سورة المؤمنون

Verse 14 of 118

23:14

ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقينَ

سپس نطفه را به صورت علقه (خون بسته) و علقه را به صورت مضغه (چيزى شبيه گوشت جويده شده) و مضغه را به صورت استخوان هايى درآورديم و بر استخوان‌ها گوشت پوشانديم؛ سپس آن را آفرينش تازه‌اى بخشيديم. پس بزرگ و پر بركت است خدايى كه بهترين آفرينندگان است!

Then We made the seed a clot, then We made the clot a lump of flesh, then We made (in) the lump of flesh bones, then We clothed the bones with flesh, then We caused it to grow into another creation, so blessed be Allah, the best of the creators.

પછી નુત્ફાને થીજી ગયેલા લોહીનું સ્વરૂપ આપ્યુ પછી તે થીજી ગયેલ લોહીને ચવાઇ ગયેલા ગોશ્તમાં ફેરવ્યુ પછી તે ગોશ્તમાંથી હાડકાંઓ બનાવ્યા પછી હાડકાંઓ ઉપર ગોશ્ત ચઢાવ્યું, પછી અમોએ તેનુ એક નવીન સર્જન કર્યુ માટે કેટલો બરકતવાળો તથા બહેતરીન ખલ્ક કરવાવાળો છે અલ્લાહ!

#1 آفرینش Creation સર્જન

علی بن ابراهیم ( وَ أَمَّا الرَّدُّ عَلَی الْمُعْتَزِلَهًِْ فَإِنَّ الرَّدَّ مِنَ الْقُرْآنِ عَلَیْهِمْ کَثِیرٌ وَ ذَلِکَ أَنَّ الْمُعْتَزِلَهًَْ قَالُوا نَحْنُ نَخْلُقُ أَفْعَالَنَا وَ لَیْسَ لِلَّهِ فِیهَا صُنْعٌ وَ لَا مَشِیَّهًٌْ وَ لَا إِرَادَهًٌْ وَ یَکُونُ مَا شَاءَ إِبْلِیسُ وَ لَا یَکُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ وَ احْتَجُّوا أَنَّهُمْ خَالِقُونَ بِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ فَقَالُوا فِی الْخَلْقِ خَالِقُونَ غَیْرَ اللَّهِ فَلَمْ یَعْرِفُوا مَعْنَی الْخَلْقِ وَ عَلَی کَمْ وَجْهٍ هُو.

علیّ بن ابراهیم ( ردّ بر معتزله از قرآن زیاد است و آن رد این است که معتزله گفتند: «ما خودمان کارهایمان را می آفرینیم و خداوند در آن‌ها نه آفرینشی دارد، نه مشیّت نه اراده ای و آنچه ابلیس بخواهد، می شود و آنچه خدا بخواهد، نمی شود». و استدلال کردند که منظور از آفرینندگان در این کلام خداوند: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ آن‌ها هستند. و گفتند: «در آفریدن، آفریدگارانی غیر از خدا هستند [چون خداوند خود را بهترین آفرینندگان نامید پس آفریدگارانی غیر از خدا هستند]». امّا آن‌ها معنای آفریدن را و اینکه آفریدن چندگونه است، نشناختند.

Ali ibn Ibrahim: The refutation of the Mu'tazila from the Quran is abundant, and that refutation is this: the Mu'tazila said, "We ourselves create our own actions, and Allah has no making, no will, and no decree in them, and whatever Iblis wills comes to pass, and whatever Allah wills does not come to pass." And they argued that what is meant by the creators in this word of Allah: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [So blessed be Allah, the best of the creators] is themselves. And they said, "In creating, there are creators other than Allah [because Allah called Himself the best of the creators, so there must be creators other than Allah]." But they did not know the meaning of creating, nor how many ways there are of creating.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ: મોઅતઝિલા સામે કુરઆનમાંથી ઘણી રદ્દીયા છે, અને તે રદ્દીયા આ છે કે મોઅતઝિલાએ કહ્યું: "અમે પોતે અમારા કાર્યોને પેદા કરીએ છીએ અને અલ્લાહનું તેમાં ન કોઈ સર્જન છે, ન મશીય્યત ન ઇરાદો, અને જે ઇબ્લીસ ઈચ્છે તે થાય છે અને જે અલ્લાહ ઈચ્છે તે થતું નથી." અને તેઓએ દલીલ કરી કે અલ્લાહના આ કલામ: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [તો ખરેખર બરકતવાળો છે અલ્લાહ, જે સર્જકોમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ છે] માં સર્જકોથી મુરાદ તેઓ છે. અને તેઓએ કહ્યું: "સર્જવામાં અલ્લાહ સિવાય પણ સર્જકો છે [કારણ કે અલ્લાહે પોતાને સર્જકોમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ કહ્યો, તો અલ્લાહ સિવાય પણ સર્જકો છે]." પરંતુ તેઓએ સર્જવાના અર્થને, અને સર્જવું કેટલા પ્રકારનું છે તેને, ઓળખ્યું નહીં.

#2 آفرینش انسان The creation of man ઇન્સાનનું સર્જન

الباقر ( عَنْ أَبِی‌حَمْزَهًَْ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاجَعْفَرٍ (عَنِ الْخَلْقِ فَقَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی لَمَّا خَلَقَ الْخَلْقَ مِنْ طِینٍ أَفَاضَ بِهَا کَإِفَاضَهًِْ الْقِدَاحِ فَأَخْرَجَ الْمُسْلِمَ فَجَعَلَهُ سَعِیداً وَ جَعَلَ الْکَافِرَ شَقِیّاً فَإِذَا وَقَعَتِ النُّطْفَهًُْ تَلَقَّتْهَا الْمَلَائِکَهًُْ فَصَوَّرُوهَا ثُمَّ قَالُوا یَا رَبِّ أَذَکَرٌ أَوْ أُنْثَی فَیَقُولُ الرَّبُّ جَلَّ جَلَالُهُ أَیَّ ذَلِکَ شَاءَ فَیَقُولَانِ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ.

