سورة العنكبوت

Verse 38 of 69

29:38

وَ عاداً وَ ثَمُودَاْ وَ قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ مَساكِنِهِمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ كانُوا مُسْتَبْصِرِينَ

ما قوم «عاد» و «ثمود» را نيز[به سبب اعمالشان هلاك كرديم]، وخانه‌هاى [ويران شده] آنان براى شما آشكار است؛ شيطان اعمالشان را براى آنان آراسته بود، از اين رو آنان را از راه[خدا] باز داشت درحالى‌كه بينا بودند[و حق را مى‌شناختند].

And (We destroyed) Ad and Samood, and from their dwellings (this) is apparent to you indeed; and the Shaitan made their deeds fair-seeming to them, so he kept them back from the path, though they were endowed with intelligence and skill,

અને આદ અને સમૂદને યાદ કરો, કે જેમના (વિરાન) ઘરો તમારા માટે જાહેર થઇ ગયા છે અને શયતાને તેમના કાર્યોને તેમના માટે શોભીતા બનાવી દીધા હતા અને તેમને (હક) રસ્તાથી અટકાવી દીધા હતા, જો કે તેઓ (હક) સમજતા હતા:

#1 کلّیات آیه General points on the verse આયતની કુલ્લિય્યાત

علیّ‌ّبن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَ أَمَّا الرَّدُّ عَلَی الْمُجَبِّرَهًِْ الَّذِینَ قَالُوا لَیْسَ لَنَا صُنْعٌ وَ نَحْنُ مُجْبَرُونَ یُحْدِثُ اللَّهُ لَنَا الْفِعْلَ عِنْدَ الْفِعْلِ وَ إِنَّمَا الْأَفْعَالُ هِیَ مَنْسُوبَهًٌْ‌إِلَی النَّاسِ عَلَی الْمَجَازِ لَا عَلَی الْحَقِیقَهًِْ وَ تَأَوَّلُوا فِی ذَلِکَ آیَاتٍ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ لَمْ یَعْرِفُوا مَعْنَاهَا مِثْلَ قَوْلِهِ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ وَ قَوْلِهِ فَمَنْ یُرِدِ اللهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً وَ غَیْرِ ذَلِکَ مِنَ الْآیَاتِ الَّتِی تَأْوِیلُهَا عَلَی خِلَافِ مَعَانِیهَا وَ فِیمَا قَالُوهُ إِبْطَالُ الثَّوَابِ وَ الْعِقَابِ وَ إِذَا قَالُوا ذَلِکَ ثُمَّ أَقَرُّوا بِالثَّوَابِ وَ الْعِقَابِ نَسَبُوا اللَّهَ إِلَی الْجَوْرِ وَ أَنَّهُ یُعَذِّبُ عَلَی غَیْرِ اکْتِسَابٍ وَ فِعْلٍ تَعَالَی اللَّهُ عَنْ ذَلِکَ عُلُوّاً کَبِیراً أَنْ یُعَاقِبَ أَحَداً عَلَی غَیْرِ فِعْلٍ وَ بِغَیْرِ حُجَّهًٍْ وَاضِحَهًٍْ عَلَیْهِ وَ الْقُرْآنُ کُلُّهُ رَدٌّ عَلَیْهِمْ قَالَ اللَّهُ تبارک‌وتعالی ... وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ قَدْ تَبَیَّنَ لَکُمْ مِنْ مَساکِنِهِمْ وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ وَ کانُوا مُسْتَبْصِرِینَ* وَ قارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مُوسی بِالْبَیِّناتِ فَاسْتَکْبَرُوا فِی الْأَرْضِ وَ ما کانُوا سابِقِینَ* فَکُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَلَمْ یَقُلْ بِفِعْلِنَا فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَیْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّیْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما کانَ اللهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُون.

