سورة القصص

Verse 9 of 88

28:9

وَ قالَتِ امْرَأَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِي وَ لَكَ لاتَقْتُلُوهُ عَسى أَنْ يَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً وَ هُمْ لايَشْعُرُونَ

همسر فرعون [چون ديد آن‌ها قصد كشتن كودك را دارند] گفت: «او مايه روشنايى چشم من و توست! او را نكشيد شايد براى ما مفيد باشد، يا او را به فرزندى برگزينيم.» و آن‌ها نمى‌فهميدند [كه دشمن اصلى خود را در آغوش مى‌پرورانند]!

And Firon's wife said: A refreshment of the eye to me and to you; do not slay him; maybe he will be useful to us, or we may take him for a son; and they did not perceive.

અને ફિરઔનની ઔરતે કહ્યું કે આ મારી અને તારી આંખોની ઠંડક છે; માટે તેને મારી ન નાખો; કદાચને તે આપણને કાંઇ ફાયદો પહોંચાડે અથવા તેને આપણો ફરઝંદ બનાવી લઇએ, અને તેઓ કાંઇ સમજતા ન હતા.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

کَانَ لِفِرْعَوْنَ قَصْرٌ عَلَی شَطِّ النِّیلِ مُتَنَزَّهٌ فَنَظَرَ مِنْ قَصْرِهِ وَ مَعَهُ آسِیَهًُْ امْرَأَتُهُ إِلَی سَوَادٍ فِی النِّیلِ تَرْفَعُهُ الْأَمْوَاجُ وَ تَضْرِبُهُ الرِّیَاحُ حَتَّی جَاءَتْ بِهِ عَلَی بَابِ قَصْرِ فِرْعَوْنَ فَأَمَرَ فِرْعَوْنُ بِأَخْذِهِ فَأُخِذَ التَّابُوتُ وَ رُفِعَ إِلَیْهِ فَلَمَّا فَتَحَهُ وَجَدَ فِیهِ صَبِیّاً فَقَالَ هَذَا إِسْرَائِیلِیٌّ فَأَلْقَی اللَّهُ فِی قَلْبِ فِرْعَوْنَ لِمُوسَی (علیه السلام) مَحَبَّهًًْ شَدِیدَهًًْ وَ کَذَلِکَ فِی قَلْبِ آسِیَهًَْ وَ أَرَادَ أَنْ یَقْتُلَهُ فَقَالَتْ آسِیَهًُْ لا تَقْتُلُوهُ عَسی أَنْ یَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً وَ هُمْ لا یَشْعُرُونَ أَنَّهُ مُوسَی (علیه السلام) وَ لَمْ یَکُنْ لِفِرْعَوْنَ وَلَد.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- فرعون قصری برای تفریح در کنار نیل داشت. همراه همسرش آسیه در آن قصر بودند که از دور چشمش به یک سیاهی افتاد که آب نیل آن را بالا و پایین می‌برد و باد آن را به طرف قصر می‌آورد تا اینکه به در قصر فرعون رسید. فرعون دستور داد آن را از آب بگیرند و نزد وی ببرند و چون صندوق را نزد وی بردند و در آن را باز کرد کودکی در آن یافت. گفت: «این کودک یک بنی‌اسرائیلی است». امّا خداوند محبّت موسی (علیه السلام) را به دل فرعون و آسیه افکند و علی‌رغم این محبّت، فرعون قصد کرد کودک را بکشد. لذا آسیه به وی گفت: لَا تَقْتُلُوهُ عَسَی أَن یَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ؛ که منظورش موسی (علیه السلام) است و این در حالی بود که فرعون پسر نداشت.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): Firawn had a palace for recreation on the bank of the Nile. He was in that palace with his wife Asiya when from afar his eye fell on a dark object which the water of the Nile was carrying up and down, and the wind was driving it toward the palace, until it reached the door of Firawn's palace. Firawn ordered that it be taken out of the water and brought to him. When they brought the chest to him and he opened it, he found a child inside. He said: "This child is an Israelite." But Allah cast the love of Musa (peace be upon him) into the heart of Firawn and Asiya, and despite this love, Firawn intended to kill the child. So Asiya said to him: لَا تَقْتُلُوهُ عَسَی أَن یَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ [Do not slay him; maybe he will be useful to us, or we may take him for a son; and they did not perceive] — meaning Musa (peace be upon him); and this was while Firawn had no son.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): ફિરઔન પાસે નીલ નદીના કિનારે તફરીહ માટે એક મહેલ હતો. તે પોતાની પત્ની આસિયા સાથે તે મહેલમાં હતો કે દૂરથી તેની નજર એક કાળી વસ્તુ પર પડી, જેને નીલનું પાણી ઉપર-નીચે લઈ જતું હતું અને પવન તેને મહેલ તરફ લાવતો હતો, ત્યાં સુધી કે તે ફિરઔનના મહેલના દરવાજા સુધી પહોંચી. ફિરઔને હુકમ આપ્યો કે તેને પાણીમાંથી કાઢીને તેની પાસે લાવવામાં આવે. અને જ્યારે તે સંદૂક તેની પાસે લાવવામાં આવી અને તેણે તેને ખોલી તો તેમાં એક બાળક જોયું. તેણે કહ્યું: "આ બાળક બની-ઇસરાઈલનું છે." પરંતુ અલ્લાહે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની મોહબ્બત ફિરઔન અને આસિયાના દિલમાં નાખી, અને આ મોહબ્બત છતાં, ફિરઔને બાળકને મારી નાખવાનો ઇરાદો કર્યો. તેથી આસિયાએ તેને કહ્યું: لَا تَقْتُلُوهُ عَسَی أَن یَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ [તેને કત્લ ન કરો, કદાચ તે અમને ફાયદો પહોંચાડે અથવા અમે તેને દીકરો બનાવી લઈએ; અને તેઓ સમજતા ન હતા] — તેનો મતલબ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) હતા; અને આ એવી હાલતમાં હતું કે ફિરઔનને કોઈ દીકરો ન હતો.