امام باقر ( ابوحمزه گوید: از امام باقر (در مورد آفرینش سؤال کردم. فرمود: «خداوند تبارک وتعالی هنگامی که مخلوقات را از گل آفرید، خیر و شر آن‌ها را در هم آمیخت [تا خوب و بد انسان‌ها از هم تشخیص داده شوند]. مسلمان را جدا نموده و او را سعادتمند و کافر را تیره روز گردانید. هنگامی که نطفه بسته می‌شود، فرشتگان آن را تحویل می گیرند و صورتگری می‌کنند. سپس می گویند: «خداوندا! آیا این کودک مرد است یا زن»؟ و خداوند هریک را که بخواهد می‌گوید. آن دو می گویند: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ.

Imam Baqir (peace be upon him): Abu Hamza said: I asked Imam Baqir (peace be upon him) about creation. He said: "When Allah the Blessed and Exalted created the creatures from clay, He mixed their good and evil together [so that the good and bad among people could be distinguished from one another]. He separated out the Muslim and made him blessed, and made the disbeliever wretched. When the seed is formed, the angels take charge of it and shape its form. Then they say: 'O Lord! Is this child male or female?' And Allah says whichever of the two He wishes. Then the two say: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [So blessed be Allah, the best of the creators]."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અબૂ હમ્ઝા કહે છે: મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને સર્જન વિષે પૂછ્યું. તેમણે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ જ્યારે મખ્લૂકને માટીમાંથી પેદા કરી, ત્યારે તેમના ભલા અને બૂરાને એકબીજામાં ભેળવી દીધા [જેથી માણસોના સારા અને ખરાબની ઓળખ થઈ શકે]. મુસલમાનને અલગ કરીને તેને સઆદતમંદ બનાવ્યો અને કાફિરને બદનસીબ બનાવ્યો. જ્યારે નુત્ફા બંધાય છે, ત્યારે ફરિશ્તાઓ તેને લે છે અને તેની સૂરત બનાવે છે. પછી કહે છે: 'હે અલ્લાહ! શું આ બાળક પુરુષ છે કે સ્ત્રી?' અને અલ્લાહ જે ઈચ્છે તે ફરમાવે છે. તે બંને કહે છે: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [તો ખરેખર બરકતવાળો છે અલ્લાહ, જે સર્જકોમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ છે]."

#3 سپس آن را آفرینش تازه‌ای دادیم Then We produced it as a new creation પછી અમે તેને એક નવી પેદાઈશ આપી

ابن عباس ( ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ یَقُولُ خَرَجَ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ بَعْدَ مَا خَرَجَ فَکَانَ مِنْ بَدْءِ خَلْقِهِ الْآخَرِ أَنِ اسْتَهَلَّ ثُمَّ کَانَ مِنْ خَلْقِهِ أَنْ دُلَّ عَلَی ثَدْیِ أُمِّهِ ثُمَّ کَانَ مِنْ خَلْقِهِ أَنْ عَلِمَ کَیْفَ یَبْسُطُ رِجْلَیْهِ إِلَی أَنْ قَعَدَ إِلَی أَنْ حَبَا إِلَی أَنْ قَامَ عَلَی رِجْلَیْهِ إِلَی أَنْ مَشَی إِلَی أَنْ فُطِمَ فَعَلِمَ کَیْفَ یَشْرَبُ وَ یَأْکُلُ مِنَ الطَّعَامِ إِلَی أَنْ بَلَغَ الْحُلُمَ إِلَی أَنْ بَلَغَ إِلَی أَنْ یَتَقَلَّبَ فِی الْبِلَادِ.

ابن عبّاس ( ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ؛ یعنی از شکم مادر خارج می‌شود و با گریه‌ای که می‌کند، آغاز مرحله‌ی جدیدی از خلقش شروع می‌شود، و مراحل خلقت جدیدش این است که به سوی پستان مادر راهنمایی می‌شود. و مرحله‌ی بعد آفرینشش این است که بیاموزد چگونه پاهایش را دراز کند؛ بعد بیاموزد بنشیند، بر سر دست راه رود، سرپا بایستد، راه رود، تا از شیر گرفته شود و بداند چگونه بنوشد و خوراک خورد تا به بلوغ رسد، تا آنجا رشد کند که در شهرها بگردد».

Ibn Abbas: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ [Then We caused it to grow into another creation]; that is, it comes out of the mother's belly, and with the crying it does, a new stage of its creation begins. The stages of its new creation are: it is guided to the mother's breast; then the next stage of its creation is that it learns how to stretch out its legs; then it learns to sit, to crawl on its hands, to stand on its feet, to walk, until it is weaned and knows how to drink and eat food, until it reaches puberty, until it grows to the point where it travels around the lands.

ઇબ્ને અબ્બાસ: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ [પછી અમે તેને એક બીજી સર્જના આપી]; યાની તે માતાના પેટમાંથી બહાર આવે છે, અને જે રુદન કરે છે તેની સાથે તેની ખિલ્કતના નવા મરહલાની શરૂઆત થાય છે, અને તેની નવી ખિલ્કતના મરહલા આ છે કે તેને માતાના સ્તન તરફ માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે. અને પછીના મરહલાની સર્જના આ છે કે તે શીખે કે પગ કેવી રીતે લાંબા કરવા; પછી બેસવાનું, હાથો પર ચાલવાનું, પગ પર ઊભા રહેવાનું, ચાલવાનું શીખે, ત્યાં સુધી કે દૂધ છોડાવવામાં આવે અને જાણે કે કેવી રીતે પીવું અને ખાવું, ત્યાં સુધી કે બલૂગત સુધી પહોંચે, ત્યાં સુધી કે તેની વૃદ્ધિ થાય કે તે શહેરોમાં ફરે."

#4 سپس آن را آفرینش تازه‌ای دادیم Then We produced it as a new creation પછી અમે તેને એક નવી પેદાઈશ આપી

الباقر ( خَلْقاً آخَرَ فَهُوَ نَفْخُ الرُّوحِ فِیهِ.

امام باقر ( مقصود از خَلْقاً آخَرَ دمیده شدن روح در جنین است.

