سورة القصص

Verse 17 of 88

28:17

قالَ رَبِّ بِما أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيراً لِلْمُجْرِمِينَ

گفت: «پروردگارا! به شكرانه نعمتى كه به من دادى، هرگز پشتيبان مجرمان نخواهم بود.»

He said: My Lord! because Thou hast bestowed a favor on me, I shall never be a backer of the guilty.

(મૂસાએ) કહ્યું કે પરવરદિગાર તારી નેઅમતોની શુક્રગુઝારી માટે હું કયારે પણ ગુનેહગારોનો મદદગાર નહિં બનું.

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

علِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَ حَضَرْتُ مَجْلِسَ الْمَأْمُونِ وَ عِنْدَهُ الرِّضَا عَلِیُّ بْنُ مُوسَی (علیه السلام) فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَ لَیْسَ مِنْ قَوْلِکَ أَنَّ الْأَنْبِیَاءَ مَعْصُومُونَ قَالَ بَلَی ... فقَالَ الْمَأْمُونُ فَمَا مَعْنَی قَوْلِ مُوسَی (علیه السلام) رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی قَالَ یَقُولُ إِنِّی وَضَعْتُ نَفْسِی غَیْرَ مَوْضِعِهَا بِدُخُولِی هَذِهِ الْمَدِینَهًَْ فَاغْفِرْ لِی أَیِ اسْتُرْنِی مِنْ أَعْدَائِکَ لِئَلَّا یَظْفَرُوا بِی فَقَتَلُونِی فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیم. قالَ مُوسَی (علیه السلام) رَبِّ بِما أَنْعَمْتَ عَلَیَّ مِنَ الْقُوَّهًِْ حَتَّی قَتَلْتُ رَجُلًا بِوَکْزَهًٍْ فَلَنْ أَکُونَ ظَهِیراً لِلْمُجْرِمِینَ بَلْ أُجَاهِدُ فِی سَبِیلِکَ بِهَذِهِ الْقُوَّهًِْ حَتَّی تَرْضَی فَأَصْبَحَ مُوسَی فِی الْمَدِینَةِ خائِفاً یَتَرَقَّبُ فَإِذَا الَّذِی اسْتَنْصَرَهُ بِالْأَمْسِ یَسْتَصْرِخُهُ عَلَی آخَرَ قالَ لَهُ مُوسی إِنَّکَ لَغَوِیٌّ مُبِینٌ قَاتَلْتَ رَجُلًا بِالْأَمْسِ وَ تُقَاتِلُ هَذَا الْیَوْمَ لَأُؤَدِّبَنَّکَ وَ أَرَادَ أَنْ یَبْطِشَ بِهِ فَلَمَّا أَنْ أَرادَ أَنْ یَبْطِشَ بِالَّذِی هُوَ عَدُوٌّ لَهُما وَ هُوَ مِنْ شِیعَتِهِ قالَ یا مُوسی (علیه السلام) أَ تُرِیدُ أَنْ تَقْتُلَنِی کَما قَتَلْتَ نَفْساً بِالْأَمْسِ إِنْ تُرِیدُ إِلَّا أَنْ تَکُونَ جَبَّاراً فِی الْأَرْضِ وَ ما تُرِیدُ أَنْ تَکُونَ مِنَ الْمُصْلِحِینَ قَالَ الْمَأْمُونُ جَزَاکَ اللَّهُ خَیْراً یَا أَبَا الْحَسَنِ (علیه السلام). (

امام رضا (علیه السلام)- علی‌ّبن‌محمّدبن‌جهم گوید: «در مجلس مأمون حاضر شدم و امام رضا (علیه السلام) در نزد او بود مأمون به آن حضرت (علیه السلام) گفت: «ای پسر رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)! آیا از گفتار تو این نیست که پیغمبران خدا معصوم‌اند»؟ فرمود: «بلی ...». مأمون عرض‌کرد: «موسی (علیه السلام) در واقع می‌گوید من با وارد شدن به این شهر خودم را در جایی قرار داده‌ام که نباید قرار می‌دادم «پس غفران کن» یعنی مرا از چشم دشمنانت مخفی بدار تا به من دست نیافته و با من وارد جنگ نشوند «و خداوند او را بخشید چرا که او غفور و رحیم است. موسی گفت: پروردگارا با آنچه به من نعمت دادی» یعنی قدرتی که تنها با یک مشت مردی را به قتل رساندم «هرگز پشتیبان مجرمان نخواهم بود» بلکه با این قدرت در راه تو جهاد می‌کنم تا تو راضی باشی. موسی «در شهر ترسان و مضطرب بود که ناگهان متوجه شد کسی که دیروز از او یاری خواسته بود او را فرا می‌خواند» تا در مقابل فرد دیگری یاریش کند. «موسی به او گفت که تو انسان واقعاً نادانی هستی»! دیروز با مردی جنگیدی و امروز نیز در حال جنگ هستی تو را ادب خواهم کرد. موسی خواست که به سمت مرد حمله ور شود. «هنگامی که خواست به سمت کسی که دشمن هر دوی آن ها بود حمله ور شود» آن فرد که از پیروان موسی بود «گفت ای موسی آیا می‌خواهی مرا بکشی چنانکه دیروز شخصی را کشتی تو می‌خواهی در این سرزمین فقط زورگو باشی و نمی‌خواهی از اصلاحگران باشی». مأمون گفت: یا ابا الحسن خداوند خیرت دهد». (طلب بخشش