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

إِنَّ أَصْحَابَ فِرْعَوْنَ لَمَّا عَلِمُوا بِمُوسَی (علیه السلام) جَاؤُوا لِیَقْتُلُوهُ، فَمَنَعَتْهُمْ وَ قَالَتْ لِفِرْعَوْنَ: قُرَّتُ عَیْنٍ لِی وَ لَکَ لا تَقْتُلُوهُ. قالَ فِرْعَوْنُ: قُرَّهًُْ عَیْنٍ لَکِ فَأَمَّا لِی فَلَا. قَالَ رَسُولُ اللهِ (صلی الله علیه و آله) وَ الَّذِی یُحْلَفُ بِهِ لَوْ أَقَرَّ فِرْعَوْنُ بِأَنْ یَکُونَ لَهُ قُرَّهًَْ عَیْنٍ کَمَا أَقَرَّتِ امْرَأَتُهُ، لَهَدَاهُ اللَّهُ بِهِ کَمَا هَدَاهَا وَ لَکِنَّهُ أَبَی لِلشَّقَاءِ الَّذِی کَتَبَهُ اللَّهُ عَلَیْهِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- یاران فرعون وقتی از موسی (علیه السلام) آگاه‌شدند آمدند او را بکشند که آسیه مانع شد و به فرعون گفت: «قُرَّتُ عَیْنٍ لِی وَ لَکَ» فرعون گفت: «نور چشم تو بله امّا نور چشم من نیست». قسم به خدایی که به او قسم می‌خورند اگر فرعون مانند همسرش اقرار می‌کرد به این‌که موسی (علیه السلام) نور چشم اوست، خداوند او را به سبب همین حرف، همان‌گونه که همسرش را هدایت کرد هدایت می‌کرد ولی فرعون به خاطر شقاوتی که خدا بر او [در تقدیرش] نوشته بود از این حرف سر باز زد.

The Prophet (peace be upon him and his family): When Firawn's companions came to know about Musa (peace be upon him), they came to kill him, but Asiya prevented them and said to Firawn: "قُرَّتُ عَیْنٍ لِی وَ لَکَ [A refreshment of the eye to me and to you]." Firawn said: "A refreshment of your eye, yes, but not a refreshment of my eye." By the One by whom oaths are sworn, had Firawn acknowledged, as his wife acknowledged, that Musa (peace be upon him) was a refreshment of his eye, Allah would have guided him by that very word, just as He guided his wife; but Firawn refused this word because of the wretchedness which Allah had written upon him [in his destiny].