Imam Baqir (peace be upon him): What is meant by خَلْقاً آخَرَ [another creation] is the breathing of the spirit into the fetus.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): خَلْقاً آخَرَ [એક બીજી સર્જના]થી મુરાદ જનીનમાં રૂહનું ફૂંકવામાં આવવું છે.

#5 سپس آن را آفرینش تازه‌ای دادیم Then We produced it as a new creation પછી અમે તેને એક નવી પેદાઈશ આપી

امیرالمؤمنین ( إِذَا تَمَّتِ النُّطْفَهًُْ أَرْبَعَهًَْ أَشْهُرٍبُعِثَ إِلَیْهَا مَلَکٌ فَنَفَخَ فِیهَا الرُّوحَ فِی الظُّلُمَاتِ الثَّلَاثِ فَذَلِکَ قَوْلُهُ ثُمّ‌أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ یَعْنِی نَفَخَ الرُّوحَ.

امام علی ( وقتی نطفه چهارماهه شود فرشته‌ای می‌آید و در ظلمات سه‌گانه بر او جان می‌دمد و این است کلام خداوند متعال که می‌فرماید: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَر؛ یعنی دمیدن جان.

Imam Ali (peace be upon him): When the seed reaches four months, an angel comes and breathes the spirit into it within the three darknesses, and this is the word of Allah the Exalted who says: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ [Then We caused it to grow into another creation]; that is, the breathing of the spirit.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે નુત્ફા ચાર મહિનાનું થાય છે ત્યારે એક ફરિશ્તો આવે છે અને ત્રણ અંધકારોમાં તેમાં જાન ફૂંકે છે, અને આ જ અલ્લાહ તઆલાનું કલામ છે જે ફરમાવે છે: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ [પછી અમે તેને એક બીજી સર્જના આપી]; યાની જાન ફૂંકવી.

#6 سپس آن را آفرینش تازه‌ای دادیم Then We produced it as a new creation પછી અમે તેને એક નવી પેદાઈશ આપી

الصّادق ( قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِه یَا بُنَیَّ إِنَّ الدُّنْیَا بَحْرٌ عَمِیقٌ وَ قَدْ هَلَکَ فِیهَا عَالَمٌ کَثِیرٌ فَاجْعَلْ سَفِینَتَکَ فِیهَا الْإِیمَانَ بِاللَّهِ الی ان قال وَ الِاعْتِقَادُ فِی الرُّوحِ أَنَّهُ لَیْسَ مِنْ جِنْسِ الْبَدَنِ وَ أَنَّهُ خَلْقٌ آخَرُ لِقَوْلِهِ تَعَالَی ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِین.

امام صادق ( لقمان حکیم (به پسرش فرمود: «فرزند عزیزم! دنیا دریایی عمیق و ژرف است و افرادی بسیار زیاد در این دریا هلاک شده‌اند. پس توجّه داشته باش که کشتی خود را در این دریای ژرف، ایمان به خدا قرار دهی ... و اعتقاد [حقیقی] در ذات روح آن است که از جنس بدن نیست و خلقتی دیگر است چرا که خداوند متعال فرموده است: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ».

Imam Sadiq (peace be upon him): Luqman the wise said to his son: "My dear son! The world is a deep and profound sea, and a great many people have perished in this sea. So be mindful that you make your ship in this deep sea faith in Allah ... and the [true] belief regarding the essence of the soul is that it is not of the same kind as the body and is another creation, for Allah the Exalted has said: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [Then We caused it to grow into another creation, so blessed be Allah, the best of the creators]."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાન હકીમે પોતાના પુત્રને કહ્યું: "મારા વ્હાલા દીકરા! દુનિયા એક ઊંડો અને ગહન દરિયો છે અને આ દરિયામાં ઘણા બધા લોકો હલાક થઈ ગયા છે. તો ધ્યાન રાખજે કે આ ગહન દરિયામાં તારી કશ્તી અલ્લાહ પરની ઈમાનને બનાવજે ... અને રૂહની ઝાત વિશે [સાચી] માન્યતા એ છે કે તે બદનના પ્રકારની નથી અને તે એક બીજી ખિલ્કત છે, કારણ કે અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું છે: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [પછી અમે તેને એક બીજી ખિલ્કત આપી, તો બરકતવાળો છે અલ્લાહ જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે]."

#7 پس بزرگ است خدایی که بهترین آفرینندگان است So blessed is Allah, the best of creators તો બુઝુર્ગ છે તે અલ્લાહ જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે

الرّسول ( فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ خَالِقُ الْخَلْق.

پیامبر ( فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ؛ خالق تمام مخلوقات است.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [So blessed be Allah, the best of the creators]; the Creator of all creation.

રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [તો બરકતવાળો છે અલ્લાહ જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે]; તમામ મખ્લૂકનો સર્જનહાર છે.

#8 پس بزرگ است خدایی که بهترین آفرینندگان است So blessed is Allah, the best of creators તો બુઝુર્ગ છે તે અલ્લાહ જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે

الکاظم ( عَنِ الْفَتْحِ‌بْنِ‌یَزِیدَ الْجُرْجَانِیِّ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌الْحَسَنِ (: هَلْ غَیْرُ الْخَالِقِ الْجَلِیلِ خَالِقٌ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی یَقُولُ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ فَقَدْ أَخْبَرَ أَنَّ فِی عِبَادِهِ خَالِقِینَ وَ غَیْرَ خَالِقِینَ مِنْهُمْ عِیسَی (خَلَقَ مِنَ الطِّینِ کَهَیْئَهًِْ الطَّیْرِ بِإِذْنِ اللَّهِ فَنَفَخَ فِیهِ فَصَارَ طَائِراً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ السَّامِرِیُّ خَلَقَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوَارٌ.