علیّ‌ّبن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- اما ردّ کردن [اعتقاد] جبری مسلکان که گفته اند ما هیچ کاری را به اختیار خود انجام نمی دهیم و [در اعمال خود] مجبور هستیم و این خداست که هنگامی که ما عملی را انجام می دهیم، آن عمل را برای ما ایجاد می کند و این که اعمال به بندگان منسوب می شوند، نسبتی مجازی است نه حقیقی. آنان تعدادی از آیات کتاب خداوند عزّ‌وجلّ که [حقیقت] معنایشان را نفهمیده اند نیز بر اساس همین سخنان تأویل کرده اند؛ مانند آیه: و شما هیچ چیز را نمی‌خواهید مگر اینکه خدا بخواهد ( انسان/۳۰ ) و آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای [پذیرش] اسلام، گشاده می سازد و آن کس را که بخاطر اعمال خلافش بخواهد گمراه سازد، سینه‌اش را آن چنان تنگ می‌کند که گویا می‌خواهد به آسمان بالا برود ( انعام/۱۲۵ ) و آیات دیگری که تأویل صحیح آن بر خلاف معنای ظاهری آن است. این سخن ایشان به باطل [و بیهوده] بودن پاداش و کیفر می انجامد. و هنگامی که از یک طرف این سخنان را می گویند و از آن سو به پاداش و کیفر نیز معترفند، [خواسته یا ناخواسته] خداوند را به ستم، و به اینکه او بندگان را بدون اینکه عملی انجام داده یا کاری کرده باشند عذاب می کند، نسبت داده اند. خداوند بسیار بلندمرتبه تر از آن است که کسی را بدون اینکه کاری کرده باشد و بدون اینکه دلیل واضحی علیه او داشته باشد عذاب کند، و در تمام قرآن جملاتی در ردّ اعتقاد ایشان وجود دارد ... وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ قَدْ تَبَیَّنَ لَکُمْ مِنْ مَساکِنِهِمْ وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ وَ کانُوا مُسْتَبْصِرِینَ* وَ قارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مُوسی بِالْبَیِّناتِ فَاسْتَکْبَرُوا فِی الْأَرْضِ وَ ما کانُوا سابِقِینَ* فَکُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَلَمْ یَقُلْ بِفِعْلِنَا فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَیْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّیْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما کانَ اللهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُون.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): As for the refutation of the [belief of the] Jabriyya (determinists), who have said that we do not perform any action by our own choice and that we are compelled [in our actions], and that it is Allah who, when we perform an act, creates that act for us, and that the attribution of actions to the servants is a metaphorical attribution, not a real one — they have also interpreted, on the basis of these very statements, a number of verses of the Book of Allah the Mighty and Majestic whose [true] meaning they have not understood; such as the verse: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ [And you do not will except that Allah wills] (al-Insan/30), and: فَمَنْ یُرِدِ اللهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً [So whomever Allah wills to guide, He expands his breast for [the acceptance of] Islam; and whomever He wills, on account of his wrongful deeds, to lead astray, He makes his breast so tight and constricted, as though he were climbing up into the sky] (al-Anam/125), and other verses whose correct interpretation is contrary to their apparent meaning. This statement of theirs leads to the nullification [and futility] of reward and punishment. And when, on the one hand, they say these words, and on the other hand they also acknowledge reward and punishment, they have [willingly or unwillingly] attributed to Allah injustice, and [attributed to Him] that He punishes the servants without their having performed any act or done anything. Allah is far too exalted to punish anyone without his having done anything and without there being clear proof against him — and throughout the entire Quran there are statements refuting their belief... وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ قَدْ تَبَیَّنَ لَکُمْ مِنْ مَساکِنِهِمْ وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ وَ کانُوا مُسْتَبْصِرِینَ* وَ قارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مُوسی بِالْبَیِّناتِ فَاسْتَکْبَرُوا فِی الْأَرْضِ وَ ما کانُوا سابِقِینَ* فَکُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَلَمْ یَقُلْ بِفِعْلِنَا فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَیْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّیْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما کانَ اللهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُون [And [We destroyed] Ad and Thamud, and it has become clear to you from their dwellings; and Satan made their deeds fair-seeming to them, and so kept them back from the path, though they were endowed with insight. And Qarun and Firawn and Haman — indeed Musa came to them with clear proofs, but they behaved arrogantly on the earth, yet they could not outstrip [Us]. So each We seized for his sin: of them there were some upon whom We sent a violent storm of stones, and some of them were seized by the [dreadful] cry, and some of them We caused the earth to swallow, and some of them We drowned. And Allah did not wrong them, but they wronged themselves] — [notice that] He did not say "by Our act."

