سورة طه

Verse 44 of 135

20:44

فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى

و به‌نرمى با او سخن بگویید؛ شاید متذکّر شود، یا [از مجازات الهى] بترسد.

Then speak to him a gentle word haply he may mind or fear.

પછી તમે બંને તેની સાથે નરમાશથી વાતો કરજો કે કદાચને તે ઘ્યાન દે અથવા ડરે.

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ قَالَ لِمُوسَی (علیه السلام) حَیْثُ أَرْسَلَهُ إِلَی فِرْعَوْنَ فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی وَ قَدْ عَلِمَ أَنَّهُ لَا یَتَذَکَّرُ وَ لَا یَخْشَی وَ لَکِنْ لِیَکُونَ ذَلِکَ أَحْرَصَ لِمُوسَی (علیه السلام) عَلَی الذَّهَابِ.

امام علی ( بدان‌که خداوند متعال به موسی (در آن هنگام‌که او را به‌سوی فرعون گسیل داشت، فرمود: به پیش او بروید؛ و به‌نرمی با او سخن بگویید؛ شاید متذکّر شود، یا [از مجازات الهی] بترسد. درحالی‌که خداوند می‌دانست که فرعون نه متنبّه می‌شود و نه می‌ترسد، ولی می‌خواست تا با آن موسی (را به رفتن به‌سوی فرعون تشویق کند.

Amir al-Mu'minin (peace be upon him): Know that Allah the Exalted said to Musa (peace be upon him), when He sent him to Firon: Go to him; and speak to him gently, perhaps he may take heed or fear [Allah's punishment] — while Allah knew that Firon would neither take heed nor fear, but He wanted by that to make Musa (peace be upon him) more eager to go to Firon.

અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ): જાણી લે કે અલ્લાહ તઆલાએ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ને, જ્યારે તેમને ફિરઔન તરફ મોકલ્યા, ફરમાવ્યું: તેની પાસે જાઓ; અને તેની સાથે નરમાશથી વાત કરો, કદાચ તે બોધ પકડે અથવા [અલ્લાહની સજાથી] ડરે. જ્યારે કે અલ્લાહ જાણતા હતા કે ફિરઔન ન તો બોધ પકડશે અને ન ડરશે, પરંતુ તેઓ ઈચ્છતા હતા કે તેના દ્વારા મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ને ફિરઔન તરફ જવા માટે ઉત્સાહિત કરે.

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَ قَدْ عَلِمَ أَنَّهُ لَا یَتَذَکَّرُ وَ لَا یَخْشَی وَ لَکِنْ قَالَ اللَّهُ لِیَکُونَ أَحْرَصَ لِمُوسَی (علیه السلام) عَلَی الذَّهَابِ وَ آکَدَ فِی الْحُجَّهًِْ عَلَی فِرْعَوْنَ.

علیّ‌ّّّّبن‌ابراهیم ( خدا دانسته بود که فرعون متنبّه نمی‌شود و از خدا نمی‌ترسد ولی برای اینکه موسی (را تحریک به رفتن کند و حجّت خود را بیشتر بر فرعون تمام کند این جمله را فرمود.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): Allah had known that Firon would not take heed and would not fear Allah, but in order to spur Musa (peace be upon him) to go and to make the proof more firmly established against Firon, He spoke this sentence.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): અલ્લાહે જાણી લીધું હતું કે ફિરઔન બોધ પકડશે નહીં અને અલ્લાહથી ડરશે નહીં, પરંતુ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ને જવા માટે પ્રેરિત કરવા અને ફિરઔન પર પોતાની હુજ્જત વધુ પૂર્ણ કરવા માટે આ વાક્ય ફરમાવ્યું.

الکاظم (علیه السلام) Imam Kazim (peace be upon him) ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)

ابْنِ أَبِی‌عُمَیْرٍ قَالَ قُلْتُ لِمُوسَی‌بْنِ‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ لِمُوسَی (علیه السلام) اذْهَبا إِلی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغی فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی فَقَالَ أَمَّا قَوْلُهُ فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً أَیْ کَنِّیَاهُ وَ قُولَا لَهُ یَا أَبَامُصْعَبٍ وَ کَانَ اسْمُ فِرْعَوْنَ أَبَامُصْعَبٍ الْوَلِیدَ‌بْنَ‌مُصْعَبٍ وَ أَمَّا قَوْلُهُ لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی فَإِنَّمَا قَالَ لِیَکُونَ أَحْرَصَ لِمُوسَی (علیه السلام) عَلَی الذَّهَابِ وَ قَدْ عَلِمَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَنَّ فِرْعَوْنَ لَا یَتَذَکَّرُ وَ لَا یَخْشَی إِلَّا عِنْدَ رُؤْیَهًِْ الْبَأْسِ أَ لَا تَسْمَعُ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ حَتَّی إِذا أَدْرَکَهُ الْغَرَقُ قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِی آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِیلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِینَ فَلَمْ یَقْبَلِ اللهُ إِیمَانَهُ وَ قَالَ آلْآنَ وَ قَدْ عَصَیْتَ قَبْلُ وَ کُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِینَ.

