with Him is Ummul Kitab (the Preserved Tablet)]. (Ra'd/39) Allah erased those thirty years that had been recorded for Adam (peace be upon him) and recorded them for Dawud (peace be upon him), while previously they had not been recorded for him. Then the life of Adam (peace be upon him) came to its end and the Angel of Death descended to take his soul. Adam (peace be upon him) said to him: "O Angel of Death, thirty years of my life still remain!" The Angel of Death said: "O Adam (peace be upon him)! When you were in the valley of Dakhya and the names and lifespans of the prophets were shown to you, were you not the one who subtracted thirty years from your life and bestowed them upon your son Dawud the Prophet (peace be upon him)?" Adam (peace be upon him) said: "I do not remember such a thing." The Angel of Death said to him: "O Adam (peace be upon him)! Do not deny it. Did you not ask Allah to remove it from your life and record it for Dawud (peace be upon him)?" So Allah erased those [thirty years] from your life in the "Dhikr" (the heavenly book) and added them to the life of Dawud (peace be upon him) in the Zabur. Adam (peace be upon him) said: "Now I know it." Adam (peace be upon him) was truthful in what he said; he did not remember and he did not deny. From that day onwards, on account of man's forgetfulness and denial of what is upon him, Allah commanded His servants that whenever they have a debt contract between them or have agreed on a specified task at a specified time, they should write a record.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે આદમ (અલયહિસ્સલામ) સમક્ષ અંબિયાઓના નામો અને તેમની ઉંમરો રજૂ કરી. આદમ (અલયહિસ્સલામ) દાઉદ નબી (અલયહિસ્સલામ)ના નામ પર પહોંચ્યા અને જોયું કે તેઓ આ દુનિયામાં ફક્ત ચાળીસ વર્ષ જીવશે. તેમણે કહ્યું: "અય પરવરદિગાર! દાઉદ (અલયહિસ્સલામ)ની ઉંમર કેટલી ટૂંકી છે અને મારી ઉંમર કેટલી લાંબી છે! અય પરવરદિગાર! જો હું તારી પાસે માંગું કે [મારી ઉંમરમાંથી] ત્રીસ વર્ષ દાઉદ (અલયહિસ્સલામ) માટે લખી દે, તો શું તું એમ કરીશ?" અલ્લાહે ફરમાવ્યું: "હા!" પછી આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "હું મારી ઉંમરમાંથી ત્રીસ વર્ષ દાઉદ (અલયહિસ્સલામ)ને આપું છું, તું આ અમલમાં લાવ અને ત્રીસ વર્ષ મારી ઉંમરમાંથી ઓછા કર અને દાઉદ (અલયહિસ્સલામ) માટે લખી લે." અલ્લાહે દાઉદ (અલયહિસ્સલામ) માટે ત્રીસ વર્ષ લખી લીધા જ્યારે તે [ત્રીસ વર્ષ] પરવરદિગાર પાસે આદમ (અલયહિસ્સલામ) માટે લખાયેલા હતા. અને આ પરવરદિગાર તઆલાનું કથન છે: يَمْحُوا اللهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ [અલ્લાહ જે ચાહે તે ભૂંસી નાખે છે અને જે ચાહે તે સાબિત કરે છે અને ઉમ્મુલ કિતાબ (લવ્હે મહફૂઝ) તેની પાસે છે]. (રઅદ/૩૯) અલ્લાહે તે ત્રીસ વર્ષ જે આદમ (અલયહિસ્સલામ) માટે લખાયેલા હતા, ભૂંસી નાખ્યા અને દાઉદ (અલયહિસ્સલામ) માટે લખી લીધા જ્યારે તે અગાઉ તેમના માટે લખાયેલા નહોતા. પછી આદમ (અલયહિસ્સલામ)ની ઉંમર પૂરી થઈ અને મલકુલ મૌત તેમની રૂહ કબઝ કરવા માટે તેમની પાસે ઉતર્યા. આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ તેમને કહ્યું: "અય મલકુલ મૌત! હજી મારી ઉંમરના ત્રીસ વર્ષ બાકી છે!" મલકુલ મૌતે કહ્યું: "અય આદમ (અલયહિસ્સલામ)! જ્યારે તમે વાદીએ દખ્યામાં હતા અને તમને અંબિયાઓના નામો અને ઉંમરો બતાવવામાં આવ્યા, ત્યારે શું તમે જ ન હતા જેમણે પોતાની ઉંમરમાંથી ત્રીસ વર્ષ ઓછા કરીને તમારા ફરઝંદ દાઉદ નબી (અલયહિસ્સલામ)ને આપ્યા હતા?" આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "આવી કોઈ વાત મને યાદ નથી." મલકુલ મૌતે તેમને કહ્યું: "અય આદમ (અલયહિસ્સલામ)! ઇન્કાર ન કરો, શું તમે અલ્લાહ પાસે વિનંતી નહોતી કરી કે તે તમારી ઉંમરમાંથી કાઢીને દાઉદ (અલયહિસ્સલામ) માટે લખી લે?" તો અલ્લાહે તે [ત્રીસ વર્ષ] "ઝિકર" (આસમાની કિતાબ)માં તમારી ઉંમરમાંથી ભૂંસી નાખ્યા અને દાઉદ (અલયહિસ્સલામ)ની ઉંમરમાં ઝબૂરમાં વધારી દીધા. આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "હવે મને તે યાદ આવ્યું." આદમ (અલયહિસ્સલામ) પોતાની વાતમાં સાચા હતા; તેમને યાદ નહોતું અને તે ઇન્કાર કરતા નહોતા. અને તે દિવસથી અલ્લાહે માણસની ભૂલ અને પોતાના ઉપરની જવાબદારીઓના ઇન્કારના કારણે પોતાના બંદાઓને હુકમ કર્યો કે જો તેમની વચ્ચે કોઈ કરજનો કરાર હોય કે કોઈ ચોક્કસ કામ પર ચોક્કસ સમય માટે સંમતિ થઈ હોય, તો તેની નોંધ લખી લે.

#6 ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که بدهی مدّت‌داری [به‌خاطر وام یا داد و ستد] به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید. و ب… O you who believe, when you contract a debt for a stated term, write it down. Let a scribe write it between you justly, and let no scribe refuse to write as Allah has taught him. So let him write, and let the one upon whom the right rests dictate, and let him fear Allah his Lord and not diminish anything from it અય ઈમાન લાવનારાઓ! જ્યારે તમે એકબીજા સાથે મુદ્દતવાળું કરજ કરો, તો તેને લખી લો. અને એક લખનારે તમારી વચ્ચે ઇન્સાફથી લખવું જોઈએ. અને જે લખવાની તાકત ધરાવે છે, તેણે લખવાથી ઇનકાર ન કરવો, જેમ અલ્લાહે તેને શીખવ્યું છે. તો તેણે લખવું જોઈએ. અને જેના પર હક છે તેણે લખાવવું જોઈએ; અને પોતાના પરવરદિગાર અલ્લાહથી ડરવું જોઈએ; અને તેમાંથી કંઈ ઓછું ન કરવું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَلِیِّ‌بْنِ‌مَهْزِیَارَ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: لَمَّا عُرِضَ عَلَی آدَمَ (علیه السلام) وُلْدُهُ نَظَرَ إِلَی دَاوُدَ (علیه السلام) فَأَعْجَبَهُ فَزَادَهُ خَمْسِینَ سَنَهًًْ مِنْ عُمُرِهِ. قَالَ: وَ نَزَلَ عَلَیْهِ جَبْرَئِیلُ وَ مِیکَائِیلُ فَکَتَبَ عَلَیْهِ مَلَکُ الْمَوْتِ صَکّاً بِالْخَمْسِینَ سَنَهًًْ فَلَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاهًُْ أُنْزِلَ عَلَیْهِ مَلَکُ الْمَوْتِ فَقَالَ آدَمُ (علیه السلام): قَدْ بَقِیَ مِنْ عُمُرِی خَمْسُونَ سَنَهًًْ. قَالَ: فَأَیْنَ الْخَمْسُونَ الَّتِی جَعَلْتَهَا لِابْنِکَ دَاوُدَ (علیه السلام). قَالَ: فَإِمَّا أَنْ یَکُونَ نَسِیَهَا أَوْ أَنْکَرَهَا. فَنَزَلَ عَلَیْهِ جَبْرَئِیلُ وَ مِیکَائِیلُ فَشَهِدَا عَلَیْهِ وَ قَبَضَهُ مَلَکُ الْمَوْتِ فَقَالَ أَبُوعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام): کَانَ أَوَّلَ صَکٍّ کُتِبَ فِی الدُّنْیَا.

امام صادق (علیه السلام) زمانی که فرزندان آدم (علیه السلام) به او عرضه شد، او به داوود (علیه السلام) نگاهی انداخت و [کوتاهی عمر او] باعث تعجّب وی شد. پس پنجاه سال از عمرش را به او افزود. جبرئیل (علیه السلام) و میکائیل (علیه السلام) نزد او آمدند و ملک‌الموت وثیقه‌ای متضمّن پنجاه سال برای او نوشت. زمانی که مرگ آدم فرا رسید، ملک‌الموت بر او فرود آمد. آدم (علیه السلام) گفت: «هنوز پنجاه سال از عمر من باقی است». او جواب داد: «پس پنجاه سالی که برای فرزندت داوود (علیه السلام) قرار دادی کجا رفت»؟ [امام (علیه السلام) افزود: و آدم (علیه السلام) در این حال،] یا حرف خود را فراموش کرده بود و یا انکار می‌نمود. پس جبرئیل (علیه السلام) و میکائیل (علیه السلام) فرود آمده و شهادت دادند و ملک‌الموت او را قبض روح کرد. این اوّلین سندی بود که در دنیا نوشته‌شد. و در حدیث طولانی دیگر مثل این آمده فقط در آن حدیث مدّت عمر داوود (علیه السلام) چهل سال بوده که آدم شصت سال بر عمر او افزود تا صدسال کامل شود.

Imam Sadiq (peace be upon him): When the descendants of Adam (peace be upon him) were shown to him, he looked at Dawud (peace be upon him) and [the shortness of his life] astonished him. So he added fifty years from his own life to him. Jibra'il (peace be upon him) and Mika'il (peace be upon him) came to him, and the Angel of Death wrote a bond guaranteeing the fifty years for him. When Adam's death arrived, the Angel of Death descended upon him. Adam (peace be upon him) said: "Fifty years of my life still remain." He replied: "Then where are the fifty years you assigned to your son Dawud (peace be upon him)?" [The Imam (peace be upon him) added: And Adam (peace be upon him), at that moment,] had either forgotten his word or was denying it. So Jibra'il (peace be upon him) and Mika'il (peace be upon him) descended and bore witness, and the Angel of Death took his soul. This was the first document written in the world. And in another long hadith the like of this has come, except that in that hadith the lifespan of Dawud (peace be upon him) was forty years and Adam added sixty years to his life so that it would be completed as a hundred years.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે આદમ (અલયહિસ્સલામ)ના સંતાનો તેમની સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા, ત્યારે તેમણે દાવૂદ (અલયહિસ્સલામ) તરફ નજર કરી અને [તેમની ઉંમરની ટૂંકાઈ] તેમને આશ્ચર્યચકિત કરી ગઈ. તેથી તેમણે પોતાની ઉંમરમાંથી પચાસ વર્ષ તેમને આપી દીધા. જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ) અને મીકાઈલ (અલયહિસ્સલામ) તેમની પાસે આવ્યા અને મલેકુલ મૌતે તેમના માટે પચાસ વર્ષ સમાવતું એક દસ્તાવેજ લખ્યું. જ્યારે આદમનું મૃત્યુ નજીક આવ્યું, ત્યારે મલેકુલ મૌત તેમની પાસે ઉતર્યા. આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "મારી ઉંમરમાંથી હજુ પચાસ વર્ષ બાકી છે." તેમણે જવાબ આપ્યો: "તો જે પચાસ વર્ષ તમે તમારા પુત્ર દાવૂદ (અલયહિસ્સલામ) માટે નક્કી કર્યા હતા તે ક્યાં ગયા?" [ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ઉમેર્યું: અને આદમ (અલયહિસ્સલામ) આ સ્થિતિમાં,] કાં તો પોતાની વાત ભૂલી ગયા હતા અથવા તેનો ઇન્કાર કરી રહ્યા હતા. પછી જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ) અને મીકાઈલ (અલયહિસ્સલામ) ઉતરી આવ્યા અને સાક્ષી આપી, અને મલેકુલ મૌતે તેમની રૂહ કબ્જ કરી. આ દુનિયામાં લખાયેલો પ્રથમ દસ્તાવેજ હતો. અને બીજી એક લાંબી હદીસમાં આના જેવું આવ્યું છે, ફક્ત તે હદીસમાં દાવૂદ (અલયહિસ્સલામ)ની ઉંમર ચાળીસ વર્ષ હતી અને આદમે તેમની ઉંમરમાં સાઠ વર્ષ ઉમેર્યા જેથી પૂરા સો વર્ષ થઈ જાય.