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): અને જબરી માન્યતાવાળાઓની [માન્યતાનો] રદિયો — જેમણે કહ્યું છે કે અમે કોઈ પણ કાર્ય પોતાની મરજીથી કરતા નથી અને [અમારા કાર્યોમાં] મજબૂર છીએ, અને જ્યારે અમે કોઈ કાર્ય કરીએ છીએ ત્યારે અલ્લાહ જ તે કાર્યને અમારા માટે પેદા કરે છે, અને એ કે કાર્યોનું બંદાઓ સાથે જોડાણ મજાઝી (લાક્ષણિક) છે, હકીકી નથી. તેમણે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની કિતાબની કેટલીક આયતોનું, જેમના [ખરા] અર્થને તેઓ સમજી શક્યા નથી, આ જ વાતોના આધારે તાવીલ કરી છે; જેમ કે આ આયત: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ [અને તમે કંઈ પણ ઈચ્છતા નથી સિવાય એ કે અલ્લાહ ઈચ્છે] (અલ-ઇન્સાન/૩૦), અને: فَمَنْ یُرِدِ اللهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً [જેને અલ્લાહ હિદાયત આપવા ઈચ્છે છે, તેની છાતીને ઇસ્લામ [સ્વીકારવા] માટે ખુલ્લી કરી દે છે, અને જેને તેના ખરાબ કાર્યોના કારણે ગુમરાહ કરવા ઈચ્છે છે, તેની છાતીને એટલી સાંકડી કરી નાખે છે જાણે તે આકાશમાં ઉપર ચઢવા માંગતો હોય] (અલ-અનઆમ/૧૨૫), અને બીજી આયતો કે જેમની સાચી તાવીલ તેમના ઝાહેરી અર્થથી વિપરીત છે. તેમની આ વાત બદલો અને સજાને બાતિલ [અને નિરર્થક] બનાવવા તરફ દોરી જાય છે. અને જ્યારે એક તરફ તેઓ આ વાતો કહે છે અને બીજી તરફ બદલો અને સજાનો સ્વીકાર પણ કરે છે, ત્યારે [જાણતાં કે અજાણતાં] તેમણે અલ્લાહ ઉપર ઝુલ્મનો, અને એ કે તે બંદાઓને કોઈ કાર્ય કર્યા વગર કે કંઈ કર્યા વગર અઝાબ આપે છે — એવો આરોપ મૂક્યો છે. અલ્લાહ એથી ખૂબ જ ઊંચો છે કે તે કોઈને કંઈ કર્યા વગર અને તેની વિરુદ્ધ કોઈ સ્પષ્ટ દલીલ વગર અઝાબ આપે, અને આખા કુરઆનમાં તેમની માન્યતાના રદમાં વાક્યો મોજૂદ છે... وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ قَدْ تَبَیَّنَ لَکُمْ مِنْ مَساکِنِهِمْ وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ وَ کانُوا مُسْتَبْصِرِینَ* وَ قارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مُوسی بِالْبَیِّناتِ فَاسْتَکْبَرُوا فِی الْأَرْضِ وَ ما کانُوا سابِقِینَ* فَکُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَلَمْ یَقُلْ بِفِعْلِنَا فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَیْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّیْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما کانَ اللهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُون [અને [અમે નષ્ટ કર્યા] આદ અને ષમૂદને, અને તેમના ઘરોથી તમારા માટે [આ] સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે; અને શેતાને તેમના કાર્યોને તેમના માટે સુંદર બતાવ્યાં, અને તેમને માર્ગથી રોક્યા, જ્યારે કે તેઓ સૂઝ ધરાવતા હતા. અને કારૂન અને ફિરઔન અને હામાનને — ખરેખર મૂસા તેમની પાસે સ્પષ્ટ નિશાનીઓ લઈને આવ્યા, પણ તેમણે ધરતી પર ઘમંડ કર્યું, અને તેઓ [અમારાથી] આગળ નીકળી શકનાર ન હતા. તો દરેકને અમે તેના ગુનાહના કારણે પકડ્યો: તેમાંથી કેટલાક પર અમે પથ્થરોનું તોફાન મોકલ્યું, અને કેટલાકને એક [ભયાનક] ચીસે પકડી લીધા, અને કેટલાકને અમે ધરતીમાં ધસાવી દીધા, અને કેટલાકને અમે ડુબાડી દીધા. અને અલ્લાહ તેમના પર ઝુલ્મ કરનાર ન હતો, પરંતુ તેઓ પોતે જ પોતાના પર ઝુલ્મ કરતા હતા] — [ધ્યાન આપો કે] તેમણે "અમારા કાર્યથી" એમ નથી કહ્યું.