Imam al-Rida (peace be upon him): Ali ibn Muhammad ibn al-Jahm said: I attended the gathering of al-Ma'mun, and Imam al-Rida (peace be upon him) was with him. Al-Ma'mun said to him: "O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Is it not from your teaching that the prophets of Allah are infallible?" He said: "Yes..." Al-Ma'mun said: [What is the meaning of Musa's saying رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی (My Lord! I have wronged myself, so forgive me)?] Musa (peace be upon him) is in fact saying: by entering this city, I placed myself in a position where I should not have placed myself, "so forgive [conceal] me" — that is, hide me from the sight of Your enemies so that they do not get hold of me and enter into battle with me. "And Allah forgave him, for He is the Forgiving, the Merciful. Musa said: My Lord, by the favour You have bestowed upon me" — meaning the strength by which I killed a man with a single blow — "I shall never be a supporter of the criminals," but rather I shall wage jihad in Your path with this strength until You are pleased. Musa "was in the city fearful and watchful, when suddenly he noticed that the one who had sought his help the day before was calling out to him again" to help him against another person. "Musa said to him: You are truly an ignorant man!" Yesterday you fought with a man, and today you are again fighting; I shall discipline you. Musa intended to attack the man. "When he wished to strike the one who was an enemy to both of them," that person, who was one of Musa's followers, "said: O Musa, do you wish to kill me as you killed a person yesterday? You only wish to be a tyrant in this land, and you do not wish to be one of the reformers." Al-Ma'mun said: "O Aba al-Hasan, may Allah reward you with good."

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): અલી બિન મુહમ્મદ બિન જહમ કહે છે: હું મામૂનની મજલિસમાં હાજર થયો અને ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ) તેમની પાસે હતા. મામૂને તે હઝરત (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "હે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના પુત્ર! શું તમારા કથનમાંથી આ નથી કે અલ્લાહના પયગંબરો મઅસૂમ (નિષ્પાપ) છે?" તમે ફરમાવ્યું: "હા..." મામૂને અરજ કરી: [મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ના કથન رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی (હે મારા પરવરદિગાર! મેં મારા પર ઝુલ્મ કર્યો છે, તો મને માફ કર)નો શું અર્થ છે?] મૂસા (અલયહિસ્સલામ) વાસ્તવમાં કહે છે કે આ શહેરમાં દાખલ થઈને મેં પોતાને એવી જગ્યાએ મૂક્યો છે જ્યાં મારે મૂકવો ન જોઈતો હતો "તો મને માફ કર" એટલે કે મને તારા દુશ્મનોની નજરથી છુપાવ કે તેઓ મારા સુધી ન પહોંચે અને મારી સાથે યુદ્ધમાં ન ઊતરે "અને અલ્લાહે તેમને માફ કર્યા કારણ કે તે ગફૂર (માફ કરનાર) અને રહીમ (દયાળુ) છે. મૂસાએ કહ્યું: હે પરવરદિગાર! જે નેમત તેં મને આપી છે" એટલે કે એ તાકાત જેનાથી માત્ર એક મુક્કાથી એક માણસને મેં કત્લ કર્યો "હું ક્યારેય મુજરિમોનો પુશ્તિબાન નહીં બનું" બલ્કે આ તાકાતથી હું તારા માર્ગમાં જિહાદ કરીશ જ્યાં સુધી તું રાજી ન થાય. મૂસા "શહેરમાં ભયભીત અને ચિંતાગ્રસ્ત હતા કે અચાનક તેમને ધ્યાનમાં આવ્યું કે જેણે ગઈકાલે તેમની પાસે મદદ માંગી હતી તે તેમને ફરીથી બોલાવી રહ્યો છે" કે બીજા કોઈની સામે તેને મદદ કરે. "મૂસાએ તેને કહ્યું કે તું ખરેખર નાદાન માણસ છે"! ગઈકાલે એક માણસ સાથે લડ્યો અને આજે પણ લડી રહ્યો છે, હું તને અદબ શીખવીશ. મૂસાએ ઇચ્છ્યું કે તે માણસ પર હુમલો કરે. "જ્યારે તેમણે એ વ્યક્તિ પર હુમલો કરવા ઇચ્છ્યું જે તે બંનેનો દુશ્મન હતો" તે વ્યક્તિ જે મૂસાના અનુયાયીઓમાંથી હતો "કહ્યું હે મૂસા! શું તમે મને એ રીતે કત્લ કરવા ઈચ્છો છો જેમ ગઈકાલે એક વ્યક્તિને કત્લ કર્યો હતો? તમે આ ધરતી પર માત્ર ઝુલ્મગાર બનવા ઇચ્છો છો અને સુધારો કરનારાઓમાંથી બનવા ઇચ્છતા નથી." મામૂને કહ્યું: હે અબા અલ-હસન! અલ્લાહ તમને ખેર આપે.