امام کاظم ( محمّدبن‌ابوعُمیر گوید: به امام کاظم (عرض کردم: «مرا از منظور این گفته‌ی خداوند به موسی (و هارون: اذْهَبَا إِلَی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَی* فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّیِّنًا لَّعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی آگاه کن». امام (فرمود: «امّا این فرموده خدا: فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّیِّنًا؛ منظور از آن این است او را با کنیه‌اش خطاب کنید و به او بگویید ای اَبا مُصعَب! چرا که نام فرعون ابا مصعب ولیدبن‌مصعب بود. و امّا این گفته خدای متعال: یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی؛ برای این است که موسی (را بر رفتن به‌سوی فرعون تحریض کند؛ با آنکه خدای متعال به‌خوبی می‌دانست که فرعون هرگز متنبّه نمی‌شود و نمی‌ترسد، مگر آنکه عذاب را ببیند. مگر کلام خدای متعال را نشنیده‌ای که می‌فرماید: تا وقتی‌که در شرف غرق‌شدن قرار گرفت، گفت: ایمان آوردم که هیچ معبودی جز آن که فرزندان اسرائیل به او گرویده‌اند، نیست و من از تسلیم‌شدگانم. ( یونس/۹۰ ). پس خداوند ایمان او را نپذیرفت و فرمود: [امّا به او خطاب شد]: الآن؟!! درحالی‌که قبلاً عصیان کردی، و از مفسدان بودی!. ( یونس/۹۱ )».

Imam Kazim (peace be upon him): Muhammad ibn Abi Umayr said: I said to Imam Kazim (peace be upon him): "Inform me about the meaning of this saying of Allah to Musa (peace be upon him) and Harun: اذْهَبَا إِلَی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَی* فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّیِّنًا لَّعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی [Go both of you to Pharaoh, indeed he has transgressed. Then speak to him a gentle word, haply he may mind or fear]." The Imam (peace be upon him) said: "As for His saying: فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّیِّنًا [Speak to him a gentle word]; what is meant is that you should address him by his kunya and say to him: 'O Aba Mus'ab!' — for the name of Pharaoh was Aba Mus'ab al-Walid ibn Mus'ab. And as for this saying of Allah the Exalted: یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی [haply he may mind or fear]; this is so as to make Musa (peace be upon him) more eager to go to Pharaoh, while Allah the Exalted knew well that Pharaoh would never take heed nor fear, unless he saw the punishment. Have you not heard the words of Allah the Exalted who says: 'Until when he was about to drown, he said: I believe that there is no deity except the One in whom the Children of Israel believe, and I am among those who submit.' (Yunus/90). So Allah did not accept his faith and said: [but he was told]: 'Now?!! while previously you disobeyed, and you were among the corrupters!' (Yunus/91)."

ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ બિન અબી ઉમય્ર કહે છે: મેં ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "મને અલ્લાહના મૂસા (અલયહિસ્સલામ) અને હારૂનને કહેલા આ કથનનો અર્થ જણાવો: اذْهَبَا إِلَی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَی* فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّیِّنًا لَّعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی [તમે બંને ફિરઔન પાસે જાઓ, ખરેખર તેણે હદ વટાવી છે. પછી તેની સાથે નરમાશથી વાત કરો, કદાચ તે નસીહત લે અથવા ડરે]." ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહનું આ ફરમાન: فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّیِّنًا [તેની સાથે નરમાશથી વાત કરો]; તેનો અર્થ એ છે કે તેને તેની કુન્યાથી સંબોધો અને તેને કહો: 'ઓ અબા મુસ્અબ!' કારણ કે ફિરઔનનું નામ અબા મુસ્અબ વલીદ બિન મુસ્અબ હતું. અને અલ્લાહ તઆલાનું આ કથન: یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی [કદાચ તે નસીહત લે અથવા ડરે]; આ એટલા માટે છે કે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને ફિરઔન તરફ જવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે; જ્યારે કે અલ્લાહ તઆલા સારી રીતે જાણતા હતા કે ફિરઔન ક્યારેય નસીહત નહીં લે અને ડરશે નહીં, સિવાય કે તે અઝાબ જુએ. શું તમે અલ્લાહ તઆલાના કલામને સાંભળ્યું નથી કે તે ફરમાવે છે: જ્યાં સુધી તે ડૂબવાની અણી પર આવ્યો, ત્યારે તેણે કહ્યું: હું ઈમાન લાવ્યો કે તેના સિવાય કોઈ મઅબૂદ નથી જેના પર બની ઇસરાઈલ ઈમાન લાવ્યા છે, અને હું તસ્લીમ થનારાઓમાંથી છું. (યૂનુસ/૯૦). પછી અલ્લાહે તેનું ઈમાન ન સ્વીકાર્યું અને ફરમાવ્યું: [પરંતુ તેને સંબોધીને કહેવામાં આવ્યું]: 'હવે?!! જ્યારે કે તેં પહેલા નાફરમાની કરી, અને તું ફસાદીઓમાંથી હતો!' (યૂનુસ/૯૧)."