#2 کلّیات آیه General points on the verse આયતની કુલ્લિય્યાત

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَبْدِ الْعَزِیزِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: کُنَّا فِی أَیَّامِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضَا (علیه السلام) بِمَرْوَ فَاجْتَمَعْنَا فِی مَسْجِدِ جَامِعِهَا فِی یَوْمِ الْجُمُعَهًِْ فِی بَدْءِ مَقْدَمِنَا فَإِذَا رَأَی النَّاسُ أَمْرَ الْإِمَامَهًِْ وَ ذَکَرُوا کَثْرَهًَْ اخْتِلَافِ النَّاسِ فِیهَا فَدَخَلْتُ عَلَی سَیِّدِی وَ مَوْلَائِیَ الرِّضَا (علیه السلام) فَأَعْلَمْتُهُ مَا خَاضَ النَّاسُ فِیهِ فَتَبَسَّمَ (علیه السلام) ثُمَّ قَالَ یَا عَبْدَ الْعَزِیزِ جَهِلَ الْقَوْمُ وَ خُدِعُوا عَنْ أَدْیَانِهِمْ ... الْإِمَامُ وَاحِدُ دَهْرِهِ لَا یُدَانِیهِ أَحَدٌ وَ لَا یُعَادِلُهُ عَالِمٌ وَ لَا یُوجَدُ مِنْهُ بَدَلٌ وَ لَا لَهُ مِثْلٌ وَ لَا نَظِیرٌ مَخْصُوصٌ بِالْفِعْلِ کُلِّهِ مِنْ غَیْرِ طَلَبٍ مِنْهُ لَهُ وَ لَا اکْتِسَابٍ بَلِ اخْتِصَاصٌ مِنَ الْمُفْضِلِ الْوَهَّابِ فَمَنْ ذَا الَّذِی یَبْلُغُ مَعْرِفَهًَْ الْإِمَامِ وَ یُمْکِنُهُ اخْتِیَارُهُ هَیْهَاتَ هَیْهَاتَ ضَلَّتِ الْعُقُولُ وَ تَاهَتِ الْحُلُومُ وَ حَارَتِ الْأَلْبَابُ وَ حَسَرَتِ الْعُیُونُ وَ تَصَاغَرَتِ الْعُظَمَاءُ وَ تَحَیَّرَتِ الْحُکَمَاءُ وَ تَقَاصَرَتِ الْحُلَمَاءُ وَ حَصِرَتِ الْخُطَبَاءُ وَ جَهِلَتِ الْأَلِبَّاءُ وَ کَلَّتِ الشُّعَرَاءُ وَ عَجَزَتِ الْأُدَبَاءُ وَ عَیِیَتِ الْبُلَغَاءُ عَنْ وَصْفِ شَأْنٍ مِنْ شَأْنِهِ أَوْ فَضِیلَهًٍْ مِنْ فَضَائِلِهِ فَأَقَرَّتْ بِالْعَجْزِ وَ التَّقْصِیرِ وَ کَیْفَ یُوصَفُ لَهُ أَوْ یُنْعَتُ بِکُنْهِهِ أَوْ یُفْهَمُ شَیْءٌ مِنْ أَمْرِهِ أَوْ یُوجَدُ مَنْ یُقَامُ مَقَامَهُ وَ یُغْنِی غِنَاهُ لَا کَیْفَ وَ أَنَّی وَ هُوَ بحیت {بِحَیْثُ} النَّجْمُ مِنْ أَیْدِی الْمُتَنَاوِلِینَ وَ وَصْفِ الْوَاصِفِینَ فَأَیْنَ الِاخْتِیَارُ مِنْ هَذَا وَ أَیْنَ الْعُقُولُ عَنْ هَذَا وَ أَیْنَ یُوجَدُ مِثْلُ هَذَا أَ ظَنُّوا أَنْ یُوجَدَ ذَلِکَ فِی غَیْرِ آلِ الرَّسُولِ (صلی الله علیه و آله) کَذَبَتْهُمْ وَ اللَّهِ أَنْفُسُهُمْ وَ مَنَّتْهُمُ الْبَاطِلَ فَارْتَقَوْا مُرْتَقًی صَعْبا دَحْضاً تَزِلُّ عَنْهُ إِلَی الْحَضِیضِ أَقْدَامُهُمْ رَامُوا إِقَامَهًَْ الْإِمَامِ بِعُقُولٍ جائرهًْ {حَائِرَهًٍْ} بَائِرَهًٍْ نَاقِصَهًٍْ وَ آرَاءٍ مُضِلَّهًٍْ فَلَمْ یَزْدَادُوا مِنْهُ إِلَّا بُعْداً قاتَلَهُمُ اللهُ أَنَّی یُؤْفَکُونَ لَقَدْ رَامُوا صَعْباً وَ قَالُوا إِفْکاً وَ ضَلُّوا ضَلالًا بَعِیداً وَ وَقَعُوا فِی الْحَیْرَهًِْ إِذْ تَرَکُوا الْإِمَامَ عَنْ بَصِیرَهًٍْ وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ وَ مَا کَانُوا مُسْتَبْصِرِینَ وَ رَغِبُوا عَنِ اخْتِیَارِ اللَّهِ وَ اخْتِیَارِ رَسُولِهِ إِلَی اخْتِیَارِهِم.