امام کاظم ( فتح‌بن‌یزید گوید: به امام کاظم (عرض کردم: آیا غیر از آفریننده‌ی بزرگوار آفریننده‌ای است؟ فرمود: «خدای تبارک وتعالی [وقتی] می فرماید: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ خبر داده است که در میان بندگانش آفرینندگان و غیر آفرینندگانی هستند از جمله‌ی ایشان عیسی (است که به فرمان خدا از گل مجسمه ای به شکل پرنده آفرید؛ در آن دمید و به فرمان خدا مبدّل به پرنده ای شد که می پرید و سامری برای بنی اسرائیل مجسّمه‌ی گوساله ای ساختند که صدایی همچون صدای گوساله داشت. ( اعراف/۱۴۸ )

Imam Kazim (peace be upon him): Fath ibn Yazid said: I said to Imam Kazim (peace be upon him): Is there any creator besides the Majestic Creator? He said: "Allah the Blessed and Exalted [when] He says: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [So blessed be Allah, the best of the creators], He has informed [us] that among His servants there are creators and non-creators. Among them is Isa (peace be upon him), who by Allah's command fashioned from clay a figure in the shape of a bird; he blew into it and by Allah's command it became a bird that flew. And al-Samiri made for the Children of Israel a figure of a calf which had a sound like the sound of a calf. (al-A'raf/148)"

ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): ફત્હ બિન યઝીદ કહે છે: મેં ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: શું બુઝુર્ગ ખાલિક સિવાય કોઈ ખાલિક (સર્જનહાર) છે? આપે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તબારક વ તઆલા [જ્યારે] ફરમાવે છે: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [તો બરકતવાળો છે અલ્લાહ, જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે], તેમણે ખબર આપી છે કે તેમના બંદાઓમાં સર્જનહાર અને બિન-સર્જનહાર છે. તેમાંથી ઈસા (અલયહિસ્સલામ) છે કે જેમણે અલ્લાહના હુકમથી માટીમાંથી પક્ષીના આકારની મૂર્તિ બનાવી; તેમાં ફૂંક મારી અને અલ્લાહના હુકમથી તે એક પક્ષી બની ગયું જે ઊડતું હતું, અને સામરીએ બની ઇસરાઈલ માટે વાછરડાની મૂર્તિ બનાવી જેનો અવાજ વાછરડાના અવાજ જેવો હતો. (અઅરાફ/૧૪૮)"

#9 پس بزرگ است خدایی که بهترین آفرینندگان است So blessed is Allah, the best of creators તો બુઝુર્ગ છે તે અલ્લાહ જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે

الصّادق ( قَالَ الصَّادِقُ (لِلزِّنْدِیقِ الَّذِی سَأَلَهُ مَسَائِلَ الرِّیحُ لَوْ حُبِسَتْ أَیَّاماً لَفَسَدَتِ الْأَشْیَاءُ جَمِیعاً وَ تَغَیَّرَتْ وَ سَأَلَهُ عَنْ جَوْهَرِ الرِّیحِ فَقَال: الرِّیحُ هَوَاءٌ إِذَا تَحَرَّکَ سُمِّیَ رِیحاً فَإِذَا سَکَنَ سُمِّیَ هَوَاءً وَ بِهِ قِوَامُ الدُّنْیَا وَ لَوْ کُفَّتِ الرِّیحُ ثَلَاثَهًَْ أَیَّامٍ لَفَسَدَ کُلُّ شَیْءٍ عَلَی وَجْهِ الْأَرْضِ وَ نَتُنَ وَ ذَلِکَ أَنَّ الرِّیحَ بِمَنْزِلَهًِْ الْمِرْوَحَهًِْ تَذُبُّ وَ تَدْفَعُ الْفَسَادَ عَنْ کُلِّ شَیْءٍ وَ تُطَیِّبُهُ فَهِیَ بِمَنْزِلَهًِْ الرُّوحِ إِذَا خَرَجَ عَنِ الْبَدَنِ نَتُنَ الْبَدَنُ وَ تَغَیَّرَ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ.

امام صادق ( [در پاسخ یکی از زندیق ها] درباره‌ی باد [و اینکه] اگر باد چند روز بند آید همه چیز تباه و دگرگون می‌گردد و درباره‌ی جوهر باد، فرمود: «باد هواست و چون حرکت کند باد نامیده می‌شود و چون آرام است هوا نام دارد و قوام دنیا به آن است. اگر سه روز باد بایستد هرچه بر روی زمین است تباه می شود و می‌گندد؛ زیرا باد به مانند بادبزنی فساد را از همه چیز دفع می‌کند و آن را پاکیزه می‌سازد؛ [باد] چون روح است که وقتی از تن برآید تن تباه می‌شود و دگرگون می‌گردد، فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ».

Imam Sadiq (peace be upon him): [In reply to one of the zindiqs] about the wind [and that] if the wind were held back for a few days everything would spoil and change, and about the substance of the wind, he said: "The wind is air; when it moves it is called wind, and when it is still it is called air, and the subsistence of the world depends on it. If the wind were to stop for three days, everything on the face of the earth would spoil and rot; for the wind is like a fan that repels corruption from everything and purifies it; [the wind] is like the soul, which when it leaves the body, the body spoils and changes. فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [So blessed be Allah, the best of the creators]."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): [એક ઝિન્દીકના જવાબમાં] પવન વિશે [અને એ કે] જો પવન થોડા દિવસો રોકાઈ જાય તો બધું જ બગડી અને બદલાઈ જાય, અને પવનના તત્ત્વ વિશે, આપે ફરમાવ્યું: "પવન હવા છે; જ્યારે તે હલનચલન કરે ત્યારે તેને પવન કહેવાય છે, અને જ્યારે તે શાંત હોય ત્યારે તેને હવા કહેવાય છે, અને દુનિયાનું ટકાવ તેના પર છે. જો ત્રણ દિવસ પવન અટકી જાય તો પૃથ્વી પર જે કંઈ છે તે બગડી જાય અને સડી જાય; કારણ કે પવન એક પંખાની જેમ દરેક વસ્તુમાંથી બગાડને દૂર કરે છે અને તેને પવિત્ર બનાવે છે; [પવન] રૂહ જેવો છે કે જ્યારે તે શરીરમાંથી નીકળી જાય ત્યારે શરીર બગડી જાય છે અને બદલાઈ જાય છે. فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [તો બરકતવાળો છે અલ્લાહ, જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે]."