#7 و اگر کسی که حقّ بر عهده‌ی اوست، سفیه یا ضعیف [و دیوانه] است، یا [به‌خاطر لال‌بودن،] توانایی بر املاکردن ندارد، باید ولی… And if the one who owes the debt is feeble-minded or weak, or unable to dictate himself, then let his guardian dictate with justice અને જો જેના પર હક છે તે સફીહ કે નબળો [અને પાગલ] હોય, અથવા [મૂંગો હોવાને કારણે] લખાવવાની શક્તિ ન ધરાવતો હોય, તો તેના વલીએ [તેની જગ્યાએ] ન્યાય સાથે લખાવવું જોઈએ

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ أَمِیرُ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی أَوْ ضَعِیفاً أَوْ لا یَسْتَطِیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ قَالَ: ضَعِیفاً فِی بَدَنِهِ لَا یَقْدِرُ أَنْ یُمِلَّ أَوْ ضَعِیفاً فِی فَهْمِهِ وَ عِلْمِهِ لَا یَقْدِرُ أَنْ یُمِلَّ وَ یُمَیِّزَ أَلْفَاظَهُ الَّتِی هِیَ عَدْلٌ عَلَیْهِ وَ لَهُ مِنَ الْأَلْفَاظِ الَّتِی هِیَ جَوْرٌ عَلَیْهِ أَوْ عَلَی حَمِیمِهِ أَوْ لا یَسْتَطِیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ یَعْنِی بِأَنْ یَکُونَ مَشْغُولًا فِی مَرَمَّهًٍْ لِمَعَاشٍ أَوْ تَزَوُّدٍ لِمَعَادٍ أَوْ لَذَّهًٍْ فِی غَیْرِ مُحَرَّمٍ فَإِنَّ تِلْکَ هِیَ الْأَشْغَالُ الَّتِی لَا یَنْبَغِی لِعَاقِلٍ أَنْ یَشْرَعَ فِی غَیْرِهَا قَالَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ یَعْنِی النَّائِبَ عَنْهُ وَ الْقَیِّمَ بِأَمْرِهِ بِالْعَدْلِ بِأَنْ لَا یَحِیفَ عَلَی الْمَکْتُوبِ لَهُ وَ لَا عَلَی الْمَکْتُوبِ عَلَیْهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): مَنْ أَعَانَ ضَعِیفاً فِی بَدَنِهِ عَلَی أَمْرِهِ أَعَانَهُ اللَّهُ عَلَی أَمْرِهِ وَ نَصَبَ لَهُ فِی الْقِیَامَهًِْ مَلَائِکَهًًْ یُعِینُونَهُ عَلَی قَطْعِ تِلْکَ الْأَهْوَالِ وَ عُبُورِ تِلْکَ الْخَنَادِقِ مِنَ النَّارِ حَتَّی لَا یُصِیبَهُ مِنْ دُخَانِهَا وَ لَا سُمُومِهَا وَ عَلَی عُبُورِ الصِّرَاطِ إِلَی الْجَنَّهًِْ سَالِماً آمِناً وَ مَنْ أَعَانَ مَشْغُولًا بِمَصَالِحِ دُنْیَاهُ أَوْ دِینِهِ عَلَی أَمْرِهِ حَتَّی لَا یَنْتَشِرَ عَلَیْهِ أَعَانَهُ اللَّهُ عَلَی تَزَاحُمِ الْأَشْغَالِ وَ انْتِشَارِ الْأَحْوَالِ یَوْمَ قِیَامِهِ بَیْنَ یَدَیِ الْجَبَّارِ فَمَیَّزَهُ مِنَ الْأَشْرَارِ وَ جَعَلَهُ مِنَ الْأَخْیَارِ.

امام علی (علیه السلام) امیرالمؤمنین (علیه السلام) در مورد این کلام خداوند که می‌فرماید: أَوْ ضَعیفاً أَوْ لا یَسْتَطیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ، فرمود: منظور فردی است که از لحاظ بدنی یا فهم و عقل، ضعیف باشد و توانایی املاء [و بیان‌کردن منظور خود] و تشخیص الفاظی را که به نفع یا ضرر او یا دوست اوست، ندارد.

Imam Ali (peace be upon him): Amir al-Mu'minin (peace be upon him), regarding this word of Allah the Exalted which says: أَوْ ضَعیفاً أَوْ لا یَسْتَطیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ [Or weak, or unable to dictate himself, then let his guardian dictate with fairness], said: What is meant is a person who is weak in body or in understanding and intellect, and lacks the ability to dictate [and express his intent] and to distinguish those words which are to his benefit or to his detriment or to that of his friend.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહ તઆલાના આ કથન અંગે જે ફરમાવે છે: أَوْ ضَعیفاً أَوْ لا یَسْتَطیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ [અથવા નબળો, અથવા જે પોતે લખાવવા સક્ષમ નથી, તો તેનો વલી ન્યાય સાથે લખાવે], ફરમાવ્યું: આનાથી મુરાદ એવી વ્યક્તિ છે જે શારીરિક રીતે અથવા સમજ અને બુદ્ધિની દૃષ્ટિએ નબળી હોય અને લખાવવાની [અને પોતાનો હેતુ વ્યક્ત કરવાની] તથા તે શબ્દોને ઓળખવાની ક્ષમતા ન રાખતી હોય જે તેના અથવા તેના મિત્રના લાભમાં કે નુકસાનમાં હોય.

#8 و اگر کسی که حقّ بر عهده‌ی اوست، سفیه یا ضعیف [و دیوانه] است، یا [به‌خاطر لال‌بودن،] توانایی بر املاکردن ندارد، باید ولی… And if the one who owes the debt is feeble-minded or weak, or unable to dictate himself, then let his guardian dictate with justice અને જો જેના પર હક છે તે સફીહ કે નબળો [અને પાગલ] હોય, અથવા [મૂંગો હોવાને કારણે] લખાવવાની શક્તિ ન ધરાવતો હોય, તો તેના વલીએ [તેની જગ્યાએ] ન્યાય સાથે લખાવવું જોઈએ

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ ابْنِ‌سِنَانٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) مَتَی یُدْفَعُ إِلَی الْغُلَامِ مَالُهُ؟ قَالَ: إِذَا بَلَغَ وَ أُونِسَ مِنْهُ رُشْدٌ وَ لَمْ یَکُنْ سَفِیهاً أَوْ ضَعِیفاً. قَالَ قُلْتُ: فَإِنَّ مِنْهُمْ مَنْ یَبْلُغُ خَمْسَ عَشْرَهًَْ سَنَهًًْ وَ سِتَّ عَشْرَهًَْ سَنَهًًْ وَ لَمْ یَبْلُغْ. قَالَ: إِذَا بَلَغَ ثَلَاثَ عَشْرَهًَْ سَنَهًًْ جَازَ أَمْرُهُ إِلَّا أَنْ یَکُونَ سَفِیهاً أَوْ ضَعِیفاً. قَالَ قُلْتُ: وَ مَا السَّفِیهُ وَ الضَّعِیفُ؟ قَالَ: السَّفِیهُ شَارِبُ الْخَمْرِ وَ الضَّعِیفُ الَّذِی یَأْخُذُ وَاحِداً بِاثْنَیْن.

امام صادق (علیه السلام) عبدالله‌ابن‌سنان گوید: به امام صادق (علیه السلام) گفتم: «چه هنگام مال پسربچه، به او داده می‌شود»؟ فرمود: «اگر به سنّ بلوغ رسید. و رشد کند و نادان و یا جاهل و ضعیف نباشد». گفت: گفتم: «برخی به سن پانزده و شانزده‌سالگی می‌رسند ولی بالغ نمی‌شوند». فرمود: «اگر سیزده‌ساله شود، به سنّ قانونی رسیده، مگر آنکه جاهل و یا نادان و ضعیف باشد». گفت: گفتم: «جاهل و نادان و ضعیف به چه کسی می‌گویند»؟ فرمود: «جاهل کسی است که شراب‌خوار باشد و نادان و ضعیف کسی است که [در معامله نادان است و] یکی را در عوض دو تا می‌گیرد».

Imam Sadiq (peace be upon him): Abdullah ibn Sinan said: I said to Imam Sadiq (peace be upon him): "When is a boy's property handed over to him?" He said: "When he reaches the age of maturity, and grows [in sound judgement], and is not ignorant or foolish or weak." He said: I said: "Some reach the age of fifteen or sixteen but do not reach maturity." He said: "If he becomes thirteen years old, his affairs become legally binding, unless he is foolish or ignorant and weak." He said: I said: "Whom do they call foolish, ignorant and weak?" He said: "The foolish one is he who drinks wine, and the ignorant and weak is he who [is ignorant in transactions and] takes one thing in exchange for two."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ્લાહ ઇબ્ને સિનાન કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "છોકરાને તેની મિલકત ક્યારે સોંપવામાં આવે?" તેમણે ફરમાવ્યું: "જ્યારે તે બલૂગની ઉંમરે પહોંચે અને તેમાં [સમજદારીનો] વિકાસ થાય અને તે નાદાન કે જાહિલ કે નબળો ન હોય." તેમણે કહ્યું: મેં કહ્યું: "કેટલાક પંદર અને સોળ વર્ષની ઉંમરે પહોંચે છે પરંતુ બાલિગ થતા નથી." તેમણે ફરમાવ્યું: "જો તે તેર વર્ષનો થાય, તો તે કાનૂની ઉંમરે પહોંચ્યો ગણાય, સિવાય કે તે જાહિલ કે નાદાન અને નબળો હોય." તેમણે કહ્યું: મેં કહ્યું: "જાહિલ અને નાદાન અને નબળો કોને કહે છે?" તેમણે ફરમાવ્યું: "જાહિલ તે છે જે શરાબ પીતો હોય, અને નાદાન અને નબળો તે છે જે [મુઆમલામાં નાદાન છે અને] બેની બદલીમાં એક લે છે."

#9 و اگر کسی که حقّ بر عهده‌ی اوست، سفیه یا ضعیف [و دیوانه] است، یا [به‌خاطر لال‌بودن،] توانایی بر املاکردن ندارد، باید ولی… And if the one who owes the debt is feeble-minded or weak, or unable to dictate himself, then let his guardian dictate with justice અને જો જેના પર હક છે તે સફીહ કે નબળો [અને પાગલ] હોય, અથવા [મૂંગો હોવાને કારણે] લખાવવાની શક્તિ ન ધરાવતો હોય, તો તેના વલીએ [તેની જગ્યાએ] ન્યાય સાથે લખાવવું જોઈએ

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَبْدِ‌اللَّهِ‌بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلَهُ أَبِی وَ أَنَا حَاضِر ... فَقَالَ: وَ مَا السَّفِیهُ؟ فَقَالَ: الَّذِی یَشْتَرِی الدِّرْهَمَ بِأَضْعَافِهِ. قَالَ: وَ مَا الضَّعِیفُ؟ قَالَ: الْأَبْلَهُ.

امام صادق (علیه السلام) جاهل کیست؟ فرمود: کسی که یک‌درهم را چندین برابر بخرد. گفت: چه کسی را نادان [و ضعیف] می‌نامند؟ فرمود:کسی که ابله است.

Imam Sadiq (peace be upon him): Who is the foolish one? He said: The one who buys a single dirham for many times its worth. He said: Whom do they call ignorant [and weak]? He said: The one who is a simpleton.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જાહિલ (મૂર્ખ) કોણ છે? આપે ફરમાવ્યું: તે જે એક દિરહમને તેની કિંમત કરતાં અનેકગણી કિંમતે ખરીદે છે. તેણે કહ્યું: કોને નાદાન [અને નબળો] કહેવામાં આવે છે? આપે ફરમાવ્યું: તે જે અબ્લહ (બુદ્ધિહીન) છે.