#2 طلب بخشش Seeking forgiveness માફીની માંગણી

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

الْکَلِمَاتُ الَّتِی تَلَقَّی بِهِنَّ آدَمُ رَبَّهُ فَتَابَ عَلَیْهِ قَالَ اللَّهُمَّ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ وَ بِحَمْدِکَ إِنِّی عَمِلْتُ سُوءاً وَ ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی إِنَّکَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ وَ بِحَمْدِکَ عَمِلْتُ سُوءاً وَ ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی إِنَّکَ أَنْتَ خَیْرُ الْغافِرِینَ.

امام باقر (علیه السلام)- کلماتی که آدم (علیه السلام) به‌واسطه‌ی آن‌ها از خداوند توبه خواست و توبه او را پذیرفت این بود که گفت: خدایا خدایی جز تو نیست، تو منزّهی و سپاس از آن توست. من کار بدی کردم و به خودم ظلم کردم پس مرا ببخش چرا که تو توبه پذیر و مهربان هستی. خدایا خدایی جز تو نیست، تو منزّه و پاک هستی من کار بدی انجام دادم و به خودم ظلم کردم، پس مرا ببخش چرا که تو بهترین بخشندگان هستی.

Imam al-Baqir (peace be upon him): The words by which Adam (peace be upon him) sought repentance from Allah, and Allah accepted his repentance, were these: he said: O Allah, there is no god but You, glory be to You and praise be to You. I did an evil deed and wronged myself, so forgive me, for indeed You are the Accepter of repentance, the Merciful. O Allah, there is no god but You, You are pure and holy; I did an evil deed and wronged myself, so forgive me, for indeed You are the best of forgivers.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): એ કલિમાત જેના દ્વારા આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહ પાસે તૌબા કરી અને અલ્લાહે તેમની તૌબા કબૂલ કરી, તે આ હતા કે તેમણે કહ્યું: હે અલ્લાહ! તારા સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી, તું પવિત્ર છે અને પ્રશંસા તારા માટે છે. મેં ખરાબ કામ કર્યું અને મારી જાત પર ઝુલ્મ કર્યો, તો મને માફ કર કારણ કે તું તૌબા કબૂલ કરનાર અને દયાળુ છે. હે અલ્લાહ! તારા સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી, તું પવિત્ર અને પાક છે, મેં ખરાબ કામ કર્યું અને મારી જાત પર ઝુલ્મ કર્યો, તો મને માફ કર કારણ કે તું બહેતરીન બખ્શનારો છે.