#10 پس بزرگ است خدایی که بهترین آفرینندگان است So blessed is Allah, the best of creators તો બુઝુર્ગ છે તે અલ્લાહ જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે

امیرالمؤمنین ( عَنْ زَیْدِ‌بْنِ‌وَهْبٍ قَالَ سُئِلَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍ (عَنْ قُدْرَهًِْ اللَّهِ تَعَالَی جَلَّتْ عَظَمَتُهُ فَقَامَ خَطِیباً فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَی عَلَیْهِ ثُمَّ قَال: إِنَّ لِلَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی مَلَائِکَهًًْ لَوْ أَنَّ مَلَکاً مِنْهُمْ هَبَطَ إِلَی الْأَرْضِ مَا وَسِعَتْهُ لِعِظَمِ خَلْقِهِ وَ کَثْرَهًِْ أَجْنِحَتِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَوْ کُلِّفَتِ الْجِنُّ وَ الْإِنْسُ أَنْ یَصِفُوهُ مَا وَصَفُوهُ لِبُعْدِ مَا بَیْنَ مَفَاصِلِهِ وَ حُسْنِ تَرْکِیبِ صُورَتِهِ وَ کَیْفَ یُوصَفُ مِنْ مَلَائِکَتِهِ مَنْ سَبْعُمِائَهًِْ عَامٍ مَا بَیْنَ مَنْکِبَیْهِ وَ شَحْمَهًِْ أُذُنِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَسُدُّ الْأُفُقَ بِجَنَاحٍ مِنْ أَجْنِحَتِهِ دُونَ عِظَمِ یَدَیْهِ وَ مِنْهُمْ مَنِ السَّمَاوَاتُ إِلَی حُجْزَتِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ قَدَمُهُ عَلَی غَیْرِ قَرَارٍ فِی جَوِّ الْهَوَاءِ الْأَسْفَلِ وَ الْأَرَضُونَ إِلَی رُکْبَتَیْهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَوْ أُلْقِیَ فِی نُقْرَهًِْ إِبْهَامِهِ جَمِیعُ الْمِیَاهِ لَوَسِعَتْهَا وَ مِنْهُمْ مَنْ لَوْ أُلْقِیَتِ السُّفُنُ فِی دُمُوعِ عَیْنَیْهِ لَجَرَتْ دَهْرَ الدَّاهِرِینَ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ.

امام علی ( زیدبن‌وهب گوید: از امیرالمؤمنین (درباره‌ی قدرت خداوند پرسیده شد. حضرت برای ایراد سخنرانی برخاست و خدا را ستود و ستایش کرد، سپس فرمود: «خداوند متعال فرشتگانی دارد که اگر یکی از آن‌ها به زمین فرود آید، زمین به‌سبب بزرگی و بسیاری بال‌هایش گنجایش او را ندارد و برخی از ایشان چنان هستند که اگر جنّ و انس مکلّف به وصف ایشان بشوند، نمی‌توانند او را به سبب فاصله‌ی بسیاری که میان مفاصل ایشان است و زیبایی و ترکیب چهره‌ی ایشان وصف کنند. چگونه ممکن است فرشته‌ای که مساحت میان دوش هایش و همچنین فاصله‌ی میان دوش ها تا لاله‌ی گوشش هفتصدسال راه است را توصیف کرد؟ برخی از ایشان با بال های خود سراسر افق را می‌پوشانند و این غیر از بزرگی دست‌های آنان است. برخی از ایشان چنان کشیده قامت هستند که آسمان تا کمر آنان است. برخی از ایشان کف پایشان در جو هوای پایین ترین طبقه قرار دارد و بلندای تمام زمین ها تا زانوان آنان است. برخی از ایشان چنانند که اگر تمام آب های زمین در گودی کنار انگشت دست آنان ریخته شود جا می‌گیرد. برخی از ایشان چنان هستند که اگر کشتی‌ها در دریای اشک آنان به حرکت در آید تمام روزگاران باید حرکت کنند، فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ».

Imam Ali (peace be upon him): Zayd ibn Wahb said: Amir al-Mu'minin (peace be upon him) was asked about the power of Allah. He stood to deliver a sermon, praised and glorified Allah, then said: "Allah the Exalted has angels such that if one of them were to descend to the earth, the earth would not have room for him because of the greatness of his creation and the multitude of his wings. And among them are those such that if jinn and humans were charged with describing them, they could not describe him, due to the great distance between his joints and the beauty and composition of his form. How can one describe an angel between whose two shoulders — and likewise from his shoulders to the lobe of his ear — is a journey of seven hundred years? Some of them cover the whole horizon with their wings, and this is aside from the greatness of their hands. Some of them are so tall in stature that the heavens reach [only] to their waist. Some of them have the soles of their feet in the atmosphere of the lowest layer, and the height of all the earths reaches [only] to their knees. Some of them are such that if all the waters of the earth were poured into the hollow beside their thumb, it would fit. Some of them are such that if ships were set to sail in the sea of their tears, they would sail through all ages. فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [So blessed be Allah, the best of the creators]."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ઝયદ બિન વહબ કહે છે: અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)ને અલ્લાહની કુદરત વિશે પૂછવામાં આવ્યું. હઝરત ખુત્બો આપવા માટે ઊભા થયા અને અલ્લાહની હમ્દ અને સના કરી, પછી ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તઆલાના એવા ફરિશ્તાઓ છે કે જો તેમાંથી એક ફરિશ્તો ધરતી પર ઊતરે, તો તેની સૃષ્ટિની મહાનતા અને તેની પાંખોની ઘણી સંખ્યાના કારણે ધરતીમાં તેનો સમાવેશ થાય નહીં. અને તેમાંથી કેટલાક એવા છે કે જો જિન્ન અને ઇન્સાનને તેમનું વર્ણન કરવાનું કહેવામાં આવે, તો તેઓ તેમના સાંધાઓ વચ્ચેના મોટા અંતર અને તેમના ચહેરાની સુંદરતા અને રચનાના કારણે તેમનું વર્ણન કરી શકે નહીં. એવા ફરિશ્તાનું વર્ણન કેમ કરી શકાય કે જેમના બે ખભાઓ વચ્ચેનો વિસ્તાર અને એ જ રીતે ખભાઓથી કાનની બુટ્ટી સુધીનું અંતર સાતસો વર્ષનો રસ્તો હોય? તેમાંથી કેટલાક પોતાની પાંખો વડે આખા ક્ષિતિજને ઢાંકી દે છે, અને આ તેમના હાથોની મહાનતા સિવાય છે. તેમાંથી કેટલાક એટલી ઊંચી કદકાઠી ધરાવે છે કે આસમાનો તેમની કમર સુધી છે. તેમાંથી કેટલાકના પગના તળિયા સૌથી નીચલા સ્તરની હવામાં છે અને બધી ધરતીઓની ઊંચાઈ તેમના ઘૂંટણ સુધી છે. તેમાંથી કેટલાક એવા છે કે જો ધરતીના તમામ પાણી તેમના હાથની આંગળીની બાજુના ખાડામાં નાખવામાં આવે તો સમાઈ જાય. તેમાંથી કેટલાક એવા છે કે જો કશ્તીઓ તેમના આંસુઓના દરિયામાં ચલાવવામાં આવે તો તમામ યુગો સુધી ચાલતી રહે. فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [તો બરકતવાળો છે અલ્લાહ, જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે]."