امام رضا (علیه السلام)- عبدالعزیزبن‌مسلم گوید: «ما در روزگار امام رضا (علیه السلام) در مرو بودیم و یک روز جمعه در مسجد جامعش گرد آمدیم و تازه وارد بودیم، مردم موضوع امامت را مورد گفتگو و اختلاف بسیار مردم را در آن یادآور شدند من شرفیاب حضور سیّد و مولایم رضا (علیه السلام) شدم و موضوع بحث روز مرو را به او خبر دادم». لبخندی زد و فرمود: «ای عبدالعزیز مردم نادانند و از دین خود فریب خوردند ... امام، یگانه روزگار و شخصیت بی‌نظیری است که مثل و مانند ندارد امتیاز دارد به علم و فضل بدون آنکه از مکتب و مدرسه‌ای آموخته باشد بلکه خداوند بخشنده به او عنایت نموده چه کسی را یارای معرفت امام است و یا امکان انتخاب او را دارد. هیهات! واقعا هیهات! عقل‌ها سرگردان و افکار پریشان و خردها حیران و چشم‌ها نگران و بزرگان به زانو در آمده‌اند و دانشمندان متحیّرند و خردمندان فرومانده و سخنوران درمانده‌اند و دانایان در گرداب افتاده و شاعران زبان‌بند شده و ادیبان عاجز گشته و بلیغان فرومانده‌اند از وصف و ستایش یک مقام یا فضیلت از امام همه اقرار به عجز و ناتوانی خود کرده‌اند. چگونه می‌توان او را به واقع ستود یا درک مقداری از مقامش را نمود و یا برایش نظیری یافت که جایگزین او شود و یا چون او بی‌نیاز پیدا کرد چگونه و کجا می‌توان به مقام و موقعیّت او رسید با اینکه او چون ستاره‌ایست که از دسترس مردم و از ستایش ستایش‌کنندگان فاصله‌ها دارد چطور می‌توان چنین شخصی را انتخاب نمود! چطور عقل‌ها به سویش راه می‌یابد و یا کجا می‌توان مانندش را پیدا کرد. گمان می‌کنند. امامت را می‌توان در غیر اولاد پیامبر یافت. دلهای آن‌ها گواهی بر دروغ گفتنشان می‌دهد و در آرزوی باطلی فرو رفته‌اند به پرتگاه بس دشوار و بلندی قرار گرفته‌اند که با سر به زمین می‌افتند می‌خواهند با عقل‌های ناقص و سرگردان بی‌ارزش خود و با آراء گمراه‌کننده خویش امام را تعیین کنند هر چه بیشتر بکوشند فاصله بیشتری از مقام پیدا می‌کنند. خدا آن‌ها را بکشد چگونه از حق منحرفشان می‌کنند؟ ( توبه/۳۰ ) بر گردنه‌ای بلند بالا رفته‌اند و دروغ بزرگی می‌گویند و بس در گمراهی فرو رفته‌اند در حیرت و نادانی گرفتارند چون با بصیرت و بینایی امام را رها کرده‌اند؛ شیطان کارهای آن‌ها را در نظرشان جلوه می‌دهد و از راه حقیقت بازشان می‌دارد با اینکه چشم بینا دارند. کسی را که خدا و پیامبر انتخاب نموده کنار زده‌اند و روی آورده‌اند به کسی که خود انتخاب نموده‌اند».