#3 طلب بخشش Seeking forgiveness માફીની માંગણી

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

إِنَّ اللَّهَ حِینَ أَهْبَطَ آدَمَ (علیه السلام) إِلَی الْأَرْضِ أَمَرَهُ أَنْ یَحْرُثَ بِیَدِهِ فَیَأْکُلَ مِنْ کَدِّهِ بَعْدَ الْجَنَّهًِْ وَ نَعِیمِهَا فَلَبِثَ یَجْأَرُ وَ یَبْکِی عَلَی الْجَنَّهًِْ مِائَتَیْ سَنَهًٍْ ثُمَّ إِنَّهُ سَجَدَ لِلَّهِ سَجْدَهًًْ فَلَمْ یَرْفَعْ رَأْسَهُ ثَلَاثَهًَْ أَیَّامٍ وَ لَیَالِیَهَا ثُمَّ قَالَ أَیْ رَبِّ أَ لَمْ تَخْلُقْنِی فَقَالَ اللَّهُ قَدْ فَعَلْتُ فَقَالَ أَ لَمْ تَنْفُخْ فِیَّ مِنْ رُوحِکَ قَالَ قَدْ فَعَلْتُ قَالَ أَ لَمْ تُسْکِنِّی جَنَّتَکَ قَالَ قَدْ فَعَلْتُ قَالَ أَ لَمْ تَسْبِقْ لِی رَحْمَتُکَ غَضَبَکَ قَالَ اللَّهُ قَدْ فَعَلْتُ فَهَلْ صَبَرْتَ أَوْ شَکَرْتَ قَالَ آدَمُ (علیه السلام) لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی إِنَّکَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ فَرَحِمَهُ اللَّهُ بِذَاکَ وَ تَابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- خداوند متعال زمانی که حضرت آدم (علیه السلام) را از بهشت به طرف زمین فرستاد به او فرمان داد که به وسیله‌ی دستانش کشت و کار کند و از نتیجه‌ی دست رنجش بعد از اخراج بهشت و نعمت‌های آن بخورد. آدم (علیه السلام) سرگردان مانده و می‌گشت و به خاطر دوری از بهشت دویست سال گریه می‌کرد آنگاه برای خدا سجده کرد و سرش را سه شبانه روز برنداشت سپس گفت: «پروردگارا! آیا مرا با دستان خود خلق نکردی»؟ خداوند فرمود: «بلی»، آدم (علیه السلام) عرض کرد: «آیا از روح خود در من ندمیدی»؟ خداوند فرمود: «بلی»، آدم (علیه السلام) عرض کرد: «مگر تو مرا ساکن بهشتت نکردی»؟ فرمود: «آری» عرض کرد: «مگر لطف و رحمتت بر من، بیشتر از غضبت بر من نبود»؟ خداوند فرمود: «چرا ولی آیا تو صبر یا شکر کردی»؟ حضرت آدم (علیه السلام) عرض‌کرد: «پروردگاری غیر تو نیست تو پاک و منزّه‌ای و این من هستم که به خودم ظلم کردم، مرا ببخش که تو بخشنده و مهربانی». خداوند تبارک‌وتعالی به گریه‌های او رحم کرد و توبه‌اش را پذیرفت خداوند توبه‌پذیر و مهربان است ( بقره/۳۷ ).

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): When Allah the Exalted sent Adam (peace be upon him) down from Paradise to the earth, He commanded him to till the earth with his own hands and eat from the toil of his hands after being expelled from Paradise and its blessings. Adam (peace be upon him) remained bewildered and wandered about, and out of longing for Paradise he wept for two hundred years. Then he prostrated himself before Allah and did not raise his head for three days and nights. Then he said: 'O my Lord! Did You not create me with Your own hands?' Allah said: 'Yes.' Adam (peace be upon him) said: 'Did You not breathe into me of Your spirit?' Allah said: 'Yes.' Adam (peace be upon him) said: 'Did You not settle me in Your Paradise?' He said: 'Yes.' He said: 'Was not Your kindness and mercy towards me greater than Your wrath towards me?' Allah said: 'Yes, but did you show patience or gratitude?' Adam (peace be upon him) said: 'There is no god but You, glory be to You; it is I who wronged myself, so forgive me, for You are the Forgiving, the Merciful.' Allah the Blessed and Exalted had mercy on his weeping and accepted his repentance; Allah is the Accepter of repentance, the Merciful (al-Baqarah/37).

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અલ્લાહ તઆલાએ જ્યારે હઝરત આદમ (અલયહિસ્સલામ)ને જન્નતથી ઝમીન તરફ મોકલ્યા, ત્યારે તેમને હુકમ આપ્યો કે પોતાના હાથો વડે ખેતી કરે અને જન્નત તથા તેની નેઅમતોમાંથી કાઢી મુકાયા બાદ પોતાના હાથોની મહેનતના ફળમાંથી ખાય. આદમ (અલયહિસ્સલામ) પરેશાન રહીને ફરતા હતા અને જન્નતથી દૂરીના કારણે બસો વર્ષ સુધી રડતા રહ્યા. પછી અલ્લાહ માટે સજદો કર્યો અને ત્રણ દિવસ-રાત સુધી માથું ન ઉઠાવ્યું. પછી કહ્યું: 'પરવરદિગાર! શું તેં મને પોતાના હાથો વડે નથી બનાવ્યો?' અલ્લાહે ફરમાવ્યું: 'હા.' આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ અરજ કરી: 'શું તેં પોતાની રૂહમાંથી મારામાં નથી ફૂંકી?' અલ્લાહે ફરમાવ્યું: 'હા.' આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ અરજ કરી: 'શું તેં મને પોતાની જન્નતમાં નથી વસાવ્યો?' ફરમાવ્યું: 'હા.' અરજ કરી: 'શું તારી કૃપા અને રહેમત મારા પર તારા ગુસ્સા કરતાં વધારે ન હતી?' અલ્લાહે ફરમાવ્યું: 'હા, પરંતુ શું તેં સબર કે શુક્ર કર્યો?' હઝરત આદમ (અલયહિસ્સલામ)એ અરજ કરી: 'તારા સિવાય કોઈ પરવરદિગાર નથી, તું પાક અને પવિત્ર છે, અને આ હું છું જેણે પોતાના પર ઝુલ્મ કર્યો, મને માફ કર કે તું બક્ષનાર અને દયાળુ છે.' અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ તેમના રડવા પર રહેમ કર્યો અને તેમની તૌબા કબૂલ કરી; અલ્લાહ તૌબા કબૂલ કરનાર અને દયાળુ છે (બકરહ/૩૭).