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ سُفْیَانَ‌بْنِ‌سَعِیدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ جَعْفَرَ‌بْنَ‌مُحَمَّدٍ الصَّادِقَ (علیه السلام) یَقُولُ یَا سُفْیَانُ عَلَیْکَ بِالتَّقِیَّهًِْ فَإِنَّهَا سُنَّهًُْ إِبْرَاهِیمَ الْخَلِیلِ (علیه السلام) وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَالَ لِمُوسَی (علیه السلام) وَ هَارُونَ (علیه السلام) اذْهَبا إِلی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغی فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی یَقُولُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ کَنِّیَاهُ وَ قُولَا لَهُ یَا أَبَامُصْعَبٍ قَالَ سُفْیَانُ فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (علیه السلام) هَلْ یَجُوزُ أَنْ یُطْمِعَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عِبَادَهُ فِی کَوْنِ مَا لَا یَکُونُ قَالَ لَا فَقُلْتُ فَکَیْفَ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لِمُوسَی (علیه السلام) وَ هَارُونَ (علیه السلام) لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی وَ قَدْ عَلِمَ أَنَّ فِرْعَوْنَ لَا یَتَذَکَّرُ وَ لَا یَخْشَی فَقَالَ إِنَّ فِرْعَوْنَ قَدْ تَذَکَّرَ وَ خَشِیَ وَ لَکِنْ عِنْدَ رُؤْیَهًِْ الْبَأْسِ حَیْثُ لَمْ یَنْفَعْهُ الْإِیمَانُ أَ لَا تَسْمَعُ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ حَتَّی إِذا أَدْرَکَهُ الْغَرَقُ قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِی آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِیلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِینَ فَلَمْ یَقْبَلِ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِیمَانَه.

امام صادق ( سفیان‌بن‌سعید گوید: شنیدم امام صادق (که به خدا سوگند همانطور که نامیده شده، صادق است، فرمود: «ای سفیان! [درجایی که افشاکردن عقیده سبب اتلاف نیروها و به هم خوردن نقشه‌ها و هدف‌ها گردد] بر تو باد به تقیّه، چون آن سنّت و قانون حضرت ابراهیم خلیل (است، و خداوند عزّوجلّ به موسی (و هارون دستور داد: اذْهَبا إِلی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغی فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی؛ خداوند می‌فرماید: «وی را با بهترین نامش که کنیه‌ی اوست صدا بزنید و به او بگویید: ای أبامصعب (نامش ولیدبن‌مصعب‌بن‌ریّان بود)...». سفیان گوید: به آن حضرت عرض کردم: «ای پسر پیامبر خدا (! آیا رواست که خداوند به بندگان خودش طمع داشته باشد که پدید آورند آنچه را ایجاد نمی‌شود»؟ فرمود: «نه». گفتم: «بنابراین چگونه خداوند به موسی (و هارون فرموده: «لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی؛ و حال آنکه خداوند می‌دانست که فرعون نه ایمان خواهد آورد، و نه خواهد ترسید». فرمود: «فرعون به یاد خدا افتاد و ترسید، ولی هنگامی‌که در چنگال أمواج خروشان گرفتار شد و مرگ را در پیش روی خود دید، جایی‌که دیگر ایمان برایش سودی نداشت». آیا فرموده خداوند را نشنیده‌ای که می‌فرماید: به‌دنبال آن‌ها رفتند هنگامی‌که غرقاب دامن او را گرفت، گفت: «ایمان آوردم که هیچ معبودی، جز کسی که بنی‌اسرائیل به او ایمان آورده‌اند، وجود ندارد و من از مسلمین هستم. ( یونس/۹۰ )، و خداوند ایمانش را نپذیرفت».