#11 پس بزرگ است خدایی که بهترین آفرینندگان است So blessed is Allah, the best of creators તો બુઝુર્ગ છે તે અલ્લાહ જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે

الصّادق ( المفضّل فَقَوْلُ مَنْ قَالَ فِی الْأَشْیَاءِ إِنَّ کَوْنَهَا بِالْعَرَضِ وَ الِاتِّفَاقِ مِنْ قِبَلِ أَنَّ شَیْئاً مِنْهَا یَأْتِی عَلَی خِلَافِ الطَّبِیعَهًِْ {بِعَرَضٍ} یَعْرِضُ لَهُ خَطَأٌ وَ خَطَلٌ فَإِنْ قَالُوا وَ لِمَ صَارَ مِثْلُ هَذَا یَحْدُثُ فِی الْأَشْیَاءِ قِیلَ لَهُمْ لِیُعْلَمَ أَنَّهُ لَیْسَ کَوْنُ الْأَشْیَاءِ بِاضْطِرَارٍ مِنَ الطَّبِیعَهًِْ وَ لَا یُمْکِنُ أَنْ یَکُونَ سِوَاهُ کَمَا قَالَ {الْ} قَائِلُونَ بَلْ هُوَ تَقْدِیرٌ وَ عَمْدٌ مِنْ خَالِقٍ حَکِیمٍ إِذْ جَعَلَ الطَّبِیعَهًَْ تَجْرِی أَکْثَرَ ذَلِکَ عَلَی مَجْرًی وَ مِنْهَاجٍ مَعْرُوفٍ وَ یَزُولُ أَحْیَاناً عَنْ ذَلِکَ لِأَعْرَاضٍ تَعْرِضُ لَهَا فَیُسْتَدَلُّ بِذَلِکَ عَلَی أَنَّهَا مُصَرَّفَهًٌْ مُدَبَّرَهًٌْ فَقِیرَهًٌْ إِلَی إِبْدَاءِ الْخَالِقِ وَ قُدْرَتِهِ فِی بُلُوغِ غَایَتِهَا وَ إِتْمَامِ عَمَلِهَا فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ یَا مُفَضَّلُ.

امام صادق ( ای مفضل! (گاهی به دلایل نقص رحم یا ایرادی در پدر و مادر، جنین انسان و حتی حیوانات، معیوب و ناقص به دنیا می‌آید و هیچ ربطی به اتفاق و حادثه ندارد و حتماً دلیلی دارد) پس گفته‌ی عدّه‌ای که می‌گویند اینکه بعضی از چیزها به صورت اتّفاقی، خلاف طبیعت و قاعده صحیح خود ایجاد می‌شوند، دلیل و شاهدی بر خطا و بی تدبیر بودن خلقت است، صحیح نیست. اگر بگویند: «چرا چنین وقایعی پدید می‌آید [و مخلوقاتی ناقص به وجود می‌آیند]»؟ پاسخ داده می‌شود: «تا خیال نشود که همه چیز ضرورتاً از طبیعت سرمی‌زند و جز طبیعت چیزی [و خالقی] در کار نیست. بلکه همان‌طورکه اهل علم گفته‌اند کار آفرینش با تقدیر و حکمت آفرینشگر حکیم است؛ زیرا طبیعت را چنان آفرید که در بیش تر اوقات بر یک مسیر باشد و گاه به خاطر وجود دلایل و علل خاصّی از مسیر معروف و همیشگی بیرون رود تا بدین‌وسیله ثابت گردد که کار طبیعت [از خود آن نیست بلکه] کسی دیگر آن را تدبیر می‌کند و برای رسیدن به غایت، به ابداء، قدرت و اتمام آفرینشگر تبارک وتعالی نیازمند است. به‌راستی که او فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ است.