#4 طلب بخشش Seeking forgiveness માફીની માંગણી

أمیرالمومنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

وَ سُلَیْمَانُ بْنُ دَاوُدَ وَ مَا أُوتِیَ مِنَ الْمُلْکِ إِذْ کَانَ یَأْکُلُ خُبْزَ الشَّعِیرِ وَ یُطْعِمُ أُمَّهُ الْحِنْطَهًَْ وَ إِذَا جَنَّهُ اللَّیْلُ لَبِسَ الْمُسُوحَ وَ غَلَّ یَدَهُ إِلَی عُنُقِهِ وَ بَاتَ بَاکِیاً حَتَّی یُصْبِحَ وَ یُکْثِرُ أَنْ یَقُولَ رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لِی وَ تَرْحَمْنِی لَأَکُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِینَ.

امام علی (علیه السلام)- سلیمان‌بن‌داود (علیه السلام) با آن همه عزّت و شوکت که خداوند به او داده بود و پادشاهی می‌کرد خودش نان جو می‌خورد و به مادرش نان گندم می‌داد هنگامی که شب فرامی‌رسید لباس پشمی در بر می‌کرد و دست‌ها را بر گردن می‌بست و تا صبح گریه می‌نمود. سلیمان (علیه السلام) در این هنگام دعا می‌کرد و می‌گفت: «بار خدایا من به خود ظلم کردم اگر تو مرا نیامرزی و مورد رحمت قرارندهی از زیان‌کاران خواهم بود».

Imam Ali (peace be upon him): Sulayman ibn Dawud (peace be upon him), with all the honour and majesty that Allah had bestowed upon him and the kingdom he held, would himself eat barley bread and feed his mother wheat bread. When night fell, he would put on woollen garments and tie his hands to his neck, and would weep until morning. At that time Sulayman (peace be upon him) would supplicate and say: 'O Allah, I have wronged myself; if You do not forgive me and have mercy on me, I shall surely be among the losers.'

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): સુલયમાન બિન દાવૂદ (અલયહિસ્સલામ), એ બધી ઇઝ્ઝત અને શાન સાથે જે અલ્લાહે તેમને આપી હતી અને બાદશાહી કરતા હતા, પોતે જવની રોટલી ખાતા હતા અને પોતાની માતાને ઘઉંની રોટલી આપતા હતા. જ્યારે રાત પડતી ત્યારે ઊનનું વસ્ત્ર પહેરતા અને હાથોને ગરદન સાથે બાંધતા અને સવાર સુધી રડતા રહેતા. સુલયમાન (અલયહિસ્સલામ) આ સમયે દુઆ કરતા અને કહેતા: 'હે અલ્લાહ! મેં પોતાના પર ઝુલ્મ કર્યો છે, જો તું મને માફ ન કરે અને રહેમત ન ફરમાવે તો હું નુકસાન ઉઠાવનારાઓમાંથી થઈ જઈશ.'

#5 طلب بخشش Seeking forgiveness માફીની માંગણી

عَلِیِّ بْنِ رَبِیعَهًَْ قَالَ شَهِدْتُ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) وَ قَدْ أُتِیَ بِدَابَّهًٍْ لِیَرْکَبَهَا فَلَمَّا وَضَعَ رِجْلَهُ فِی الرِّکَابِ قَالَ سُبْحَانَکَ اللهُمَّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی إِنَّهُ لَا یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ ثُمَّ ضَحِکَ فَقِیلَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) مِنْ أَیِّ شَیْءٍ ضَحِکْتَ فَقَالَ رَأَیْتُ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) فَعَلَ کَمَا فَعَلْتُ ثُمَّ ضَحِکَ فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنْ أَیِّ شَیْءٍ ضَحِکْتَ فَقَالَ إِنَّ رَبَّکَ تَعَالَی لَیَعْجَبُ مِنْ عَبْدِهِ إِذَا قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِی ذُنُوبِی یَعْلَمُ أَنَّهُ لَا یَغْفِرُ الذُّنُوبَ غَیْرِی.