#10 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

وَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام): أَیْ مِنْ أَحْرَارِکُمْ مِنَ الْمُسْلِمِینَ الْعُدُولِ. قَالَ (علیه السلام) اسْتَشْهِدُوهُمْ لِتَحُوطُوا بِهِمْ أَدْیَانَکُمْ وَ أَمْوَالَکُمْ وَ لِتَسْتَعْمِلُوا أَدَبَ اللَّهِ وَ وَصِیَّتَهُ فَإِنَّ فِیهِمَا النَّفْعَ وَ الْبَرَکَهًَْ وَ لَا تُخَالِفُوهُمَا فَیَلْحَقُکُمُ النَّدَمُ ... فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام): فَإِنْ لَمْ یَکُونَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ قَالَ: عَدَلَتِ امْرَأَتَانِ فِی الشَّهَادَهًِْ رَجُلًا وَ اللَّهِ فَإِذَا کَانَ رَجُلَانِ أَوْ رَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ أَقَامُوا الشَّهَادَهًَْ قَضَی بِشَهَادَتِهِمْ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام): وَ بَیْنَمَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ هُوَ یُذَاکِرُنَا بِقَوْلِهِ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ قَالَ: أَحْرَارُکُمْ دُونَ عَبِیدِکُمْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَدْ شَغَلَ الْعَبِیدَ بِخِدْمَهًِْ مَوَالِیهِمْ عَنْ تَحَمُّلِ الشَّهَادَاتِ وَ عَنْ أَدَائِهَا وَ لِیَکُونُوا مِنَ الْمُسْلِمِینَ مِنْکُمْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ إِنَّمَا شَرَّفَ الْمُسْلِمِینَ الْعُدُولَ بِقَبُولِ شَهَادَاتِهِمْ وَ جَعَلَ ذَلِکَ مِنَ الشَّرَفِ الْعَاجِلِ لَهُمْ وَ مِنْ ثَوَابِ دُنْیَاهُمْ قَبْلَ أَنْ یَصِلُوا إِلَی الْآخِرَهًِْ إِذْ جَاءَتِ امْرَأَهًٌْ فَوَقَفَتْ قُبَالَهًَْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ قَالَتْ: بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله)! أَنَا وَافِدَهًُْ النِّسَاءِ إِلَیْکَ فَمَا مِنِ امْرَأَهًٍْ یَبْلُغُهَا مَسِیرِی هَذَا إِلَیْکَ إِلَّا سَرَّهَا ذَلِکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ رَبُّ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ وَ خَالِقٌ وَ رَازِقٌ لِلرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ وَ إِنَّ آدَمَ أَبُو الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ وَ إِنَّ حَوَّاءَ (سلام الله علیها) أُمَّ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ وَ إِنَّکَ رَسُولُ اللَّهِ إِلَی الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ مَا بَالُ الْمَرْأَتَیْنِ بِرَجُلٍ فِی الشّهَادَهًِْ وَ فِی الْمِیرَاثِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): یَا أَیَّتُهَا الْمَرْأَهًُْ! إِنَّ ذَلِکَ قَضَاءٌ مِنْ مَلِکٍ عَدْلٍ حَکِیمٍ لَا یَجُورُ وَ لَا یَحِیفُ وَ لَا یَتَحَامَلُ لَا یَنْفَعُهُ مَا مَنَعَکُنَّ یُدَبِّرُ الْأَمْرَ بِعِلْمِهِ، یَا أَیَّتُهَا الْمَرْأَهًُْ لِأَنَّکُنَّ نَاقِصَاتُ الدِّینِ وَ الْعَقْلِ. قَالَتْ: یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله)! وَ مَا نُقْصَانُ دِینِنَا؟ قَالَ: إِنَّ إِحْدَاکُنَّ تَقْعُدُ نِصْفَ دَهْرِهَا لَا تُصَلِّی بِحَیْضَهًٍْ عَنِ الصَّلَاهًِْ لِلَّهِ وَ إِنَّکُنَّ تُکْثِرْنَ اللَّعْنَ وَ تُکَفِّرْنَ الْعَشِیرَهًَْ تَمْکُثُ إِحْدَاکُنَّ عِنْدَ الرَّجُلِ عَشْرَ سِنِینَ فَصَاعِداً یُحْسِنُ إِلَیْهَا وَ یُنْعِمُ عَلَیْهَا فَإِذَا ضَاقَتْ یَدُهُ یَوْماً أَوْ خَاصَمَهَا. قَالَتْ لَهُ مَا رَأَیْتُ فِیکَ خَیْراً قَطُّ وَ مَنْ لَمْ یَکُنْ مِنَ النِّسَاءِ هَذَا خُلُقَهَا فَالَّذِی یُصِیبُهَا مِنْ هَذَا النُّقْصَانِ مِحْنَهًٌْ عَلَیْهَا التَّصَبُّرُ فَیُعْظِمُ اللَّهُ ثَوَابَهَا فَأَبْشِرِی ثُمَّ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): مَا مِنْ رَجُلٍ رَدِیٍّ إِلَّا وَ الْمَرْأَهًُْ الرَّدِیَّهًُْ أَرْدَی مِنْهُ وَ لَا مِنِ امْرَأَهًٍْ صَالِحَهًٍْ إِلَّا وَ الرَّجُلُ أَفْضَلُ مِنْهَا وَ مَا سَاوَی اللَّهُ قَطُّ امْرَأَهًًْ بِرَجُلٍ إِلَّا مَا کَانَ مِنْ تَسْوِیَهًِْ اللَّهِ فَاطِمَهًَْ بِعَلِیٍّ (علیه السلام) وَ إِلْحَاقِهَا وَ هِیَ امْرَأَهًٌْ بِأَفْضَلِ رِجَالِ الْعَالَمِینَ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری. قَالَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ: أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری قَالَ إِذَا ضَلَّتْ إِحْدَاهُمَا عَنِ الشَّهَادَهًِْ وَ نَسِیَتْهَا ذَکَّرَتْهَا إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی فَاسْتَقَامَتَا عَلَی أَدَاءِ الشَّهَادَهًِْ عَدَلَ اللَّهُ شَهَادَهًَْ امْرَأَتَیْنِ بِشَهَادَهًِْ رَجُلٍ لِنُقْصَانِ عُقُولِهِنَّ وَ دِینِهِنَّ ثُمَّ قَالَ (علیه السلام): مَعَاشِرَ النِّسَاءِ! خُلِقْتُنَّ نَاقِصَاتِ الْعُقُولِ فَاحْتَرِزْنَ فِی الشَّهَادَاتِ مِنَ الْغَلَطِ فَإِنَّ اللَّهَ یُعَظِّمُ ثَوَابَ الْمُتَحَفِّظِینَ وَ الْمُحَتَفِّظَاتِ وَ لَقَدْ سَمِعْتُ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُولُ: مَا مِنِ امْرَأَتَیْنِ احْتَرَزَتَا فِی الشَّهَادَهًِْ فَذَکَّرَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی حَتَّی تُقِیمَا الْحَقَّ وَ تَتَّقِیَا الْبَاطِلَ إِلَّا وَ إِذَا بَعَثَهُمَا اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ عَظَّمَ ثَوَابَهُمَا وَ لَا یَزَالُ یَصُبُّ عَلَیْهِمَا النَّعِیمَ وَ یُذَکِّرُهُمَا الْمَلَائِکَهًَْ مَا کَانَ مِنْ طَاعَتِهِمَا فِی الدُّنْیَا وَ مَا کَانَتَا فِیهِ مِنْ أَنْوَاعِ الْهُمُومِ فِیهَا وَ مَا أَزَالَهُ اللَّهُ عَنْهُمَا حَتَّی خَلَّدَهُمَا فِی الْجِنَانِ وَ إِنَّ فِیهِنَّ لَمَنْ تُبْعَثُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فَیُؤْتَی بِهَا قَبْلَ أَنْ تُعْطَی کِتَابُهَا فَتَرَی السَّیِّئَاتِ بِهَا مُحِیطَهًًْ وَ تَرَی حَسَنَاتِهَا قَلِیلَهًًْ فَیُقَالُ لَهَا: یَا أَمَهًَْ اللَّهِ! هَذِهِ سَیِّئَاتُکِ فَأَیْنَ حَسَنَاتُکِ؟ فَتَقُولُ: لَا أَذْکُرُ حَسَنَاتِی. فَیَقُولُ اللَّهُ: لِحَفَظَتِهَا یَا مَلَائِکَتِی تَذَاکَرُوا حَسَنَاتِهَا وَ ذَکِّرُوا خَیْرَاتِهَا فَیَتَذَاکَرُونَ حَسَنَاتِهَا یَقُولُ الْمَلَکُ الَّذِی عَلَی الْیَمِینِ لِلْمَلَکِ الَّذِی عَلَی الشَّمَالِ: مَا تَذْکُرُ مِنْ حَسَنَاتِهَا کَذَا وَ کَذَا، فَیَقُولُ: بَلَی! وَ لَکِنِّی أَذْکُرُ مِنْ سَیِّئَاتِهَا کَذَا وَ کَذَا فَیُعَدِّدُ وَ یَقُولُ الْمَلَکُ الَّذِی عَلَی الْیَمِینِ لَهُ أَ فَمَا تَذْکُرُ تَوْبَتَهَا مِنْهَا قَالَ: لَا أَذْکُرُ. قَالَ: أَ مَا تَذْکُرُ أَنَّهَا وَ صَاحِبَتَهَا تَذَاکَرَتَا الشَّهَادَهًَْ الَّتِی کَانَتْ عِنْدَهُمَا حَتَّی اتَّقَیَتَا وَ شَهِدَتَاهَا وَ لَمْ تَأْخُذْهُمَا فِی اللَّهِ لَوْمَهًُْ لَائِمٍ فَیَقُولُ: بَلَی! فَیَقُولُ الْمَلَکُ الَّذِی عَلَی الْیَمِینِ لِلَّذِی عَلَی الشَّمَالِ أَمَا تِلْکَ الشَّهَادَهًُْ مِنْهُمَا تَوْبَهًٌْ مَاحِیَهًٌْ لِسَالِفِ ذُنُوبِهِمَا ثُمَّ تُعْطَیَانِ کِتَابَهُمَا بِأَیْمَانِهِمَا فَتُوجَدُ حَسَنَاتُهُمَا کُلُّهَا مَکْتُوبَهًًْ وَ سَیِّئَاتُهُمَا کُلُّهَا ثُمَّ تَجِدَانِ فِی آخِرِهَا یَا أَمَتِی أَقَمْتِ الشَّهَادَهًَْ بِالْحَقِّ لِلضُّعَفَاءِ عَلَی الْمُبْطِلِینَ وَ لَمْ یَأْخُذْکِ فِیهَا لَوْمَهًُْ اللَّائِمِینَ فَصَیَّرْتُ لَکِ ذَلِکِ کَفَّارَهًًْ لِذُنُوبِکِ الْمَاضِیَهًِْ وَ مَحْواً لِخَطِیئَاتِکِ السَّالِفَهًِْ.

امام علی (علیه السلام) امام (علیه السلام) در مورد این کلام خداوند: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ، فرمود: «یعنی شاهدان باید از مسلمانان عادل و آزاد (غیر برده) باشند. امام (علیه السلام) ادامه داد: باید برای دفاع از امانت‌هایشان و اموالشان شهادت دهند و (در این شهادت‌دادن) باید طبق آداب الهی و توصیه‌ی خداوند عمل کنند که در این صورت در این دو نفر (شاهد) نفع و برکت موجود است و با نظر آن دو شاهد مخالفت نکنید که پشیمانی نصیبتان می‌شود ... و در مورد آیه‌ی فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ، فرمود: درباره‌ی این کلام خداوند که می‌فرماید اگر دو مرد برای شهادت یافت نشد، یک مرد و دو زن کافی است، دو زن، در مقام شهادت، جایگزین یک مرد هستند و به خدا قسم اگر دو مرد برای شهادت حاضر شوند و یا یک مرد و دو زن حاضر شوند و شهادت بدهند، شهادت آنان پذیرفته‌می‌شود. وقتی ما (علی (علیه السلام) و اصحاب) همراه پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودیم و ایشان آیه‌ی: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ را برای ما یادآوری می‌کرد، فرمود: «منظور، افراد آزاد است نه افراد بنده؛ که خداوند بندگان را به‌وسیله‌ی مشغول‌کردنشان به خدمت‌کردن به اربابانشان، از اینکه شهادت دهند یا برای شهادت‌دادن حاضر شوند، معاف کرده است. همچنین از شرایط فرد شهادت‌دهنده آن است که مسلمان باشد. خداوند مسلمانان عادل را با این حکم که شهادتشان مورد قبول واقع می‌شود مورد کرامت و شرافت قرارداده است و این شرافت در دنیا همراه آن‌هاست تا به قیامت برسند». در این هنگام، زنی نزد پیامبرخدا (صلی الله علیه و آله) آمد و در مقابل ایشان ایستاد و گفت: «ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) پدر و مادرم به فدای شما! من به نمایندگی از زنان خدمت شما رسیدم و تمام زنانی که سؤال مرا از شما دارند (از شنیدن جواب آن) مسرور خواهندشد. ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) خداوند عزّوجلّ، پروردگار خالق و روزی‌دهنده‌ی همه‌ی مردان و همه‌ی زنان است و آدم (علیه السلام) پدر همه‌ی مردان و زنان و حوّا (سلام الله علیها) مادر همه‌ی مردان و زنان است و شما رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)، برای همه‌ی مردان و زنان هستی؛ [با این تساوی] چرا در حکم شهادت‌دادن و در حکم ارث، دو زن برابر یک مرد است»؟ پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «ای زن! این حکم خداوند عادل و حکیم است که نه به کسی ستم می‌کند و نه حقّ کسی را ضایع می‌کند و نه ظلم می‌کند؛ خداوند از اینکه شما را از این حق منع کرده، سودی نمی‌برد. او کارهای خود را بر اساس علم خود تدبیر می‌کند. ای زن! دلیل این حکم آن است که شما در دین و عقل، ناقص هستید». زن پرسید: «ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)، نقصان دین ما چیست»؟ فرمود: «هر زنی از شما، نصف عمر خود را به دلیل حائض‌بودن از عبادت دست برمی‌دارد و برای خداوند نماز نمی‌خواند. شما زنان بسیار لعن و نفرین می‌کنید و نسبت‌های خانوادگی را منکر می‌شوید. یک زن از گروه شما، بیش از ده سال یا بیشتر با یک مرد زندگی می‌کند و آن مرد با او به خوبی رفتار می‌کند و به او روزی می‌دهد امّا اگر یک روز دستش تنگ شود یا [به هر دلیلی] با آن زن دعوایی بکند، زن می‌گوید: «من اصلاً از تو خیری ندیده‌ام». اگر زنی نیز باشد که اخلاقش این‌چنین نباشد، در برابر سختی‌هایی که به‌خاطر این نقصان به او می‌رسد و او نیز صبر می‌کند، در درگاه خداوند ثوابش زیاد می‌شود و من این بشارت را به او می‌دهم. هیچ مرد بدی نیست مگر آنکه زن بد، از او بدتر است و هیچ زن خوب و صالحی نیست مگر آنکه مردی از او برتر است و قطعاً هیچ زن و مردی مساوی نیستند مگر آنکه خداوند آن‌ها را مساوی قرار داده‌باشد که فقط شامل تساوی فاطمه (سلام الله علیها) با علی (علیه السلام) است و خداوند فاطمه (سلام الله علیها) را در رتبه، به علی (علیه السلام) ملحق کرده است و او، زنی است که از همه‌ی مردان عالم برتر است». [امام (علیه السلام) در ادامه‌ی تفسیر آیه فرمودند]: أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری. امیرالمؤمنین (علیه السلام) درباره‌ی این کلام خداوند که می‌فرماید اگر یکی از آن دو به خطا رفت، شاهد دیگر آن را یادآوری کند، فرمود: «وقتی یکی از دو شاهد به خطا رفت و شهادت را فراموش کرد، دیگری آن را یادآوری کند و هر دو بر ادای شهادت [صحیح] پایداری کنند [و کنار نکشند]. خداوند شهادت دو زن را به این خاطر برابر شهادت یک مرد قرار داده که عقل و دین زنان ناقص است». سپس فرمود: «ای گروه زنان! شما از لحاظ عقلی، ناقص خلق شده‌اید. پس به‌خاطر اینکه در شهادت‌دادن، به غلط و اشتباه نیفتید، از شهادت‌دادن دوری کنید. خداوند ثواب زنان و مردانی را که با کمال دقّت سعی می‌کنند تا حقیقت را [بدون خطا] بیان کنند، بسیار بزرگ داشته است. من از رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) شنیدم که می‌فرمود: «هیچ دو زنی نیستند که از شهادت‌دادن إبا کنند امّا یکی از آن دو به دیگری یادآوری کند [و موجب شود] که حق را برپا دارند و از باطل جلوگیری کنند مگر آنکه خداوند [در ثواب این کار آنان]، آن دو را روز قیامت در حالی‌که ثوابشان را بزرگ داشته، محشور کند و دائماً نعمت‌ها را برآنان ببارد و فرشتگان را از اطاعت‌های آن دو در دنیا مطّلع می‌کند تا آنکه در بهشت جاودانه شوند و از این گروه زنان، بعضی هستند که در روز قیامت وارد صحرای محشر می‌شوند و قبل از آنکه نامه‌ی اعمالشان به آنان داده‌شود می‌بینند که گناهانشان آن‌ها را احاطه کرده و می‌بینند که کارهای نیکشان اندک است. به این زن گفته می‌شود: «ای بنده‌ی خدا! این‌ها گناهان توست؛ پس کارهای خوب تو کجاست»؟ زن می‌گوید: «کارهای خوبم را به یاد نمی‌آورم». در این هنگام خداوند به [همان] ملائکه‌ای که اعمال او را ثبت کرده‌اند می‌فرماید: «کارهای خوب و نیکوی او را به او یادآور شوید»! و آن‌ها نیز کارهای خوبش را به او یادآور می‌شوند. فرشته‌ای که در سمت راست اوست به فرشته‌ای که در سمت چپ اوست، می‌گوید: «آیا فلان کار خیر او را به یاد نمی‌آوری»؟ او می‌گوید: «آری به یاد می‌آورم امّا فلان کارهای بد او را نیز به یاد می‌آورم و یک‌به‌یک آن‌ها را برمی‌شمارد». فرشته‌ای که در سمت راست زن است می‌گوید: «نه به خاطر نمی‌آورم». او دوباره می‌گوید: «آیا به یاد نمی‌آوری که او و همراهش برای شهادتی حاضر شدند تا جلوی یک بدی را بگیرند و آن دو حاضر شدند و شهادت دادند و در این کار، از سرزنش هیچ سرزنش‌گری، به‌خاطر انجام فرمان خدا نترسیدند»؟ او جواب می‌دهد: «آری به یاد دارم». پس فرشته‌ی سمت راست به فرشته‌ی سمت چپ می‌گوید: «این شهادت آن دو نفر، در حکم توبه‌ایست که تمام گناهان گذشته‌ی آن دو را پاک می‌کند». سپس نامه‌ی اعمال آن دو زن را از سمت راست به آن دو می‌دهند. مشاهده می‌کنند که تمام خوبی‌ها و بدی‌هایشان در آن مکتوب است و در آخر نامه اعمالشان نوشته شده که: «ای بنده‌ی من! تو برای احقاق حقّ ضعیفی در برابر افرادی که برحق نبودند، شهادت دادی و در این کار از سرزنش‌کنندگان نترسیدی. این کار تو کفّاره‌ای برای گناهان گذشته است و محوکننده‌ای برای خطاهایت محسوب می‌شود».