Imam Rida (peace be upon him): Abd al-Aziz ibn Muslim said: "We were in Marw during the time of Imam Rida (peace be upon him), and one Friday we gathered in its Jami' Mosque, having only recently arrived. People were discussing the matter of Imamate and mentioning the great disagreement among people about it. I went into the presence of my master and lord Rida (peace be upon him) and informed him of what people were engaged in." He smiled and said: "O Abd al-Aziz, the people are ignorant and have been deceived regarding their religion ... The Imam is the unique one of his age; no one can approach him, no scholar equals him, no substitute for him is found, and he has no like or peer. He is distinguished by knowledge and excellence without having learned it from any school or academy; rather, Allah the Bestower has granted it to him. Who has the capacity to know the Imam, or is able to choose him? Far, far from it! Intellects are bewildered, thoughts are confused, minds are perplexed, eyes are anxious, the great ones have fallen to their knees, the learned are baffled, the wise are at a loss, orators are helpless, the sagacious have fallen into a whirlpool, poets have been silenced, men of letters are incapable, and the eloquent are unable to describe a single station of his stations or a single virtue of his virtues — all have confessed to their inability and shortcoming. How can he truly be praised, or any measure of his rank be grasped, or a peer be found for him who could take his place, or one as self-sufficient as he be found? How and where can one reach his rank and position, when he is like a star far beyond the reach of people and beyond the praise of those who praise? How can such a person be chosen? How can intellects find their way to him, or where can his like be found? They imagine that Imamate can be found in other than the descendants of the Prophet (peace be upon him and his family). Their own hearts bear witness to their falsehood, and they are immersed in a vain hope. They have climbed a difficult and lofty precipice from which they fall headlong to the ground. They wish to appoint the Imam by their own defective, bewildered and worthless intellects and their misguiding opinions, and however much they strive, the further they grow from that station. May Allah destroy them; how are they turned away from the truth? (Tawbah/30) They have climbed a difficult peak, they utter a great lie, they have gone far astray, and they have fallen into bewilderment and ignorance, because they have abandoned the Imam despite having insight. Satan makes their deeds fair-seeming to them and turns them away from the path of truth, though they have seeing eyes. They have set aside the one whom Allah and His Messenger chose, and turned instead to one they themselves have chosen."