امام علی (علیه السلام)- علیّ‌بن‌ربیعه گوید: «شاهد بودم که چهارپایی آوردند تا امیرالمؤمنین (علیه السلام) سوار شود و چون پا در رکاب گذاشت گفت: «خدایا! من بر خودم ظلم کرده‌ام پس مرا ببخش که جز تو کسی گناهان را نمی‌بخشد». و آنگاه خندید. گفتند: «ای امیرالمؤمنین (علیه السلام) برای چه خندیدی»؟ گفت: «پیغمبر (صلی الله علیه و آله) را دیدم چنین کرد و آنگاه خندید و گفتم: «ای رسول‍خدا! (صلی الله علیه و آله) برای چه خندیدی»؟ فرمود: «پروردگارت از بنده‌ای که می‌گوید خدایا مرا ببخش، درحالی‌که می‌داند جز من آمرزنده‌ای نیست، خوشش می‌آید».

Imam Ali (peace be upon him): Ali ibn Rabi'a says: "I was present when a mount was brought for Amir al-Mu'minin (peace be upon him) to ride, and when he placed his foot in the stirrup he said: 'O Allah! Indeed I have wronged myself, so forgive me, for no one forgives sins except You.' Then he laughed. They said: 'O Amir al-Mu'minin (peace be upon him), what did you laugh at?' He said: 'I saw the Prophet (peace be upon him and his family) do the same, and then he laughed, and I said: O Messenger of Allah (peace be upon him and his family), what did you laugh at? He said: Your Lord is pleased with a servant who says, "O Allah, forgive me," while he knows that there is no forgiver of sins besides Me.'"

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અલી બિન રબીઆ કહે છે: "હું હાજર હતો કે એક ચોપગુ પ્રાણી લાવવામાં આવ્યું જેથી અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ) સવાર થાય, અને જ્યારે તેમણે પગ રકાબમાં મૂક્યો ત્યારે કહ્યું: 'હે અલ્લાહ! ખરેખર મેં મારી જાત પર ઝુલ્મ કર્યો છે, તો મને માફ કરી દે, કેમ કે તારા સિવાય કોઈ ગુનાહોને માફ કરતું નથી.' પછી તેઓ હસ્યા. લોકોએ કહ્યું: 'હે અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ)! તમે શાના માટે હસ્યા?' તેમણે કહ્યું: 'મેં પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને જોયા કે તેમણે આવું જ કર્યું અને પછી હસ્યા, અને મેં અરજ કરી: હે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! તમે શાના માટે હસ્યા? તેમણે ફરમાવ્યું: તમારો પરવરદિગાર એ બંદાથી ખુશ થાય છે જે કહે છે, હે અલ્લાહ મને માફ કરી દે, જ્યારે કે તે જાણે છે કે મારા સિવાય કોઈ ગુનાહોને માફ કરનાર નથી.'"

#6 طلب بخشش Seeking forgiveness માફીની માંગણી

أَحَبُّ الْکَلَامِ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی أَنْ یَقُولَ الْعَبْدُ وَ هُوَ سَاجِدٌ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی ثَلَاثاً.

امام علی (علیه السلام)- محبوب‌ترین گفتار در نزد خداوند متعال آن است که بنده در حال سجده سه مرتبه بگوید: إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی.

Imam Ali (peace be upon him): The most beloved speech before Allah the Exalted is that the servant, while in prostration, should say three times: إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی [Indeed I have wronged myself, so forgive me].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ તઆલાની નજીક સૌથી પ્રિય કલામ એ છે કે બંદો સજદાની હાલતમાં ત્રણ વાર કહે: إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی [ખરેખર મેં પોતાના પર ઝુલ્મ કર્યો છે, તો મને માફ કર].