Imam Sadiq (peace be upon him): O Mufaddal! (Sometimes, due to a defect in the womb or a flaw in the father or mother, the fetus of a human being — and even of animals — is born defective and incomplete, and this has no connection to chance or accident, and there is certainly a reason for it.) So the saying of a group who say that the fact that some things are, by chance, produced contrary to their natural and correct order is evidence and proof of error and lack of design in creation, is not correct. If they say: 'Why do such incidents come about [and incomplete creatures come into being]?' the answer is: 'So that it not be imagined that everything necessarily proceeds from nature and that there is nothing [and no creator] besides nature. Rather, as the people of knowledge have said, the work of creation is by the ordaining and wisdom of the Wise Creator; for He created nature such that in most instances it runs upon a single course, and sometimes, owing to particular reasons and causes, it departs from that well-known and habitual course, so that thereby it may be established that the working of nature [is not from itself, but rather] someone else directs it, and that in reaching its end it stands in need of the origination, the power and the completion of the Creator, Blessed and Exalted. Truly, He is فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [So blessed is Allah, the best of the creators].'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હે મુફદ્દલ! (ક્યારેક ગર્ભાશયની ખામી અથવા માતા-પિતામાં કોઈ ખામીના કારણે, માણસનું અને પ્રાણીઓનું પણ ભ્રૂણ ખામીયુક્ત અને અધૂરું જન્મે છે અને તેનો સંજોગ કે અકસ્માત સાથે કોઈ સંબંધ નથી અને ખરેખર તેનું કોઈ કારણ હોય છે.) તો કેટલાક લોકોનું આ કહેવું કે જે વસ્તુઓ સંજોગવશાત્, પોતાની સાચી પ્રકૃતિ અને નિયમથી વિરુદ્ધ પેદા થાય છે તે સૃષ્ટિમાં ભૂલ અને તદબીર ન હોવાનું પ્રમાણ છે — તે સાચું નથી. જો તેઓ કહે: 'આવી ઘટનાઓ કેમ પેદા થાય છે [અને ખામીયુક્ત મખલૂક કેમ અસ્તિત્વમાં આવે છે]?' તો જવાબ આપવામાં આવે છે: 'જેથી એવો ખ્યાલ ન થાય કે બધું જ ફરજિયાત રીતે પ્રકૃતિથી પેદા થાય છે અને પ્રકૃતિ સિવાય કંઈ [અને કોઈ ખાલિક] નથી. પરંતુ જેમ ઇલ્મવાળા લોકોએ કહ્યું છે, સૃષ્ટિનું કાર્ય હકીમ સર્જનહારની તકદીર અને હિકમતથી છે; કારણ કે તેણે પ્રકૃતિને એવી બનાવી કે તે વધુ સમય એક જ માર્ગ પર ચાલે અને ક્યારેક ખાસ કારણો અને હેતુઓના કારણે તે જાણીતા અને હંમેશના માર્ગથી બહાર જાય, જેથી આ રીતે સાબિત થાય કે પ્રકૃતિનું કાર્ય [પોતાનાથી નથી, બલ્કે] બીજું કોઈ તેની તદબીર કરે છે અને પોતાના ધ્યેય સુધી પહોંચવા માટે તે તબારક વ તઆલા સર્જનહારની ઇબ્દા, કુદરત અને પૂર્ણતાની જરૂરિયાત ધરાવે છે. ખરેખર તે فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [તો બરકતવાળો છે અલ્લાહ, જે સૌથી ઉત્તમ સર્જનહાર છે] છે.'

#12 پس بزرگ است خدایی که بهترین آفرینندگان است So blessed is Allah, the best of creators તો બુઝુર્ગ છે તે અલ્લાહ જે શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર છે

أمیرالمؤمنین ( وَ فِیهِ بُطْلَانُ مَا ادَّعَوْهُ وَ نَسَبُوهُ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی أَنْ یَأْمُرَ خَلْقَهُ بِمَا لَا یَقْدِرُونَ أَوْ یَنْهَاهُمْ عَمَّا لَیْسَ فِیهِمْ صُنْعٌ وَ لَا اکْتِسَابٌ وَ خَالَفَهُمْ فِرْقَهًٌْ أُخْرَی فِی قَوْلِهِمْ فَقَالُوا إِنَّ الْأَفْعَالَ نَحْنُ نَخْلُقُهَا عِنْدَ فِعْلِنَا لَهَا وَ لَیْسَ فِیهَا صُنْعٌ وَ لَا اکْتِسَابٌ وَ لَا مَشِیَّهًٌْ وَ لَا إِرَادَهًٌْ وَ یَکُونُ مَا یَشَاءُ إِبْلِیسُ وَ لَا یَکُونُ مَا لَا یَشَاءُ فَضَادُّوا الْمُجَبِّرَهًَْ فِی قَوْلِهِمْ وَ ادَّعَوْا أَنَّهُمْ خَلَّاقُونَ مَعَ اللَّهِ وَ احْتَجُّوا بِقَوْلِهِ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ فَقَالُوا قَوْلُهُ فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ یُثْبِتُ خَلَّاقِینَ غَیْرَهُ فَجَهِلُوا هَذِهِ اللَّفْظَهًَْ وَ لَمْ یَعْرِفُوا مَعْنَی الْخَلْقِ وَ عَلَی کَمْ وَجْهٍ هُوَ فَسُئِلَ (عَنْ ذَلِکَ وَ قِیلَ لَهُ هَلْ فَوَّضَ اللَّهُ تَعَالَی إِلَی الْعِبَادِ مَا یَفْعَلُونَ فَقَالَ اللَّهُ أَعَزُّ وَ أَجَلُّ مِنْ ذَلِکَ قِیلَ فَهَلْ یُجْبِرُهُمْ عَلَی مَا یَفْعَلُونَ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ یُجْبِرَهُمْ عَلَی فِعْلٍ ثُمَّ یُعَذِّبَهُمْ عَلَیْهِ قِیلَ أَبَیْنَ الْهَاتَیْنِ الْمَنْزِلَتَیْنِ مَنْزِلَهًٌْ ثَالِثَهًٌْ فَقَالَ نَعَمْ کَمَا بَیْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ فَقِیلَ مَا هِیَ قَالَ سِرٌّ مِنْ أَسْرَارِ اللَّهِ.