Imam Ali (peace be upon him): The Imam (peace be upon him) said regarding this word of Allah: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [And call to witness two witnesses from among your men]: "That is, the witnesses must be from among the just and free (not slave) Muslims. The Imam (peace be upon him) continued: They must give testimony in order to protect their trusts and their properties, and (in giving this testimony) they must act according to the etiquette of Allah and the counsel of Allah — for in this case, in these two (witnesses) there is benefit and blessing; and do not oppose the view of those two witnesses, for regret will fall upon you..." And regarding the verse فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ [But if there are not two men, then one man and two women], he said: Regarding this word of Allah which says that if two men cannot be found for testimony, one man and two women suffice — two women, in the position of testimony, are a substitute for one man; and by Allah, if two men are present for testimony, or one man and two women are present and give testimony, their testimony is accepted. When we (Ali (peace be upon him) and the companions) were with the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and he was reminding us of the verse: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [And call to witness two witnesses from among your men], he said: "What is meant is free persons, not slaves; for Allah has excused the slaves from giving testimony or being present to give testimony, by having occupied them with serving their masters. Likewise, among the conditions of the one giving testimony is that he be a Muslim. Allah has honoured and dignified the just Muslims with this ruling — that their testimony is accepted — and this honour accompanies them in this world until they reach the resurrection." At this point, a woman came to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and stood before him and said: "O Messenger of Allah (peace be upon him and his family), may my father and my mother be your ransom! I have come to your service as a representative of women, and all the women who have my question from you will be delighted (on hearing its answer). O Messenger of Allah (peace be upon him and his family), Allah the Mighty and Majestic is the Lord, Creator and Sustainer of all men and all women, and Adam (peace be upon him) is the father of all men and women, and Hawwa (peace be upon her) is the mother of all men and women, and you are the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) for all men and women; [with this equality] why in the ruling of testimony and in the ruling of inheritance are two women equal to one man?" The Prophet (peace be upon him and his family) said: "O woman! This is the ruling of Allah, the Just and Wise, who neither oppresses anyone, nor destroys anyone's right, nor commits injustice; Allah does not derive any benefit from having barred you from this right. He arranges His affairs on the basis of His knowledge. O woman! The reason for this ruling is that you are deficient in religion and intellect." The woman asked: "O Messenger of Allah (peace be upon him and his family), what is the deficiency of our religion?" He said: "Every one of you women, because of being in menstruation, sets aside worship for half of her life and does not perform the prayer for Allah. You women curse and imprecate much, and deny familial relations. One woman from your group lives with a man for more than ten years or more, and that man treats her well and provides for her, but if one day his hand becomes tight, or [for any reason] he has a quarrel with her, the woman says: 'I have never seen any good from you at all.' If there is a woman whose character is not like this, then in the face of the hardships that come to her because of this deficiency and which she bears patiently, at the court of Allah her reward is increased, and I give her this glad tiding. There is no bad man except that a bad woman is worse than him, and there is no good and righteous woman except that a man is superior to her, and surely no woman and man are equal except one whom Allah has made equal — and that includes only the equality of Fatima (peace be upon her) with Ali (peace be upon him); Allah has, in rank, joined Fatima (peace be upon her) to Ali (peace be upon him), and she is a woman who is superior to all the men of the world." [The Imam (peace be upon him) continued the commentary of the verse]: أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری [So that if one of the two errs, the other of the two may remind her]. Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said regarding this word of Allah which says that if one of the two errs, the other witness reminds her of it: "When one of the two witnesses errs and forgets the testimony, the other reminds her of it, and both stand firm on delivering the [correct] testimony [and do not withdraw]. Allah has made the testimony of two women equal to the testimony of one man because the intellect and religion of women are deficient." Then he said: "O group of women! You have been created deficient in intellect. So, in order not to fall into error and mistake in giving testimony, keep away from giving testimony. Allah has held the reward of those women and men who strive with utmost care to state the truth [without error] as very great. I heard from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) that he said: 'There are no two women who refuse to give testimony but that one of them reminds the other [causing them] to establish the truth and prevent falsehood, except that Allah [in reward for this deed] will raise them on the Day of Resurrection with their reward magnified, and will continually pour blessings upon them, and will inform the angels of the acts of obedience of those two in the world, until they abide forever in Paradise. And among this group of women there are some who on the Day of Resurrection enter the plain of gathering, and before the book of their deeds is given to them, they see that their sins have surrounded them and see that their good deeds are few. To this woman it is said: "O servant of Allah! These are your sins; so where are your good deeds?" The woman says: "I do not remember my good deeds." At this time Allah says to [those same] angels who have recorded her deeds: "Remind her of her good and righteous deeds!" And they too remind her of her good deeds. The angel who is on her right says to the angel who is on her left: "Do you not remember such-and-such good deed of hers?" He says: "Yes, I remember, but I also remember such-and-such bad deeds of hers," and he enumerates them one by one. The angel who is on the woman's right says: "No, I do not remember." He again says: "Do you not remember that she and her companion were present for a testimony to prevent a wrong, and the two were present and gave testimony, and in this matter did not fear the blame of any blamer, for carrying out the command of Allah?" He answers: "Yes, I remember." Then the angel on the right says to the angel on the left: "This testimony of those two persons is in the ruling of a repentance which wipes away all the past sins of the two." Then the book of deeds of those two women is given to them from the right side. They observe that all their good and bad deeds are written in it, and at the end of their book of deeds it is written: "O My servant! You gave testimony for the establishment of the right of a weak person against people who were not on the right, and in this matter you did not fear the blamers. This deed of yours is an expiation for past sins and is counted as an eraser of your errors."'"

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહના આ કલામ: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [અને તમારા પુરુષોમાંથી બે સાક્ષી બોલાવો] વિશે ફરમાવ્યું: "એટલે કે સાક્ષીઓ ન્યાયી અને આઝાદ (ગુલામ નહીં) મુસલમાનોમાંથી હોવા જોઈએ. ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ચાલુ રાખ્યું: તેઓએ પોતાની અમાનતો અને પોતાના માલોના રક્ષણ માટે સાક્ષી આપવી જોઈએ અને (આ સાક્ષી આપવામાં) અલ્લાહના આદાબ અને અલ્લાહની વસિય્યત મુજબ અમલ કરવો જોઈએ કે આ સ્થિતિમાં આ બે વ્યક્તિ (સાક્ષી)માં નફો અને બરકત છે અને તે બે સાક્ષીના મત વિરુદ્ધ ન જાઓ કે તમને પસ્તાવો થશે..." અને ફરમાવ્યું આયત فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ [જો બે પુરુષ ન હોય, તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ] વિશે: અલ્લાહના આ કલામ વિશે જે ફરમાવે છે કે જો સાક્ષી માટે બે પુરુષ ન મળે, તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ પૂરતાં છે, બે સ્ત્રીઓ, સાક્ષીના મુકામમાં, એક પુરુષની જગ્યાએ છે અને અલ્લાહની કસમ જો બે પુરુષ સાક્ષી માટે હાજર થાય અથવા એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ હાજર થાય અને સાક્ષી આપે, તો તેમની સાક્ષી કબૂલ થાય છે. જ્યારે અમે (અલી (અલયહિસ્સલામ) અને સહાબીઓ) પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) સાથે હતા અને તેઓ અમને આયત: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ યાદ દેવડાવતા હતા, ત્યારે ફરમાવ્યું: "અહીં હેતુ આઝાદ લોકો છે, ગુલામ લોકો નહીં; કારણ કે અલ્લાહે ગુલામોને પોતાના માલિકોની સેવામાં વ્યસ્ત રાખીને, સાક્ષી આપવા અથવા સાક્ષી આપવા માટે હાજર થવાથી માફ કરી દીધા છે. તેમજ સાક્ષી આપનારની શરતોમાંથી એ છે કે તે મુસલમાન હોય. અલ્લાહે ન્યાયી મુસલમાનોને આ હુકમથી કે તેમની સાક્ષી કબૂલ થાય, કરામત અને શરાફત આપી છે અને આ શરાફત દુનિયામાં તેમની સાથે છે જ્યાં સુધી કિયામત સુધી પહોંચે." તે વખતે, એક સ્ત્રી પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે આવી અને તેમની સામે ઊભી રહી અને કહ્યું: "ઓ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મારા માતા-પિતા તમારા પર કુરબાન! હું સ્ત્રીઓની પ્રતિનિધિ તરીકે તમારી ખિદમતમાં હાજર થઈ છું અને એ બધી સ્ત્રીઓ જેમને મારો પ્રશ્ન છે (તેનો જવાબ સાંભળીને) આનંદિત થશે. ઓ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ, બધા પુરુષો અને બધી સ્ત્રીઓનો પરવરદિગાર, ખાલિક અને રિઝ્ક આપનાર છે અને આદમ (અલયહિસ્સલામ) બધા પુરુષો અને સ્ત્રીઓના પિતા છે અને હવ્વા (અલયહસ્સલામ) બધા પુરુષો અને સ્ત્રીઓની માતા છે અને તમે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) છો, બધા પુરુષો અને સ્ત્રીઓ માટે; [આ સમાનતા સાથે] શા માટે સાક્ષી આપવાના હુકમમાં અને વારસાના હુકમમાં, બે સ્ત્રીઓ એક પુરુષની બરાબર છે?" પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "ઓ સ્ત્રી! આ ન્યાયી અને હકીમ અલ્લાહનો હુકમ છે જે ન કોઈ પર ઝુલ્મ કરે છે, ન કોઈનો હક છીનવે છે, ન અન્યાય કરે છે; અલ્લાહને તમને આ હકથી રોકવાથી કોઈ ફાયદો નથી. તે પોતાના કાર્યોને પોતાના ઇલ્મના આધારે તદબીર કરે છે. ઓ સ્ત્રી! આ હુકમનું કારણ એ છે કે તમે દીન અને અક્લમાં નાકિસ છો." સ્ત્રીએ પૂછ્યું: "ઓ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ), અમારા દીનની ખામી શું છે?" ફરમાવ્યું: "તમારામાંથી દરેક સ્ત્રી, હાઈઝના કારણે પોતાના જીવનનો અડધો ભાગ ઇબાદતથી અલગ રહે છે અને અલ્લાહ માટે નમાઝ પઢતી નથી. તમે સ્ત્રીઓ ઘણો લાનત-નફરીન કરો છો અને કૌટુંબિક સંબંધોનો ઇનકાર કરો છો. તમારા જૂથની એક સ્ત્રી, દસ વર્ષ કરતાં વધુ સમય સુધી એક પુરુષ સાથે રહે છે અને તે પુરુષ તેની સાથે સારો વ્યવહાર કરે છે અને તેને રિઝ્ક આપે છે, પરંતુ જો એક દિવસ તેનો હાથ તંગ થાય કે [કોઈ પણ કારણથી] તે સ્ત્રી સાથે ઝગડો કરે, તો સ્ત્રી કહે છે: 'મેં તારામાં ક્યારેય કોઈ ભલાઈ જોઈ નથી.' જો કોઈ સ્ત્રી એવી હોય જેનું ચારિત્ર આવું ન હોય, તો આ ખામીના કારણે તેને જે મુશ્કેલીઓ પહોંચે છે અને તે સબર કરે છે, તેના બદલામાં અલ્લાહની બારગાહમાં તેનો સવાબ વધી જાય છે અને હું તેને આ ખુશખબરી આપું છું. કોઈ ખરાબ પુરુષ નથી સિવાય કે ખરાબ સ્ત્રી તેનાથી વધુ ખરાબ હોય, અને કોઈ સારી અને સાલિહ સ્ત્રી નથી સિવાય કે એક પુરુષ તેનાથી શ્રેષ્ઠ હોય, અને ખરેખર કોઈ સ્ત્રી અને પુરુષ સમાન નથી સિવાય કે અલ્લાહે તેમને સમાન કર્યા હોય, અને એ ફક્ત ફાતિમા (અલયહસ્સલામ)ની અલી (અલયહિસ્સલામ) સાથેની સમાનતાનો સમાવેશ કરે છે અને અલ્લાહે ફાતિમા (અલયહસ્સલામ)ને દરજ્જામાં અલી (અલયહિસ્સલામ) સાથે જોડ્યાં છે અને તેઓ એવાં સ્ત્રી છે જે આલમના બધા પુરુષોથી શ્રેષ્ઠ છે." [ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ આયતના તફસીરમાં આગળ ફરમાવ્યું]: أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری [જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય, તો બીજી તેને યાદ દેવડાવે]. અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહના આ કલામ વિશે જે ફરમાવે છે કે જો તે બેમાંથી એક ભૂલ કરે, બીજી સાક્ષી તેને યાદ દેવડાવે, ફરમાવ્યું: "જ્યારે બે સાક્ષીમાંથી એક ભૂલ કરે અને સાક્ષી ભૂલી જાય, બીજી તેને યાદ દેવડાવે અને બંને [સાચી] સાક્ષી અદા કરવા પર દ્રઢ રહે [અને પાછળ ન હટે]. અલ્લાહે બે સ્ત્રીઓની સાક્ષીને એક પુરુષની સાક્ષી બરાબર એટલા માટે કરી છે કે સ્ત્રીઓની અક્લ અને દીન નાકિસ છે." પછી ફરમાવ્યું: "ઓ સ્ત્રીઓના જૂથ! તમે અક્લની દ્રષ્ટિએ નાકિસ પેદા થયેલી છો. તેથી સાક્ષી આપવામાં ભૂલ અને ગલતીમાં ન પડો, તે માટે સાક્ષી આપવાથી દૂર રહો. અલ્લાહે તે સ્ત્રીઓ અને પુરુષોનો સવાબ, જેઓ પૂરી કાળજી સાથે પ્રયત્ન કરે છે કે હકીકતને [ભૂલ વગર] બયાન કરે, ઘણો મોટો રાખ્યો છે. મેં અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસેથી સાંભળ્યું કે તેઓ ફરમાવતા હતા: 'એવી કોઈ બે સ્ત્રીઓ નથી જે સાક્ષી આપવાનો ઇનકાર કરે પરંતુ તેમાંથી એક બીજીને યાદ દેવડાવે [અને કારણ બને] કે હકને કાયમ કરે અને બાતિલથી રોકે, સિવાય કે અલ્લાહ [આ કામના સવાબમાં] તે બંનેને કિયામતના દિવસે તેમના સવાબને મોટો કરીને મહશૂર કરે અને હમેશા તેમના પર નેમતો વરસાવે અને ફરિશ્તાઓને દુનિયામાં તે બંનેની ઇતાઅતોથી માહિતગાર કરે ત્યાં સુધી કે તેઓ જન્નતમાં હમેશા રહે અને આ સ્ત્રીઓના જૂથમાંથી, કેટલીક એવી છે જે કિયામતના દિવસે મહશરના મેદાનમાં દાખલ થાય છે અને તેમને તેમનું અમલ-નામું આપવામાં આવે તે પહેલાં જુએ છે કે તેમના ગુનાહોએ તેમને ઘેરી લીધા છે અને જુએ છે કે તેમનાં નેક કામો થોડાં છે. આ સ્ત્રીને કહેવામાં આવે છે: "ઓ અલ્લાહની બંદી! આ તારા ગુનાહ છે; તો તારાં સારાં કામો ક્યાં છે?" સ્ત્રી કહે છે: "મને મારાં સારાં કામો યાદ નથી." તે વખતે અલ્લાહ [એ જ] ફરિશ્તાઓને જેમણે તેનાં અમલ નોંધ્યાં છે ફરમાવે છે: "તેને તેનાં સારાં અને નેક કામોની યાદ દેવડાવો!" અને તેઓ પણ તેને તેનાં સારાં કામોની યાદ દેવડાવે છે. જે ફરિશ્તો તેની જમણી બાજુ છે તે ફરિશ્તાને જે તેની ડાબી બાજુ છે, કહે છે: "શું તું તેનું ફલાણું નેક કામ યાદ નથી કરતો?" તે કહે છે: "હા યાદ કરું છું પરંતુ તેનાં ફલાણાં ખરાબ કામો પણ યાદ કરું છું" અને એક-એક કરીને તેને ગણાવે છે. જે ફરિશ્તો સ્ત્રીની જમણી બાજુ છે તે કહે છે: "ના યાદ કરતો નથી." તે ફરી કહે છે: "શું તું યાદ કરતો નથી કે તે અને તેની સાથી એક સાક્ષી માટે હાજર થયાં જેથી એક બુરાઈને રોકે અને તે બંને હાજર થયાં અને સાક્ષી આપી અને આ કામમાં, અલ્લાહના હુકમની બજાવણી કરવા બદલ કોઈપણ મલામત કરનારની મલામતથી ડર્યાં નહીં?" તે જવાબ આપે છે: "હા યાદ છે." પછી જમણી બાજુનો ફરિશ્તો ડાબી બાજુના ફરિશ્તાને કહે છે: "તે બંનેની આ સાક્ષી, એવી તૌબાના હુકમમાં છે જે તે બંનેના ભૂતકાળના બધા ગુનાહોને પાક કરે છે." પછી તે બે સ્ત્રીઓનું અમલ-નામું જમણી બાજુથી તે બંનેને આપવામાં આવે છે. તેઓ જુએ છે કે તેમની બધી સારાઈઓ અને બુરાઈઓ તેમાં લખેલી છે અને તેમના અમલ-નામાના અંતમાં લખાયેલું છે કે: "ઓ મારી બંદી! તું નબળા વ્યક્તિનો હક પ્રાપ્ત કરવા માટે એવા લોકોની સામે જેઓ હક પર ન હતા, સાક્ષી આપી અને આ કામમાં મલામત કરનારાઓથી ડરી નહીં. તારું આ કામ ભૂતકાળના ગુનાહો માટે કફ્ફારો છે અને તારી ભૂલોને મિટાવનારું ગણાય છે."'"