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ અઝીઝ બિન મુસ્લિમ કહે છે: "અમે ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ) ના જમાનામાં મર્વમાં હતા અને એક જુમ્આના દિવસે તેની જામે મસ્જિદમાં એકઠા થયા, અમે નવા જ આવ્યા હતા. લોકોએ ઇમામતના મુદ્દા વિશે ચર્ચા કરી અને તેમાં લોકોના ઘણા મતભેદ યાદ કર્યા. હું મારા સૈયદ અને મૌલા રિઝા (અલયહિસ્સલામ) ની હાજરીમાં પહોંચ્યો અને મર્વના તે દિવસની ચર્ચાનો વિષય તેમને જણાવ્યો." તેમણે સ્મિત કર્યું અને ફરમાવ્યું: "હે અબ્દુલ અઝીઝ! લોકો અજ્ઞાની છે અને પોતાના દીનમાં છેતરાયા છે ... ઇમામ, પોતાના જમાનાના એકમાત્ર અને અદ્વિતીય વ્યક્તિત્વ છે જેમની કોઈ મિસાલ કે નમૂનો નથી. તેઓ ઇલ્મ અને ફઝીલતમાં વિશિષ્ટ છે, કોઈ મકતબ કે મદરેસામાં ભણ્યા વગર, બલ્કે અલ્લાહ બક્ષનારએ તેમને આ અતા કરેલ છે. કોણ છે જે ઇમામની મઅરિફત મેળવવાની શક્તિ ધરાવે અથવા તેમને પસંદ કરવાની શક્યતા રાખે? હૈહાત! ખરેખર હૈહાત! અક્લો ભટકી ગઈ છે, વિચારો પરેશાન છે, બુદ્ધિઓ ચકિત છે, આંખો ચિંતાતુર છે, મોટા લોકો ઘૂંટણ ટેકી પડ્યા છે, વિદ્વાનો હૈરાન છે, બુદ્ધિમાનો લાચાર છે, વક્તાઓ અસમર્થ છે, જ્ઞાનીઓ વમળમાં પડ્યા છે, કવિઓની જીભ બંધ થઈ ગઈ છે, અદીબો આજિઝ થયા છે, અને બલીગો ઇમામની કોઈ એક શાન અથવા ફઝીલતના વર્ણન અને પ્રશંસાથી લાચાર થયા છે — બધાએ પોતાની આજિઝી અને અસમર્થતાનો સ્વીકાર કર્યો છે. તેમની ખરેખર પ્રશંસા કેવી રીતે થઈ શકે, અથવા તેમના મકામનો કેટલોક ભાગ કેવી રીતે સમજી શકાય, અથવા તેમના માટે એવો કોઈ સમાન કેવી રીતે મળે જે તેમની જગ્યાએ આવે, અથવા તેમના જેવો કોઈ બેનિયાઝ કેવી રીતે મળે? કેવી રીતે અને ક્યાં તેમના મકામ અને મરતબા સુધી પહોંચી શકાય, જ્યારે તેઓ એ સિતારાની જેમ છે જે લોકોની પહોંચથી અને પ્રશંસકોની પ્રશંસાથી ખૂબ દૂર છે? આવા વ્યક્તિને કેવી રીતે પસંદ કરી શકાય! અક્લો કેવી રીતે તેમની તરફ રાહ પામે અથવા તેમના જેવો ક્યાં મળે? તેઓ ધારે છે કે ઇમામત પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની ઔલાદ સિવાય બીજે મળી શકે છે. તેમના દિલો તેમના જૂઠ બોલવાની ગવાહી આપે છે અને તેઓ એક બાતિલ આરઝુમાં ડૂબી ગયા છે. તેઓ એક ખૂબ મુશ્કેલ અને ઊંચી ઢાળ પર છે જ્યાંથી માથું નીચે કરીને પડે છે. તેઓ પોતાની ખામીયુક્ત, ભટકેલી અને નકામી અક્લો અને ગુમરાહ કરનારી રાય દ્વારા ઇમામની નિમણૂક કરવા ચાહે છે. જેટલો વધુ પ્રયત્ન કરે તેટલા વધુ તે મકામથી દૂર થાય છે. અલ્લાહ તેમને હલાક કરે, તેઓ હકથી કેવી રીતે ફેરવાય છે? (તૌબા/૩૦) તેઓ એક ઊંચી ઘાટી પર ચઢ્યા છે અને એક મોટું જૂઠ કહે છે અને ખૂબ ગુમરાહીમાં ડૂબ્યા છે, હૈરાની અને અજ્ઞાનમાં ફસાયેલા છે કારણ કે તેમણે બસીરત અને દ્રષ્ટિ સાથે ઇમામને છોડી દીધા છે; શેતાન તેમના કામોને તેમની નજરમાં સુંદર બતાવે છે અને હકીકતના રસ્તાથી તેમને રોકે છે, જો કે તેમની પાસે જોનારી આંખો છે. જેને અલ્લાહ અને પયગંબરે પસંદ કર્યા હતા તેમને બાજુએ કરી દીધા છે અને એવા તરફ ફર્યા છે જેને પોતે પસંદ કર્યા છે."