امام علی ( در بطلان کلامی است که مدّعی آن هستند و آن را به خداوند تعالی نسبت می دهد که مخلوقاتش را به چیزهایی دستور داد که توانایی انجام آن‌ها را ندارند یا آن‌ها را از چیزهایی منع کرد که در آن‌ها دخل و تصرّفی ندارند. و فرقه‌ی دیگری در این سخن آن‌ها، با ایشان مخالفت کردند و گفتند: «ما افعال را می‌آفرینیم در وقتی که آن‌ها را انجام می دهیم، و [خدا] هیچ دخل وتصرّف، مشیّت و اراده ای در آن‌ها ندارد و هرآنچه ابلیس می خواهد می شود و هرآنچه [خدا] می خواهد، نمی‌شود». و با مجبّره در این کلامش، مخالفت کرده و ادّعا کردند که آن‌ها هم با خدا در آفرینش سهیم هستند و به این کلام خداوند: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ استدلال کردند و گفتند: «این کلام خدا: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ آفریدگارانی غیر از او را اثبات می کند». آن‌ها نسبت به این کلام جاهل هستند و علم ندارند و معنای آفریدن را و اینکه آن بر چند نوع است، نشناختند. درباره‌ی این [خلق و انواع آن] از [امام] سؤال شد و گفته شد: «آیا خداوند تعالی آنچه را که بندگانش انجام می دهند به خودشان واگذار کرده است»؟ فرمود: «خداوند عزیزتر و جلیل تر از این است [که کارهای بندگان را به خودشان واگذار کند]». گفته شد: «آیا آن‌ها را بر آنچه که انجام می‌دهند، مجبور کرد»؟ فرمود: «خداوند سبحان، عادل تر از آن است که آن‌ها را بر کاری مجبور کند و سپس به خاطر انجام آن کار آن‌ها را عذاب کند». گفته شد: «آیا بین این دو جایگاه (جبر و تفویض) جایگاه سوّمی هست»؟ فرمود: «آری؛ همان‌گونه که بین آسمان ها و زمین [جایگاه سوّمی غیر از آسمان و زمین است]». گفته شد: «آن چیست»؟ فرمود: «رازی است از رازهای خداوند».

Imam Ali (peace be upon him): In it is the invalidation of the statement which they claim and which they ascribe to Allah the Exalted — that He should command His creatures with what they have no power to do, or forbid them from that in which they have no doing or acquisition. And another sect opposed them in their statement and said: 'We create the actions at the time we do them, and [Allah] has no doing, acquisition, will or intention in them, and whatever Iblis wills comes to pass, and whatever [Allah] wills does not come to pass.' And they opposed the Mujabbira (determinists) in this statement of theirs, and claimed that they too are partners with Allah in creation, and argued with this word of Allah: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [So blessed is Allah, the best of the creators], and said: 'This word of Allah, فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ, affirms creators other than Him.' They are ignorant of this word and do not know it, and they did not recognize the meaning of creating and how many kinds it is of. He (peace be upon him) was asked about this [creation and its kinds] and was told: 'Has Allah the Exalted delegated to His servants what they do?' He said: 'Allah is Mightier and more Majestic than that [that He should delegate the actions of His servants to themselves].' It was said: 'Did He then compel them to what they do?' He said: 'Allah, Glorified is He, is more just than that He should compel them to an act and then punish them for it.' It was said: 'Is there between these two positions (compulsion and delegation) a third position?' He said: 'Yes; just as between the heavens and the earth [there is a third position other than the heaven and the earth].' It was said: 'What is it?' He said: 'A secret from the secrets of Allah.'

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): આમાં એ કથનનું ખંડન છે જેનો તેઓ દાવો કરે છે અને જે તેઓ અલ્લાહ તઆલા તરફ મંસૂબ કરે છે કે તેણે પોતાની મખલૂકને એવી વસ્તુઓનો હુકમ આપ્યો જેને કરવાની તાકાત તેમનામાં નથી, અથવા તેમને એવી વસ્તુઓથી રોક્યા જેમાં તેમનું કોઈ દખલ કે અધિકાર નથી. અને એક બીજી ફિરકાએ તેમના આ કથનમાં તેમનો વિરોધ કર્યો અને કહ્યું: 'અમે અફ્આલ (કાર્યો) ને પેદા કરીએ છીએ જ્યારે અમે તેમને અંજામ આપીએ છીએ, અને [અલ્લાહ] નું તેમાં કોઈ દખલ-તસર્રુફ, મશિય્યત કે ઇરાદો નથી, અને જે ઇબ્લીસ ઇચ્છે તે થાય છે અને જે [અલ્લાહ] ઇચ્છે તે થતું નથી.' અને તેઓએ મુજબ્બિરહ સાથે આ કથનમાં વિરોધ કર્યો અને દાવો કર્યો કે તેઓ પણ અલ્લાહ સાથે સૃષ્ટિમાં ભાગીદાર છે, અને અલ્લાહના આ કથન: فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [તો બરકતવાળો છે અલ્લાહ, જે સૌથી ઉત્તમ સર્જનહાર છે] થી દલીલ કરી અને કહ્યું: 'અલ્લાહનું આ કથન فَتَبارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ તેના સિવાય બીજા સર્જનહારોને સાબિત કરે છે.' તેઓ આ કથન વિશે જાહિલ છે અને ઇલ્મ ધરાવતા નથી, અને સર્જવાનો અર્થ અને તે કેટલા પ્રકારનો છે તે તેઓ ઓળખતા નથી. [ઇમામ] ને આ [ખલ્ક અને તેના પ્રકારો] વિશે પૂછવામાં આવ્યું અને કહેવામાં આવ્યું: 'શું અલ્લાહ તઆલાએ પોતાના બંદાઓ જે કરે છે તે તેમના પર છોડી દીધું છે?' ફરમાવ્યું: 'અલ્લાહ આનાથી અઝીઝતર અને જલીલતર છે [કે બંદાઓના કાર્યો તેમના પર છોડી દે].' કહેવામાં આવ્યું: 'શું તેમને જે તેઓ કરે છે તેના પર મજબૂર કર્યા?' ફરમાવ્યું: 'અલ્લાહ સુબ્હાનહુ એટલો આદિલ છે કે તેમને કોઈ કાર્ય પર મજબૂર કરે અને પછી તે કાર્યના કારણે તેમને અઝાબ આપે.' કહેવામાં આવ્યું: 'શું આ બે સ્થાનો (જબ્ર અને તફવીઝ) વચ્ચે ત્રીજું સ્થાન છે?' ફરમાવ્યું: 'હા; જેમ આસમાનો અને જમીન વચ્ચે [આસમાન અને જમીન સિવાય ત્રીજું સ્થાન છે].' કહેવામાં આવ્યું: 'તે શું છે?' ફરમાવ્યું: 'તે અલ્લાહના રહસ્યોમાંનું એક રહસ્ય છે.'