#11 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

شَهَادَهًُْ الْعَبْدِ لِغَیْرِ مَوَالِیهِ جَائِزَهًٌْ إِذَا کَانَ عَدْلًا قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَالْعَبْدُ مِنَ الرِّجَالِ.

امام علی (علیه السلام) شهادت برده، چنانچه عادلانه باشد جز برای صاحبش صحیح است. [زیرا] خداوند فرمود: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ پس بنده و برده هم ازجمله‌ی مردان هستند.

Imam Ali (peace be upon him): The testimony of a slave, if he is just, is valid except for [in favour of] his master. [For] Allah said: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [And call in to witness two witnesses from among your men], and a slave and a bondsman are also among the men.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ગુલામની ગવાહી, જો ન્યાયી હોય, તો તેના માલિક સિવાય [બીજા માટે] માન્ય છે. [કારણ કે] અલ્લાહે ફરમાવ્યું: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [અને તમારા પુરુષોમાંથી બે ગવાહો બોલાવો], તો બંદો અને ગુલામ પણ પુરુષોમાં ગણાય છે.

#12 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

عَن أمیرالمُؤمنین (علیه السلام) قال: کُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ هُوَ یُذَاکِرُنَا بِقَوْلِهِ تَعَالَی وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ قَالَ: أَحْرَارُکُمْ دُونَ عَبِیدِکُمْ فَإِنَّ اللَّهَ شَغَلَ الْعَبِیدَ بِخِدْمَهًِْ مَوَالِیهِمْ عَنْ تَحَمُّلِ الشَّهَادَاتِ وَ عَنْ أَدَائِهَا.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: که نزد رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) بودیم و ایشان سخن خداوند: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ را برای ما یادآوری می‌کردند. رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «منظور، افراد آزاده‌ی میان شما هستند نه بردگانتان. خداوند، بردگان را به خدمت صاحبانشان مشغول نموده است نه برای شاهدشدن و شهادت‌دادن».

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said: We were with the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and he was reminding us of the saying of Allah: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [And call in to witness two witnesses from among your men]. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "What is meant is the free ones among you, not your slaves. For Allah has occupied the slaves with the service of their masters, not for being witnesses and giving testimony."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: અમે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની પાસે હતા અને તેઓ અમને અલ્લાહનું વચન: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [અને તમારા પુરુષોમાંથી બે ગવાહો બોલાવો] યાદ કરાવી રહ્યા હતા. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "અહીં અર્થ તમારા વચ્ચેના આઝાદ લોકો છે, તમારા ગુલામો નહીં. અલ્લાહે ગુલામોને તેમના માલિકોની ખિદમતમાં રોકી રાખ્યા છે, ગવાહ બનવા અને ગવાહી આપવા માટે નહીં."

#13 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

قَالَ أَمِیرُ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ دِینَهُ وَ أَمَانَتَهُ وَ صَلَاحَهُ وَ عِفَّتَهُ وَ تَیَقُّظَهُ فِیمَا یَشْهَدُ بِهِ وَ تَحْصِیلَهُ وَ تَمْیِیزَهُ فَمَا کُلُّ صَالِحٍ مُمَیِّزاً وَ لَا مُحَصِّلًا وَ لَا کُلُّ مُحَصِّلٍ مُمَیِّزٍ صَالِحٌ، وَ إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ لَمَنْ هُوَ أَهْلُ {الْجَنَّهًِْ} لِصَلَاحِهِ وَ عِفَّتِهِ لَوْ شَهِدَ لَمْ تُقْبَلْ شَهَادَتُهُ لِقِلَّهًِْ تَمْیِیزِهِ. فَإِذَا کَانَ صَالِحاً عَفِیفاً، مُمَیِّزاً مُحَصِّلًا، مُجَانِباً لِلْمَعْصِیَهًِْ وَ الْهَوَی وَ الْمَیْلِ وَ التَّحَامُلِ فَذَلِکُمُ الرَّجُلُ الْفَاضِلُ، فَبِهِ فَتَمَسَّکُوا، وَ بِهُدَاهُ فَاقْتَدُوا، وَ إِنِ انْقَطَعَ عَنْکُمُ الْمَطَرُ فَاسْتَمْطِرُوا بِهِ، وَ إِنِ امْتَنَعَ عَلَیْکُمُ النَّبَاتُ فَاسْتَخْرِجُوا بِهِ النَّبَاتَ، وَ إِنْ تَعَذَّرَ عَلَیْکُمُ الرِّزْقَ فَاسْتَدِرُّوا بِهِ الرِّزْقَ، فَإِنَّ ذَلِکَ مِمَّنْ لَا یَخِیبُ طَلَبُهُ، وَ لَا تُرَدُّ مَسْأَلَتُهُ. وَ قَالَ: کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَحْکُمُ بَیْنَ النَّاسِ بِالْبَیِّنَاتِ وَ الْأَیْمَانِ فِی الدَّعَاوِی، فَکَثُرَتِ الْمُطَالَبَاتُ وَ الْمَظَالِمُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): یَا أَیُّهَا النَّاسُ! إِنَّما أَنَا بَشَرٌ وَ أَنْتُمْ تَخْتَصِمُونَ، وَ لَعَلَّ بَعْضَکُمْ یَکُونُ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ {مِنْ بَعْضٍ} وَ إِنَّمَا أَقْضِی عَلَی نَحْوِ مَا أَسْمَع مِنْهُ، فَمَنْ قَضَیْتُ لَهُ مِنْ حَقِ أَخِیهِ بِشَیْءٍ فَلَا یَأْخُذَنَّهُ، فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَهًًْ مِنَ النَّارِ.

امام علی (علیه السلام) آیه‌ی: مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ یعنی شاهدی که از دینش، امانت داری‌اش، درستکاری‌اش، صالح‌بودنش، عفیف و پاک‌بودنش و به‌هوش‌بودن و آگاه‌بودن نسبت به چیزی که می‌خواهد در آن مورد شهادت بدهد و قدرت عقل او و قدرت تمیزدادن او اطلاع داشتید، چنین شاهدی جزء افرادی است که به شهادت او راضی هستید[ولو به ضرر شما باشد]. زیرا هر انسان درستکاری لزوماً قدرت تمیز و قدرت عقل ندارد و هر فرد عاقلی لزوماً قدرت عقل ندارد و هر فرد عاقلی لزوماً قدرت تمیز و صلاحیّت ندارد. چه بسا بنده‌ای از بندگان خدا باشد که به‌خاطر درستکاری، صالح‌بودن و عفّتش، اهل بهشت باشد امّا به‌خاطر کم‌بودن قدرت تمیزش، شهادتش پذیرفته نمی‌شود. پس اگر شاهد شما صالح، عفیف، ممیّز، عاقل و کناره‌گیر از گناه و تبعیّت هوای نفس و خواهش‌های درونی و ظلم و ستم باشد، این مرد فاضل را حتماً دریابید [و از دست ندهید]؛ او را رهبر کنید و به هدایت او اقتدا کنید؛ اگر [خشکسالی شد] و باران قطع شده‌بود، از او بخواهید طلب باران کند؛ اگر گیاهانتان رشد نمی‌کنند از او بخواهید دعا کند تا گیاهانتان رشد کنند؛ اگر رزق و روزی‌تان سخت شده، از او بخواهید که [دعا کند تا] روزی‌تان برقرار شود که این فرد کسی است که از خواسته و دعایش [به درگاه خدا] مأیوس نخواهدشد و خواسته‌اش بی‌جواب نخواهدماند. پیامبرخدا (صلی الله علیه و آله)! همواره براساس دلایل، شواهد و قسم‌های [دو طرف دعوی] بین مردم قضاوت می‌کرد، تا آنکه دعاوی و درخواست رسیدگی به ظلم‌ها زیاد شد. پس پیامبرخدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: ای مردم! من یک انسان هستم و شما نیز با یکدیگر دعوا دارید [و برای رفع آن پیش من می‌آیید] چه بسا که بعضی از شما در بیان دلیل و شاهد خود [در هنگام قضاوت] چرب‌زبان‌تر از طرف مقابلش باشد و من نیز براساس آنچه می‌شنوم حکم می‌کنم. [امّا در هر صورت باید در برابر حکم‌های صادر شده مطیع باشید و] اگر کسی حکمی که من [به نفع او و به ضرر برادر دینی‌اش] حتّی بر علیه برادرش صادر کرده‌ام را نپذیرد و حقّش را از او نگیرد، من قطعه‌ای از جهنّم را برای او آماده می‌بینم».