#7 طلب بخشش Seeking forgiveness માફીની માંગણી

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

الشَّیْخُ أَبُو الْفُتُوحِ فِی تَفْسِیرِهِ، عَنْ أَبِی هِشَامٍ قَالَ کُنْتُ جَالِساً فِی مَسْجِدِ وَاسِطٍ وَ صَدِیقٌ لِی کَانَ جَالِساً عِنْدِی إِذْ دَخَلَ فِی الْمَسْجِدِ رَجُلٌ وَ عَلَیْهِ ثِیَابُ السَّفَرِ فَأَتَی إِلَی أُسْطُوَانَهًٍْ فَصَلَّی رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ أَتَی إِلَیْنَا وَ جَلَسَ عِنْدَنَا وَ قَالَ إِنَّ فِی مَسْجِدِکُمْ هَذَا تَیَامُناً إِلَی الْقِبْلَهًِْ قُلْتُ کَذَا یَقُولُونَ قَالَ مَا صَلَّیْتُ هُنَا قَطُّ قَبْلَ هَذَا الْیَوْمِ ثُمَّ قَالَ أَرَی رِجَالًا یَقُولُونَ اللهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الْمَکْتُومِ إِنَّ لِلَّهِ تَعَالَی اسْماً مَکْتُوماً عَنِ الْعِبَادِ أَ لَا تَرَی آدَمَ (علیه السلام) وَ حَوَّاءَ (سلام الله علیها) لَمَّا اضْطُرَّا دَعَوَا اللَّهَ تَعَالَی بِأَیِّ اسْمٍ قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا فَقَبِلَ اللَّهُ تَوْبَتَهُمَا وَ نُوحٌ (علیه السلام) لَمَّا اضْطُرَّ مِنَ الْکُفَّارِ دَعَا اللَّهَ بِهَذَا الِاسْمِ رَبِّ لا تَذَرْ عَلَی الْأَرْضِ مِنَ الْکافِرِینَ دَیَّاراً فَأَجَابَ اللَّهُ دُعَاءَهُ وَ أَهْلَکَ الْکَافِرِینَ وَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) مَهْمَا کَانَتْ لَهُ حَاجَهًٌْ دَعَا اللَّهَ بِهَذَا الِاسْمِ رَبِّ هَبْ لِی حُکْماً وَ أَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ فَاسْتُجِیبَ لَهُ وَ مُوسَی (علیه السلام) لَمَّا قَتَلَ الْقِبْطِیَّ قَالَ رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی فَأَجَابَهُ اللَّهُ بِقَوْلِهِ فَغَفَرَ لَهُ ... فَلَیْسَ لِلَّهِ تَعَالَی اسْمٌ أَجَلُّ مِنْ هَذَا قَالَ هَذَا وَ غَابَ عَنَّا فَعَلِمْنَا أَنَّهُ الْخَضِرُ (علیه السلام).