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ફિરઔનના સાથીઓ જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) વિશે જાણ્યા તો તેમને કત્લ કરવા આવ્યા, પરંતુ આસિયાએ રોક્યા અને ફિરઔનને કહ્યું: "قُرَّتُ عَیْنٍ لِی وَ لَکَ [મારી અને તારી આંખોની ઠંડક]." ફિરઔને કહ્યું: "તારી આંખની નૂર છે હા, પરંતુ મારી આંખની નૂર નથી." તે ખુદાની કસમ જેની કસમ ખાવામાં આવે છે, જો ફિરઔન પણ પોતાની પત્નીની જેમ એકરાર કરત કે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) તેની આંખની નૂર છે, તો અલ્લાહ તેને આ જ વાતના કારણે, જેમ તેની પત્નીને હિદાયત આપી તેમ હિદાયત આપતો; પરંતુ ફિરઔને તે શકાવત [બદનસીબી]ના કારણે જે અલ્લાહે તેના પર [તેની તકદીરમાં] લખી હતી, આ વાતથી ઇન્કાર કર્યો.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَن أَبِی‌بَصِیرٍ عَن أَبِی‌جَعفَرٍ (علیه السلام) اَنَّهُ قَالَ ... فَلَمَّا خَافَتْ عَلَیْهِ الصَّوْتَ أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهَا اعْمَلِی التَّابُوتَ ثُمَ اجْعَلِیهِ فِیهِ ثُمَ أَخْرِجِیهِ لَیْلًا فَاطْرَحِیهِ فِی نِیلِ مِصْرَ فَوَضَعَتْهُ فِی التَّابُوتِ ثُمَّ دَفَعَتْهُ فِی الْیَمِّ فَجَعَلَ یَرْجِعُ إِلَیْهَا وَ جَعَلَتْ تَدْفَعُهُ فِی الْغَمْرِ وَ إِنَّ الرِّیحَ ضَرَبَتْهُ فَانْطَلَقَتْ بِهِ فَلَمَّا رَأَتْهُ قَدْ ذَهَبَ بِهِ الْمَاءُ هَمَّتْ أَنْ تَصِیحَ فَرَبَطَ اللَّهُ عَلَی قَلْبِهَا قَالَ وَ کَانَتِ الْمَرْأَهًُْ الصَّالِحَهًُْ امْرَأَهًُْ فِرْعَوْنَ مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ قَالَتْ لِفِرْعَوْنَ إِنَّهَا أَیَّامُ الرَّبِیعِ فَأَخْرِجْنِی وَ اضْرِبْ لِی قُبَّهًًْ عَلَی شَطِّ النِّیلِ حَتَّی أَتَنَزَّهَ هَذِهِ الْأَیَّامَ فَضَرَبَ لَهَا قُبَّهًًْ عَلَی شَطِّ النِّیلِ إِذْ أَقْبَلَ التَّابُوتُ یُرِیدُهَا فَقَالَتْ مَا تَرَوْنَ مَا أَرَی عَلَی الْمَاءِ قَالُوا إِی وَ اللَّهِ یَا سَیِّدَتَنَا إِنَّا لَنَرَی شَیْئاً فَلَمَّا دَنَا مِنْهَا قَامَتْ إِلَی الْمَاءِ فَتَنَاوَلَتْهُ بِیَدِهَا وَ کَادَ الْمَاءُ یَغْمُرُهَا حَتَّی تَصَایَحُوا عَلَیْهَا فَجَذَبَتْهُ فَأَخْرَجَتْهُ مِنَ الْمَاءِ فَأَخَذَتْهُ فَوَضَعَتْهُ فِی حِجْرِهَا فَإِذَا غُلَامٌ أَجْمَلُ النَّاسِ وَ أَسَرُّهُمْ فَوَقَعَتْ عَلَیْهِ مِنْهَا مَحَبَّهًٌْ فَوَضَعَتْهُ فِی حِجْرِهَا وَ قَالَتْ هَذَا ابْنِی فَقَالُوا إِی وَ اللَّهِ أَیْ سَیِّدَتَنَا مَا لَکِ وَلَدٌ وَ لَا لِلْمَلِکِ فَاتَّخِذِی هَذَا وَلَداً فَقَامَتْ إِلَی فِرْعَوْنَ فَقَالَتْ إِنِّی أَصَبْتُ غُلَاماً طَیِّباً حُلْواً نَتَّخِذُهُ وَلَداً فَیَکُونُ قُرَّهًَْ عَیْنٍ لِی وَ لَکَ فَلَا تَقْتُلْهُ قَالَ وَ مِنْ أَیْنَ هَذَا الْغُلَامُ قَالَتْ لَا وَ اللَّهِ مَا أَدْرِی إِلَّا أَنَّ الْمَاءَ جَاءَ بِهِ فَلَمْ تَزَلْ بِهِ حَتَّی رَضِیَ.

امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) فرمود: ... مادر موسی (علیه السلام) چون از صدای گریه‌ی او ترسید که مبادا به وجود او پی‌برند؛ خداوند به او وحی کرد که یک صندوقچه بسازد و فرزند را درون آن قراردهد و شبانه آن را ببرد و به رودخانه نیل مصر بیفکند. او نیز موسی (علیه السلام) را در صندوقچه نهاده و به دریا انداخت امّا صندوقچه به نزد مادر برمی‌گشت و او نیز آن را مجدداً به دست موج می‌داد تا آنکه باد بر آن وزید و در دریا روان ساخت؛ همین که مادر دید فرزندش را آب می‌برد خواست فریادی بکشد امّا خدای تعالی قلبش را آرام ساخت. زن فرعون زنی صالح و از بنی‌اسرائیل بود. به فرعون گفت: «اکنون ایّام بهار است مرا از این قصر بیرون بر و بر کنار ساحل نیل خیمه‌ای بزن تا در این ایّام تفریح و تفرّجی کرده باشم». در کنار ساحل نیل چادری برای او زدند و به ناگاه صندوقچه به طرف او پیش آمد. گفت: «آیا شما هم بر روی آب آنچه را که من می‌بینم می‌بینید»؟ گفتند: «ای ملکه! به خدا سوگند ما هم می‌بینیم» و وقتی نزدیک شد خود را به آب انداخت و با دست خود آن را گرفت و نزدیک بود که در آب غرق شود تا جایی که فریاد از نهاد همه برخاست، آن را گرفت و از آب بیرون آورد و بر دامن خود گذاشت و دید که بچه‌ای است زیبا و خوش‌رو و محبّتش بر دل او افتاد، او را در دامن گرفت و گفت: «این پسر من است»! گفتند: «ای ملکه! به خدا قسم چنین است؛ تو و پادشاه مصر فرزندی ندارید پس او را فرزند خود بگیرید». برخاست و به نزد فرعون آمد و گفت: «من پسر بچه پاکیزه و شیرینی پیداکردم؛ او را به عنوان فرزند خود بگیریم که مایه‌ی روشنی چشم من و تو خواهدبود و مبادا که او را بکشی»! گفت: «این بچه از کجا آمده است»؟ گفت: «به خدا قسم نمی‌دانم، جز اینکه آب او را آورده است». و آن‌قدر گفت و گفت تا فرعون راضی شد.

Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Basir narrates that Imam Baqir (peace be upon him) said: ... When the mother of Musa (peace be upon him) feared that the sound of his crying would give him away, Allah revealed to her that she should build a small chest, place the child inside it, take it out at night and cast it into the Nile of Egypt. So she placed Musa (peace be upon him) in the chest and cast it into the river, but the chest kept returning to the mother, and she in turn kept pushing it back into the waves, until the wind blew upon it and carried it away in the river. When the mother saw that the water was carrying her son away, she wanted to cry out, but Allah the Exalted calmed her heart. The wife of Firon was a righteous woman from the Bani Israil. She said to Firon: 'It is now the days of spring; take me out of this palace and pitch a tent for me on the bank of the Nile so that during these days I may find some recreation and enjoyment.' They pitched a tent for her on the bank of the Nile, and suddenly the chest came drifting toward her. She said: 'Do you also see on the water what I see?' They said: 'O queen! By Allah, we too see it.' When it drew near, she threw herself into the water and grasped it with her hand, and she nearly drowned in the water, to the point that everyone cried out. She took hold of it and drew it out of the water and placed it in her lap, and saw that it was a beautiful, pleasant-faced boy, and love for him fell into her heart. She held him in her lap and said: 'This is my son!' They said: 'O queen! By Allah, it is so; you and the king of Egypt have no child, so take him as your own son.' She rose and came to Firon and said: 'I have found a pure and sweet little boy; let us take him as our own son, for he will be a comfort of the eye to me and to you — do not kill him!' He said: 'Where has this child come from?' She said: 'By Allah, I do not know, except that the water brought him.' And she kept speaking until Firon was satisfied.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ બસીર નકલ કરે છે: ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: ... મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની માતાએ જ્યારે તેમના રડવાના અવાજથી ડર લાગ્યો કે ક્યાંક તેમની હયાતીની ખબર ન પડી જાય; અલ્લાહે તેમના તરફ વહી કરી કે એક સંદૂક બનાવે અને બાળકને તેની અંદર મૂકે અને રાત્રે તેને લઈ જઈને મિસ્રની નીલ નદીમાં નાખી દે. તેમણે પણ મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને સંદૂકમાં મૂકીને દરિયામાં નાખી દીધા, પરંતુ સંદૂક માતા પાસે પાછી આવી જતી હતી અને તેઓ પણ તેને ફરીથી મોજાના હાથમાં આપી દેતાં હતાં, ત્યાં સુધી કે તેના પર પવન ફૂંકાયો અને તેને દરિયામાં વહાવી લઈ ગયો; જેવું માતાએ જોયું કે પાણી તેમના પુત્રને લઈ જઈ રહ્યું છે, તેઓ ચીસ પાડવા ઈચ્છતાં હતાં પરંતુ અલ્લાહ તઆલાએ તેમના હૃદયને શાંત કરી દીધું. ફિરઔનની પત્ની એક નેક સ્ત્રી હતી અને બની ઇસ્રાઈલમાંથી હતી. તેણે ફિરઔનને કહ્યું: 'હાલ વસંતના દિવસો છે, મને આ મહેલથી બહાર લઈ જાવ અને નીલ નદીના કિનારે એક તંબૂ ઊભો કરો જેથી હું આ દિવસોમાં થોડી મોજમજા અને સહેલગાહ કરી શકું.' નીલ નદીના કિનારે તેના માટે તંબૂ ઊભો કરવામાં આવ્યો અને અચાનક સંદૂક તેમની તરફ આગળ આવી. તેણે કહ્યું: 'શું તમે પણ પાણી પર જે હું જોઈ રહી છું તે જુઓ છો?' તેમણે કહ્યું: 'ઓ રાણી! અલ્લાહની કસમ અમે પણ જોઈએ છીએ.' અને જ્યારે નજીક આવી ત્યારે તેણે પોતાને પાણીમાં નાખી અને પોતાના હાથે તેને પકડ્યું અને લગભગ પાણીમાં ડૂબવાની અણી પર હતી, એટલે સુધી કે બધાના મુખેથી ચીસ નીકળી ગઈ. તેણે તેને પકડ્યું અને પાણીમાંથી બહાર કાઢ્યું અને પોતાના ખોળામાં મૂક્યું અને જોયું કે એક સુંદર અને ખુશરૂ બાળક છે અને તેની મોહબ્બત તેના દિલમાં પડી ગઈ. તેણે તેને ખોળામાં લીધો અને કહ્યું: 'આ મારો પુત્ર છે!' તેમણે કહ્યું: 'ઓ રાણી! અલ્લાહની કસમ એવું જ છે; તમારે અને મિસ્રના બાદશાહને કોઈ સંતાન નથી, તો તેને પોતાનું સંતાન બનાવી લો.' તે ઊભી થઈ અને ફિરઔન પાસે આવી અને કહ્યું: 'મને એક પવિત્ર અને મીઠો પુત્ર બાળક મળ્યો છે; તેને પોતાના પુત્ર તરીકે લઈ લઈએ કે જે મારી અને તમારી આંખોની ઠંડક બનશે અને તું તેને મારી ન નાખતો!' તેણે કહ્યું: 'આ બાળક ક્યાંથી આવ્યો છે?' તેણે કહ્યું: 'અલ્લાહની કસમ મને ખબર નથી, સિવાય કે પાણી તેને લાવ્યું છે.' અને તેણી એટલું કહેતી રહી કે ફિરઔન રાજી થઈ ગયો.