Imam Ali (peace be upon him): The verse مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ [from among those whom you approve as witnesses] means: a witness of whose religion, trustworthiness, uprightness, righteousness, chastity and purity, and alertness and awareness regarding that which he wishes to testify to, and his power of reason and his power of discernment you are informed — such a witness is among those with whose testimony you are pleased [even if it is against you]. For not every upright person necessarily has the power of discernment and reason, and not every rational person necessarily has the power of discernment and competence. It may well be that a servant from among the servants of Allah is, due to his uprightness, righteousness and chastity, of the people of Paradise, yet due to the weakness of his power of discernment his testimony is not accepted. So if your witness is righteous, chaste, discerning, rational, and one who keeps away from sin, from following the lower self and inner desires, and from injustice and oppression, then take firm hold of this virtuous man [and do not lose him]; make him a leader and follow his guidance; if [there is drought and] the rain has ceased, ask him to pray for rain; if your plants are not growing, ask him to pray so that your plants may grow; if your sustenance has become difficult, ask him [to pray] that your sustenance be restored, for this is one whose request and prayer [at the court of Allah] will not be disappointed and whose petition will not be turned away. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! used always to judge between the people on the basis of proofs, evidences and oaths [of the two parties in dispute], until the disputes and requests to look into wrongs increased. So the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: O people! I am a human being and you dispute with one another [and come to me to resolve it]. It may well be that some of you are more eloquent in presenting their proof and evidence [at the time of judgement] than the other party, and I judge according to what I hear. [But in every case you must submit to the judgements issued, and] if anyone does not accept a judgement I have issued [in his favour and against his religious brother] even against his brother, and does not take his right from him, I see for him a piece of the Fire prepared.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): આયત: مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ [ગવાહોમાંથી જેમનાથી તમે રાજી હો] નો અર્થ એ ગવાહ છે જેના દીન, અમાનતદારી, પ્રામાણિકતા, સાલેહપણું, પવિત્રતા અને પાકીપણું, અને જે વિષયમાં તે ગવાહી આપવા માંગે છે તેના પ્રત્યે તેની જાગૃતિ અને હોશિયારી, તથા તેની અક્લની શક્તિ અને તમીઝ (વિવેક)ની શક્તિ વિશે તમને જાણ હોય; આવો ગવાહ એવા લોકોમાંથી છે જેની ગવાહીથી તમે રાજી છો [ભલે તે તમારા નુકસાનમાં હોય]. કારણ કે દરેક પ્રામાણિક માણસ પાસે જરૂરી નથી કે તમીઝ અને અક્લની શક્તિ હોય, અને દરેક અક્લમંદ પાસે જરૂરી નથી કે તમીઝ અને પાત્રતા હોય. કદાચ અલ્લાહના બંદાઓમાંથી કોઈ બંદો હોય જે તેની પ્રામાણિકતા, સાલેહપણા અને પવિત્રતાના કારણે જન્નતનો હકદાર હોય, પરંતુ તેની તમીઝની શક્તિ ઓછી હોવાના કારણે તેની ગવાહી કબૂલ ન થાય. તો જો તમારો ગવાહ સાલેહ, પવિત્ર, તમીઝ ધરાવનાર, અક્લમંદ, અને ગુનાહથી તથા નફસની ખ્વાહિશો અને અંદરની ઇચ્છાઓની પૈરવીથી અને ઝુલ્મ-સિતમથી દૂર રહેનાર હોય, તો આ ફાઝિલ માણસને જરૂર પકડી લો [અને હાથમાંથી ન જવા દો]; તેને રાહબર બનાવો અને તેની હિદાયતનું અનુસરણ કરો; જો [દુષ્કાળ પડ્યો હોય અને] વરસાદ બંધ થયો હોય, તો તેની પાસેથી માંગો કે તે વરસાદની દુઆ કરે; જો તમારા છોડ ઊગતા ન હોય તો તેની પાસેથી માંગો કે તે દુઆ કરે જેથી તમારા છોડ ઊગે; જો તમારી રોજી મુશ્કેલ થઈ ગઈ હોય તો તેની પાસેથી માંગો કે તે [દુઆ કરે જેથી] તમારી રોજી ચાલુ થાય, કારણ કે આ એવો શખ્સ છે જેની ખ્વાહિશ અને દુઆ [અલ્લાહની બારગાહમાંથી] નિરાશ નહીં થાય અને તેની ખ્વાહિશ જવાબ વગર નહીં રહે. અલ્લાહના પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! હંમેશા દલીલો, ગવાહો અને [દાવેદારના] કસમોના આધારે લોકોમાં ન્યાય કરતા હતા, ત્યાં સુધી કે દાવાઓ અને ઝુલ્મોની તપાસની વિનંતીઓ વધી ગઈ. તો રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: હે લોકો! હું એક ઇન્સાન છું અને તમે એકબીજા સાથે વિવાદ કરો છો [અને તેને ઉકેલવા મારી પાસે આવો છો] કદાચ તમારામાંથી કોઈ પોતાની દલીલ અને ગવાહી રજૂ કરવામાં [ન્યાયના સમયે] સામેવાળા કરતાં વધુ ચતુર-જીભ હોય અને હું જે સાંભળું છું તેના આધારે હુકમ કરું છું. [પરંતુ કોઈ પણ સંજોગોમાં જારી કરેલા હુકમો સામે તાબેદાર રહેવું જોઈએ અને] જો કોઈ મારો [તેના ફાયદામાં અને તેના દીની ભાઈના નુકસાનમાં] જારી કરેલો હુકમ ન સ્વીકારે અને પોતાનો હક તેની પાસેથી ન લે, તો હું જહન્નમનો એક ટુકડો તેના માટે તૈયાર જોઉં છું."

#14 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

فَمَعْنَی الضَّلَالَهًِْ عَلَی وُجُوهٍ فَمِنْهُ مَا هُوَ مَحْمُودٌ وَ مِنْهُ مَا هُوَ مَذْمُومٌ وَ مِنْهُ مَا لَیْسَ بِمَحْمُودٍ وَ لَا مَذْمُومٍ وَ مِنْهُ ضَلَالُ النِّسْیَانِ ... وَ أَمَّا الضَّلَالُ الَّذِی هُوَ النِّسْیَانُ فَهُوَ قَوْلُهُ تَعَالَی وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری.

امام علی (علیه السلام) گمراهی بر چند قسم است: گمراهی پسندیده، گمراهی ناپسند و گمراهی‌ای که نه نیکو و نه ناپسند است و آن گمراهی فراموشی است ... و امّا گمراهی‌ای که در اثر فراموشی به‌وجود می‌آید در این سخن خداوند است: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری

Imam Ali (peace be upon him): Misguidance (dalalah) is of several kinds: praiseworthy misguidance, blameworthy misguidance, and misguidance which is neither good nor blameworthy — and that is the misguidance of forgetfulness ... And as for the misguidance which comes about through forgetfulness, it is in this saying of Allah: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری [And call in to witness two witnesses from among your men; but if there are not two men, then one man and two women from among those whom you approve as witnesses, so that if one of the two errs, one of them may remind the other].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ગુમરાહી કેટલાક પ્રકારની છે: પસંદ કરેલી ગુમરાહી, નાપસંદ ગુમરાહી, અને એવી ગુમરાહી જે ન સારી છે ન નાપસંદ, અને તે ભૂલી જવાની ગુમરાહી છે ... અને જે ગુમરાહી ભૂલી જવાના પરિણામે થાય છે તે અલ્લાહના આ વચનમાં છે: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری [અને તમારા પુરુષોમાંથી બે ગવાહો બોલાવો; જો બે પુરુષો ન હોય, તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમનાથી ગવાહો તરીકે તમે રાજી હો, જેથી બેમાંથી એક ભૂલે તો બીજી તેને યાદ કરાવે].

#15 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

لَا تَجُوزُ شَهَادَهًٌْ عَلَی شَهَادَهًٍْ فِی الْحُدُودِ وَ لَا یَجُوزُ شَهَادَهًُْ الرَّجُلِ لِشَرِیکِهِ إِلَّا فِیمَا لَا یَعُودُ نَفْعُهُ عَلَیْهِ فَإِذَا شَهِدَ رَجُلٌ عَلَی شَهَادَهًِْ رَجُلٍ فَإِنَّ شَهَادَتَهُ تُقْبَلُ وَ هِیَ نِصْفُ شَهَادَهًٍْ وَ إِذَا شَهِدَ رَجُلَانِ عَلَی شَهَادَهًِْ رَجُلٍ فَقَدْ ثَبَتَ شَهَادَهًُْ رَجُلٍ وَاحِدٍ فَإِنْ کَانَ الَّذِی شَهِدَ عَلَیْهِ مَعَهُ فِی مِصْرِهِ وَ لَوْ أَنَّهُمَا حَضَرَا فَشَهِدَ أَحَدُهُمَا عَلَی شَهَادَهًِْ الْآخَرِ وَ أَنْکَرَ صَاحِبُهُ أَنْ یَکُونَ أَشْهَدَهُ عَلَی شَهَادَتِهِ فَإِنَّهُ یُقْبَلُ قَوْلُ أَعْدَلِهِمَا.

امام رضا (علیه السلام) شهادت بر علیه شهادتی که در حدود [احکام حدّ شرعی] داده شده، جایز نیست. و شهادت فردی برای شریکش (به نفع او) تنها در صورتی صحیح است که از آن منتفع نشود. چنانچه مردی به نفع شریکی گواهی دهد [و خودش نفعی نمی‌برد]، شهادت او درحالی‌که نیمی از شهادت محسوب می‌شود (یک شهادت کامل به حساب نمی‌آید). پذیرفته است و اگر دو مرد به نفع یک مرد گواه شدند، شهادت آن مرد ثبت [و کامل] می‌شود و چنانچه کسی که برایش گواهی داد همراه او در شهرش (همشهری او باشد) باشد هرچند که آن دو حاضرباشند (درسفر نباشند)، و یکی از آن دو نفر خلاف شهادت دیگری گواهی دهد و شهادت همراه خود را که بر خلاف شهادت خود باشد انکار کند، در این صورت گفته‌ی کسی‌که عادل‌تر است، پذیرفته است.

Imam Rida (peace be upon him): Testimony upon a testimony is not permissible in the hudud [prescribed legal punishments]. And a man's testimony in favour of his partner is not valid except in matters from which he himself does not gain benefit. So if a man testifies on behalf of a testimony given by [another] man [and he himself gains no benefit], his testimony is accepted, though it is counted as half a testimony (it is not reckoned as one complete testimony). And if two men testify on behalf of the testimony of one man, then the testimony of that one man is established [and complete], provided that the one against whom the testimony was given is with him in his city (a fellow townsman), even if the two were present (not travelling); and if one of the two testifies contrary to the testimony of the other and denies that his companion had asked him to bear his testimony, then in that case the word of the more upright of them is accepted.

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): હદો [શરઈ હદના અહકામ]માં આપવામાં આવેલી ગવાહી પરની ગવાહી જાઈઝ નથી. અને કોઈ માણસની તેના ભાગીદારના ફાયદામાં ગવાહી ફક્ત ત્યારે જ સહીહ છે જ્યારે તેને પોતાને તેમાંથી કોઈ ફાયદો ન થાય. જો કોઈ માણસ ભાગીદારના ફાયદામાં ગવાહી આપે [અને પોતે કોઈ ફાયદો ન લે], તો તેની ગવાહી - જો કે તે અડધી ગવાહી ગણાય છે (એક પૂર્ણ ગવાહી ગણાતી નથી) - કબૂલ કરવામાં આવે છે. અને જો બે માણસો એક માણસના ફાયદામાં ગવાહી આપે, તો તે માણસની ગવાહી સાબિત [અને પૂર્ણ] થઈ જાય છે, જો કે જેના માટે ગવાહી આપી છે તે તેની સાથે તેના શહેરમાં (તેનો શહેરી) હોય, ભલે તે બંને હાજર હોય (સફરમાં ન હોય), અને તે બે માંથી એક બીજાની ગવાહી વિરુદ્ધ ગવાહી આપે અને પોતાના સાથીની ગવાહી કે જે તેની પોતાની ગવાહી વિરુદ્ધ છે તેનો ઇન્કાર કરે, તો આ સૂરતમાં જે વધુ આદિલ છે તેની વાત કબૂલ કરવામાં આવે છે.

#16 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

وَ إِذَا أُتِیَ الرَّجُلَ بِکِتَابٍ فِیهِ خَطُّهُ وَ عَلَامَتُهُ وَ لَمْ یَذْکُرِ الشَّهَادَهًَْ فَلَا یَشْهَدْ لِأَنَّ الْخَطَّ یَتَشَابَهُ إِلَّا أَنْ یَکُونَ صَاحِبُهُ ثِقَهًًْ وَ مَعَهُ شَاهِدٌ آخَرُ ثِقَهًٌْ فَیَشْهَدُ لَهُ حِینَئِذٍ وَ إِذَا ادَّعَی رَجُلٌ عَلَی رَجُلٍ عَقَاراً أَوْ حَیَوَاناً أَوْ غَیْرَهُ وَ أَقَامَ بِذَلِکَ بَیِّنَهًًْ وَ أَقَامَ الَّذِی فِی یَدِهِ شَاهِدَیْنِ فَإِنَّ الْحُکْمَ فِیهِ أَنْ یَخْرُجَ الشَّیْءُ مِنْ یَدِ مَالِکِهِ إِلَی الْمُدَّعِی لِأَنَّ الْبَیِّنَهًَْ عَلَیْهِ فَإِنْ لَمْ یَکُنِ الْمِلْکُ فِی یَدِ أَحَدٍ وَ ادَّعَی فِیهِ الْخَصْمَانِ جَمِیعاً فَکُلُّ مَنْ أَقَامَ عَلَیْهِ شَاهِدَیْنِ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ فَإِنْ أَقَامَ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا شَاهِدَیْنِ فَإِنَّ أَحَقَّ الْمُدَّعِیَیْنِ مَنْ عُدِّلَ شَاهِدَاهُ فَإِنِ اسْتَوَی الشُّهُودُ فِی الْعَدَالَهًِْ فَأَکْثَرُهُمْ شُهُوداً یَحْلِفُ بِاللَّهِ وَ یُدْفَعُ إِلَیْهِ الشَّیْءُ وَ کُلَّمَا لَا یَتَهَیَّأُ فِیهِ الْإِشْهَادُ عَلَیْهِ فَإِنَّ الْحَقَّ فِیهِ أَنْ یُسْتَعْمَلَ فِیهِ الْقُرْعَهًُْ.

امام رضا (علیه السلام) اگر مردی نوشته‌ای بیاورد که در آن خط و امضاء او باشد ولی شهادت‌دادن را ذکر نکرده‌باشد، گواه [و سند] محسوب نمی‌شود چراکه خط، شبیه‌سازی می‌شود مگر آنکه صاحب آن، مورد اطمینان بوده و همراه او شاهد مطمئن دیگری باشد که در آن موقع برای او شهادت دهد. و اگر مردی در برابر مرد دیگری مدّعی مِلک یا حیوان یا غیر آن شد و [بر ادّعای خود] دلیل آورد و آن کسی‌که آن مال را در دست دارد، [برای اثبات مالکیّتش] دو شاهد آورد، حکم در اینجا آن است که آن چیز را از دست مالک گرفته و به جهت وجود دلیل مکتوب به مدّعی بدهند. و اگر مال در دست کسی نبود و دو نفر باهم بر مالکیّت آن ادّعا کردند، حق با آن کسی‌که دو شاهد بیاورد و چنانچه هر دو مدّعی دو شاهد آوردند، حق با کسی است که شاهدش عادل‌تر باشد. اگر عدالت شهود به یک اندازه است، پس شهودی که به خداوند سوگند خورد، بر شهادتش افزون کرده و آن چیز را به او می‌دهند. و حق، در مورد چیزهایی که شاهد بر آن‌ها مهیّا نشود، آن است که از قرعه استفاده شود.