Imam Sadiq (peace be upon him): Sufyan ibn Sa'id said: I heard Imam Sadiq (peace be upon him), who, by Allah, is truly Sadiq as he has been named, saying: "O Sufyan! [In cases where disclosing one's belief leads to the wasting of energies and the disruption of plans and objectives], hold fast to taqiyya (dissimulation), for it is the sunnah and practice of Ibrahim al-Khalil (peace be upon him). And Allah, the Mighty and Majestic, commanded Musa (peace be upon him) and Harun: اذْهَبا إِلی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغی فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی [Go to Pharaoh, indeed he has transgressed. Then speak to him a gentle word, haply he may mind or fear]; Allah says: 'Call him by his best name, which is his kunya, and say to him: O Aba Mus'ab (his name was al-Walid ibn Mus'ab ibn Rayyan)...'" Sufyan said: I said to His Excellency: "O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Is it permissible that Allah, the Mighty and Majestic, should have hope in His servants for the coming about of what will not come about?" He said: "No." I said: "Then how did Allah, the Mighty and Majestic, say to Musa (peace be upon him) and Harun: 'لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی [haply he may mind or fear]' while Allah knew that Pharaoh would neither believe nor fear?" He said: "Pharaoh did remember Allah and did fear, but at the moment when he was caught in the raging waves and saw death before him — a moment when faith no longer benefited him. Have you not heard the saying of Allah who says: 'Until when he was about to drown, he said: I believe that there is no deity except the One in whom the Children of Israel believe, and I am among those who submit.' (Yunus/90), and Allah did not accept his faith."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): સુફયાન બિન સઈદ કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને સાંભળ્યા, જેઓ અલ્લાહની કસમ જેમ કે તેઓને નામ આપવામાં આવ્યું છે તેમ ખરેખર સાદિક છે, ફરમાવતાં: "ઓ સુફયાન! [જ્યાં અકીદાને જાહેર કરવાથી શક્તિઓનો નાશ થાય અને યોજનાઓ તથા ઉદ્દેશો પર અસર પડે], તારા પર તકિય્યા (ગોપનીયતા) લાઝિમ છે, કારણ કે તે હઝરત ઇબ્રાહીમ ખલીલ (અલયહિસ્સલામ)ની સુન્નત અને કાનૂન છે, અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) અને હારૂનને હુકમ આપ્યો: اذْهَبا إِلی فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغی فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی [ફિરઔન પાસે જાઓ, ખરેખર તેણે હદ વટાવી છે. પછી તેની સાથે નરમાશથી વાત કરો, કદાચ તે નસીહત લે અથવા ડરે]; અલ્લાહ ફરમાવે છે: 'તેને તેના શ્રેષ્ઠ નામ જે તેની કુન્યા છે તેનાથી બોલાવો અને તેને કહો: ઓ અબા મુસ્અબ (તેનું નામ વલીદ બિન મુસ્અબ બિન રય્યાન હતું)...'" સુફયાન કહે છે: મેં તે હઝરતને અરજ કરી: "ઓ પયગંબર ખુદા (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના પુત્ર! શું આ ઉચિત છે કે અલ્લાહ પોતાના બંદાઓ પાસેથી એવી વસ્તુની આશા રાખે જે પેદા થવાની નથી?" ફરમાવ્યું: "નહીં." મેં કહ્યું: "તો પછી અલ્લાહે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) અને હારૂનને કેવી રીતે ફરમાવ્યું: 'لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشی [કદાચ તે નસીહત લે અથવા ડરે]'; જ્યારે કે અલ્લાહ જાણતા હતા કે ફિરઔન ન ઈમાન લાવશે અને ન ડરશે." ફરમાવ્યું: "ફિરઔન અલ્લાહને યાદ કરવા લાગ્યો અને ડર્યો, પરંતુ જ્યારે તે ઉછળતાં મોજાંઓની પકડમાં આવી ગયો અને પોતાની સામે મૃત્યુને જોયું, જ્યાં હવે ઈમાન તેને ફાયદો કરે તેમ ન હતું." શું તમે અલ્લાહનું ફરમાન સાંભળ્યું નથી કે તે ફરમાવે છે: તેમની પાછળ ગયા જ્યારે ડૂબવાએ તેને ઘેરી લીધો, તેણે કહ્યું: 'હું ઈમાન લાવ્યો કે તેના સિવાય કોઈ મઅબૂદ નથી જેના પર બની ઇસરાઈલ ઈમાન લાવ્યા છે, અને હું મુસલમાનોમાંથી છું. (યૂનુસ/૯૦), અને અલ્લાહે તેનું ઈમાન ન સ્વીકાર્યું.'"