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- شیخ‌ابوالفتوح در تفسیرش از ابی‌هشام نقل‌می‌کند: «در مسجد واسط نشسته بودم و دوستم در کنارم نشسته بود که ناگهان مردی با لباس سفر داخل مسجد شد و به کنار ستونی رفت و دو رکعت نماز خواند آن‌گاه پیش ما آمد و کنار ما نشست و گفت: «در این مسجد شما قبله کمی مایل به راست است»؟ گفتم: «این طور می‌گویند». گفت: «پیش از امروز هرگز در این مسجد نماز نخوانده بودم». آن‌گاه گفت: «مردانی را می‌بینم که می‌گویند: «خدایا! از تو درخواست می‌کنیم و تو را به اسم پنهانت قسم می‌دهیم». مگر خداوند تعالی اسمی دارد که از بندگانش پنهان است؟! مگر وقتی که آدم (علیه السلام) و حوّا (سلام الله علیها) مضطرّ شدند خدا را با چه اسمی خواندند! گفتند: پروردگارا! ما بر خودمان ظلم کردیم ( اعراف/۲۳ ) که خدا توبه‌ی آن‌ها را قبول کرد؟ و نوح (علیه السلام) آن‌گاه که از کفّار مضطرّ شد خدا را با این اسم خواند و این‌گونه دعا کرد: پروردگار! روی زمین احدی از کفار را زنده مگذار ( نوح/۲۶ ) خداوند دعایش را مستجاب کرد و کافران را نابود کرد و ابراهیم (علیه السلام) هرگاه حاجتی داشت خدا را با این اسم می‌خواند و دعا کرد: پروردگار! به من علم و دانش مرحمت بفرما و مرا به صالحان ملحق کن ( شعراء/۸۳ ). که خدا دعایش را مستجاب کرد و موسی (علیه السلام) وقتی آن قبطی را کشت گفت: رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی خداوند دعایش را با این کلام: فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ مستجاب کرد برای خدا اسمی گرامی‌تر از این اسم (ربّ) نیست». این را گفت و از دیدگان ما غایب شد که دانستیم او خضر (علیه السلام) بود.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): Shaykh Abu al-Futuh in his Tafsir narrates from Abi Hisham: "I was sitting in the mosque of Wasit and my friend was seated beside me, when suddenly a man in travel clothes entered the mosque, went beside a pillar and prayed two rak'ahs. Then he came to us and sat beside us and said: 'In this mosque of yours the qibla is slightly inclined to the right.' I said: 'That is what they say.' He said: 'Before today I have never prayed in this mosque.' Then he said: 'I see men who say: "O Allah! We ask You and we adjure You by Your hidden name." Does Allah the Exalted have a name that is hidden from His servants?! When Adam (peace be upon him) and Hawwa (peace be upon her) were in distress, by what name did they call upon Allah?! They said: رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا [Our Lord! We have wronged ourselves] (al-A'raf/23), and Allah accepted their repentance. And Nuh (peace be upon him), when he was distressed by the disbelievers, called upon Allah by this name and prayed thus: رَبِّ لا تَذَرْ عَلَی الْأَرْضِ مِنَ الْکافِرِینَ دَیَّاراً [My Lord! Do not leave upon the earth any inhabitant from among the disbelievers] (Nuh/26). Allah answered his prayer and destroyed the disbelievers. And Ibrahim (peace be upon him), whenever he had a need, would call upon Allah by this name and prayed: رَبِّ هَبْ لِی حُکْماً وَ أَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ [My Lord! Grant me wisdom and join me with the righteous] (al-Shu'ara/83). Allah answered his prayer. And Musa (peace be upon him), when he killed that Copt, said: رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی [My Lord! Indeed I have wronged myself, so forgive me]. Allah answered his prayer with these words: فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ [So He forgave him; indeed He is the Forgiving, the Merciful]. There is no name of Allah the Exalted more honorable than this name (Rabb).' He said this and disappeared from our sight, and we realized that he was al-Khidr (peace be upon him)."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): શેખ અબુલ ફુતૂહ પોતાની તફસીરમાં અબી હિશામથી નકલ કરે છે: "હું વાસિતની મસ્જિદમાં બેઠો હતો અને મારો દોસ્ત મારી પાસે બેઠો હતો કે અચાનક એક માણસ સફરના કપડામાં મસ્જિદમાં દાખલ થયો અને એક સ્તંભ પાસે ગયો અને બે રકઅત નમાઝ પઢી, પછી અમારી પાસે આવ્યો અને અમારી પાસે બેઠો અને કહ્યું: 'તમારી આ મસ્જિદમાં કિબ્લા થોડો જમણી બાજુ ઝુકેલો છે?' મેં કહ્યું: 'એવું જ કહે છે.' તેણે કહ્યું: 'આજ પહેલાં ક્યારેય આ મસ્જિદમાં નમાઝ પઢી નથી.' પછી કહ્યું: 'હું એવા માણસોને જોઉં છું જેઓ કહે છે: "હે અલ્લાહ! અમે તારી પાસે માંગીએ છીએ અને તને તારા છુપાયેલા નામનો વાસ્તો આપીએ છીએ." શું અલ્લાહ તઆલાનું કોઈ નામ છે જે તેના બંદાઓથી છુપાયેલું છે?! શું જ્યારે આદમ (અલયહિસ્સલામ) અને હવ્વા (અલયહસ્સલામ) મજબૂર થયા ત્યારે અલ્લાહને કયા નામથી પોકાર્યા! તેમણે કહ્યું: પરવરદિગાર! અમે અમારી જાત પર ઝુલ્મ કર્યો (અઅરાફ/૨૩), અને અલ્લાહે તેમની તૌબા કબૂલ કરી. અને નૂહ (અલયહિસ્સલામ) જ્યારે કાફિરોથી મજબૂર થયા ત્યારે અલ્લાહને આ નામથી પોકાર્યા અને આ રીતે દુઆ કરી: પરવરદિગાર! ધરતી પર કાફિરોમાંથી કોઈને જીવતું ન રાખ (નૂહ/૨૬). અલ્લાહે તેમની દુઆ કબૂલ કરી અને કાફિરોને નાબૂદ કર્યા. અને ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) જ્યારે પણ કોઈ હાજત હોતી ત્યારે અલ્લાહને આ નામથી પોકારતા અને દુઆ કરી: પરવરદિગાર! મને ઇલ્મ અને દાનાઈ અતા ફરમાવ અને મને સાલિહોમાં ભેળવ (શુઅરા/૮૩). અલ્લાહે તેમની દુઆ કબૂલ કરી. અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) જ્યારે તે કિબ્તીને કત્લ કર્યો તો કહ્યું: رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی [પરવરદિગાર! ખરેખર મેં મારી જાત પર ઝુલ્મ કર્યો છે, તો મને માફ કર]. અલ્લાહે તેમની દુઆ આ કલામથી કબૂલ કરી: فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ [તો તેમણે તેને માફ કર્યા; ખરેખર તે જ માફ કરનાર, દયાળુ છે]. અલ્લાહનું આ નામ (રબ્બ) કરતાં વધુ પ્રતિષ્ઠિત કોઈ નામ નથી.' આ કહ્યું અને અમારી નજરોથી ગાયબ થઈ ગયો, અને અમે જાણ્યું કે તે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) હતા."