Imam Rida (peace be upon him): If a man brings a writing in which is his handwriting and his signature, but he does not mention the testimony, it is not counted as a witness [or evidence], for handwriting can be imitated — unless the owner of it is trustworthy and there is with him another trustworthy witness who at that time testifies on his behalf. And if a man makes a claim against another man for a property or an animal or something else, and produces evidence [for his claim], and the one who has that property in his hand produces two witnesses [to prove his ownership], the ruling here is that the thing is taken from the hand of the owner and, on the strength of the documentary evidence, given to the claimant. And if the property is not in anyone's hand and two people together claim ownership of it, the right belongs to the one who brings two witnesses; and if each of the two claimants brings two witnesses, the right belongs to the one whose witnesses are more upright. If the uprightness of the witnesses is equal, then the witnesses who swear by Allah, that adds to their testimony, and the thing is given to him. And the right, in matters over which a witness cannot be prepared, is that lots be drawn.

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): જો કોઈ માણસ એવું લખાણ લાવે જેમાં તેની હસ્તાક્ષર અને સહી હોય પરંતુ ગવાહી આપવાનો ઉલ્લેખ ન કર્યો હોય, તો તે ગવાહ [અને પુરાવો] ગણાતું નથી, કારણ કે હસ્તાક્ષરની નકલ થઈ શકે છે, સિવાય કે તેનો માલિક વિશ્વસનીય હોય અને તેની સાથે બીજો વિશ્વસનીય ગવાહ હોય જે તે વખતે તેના માટે ગવાહી આપે. અને જો કોઈ માણસ બીજા માણસ સામે મિલકત અથવા પ્રાણી અથવા બીજી કોઈ વસ્તુનો દાવો કરે અને [પોતાના દાવા પર] પુરાવો રજૂ કરે, અને જેની પાસે તે માલ છે તે [પોતાની માલિકી સાબિત કરવા] બે ગવાહ લાવે, તો અહીં હુકમ એ છે કે તે વસ્તુ માલિકના હાથમાંથી લઈને લેખિત પુરાવાના કારણે દાવેદારને આપવામાં આવે. અને જો માલ કોઈના હાથમાં ન હોય અને બે વ્યક્તિઓ સાથે તેની માલિકીનો દાવો કરે, તો હક તેની સાથે છે જે બે ગવાહ લાવે; અને જો બંને દાવેદારો બે-બે ગવાહ લાવે, તો હક તેની સાથે છે જેના ગવાહ વધુ આદિલ હોય. જો ગવાહોની આદાલત સરખી હોય, તો જે ગવાહ અલ્લાહની કસમ ખાય તે તેની ગવાહી પર ઉમેરવામાં આવે અને તે વસ્તુ તેને આપવામાં આવે. અને જે વસ્તુઓ પર ગવાહ તૈયાર થઈ ન શકે, તેમાં હક એ છે કે કુરઆ (ચિઠ્ઠી)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે.

#17 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَن دَاوُد بن حَصین عَن أَبی عَبدالله (علیه السلام) قال: کَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) یُجِیزُ شَهَادَهًَْ امْرَأَتَیْنِ فِی النِّکَاحِ عِنْدَ الْإِنْکَارِ وَ لَا یُجِیزُ فِی الطَّلَاقِ إِلَّا شَاهِدَیْنِ عَدْلَیْنِ قُلْتُ: فَأَنَّی ذِکْرُ اللَّهِ تَعَالَی وَ قَوْلُهُ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ؟ فَقَالَ: ذَلِکَ فِی الدَّیْنِ إِذَا لَمْ یَکُنْ رَجُلَانِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ وَ رَجُلٌ وَاحِدٌ وَ یَمِینُ الْمُدَّعِی إِذَا لَمْ تَکُنِ امْرَأَتَانِ قَضَی بِذَلِکَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) بَعْدَهُ عِنْدَکُمْ.

امام صادق (علیه السلام) داودبن‌حصین گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: امیرالمؤمنین (علیه السلام) در زمان انکار نکاح (اینکه شهادت دهند، این دو زن و شوهر نیستند)، شهادت دو زن را و در طلاق تنها شهادت دو مرد عادل را صحیح می‌دانست. گفتم: «پس سخن خداوند: فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ چه می‌شود»؟ امام (علیه السلام) افزود: آن، درباره‌ی معاملاتی است که در آن دو مرد شاهد نباشند، یک مرد و دو زن و در صورت نبودن دو زن، شهادت یک مرد و قسم‌خوردن شخص مدّعی کافی است. رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) و پس از ایشان امیرالمؤمنین (علیه السلام) نزد شما آن‌گونه قضاوت کردند.

Imam Sadiq (peace be upon him): Dawud ibn Husayn said: Imam Sadiq (peace be upon him) said: Amir al-Mu'minin (peace be upon him) used to accept the testimony of two women in [a case of] denial of marriage (when they testify that this couple are not husband and wife), and in divorce he did not accept anything but the testimony of two upright men. I said: "Then what of Allah the Exalted's mention and His saying: فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ [then one man and two women]?" The Imam (peace be upon him) added: That is with regard to transactions in which there are not two men as witnesses — then one man and two women; and if there are not two women, the testimony of one man and the oath of the claimant suffices. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family), and after him Amir al-Mu'minin (peace be upon him), judged in that way among you.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): દાઉદ બિન હુસૈન કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ) નિકાહના ઇન્કારના સમયે (એટલે કે જ્યારે ગવાહી આપવામાં આવે કે આ બે પતિ-પત્ની નથી) બે સ્ત્રીઓની ગવાહી કબૂલ કરતા હતા, અને તલાકમાં ફક્ત બે આદિલ પુરુષોની ગવાહી જ સહીહ માનતા હતા. મેં કહ્યું: "તો પછી અલ્લાહનું આ કથન: فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ [તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ] નું શું?" ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ઉમેર્યું: તે એ મામલાઓ (વ્યવહારો) બાબતે છે જેમાં બે પુરુષ ગવાહ ન હોય, ત્યાં એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, અને જો બે સ્ત્રીઓ ન હોય તો એક પુરુષની ગવાહી અને દાવેદારની કસમ ખાવી પૂરતી છે. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના પછી અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ તમારી વચ્ચે એ જ પ્રમાણે ચુકાદો આપ્યો.

#18 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

سَأَلَ جَعفَرُ‌بنُ‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) عَنْ شَاهِدٍ وَاحِدٍ وَ الْیَمِینِ. فَقَالَ: تُقْبَلُ شَهَادَهًُْ وَاحِدٍ وَ یُحْلَفُ مَعَ ذَلِکَ صَاحِبُ الدَّیْنِ وَ یُقْضَی لَهُ بِهِ. فَقَالَ أَبُوحَنِیفَهًَْ کَلَامُ اللَّهِ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ وَ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ فَقَالَ (علیه السلام): وَ هَلْ فِیهِ أَنَّهُ لَا یَجُوزُ الْیَمِینُ مَعَ شَاهِدٍ وَاحِدٍ فَانْقَطَعَ ثُمَّ قَالَ (علیه السلام): وَ أَنْتَ تُحِیرُ الْحُکْمَ فِیمَا هُوَ أَعْظَمُ مِنْهُ بِرَجُلٍ وَاحِدٍ فَقَطْ إِذَا عَرَفَ مَنْ یُشْهِدُ شُهُوداً عَلَی نَفْسِهِ وَ هُمْ لَا یَعْرِفُونَهُ فَلَمْ یُحِرِ جَوَابا.

امام صادق (علیه السلام) أبوحنیفه از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی یک شاهد و قسم‌خوردن یک نفر [در دادگاه] سؤال کرد. حضرت فرمود: «شهادت یک شاهد، به همراه سوگندی که صاحب دِین [و امانت] یاد می‌کند، پذیرفته شده و به نفع او حکم می‌شود». پس ابوحنفیه کلام خداوند: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ و فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ را بیان کرد. حضرت فرمود: «آیا از این آیه فهمیده می‌شود که خداوند سوگند را به همراه یک شاهد صحیح نمی‌داند»؟ پس [ابوحنیفه] ساکت شد. سپس حضرت فرمود: «آیا تو از حکمی تعجّب می‌کنی که چه بسا از سوگند یک مرد عظیم‌تر است؟ آن هم درحالی‌که او [خدایی] را که بر خود گواه می‌گیرد بشناسد، درحالی‌که آنها (دو طرف دعوا در دادگاه) او را نمی‌شناسند (یعنی به عظمت خدایی که به او قسم می‌خورد واقف باشد)؟ پس او جوابی نداد.

Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Hanifa asked Imam Sadiq (peace be upon him) about a single witness together with an oath [in court]. The Imam said: "The testimony of one witness, together with an oath sworn by the one who is owed the debt [or trust], is accepted and judgement is given in his favour." So Abu Hanifa cited the word of Allah: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [And call to witness two witnesses from among your men] and فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ [then one man and two women]. The Imam said: "Is it understood from this verse that Allah does not consider an oath together with one witness valid?" So [Abu Hanifa] fell silent. Then the Imam said: "Do you find strange a ruling that may well be greater than the oath of one man — while he knows the [Allah] whom he is taking as witness against himself, though they (the two parties to the dispute in court) do not know Him (that is, he is aware of the greatness of the Allah by whom he is swearing)?" So he gave no answer.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ હનીફાએ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને એક સાક્ષી અને એક વ્યક્તિની કસમ [અદાલતમાં] વિશે પૂછ્યું. ઇમામે ફરમાવ્યું: "એક સાક્ષીની ગવાહી, દેવાદાર [અને અમાનતના માલિક]ની કસમ સાથે, સ્વીકારવામાં આવે છે અને તેના પક્ષમાં ફેંસલો કરવામાં આવે છે." પછી અબૂ હનીફાએ અલ્લાહનો કલામ: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ [અને તમારા પુરુષોમાંથી બે સાક્ષીઓને ગવાહ બનાવો] અને فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ [તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ] બયાન કર્યું. ઇમામે ફરમાવ્યું: "શું આ આયતથી એ સમજાય છે કે અલ્લાહ એક સાક્ષી સાથે કસમને સહીહ માનતો નથી?" પછી [અબૂ હનીફા] ચૂપ થઈ ગયો. પછી ઇમામે ફરમાવ્યું: "શું તું એ ફેંસલા પર આશ્ચર્ય પામે છે જે કદાચ એક પુરુષની કસમથી પણ મોટો હોય? તે પણ એ સ્થિતિમાં કે તે [અલ્લાહ]ને જેને પોતાના પર ગવાહ બનાવે છે તેને ઓળખે છે, જ્યારે તેઓ (અદાલતમાં દાવાના બંને પક્ષો) તેને ઓળખતા નથી (એટલે કે તે અલ્લાહની અઝમતથી વાકિફ હોય જેની કસમ ખાય છે)?" પછી તેણે કોઈ જવાબ ન આપ્યો.

#19 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

جَعَلَ الطَّلَاقَ فِی النِّسَاءِ الْمُزَوَّجَاتِ لِعِلَّهًِْ النِّسَاءِ غَیْرَ جَائِزٍ إِلَّا بِشَاهِدَیْنِ ذَوَیْ عَدْلٍ مِنَ الْمُسْلِمِینَ وَ قَالَ فِی سَائِرِ الشَّهَادَاتِ عَلَی الدِّمَاءِ وَ الْفُرُوجِ وَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَمْلَاکِ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ.

امام صادق (علیه السلام) امام صادق (علیه السلام) طلاق زنان را به‌سبب بیماری زنان صحیح نمی‌دانست مگر آنکه دو مسلمان عادل بر آن شاهد باشند و در مورد دیگر شهادت‌هایی که بر خون، فرج، مال و ملک داده‌می‌شود، فرمود: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ.

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him) did not consider the divorce of women on account of women's illness valid unless two just Muslims witnessed it, and concerning the other testimonies given regarding blood, private parts, wealth and property, he said: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ [And call to witness two witnesses from among your men; and if there are not two men, then one man and two women from among those whom you accept as witnesses].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) સ્ત્રીઓની બીમારીના કારણે સ્ત્રીઓના તલાકને સહીહ માનતા ન હતા સિવાય કે બે આદિલ મુસલમાનો તેના પર સાક્ષી હોય, અને ખૂન, ફર્જ, માલ અને મિલ્કત પર આપવામાં આવતી અન્ય ગવાહીઓ વિશે ફરમાવ્યું: وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ [અને તમારા પુરુષોમાંથી બે સાક્ષીઓને ગવાહ બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ જેમને તમે સાક્ષી તરીકે પસંદ કરો છો].

#20 و دو نفر از مردان [عادل] خود را [بر این حقّ] شاهد بگیرید؛ و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و … Call to witness two just men from among you; and if two men are not available, then one man and two women from those you are pleased with, so that if one of them errs the other may remind her અને પોતાનામાંથી બે [આદિલ] પુરુષોને [આ હકના] સાક્ષી બનાવો; અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ, જેમના પર તમે રાજી અને ભરોસો ધરાવો છો, પસંદ કરો, જેથી જો તે બેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری یَعْنِی إِنْ تَنْسَی إِحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری؛ یعنی چنانچه یکی از آن‌ها (شاهدان) فراموش کرد، دیگری او را متذکّر شود.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری [And if there are not two men, then one man and two women from among those whom you accept as witnesses, so that if one of them errs, one of them may remind the other]; that is, if one of them (the witnesses) forgets, the other should remind her.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): فَإِنْ لَمْ یَکُونا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْری [અને જો બે પુરુષો ન હોય તો એક પુરુષ અને બે સ્ત્રીઓ જેમને તમે સાક્ષી તરીકે પસંદ કરો છો, જેથી જો તેમાંથી એક ભૂલી જાય તો બીજી તેને યાદ કરાવે]; એટલે કે જો તેમાંથી (સાક્ષીઓમાંથી) એક ભૂલી જાય, તો બીજી તેને યાદ કરાવે.

#21 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

وَ إِذَا دُعِیَ رَجُلٌ لِیَشْهَدَ عَلَی رَجُلٍ فَلَیْسَ لَهُ أَنْ یَمْتَنِعَ مِنَ الشَّهَادَهًِْ عَلَیْهِ مِنْ قَوْلِهِ وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا فَإِذَا أَرَادَ صَاحِبُهُ أَنْ یَشْهَدَ لَهُ بِمَا أُشْهِدَ فَلَا یَمْتَنِعُ لِقَوْلِهِ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ.

امام رضا (علیه السلام) اگر کسی برای شهادت در مورد شخصی فراخوانده‌شد، نمی‌تواند از شهادت‌دادن درباره‌ی او خودداری کند. خداوند متعال فرمود: وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا پس اگر دوستش از وی خواست در مورد چیزی که شاهد آن بوده شهادت بدهد، نباید امتناع کند؛ به‌خاطر این کلام خداوند: وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ.

Imam Rida (peace be upon him): If someone is called upon to give testimony concerning a person, he cannot refuse to testify about him. Allah the Exalted said: وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [And the witnesses should not refuse when they are summoned]. So if his companion asks him to testify concerning something for which he was made a witness, he must not refuse; because of this word of Allah: وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [And whoever conceals it, his heart is sinful].

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): જો કોઈને કોઈ વ્યક્તિ વિશે ગવાહી આપવા માટે બોલાવવામાં આવે, તો તે તેના વિશે ગવાહી આપવાથી ઇનકાર કરી શકતો નથી. અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [અને જ્યારે સાક્ષીઓને બોલાવવામાં આવે ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો જોઈએ]. પછી જો તેનો દોસ્ત તેની પાસેથી માંગે કે જે વસ્તુનો તે સાક્ષી હતો તેના વિશે ગવાહી આપે, તો તેણે ઇનકાર ન કરવો જોઈએ; અલ્લાહના આ કલામને કારણે: وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [અને જે તેને છુપાવે છે, તો ખરેખર તેનું દિલ ગુનેહગાર છે].

#22 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا قَالَ: نَزَلَتْ فِیمَنْ إِذَا دُعِیَ لِسَمَاعِ الشَّهَادَهًِْ أَبَی وَ نَزَلَتْ فِیمَنِ امْتَنَعَ عَنْ أَدَاءِ الشَّهَادَهًِْ إِذَا کَانَتْ عِنْدَهُ وَ لا تَکْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ یَعْنِی کَافِرٌ قَلْبُهُ.

امام صادق (علیه السلام) وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا درباره‌ی کسی نازل شده است که هنگامی‌که از او برای شنیدن شهادت دیگران دعوت می‌شود از حاضرشدن خودداری می‌ورزد و همچنین درباره‌ی کسی نازل شد که شاهد چیزی بوده است از شهادت‌دادن خودداری می‌کند. وَ لا تَکْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ؛ یعنی قلبش کفر می‌ورزد.

Imam Sadiq (peace be upon him): وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [And the witnesses should not refuse when they are summoned] was revealed concerning the one who, when called to hear the testimony of others, refuses to attend; and it was also revealed concerning the one who has witnessed something and refuses to give testimony about it. وَ لا تَکْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [And do not conceal testimony; and whoever conceals it, his heart is sinful]; that is, his heart disbelieves.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [અને જ્યારે સાક્ષીઓને બોલાવવામાં આવે ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો જોઈએ] એ વ્યક્તિ વિશે નાઝિલ થઈ છે જેને જ્યારે બીજાઓની ગવાહી સાંભળવા માટે બોલાવવામાં આવે ત્યારે તે હાજર થવાથી ઇનકાર કરે છે અને એ જ રીતે એ વ્યક્તિ વિશે નાઝિલ થઈ જે કોઈ બાબતનો સાક્ષી હતો અને ગવાહી આપવાથી ઇનકાર કરે છે. وَ لا تَکْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [અને ગવાહી ન છુપાવો; અને જે તેને છુપાવે છે, ખરેખર તેનું દિલ ગુનેહગાર છે]; એટલે કે તેનું દિલ કુફ્ર કરે છે.

#23 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا فَقَالَ: لَا یَنْبَغِی لِأَحَدٍ إِذَا دُعِیَ إِلَی شَهَادَهًٍْ یَشْهَدُ عَلَیْهَا أَنْ یَقُولَ لَا أَشْهَدُ لَکُمْ وَ ذَلِکَ قَبْلَ الْکِتَابِ.

امام صادق (علیه السلام) وَلاَ یأْبَ الشُّهدَاء إِذَا مَا دُعُواْ [یعنی] شایسته نیست کسی‌که برای شهادت‌دادن از او درخواست می‌شود، بگوید: «برای شما شهادت نمی‌دهم». و این [شهادت‌خواستن] پیش از نوشتن [و وجود سند مکتوب] است.

Imam Sadiq (peace be upon him): وَلاَ یأْبَ الشُّهدَاء إِذَا مَا دُعُواْ [And the witnesses should not refuse when they are summoned] [meaning] it is not fitting for someone who is asked to give testimony to say: "I will not testify for you." And this [being asked to testify] is before the writing [and the existence of a written document].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): وَلاَ یأْبَ الشُّهدَاء إِذَا مَا دُعُواْ [અને જ્યારે સાક્ષીઓને બોલાવવામાં આવે ત્યારે તેઓએ ઇનકાર ન કરવો જોઈએ] [એટલે કે] જે વ્યક્તિને સાક્ષી આપવા માટે વિનંતી કરવામાં આવે તેના માટે એ યોગ્ય નથી કે તે કહે: "હું તમારા માટે સાક્ષી નહીં આપું." અને આ [સાક્ષી માંગવી] લખાણ [અને લેખિત દસ્તાવેજના અસ્તિત્વ] પહેલાંની બાબત છે.

#24 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا قَالَ: قَبْلَ الشَّهَادَهًِْ.

امام صادق (علیه السلام) وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا مراد، قبل از شهادت‌دادن است.

Imam Sadiq (peace be upon him): وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [And the witnesses should not refuse when they are summoned] — what is meant is before giving testimony.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [અને જ્યારે સાક્ષીઓને બોલાવવામાં આવે ત્યારે તેઓએ ઇનકાર ન કરવો જોઈએ] મુરાદ, સાક્ષી આપ્યા પહેલાંનું છે.

#25 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ قَالَ: قَبْلَ الشَّهَادَهًِْ وَ قَوْلِهِ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ قَالَ: بَعْدَ الشَّهَادَهًِْ.

امام صادق (علیه السلام) [درباره‌ی این سخن خداوند] وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا مراد، قبل از شهادت‌دادن است و در این کلام خداوند: وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ مراد، بعد از شهادت‌دادن است.

Imam Sadiq (peace be upon him): [regarding this saying of Allah] وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [And the witnesses should not refuse when they are summoned] — what is meant is before giving testimony; and in this saying of Allah: وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [And whoever conceals it, his heart is indeed sinful] — what is meant is after giving testimony.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): [અલ્લાહના આ કથન વિશે] وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [અને જ્યારે સાક્ષીઓને બોલાવવામાં આવે ત્યારે તેઓએ ઇનકાર ન કરવો જોઈએ] મુરાદ, સાક્ષી આપ્યા પહેલાંનું છે અને અલ્લાહના આ કથનમાં: وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [અને જે તેને છુપાવે છે, ખરેખર તેનું હૃદય ગુનેગાર છે] મુરાદ, સાક્ષી આપ્યા પછીનું છે.

#26 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

الکاظم (علیه السلام) Imam Kazim (peace be upon him) ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)

فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا فَقَالَ: إِذَا دَعَاکَ الرَّجُلُ لِتَشْهَدَ لَهُ عَلَی دَیْنٍ أَوْ حَقٍّ لَمْ یَنْبَغِ لَکَ أَنْ تَقَاعَسَ عَنْهُ.

امام کاظم (علیه السلام) وَلاَ یأْبَ الشُّهدَاء إِذَا مَا دُعُواْ [یعنی] اگر فردی از تو بخواهد تا برای دِین و حقّی، برایش شهادت دهی، نباید سستی کنی.

Imam Kazim (peace be upon him): وَلاَ یأْبَ الشُّهدَاء إِذَا مَا دُعُواْ [And the witnesses should not refuse when they are summoned] [meaning] if a person asks you to testify for him regarding a debt or a right, you should not be slack about it.

ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): وَلاَ یأْبَ الشُّهدَاء إِذَا مَا دُعُواْ [અને જ્યારે સાક્ષીઓને બોલાવવામાં આવે ત્યારે તેઓએ ઇનકાર ન કરવો જોઈએ] [એટલે કે] જો કોઈ વ્યક્તિ તારી પાસેથી માંગે કે કોઈ કર્જ કે હક્ક માટે તું તેના માટે સાક્ષી આપે, તો તારે સુસ્તી ન કરવી જોઈએ.

#27 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

أَیْ مَنْ کَانَ فِی عُنُقِهِ شَهَادَهًٌْ فَلَا یَأْبَ إِذَا دُعِیَ لِإِقَامَتِهَا وَ لْیُقِمْهَا وَ لْیَنْصَحْ فِیهَا وَ لَا یَأْخُذْهُ فِیهَا لَوْمَهًُْ لَائِمٍ وَ لْیَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ لْیَنْهَ عَنِ الْمُنْکَرِ.

امام علی (علیه السلام) یعنی کسی‌که شهادت برعهده‌ی اوست زمانی که برای گواهی‌دادن فراخوانده‌شد، ابا نکند و شهادت دهد و در آن اخلاص داشته باشد و در شهادت به سرزنش سرزنش‌کنندگان توجّه ننماید و امر به معروف و نهی از منکر نماید.

Imam Ali (peace be upon him): That is, whoever has a testimony upon his neck, when he is summoned to establish it, let him not refuse — let him establish it and be sincere in it, and let not the blame of any blamer take hold of him regarding it, and let him enjoin the good and forbid the evil.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): એટલે કે જે વ્યક્તિ ઉપર સાક્ષી આપવાની જવાબદારી છે, જ્યારે તેને સાક્ષી આપવા માટે બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તે ઇનકાર ન કરે અને સાક્ષી આપે અને તેમાં ઇખ્લાસ (નિષ્ઠા) રાખે અને સાક્ષીમાં નિંદા કરનારાઓની નિંદા તરફ ધ્યાન ન આપે અને અમ્ર બિલ મઅરૂફ (સારાની આજ્ઞા) અને નહી અનિલ મુન્કર (બુરાઈથી રોકવું) કરે.

#28 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

لَا یَأْبَ الشَّاهِدُ أَنْ یُجِیبَ حِینَ یُدْعَی قَبْلَ الْکِتَابِ.

امام صادق (علیه السلام) گواهان قبل از وجود نوشته [و سند مکتوب]، دعوت به شهادت‌دادن را بی‌پاسخ نگذارند.

Imam Sadiq (peace be upon him): Witnesses should not leave the call to give testimony unanswered before the existence of a written document [and written record].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ગવાહો લખાણ [અને લેખિત દસ્તાવેજ]ના અસ્તિત્વ પહેલાં, ગવાહી આપવાના આમંત્રણને જવાબ વગર ન છોડે.

#29 و هنگامی که شهود را [برای ادای شهادت] دعوت می‌کنند، نباید خودداری نمایند And the witnesses should not refuse when they are called અને જ્યારે સાક્ષીઓને [ગવાહી આપવા] બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તેમણે ઇનકાર ન કરવો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا فِی قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا قَالَ: حِینَ یُدْعَوْنَ قَبْلَ الْکِتَابِ لَا یَنْبَغِی لِأَحَدٍ أَنْ یَقُولَ إِذَا دُعِیَ إِلَی شَهَادَهًٍْ لَا أَشْهَدُ لَکُمْ وَ قَالَ: إِذَا دُعِیتَ إِلَی الشَّهَادَهًِْ فَأَجِبْ فَأَمَّا إِذَا أُشْهِدَ فَدُعِیتَ إِلَی أَدَاءِ الشَّهَادَهًِْ فَلَا یَحِلُّ لَک أَنْ تَتَخَلَّفَ عَنْ ذَلِکَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَل وَ لا تَکْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ.

امام صادق (علیه السلام) وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [یعنی] برای کسی پسندیده‌نیست هنگامی‌که قبل از نوشتن [و وجود سند مکتوب] برای ادای شهادت دعوت می‌شود، بگوید: «به نفع شما شهادت نمی‌دهم». و چون برای ادای شهادت خوانده‌شدی، اجابت کن. و چنانچه شاهد چیزی بودی و برای ادای آن شهادت دعوت شدی، روی‌گرداندن از آن بر تو حلال نیست و این سخن خداوند [در این‌باره] است: وَ لا تَکْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ.

Imam Sadiq (peace be upon him): وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [And the witnesses should not refuse when they are summoned] [means] it is not proper for anyone, when he is called upon to bear witness before the writing [and the existence of a written document], to say: 'I will not testify in your favour.' And when you are called upon to bear witness, respond. And if you have witnessed something and you are called upon to give that testimony, it is not lawful for you to turn away from it, and this is the saying of Allah [in this regard]: وَ لا تَکْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [And do not conceal testimony, and whoever conceals it, his heart is surely sinful].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا [અને સાક્ષીઓએ, જ્યારે તેમને બોલાવવામાં આવે, ત્યારે ઇનકાર ન કરવો જોઈએ] [એટલે કે] કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે યોગ્ય નથી કે જ્યારે તેને લખાણ [અને લિખિત દસ્તાવેજની હાજરી] પહેલાં સાક્ષી આપવા બોલાવવામાં આવે, ત્યારે તે કહે: 'હું તમારા લાભમાં સાક્ષી નહીં આપું.' અને જ્યારે તમને સાક્ષી આપવા બોલાવવામાં આવે, ત્યારે જવાબ આપો. અને જો તમે કોઈ વસ્તુના સાક્ષી હો અને તેની સાક્ષી આપવા બોલાવવામાં આવો, તો તેનાથી મોં ફેરવવું તમારા માટે હલાલ નથી, અને આ [આ બાબતે] અલ્લાહનું કથન છે: وَ لا تَکْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ [અને સાક્ષીને છુપાવો નહીં, અને જે તેને છુપાવે છે, ખરેખર તેનું હૃદય ગુનેગાર છે].