#3 شیطان Shaytan શયતાન

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

بَعدَ أن ذَکَرَ الشَّیطَانِ:ٍ وَ لَا یَغُرَّنَّکَ تَزْیِینُهُ الطَّاعَاتِ عَلَیْکَ فَإِنَّهُ یَفْتَحُ لَکَ تِسْعَهًًْ وَ تِسْعِینَ بَاباً مِنَ الْخَیْرِ لِیَظْفَرَ بِکَ عِنْدَ تَمَامِ الْمِائَهًِْ فَقَابِلْهُ بِالْخِلَافِ وَ الصَّدِّ عَنْ سَبِیلِهِ وَ الْمُضَادَّهًِْ بِاسْتِهْزَائِه.

امام صادق (علیه السلام)- و چون شیطان طاعات و اعمال تو را تزیین بنماید، هرگز مغرور و فریفته مباش، زیرا ممکن است نودونه باب از خیر و نیکویی را به روی تو بازکند، و پس از نودونه امر در قدم صدم کار خود را صورت بدهد. پس در مخالفت او پیوسته برقرار باش، و راه نفوذ و فریب او را بگیر، و با میل و هوی‌خواهی و مقاصد او مبارزه کن.

Imam Sadiq (peace be upon him): When Satan makes your acts of obedience and deeds appear beautiful to you, never be deceived or vainglorious, for he may open ninety-nine doors of good and virtue to you, and then, after those ninety-nine, in the hundredth step accomplish his own purpose. So remain constantly in opposition to him, block his path of influence and deception, and struggle against his inclinations, whims and aims.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અને જ્યારે શેતાન તમારી ઇબાદતો અને આમાલને શણગારે, ત્યારે ક્યારેય મગરૂર અને છેતરાયેલા ન થાવ, કારણ કે શક્ય છે કે તે તમારા માટે ખૈર અને ભલાઈના નવ્વાણું દરવાજા ખોલી દે, અને નવ્વાણું બાબતો પછી સૌમાં કદમમાં પોતાનું કામ પાર પાડે. તેથી તેની મુખાલફતમાં હંમેશા સ્થિર રહો, અને તેના પ્રભાવ અને છેતરપિંડીના રસ્તા બંધ કરો, અને તેની ઇચ્છા, હવસખાહી અને મકસદો સાથે લડાઈ કરો.

#4 ولایت Wilayah વિલાયત

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

الْإِمَامُ کَلِمَهًُْ اللَّهِ وَ حُجَّهًُْ اللَّهِ وَ وَجْهُ اللَّهِ وَ نُورُ اللَّهِ وَ حِجَابُ اللَّهِ وَ آیَهًُْ اللَّهِ یَخْتَارُهُ اللَّهُ وَ یَجْعَلُ فِیهِ مَا یَشَاء ... وَ حِجَابُ اللَّهِ الْأَعْظَمُ الْأَعْلَی فَأَیْنَ الِاخْتِیَارُ مِنْ هَذَا وَ أَیْنَ الْعُقُولُ مِنْ هَذَا وَ مَنْ ذَا عَرَفَ أَوْ وَصَفَ مَنْ وَصَفْتُ ظَنُّوا أَنَّ ذَلِکَ فِی غَیْرِ آلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) کَذَبُوا وَ زَلَّتْ أَقْدَامُهُمْ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ رَبّاً وَ الشَّیَاطِینَ حِزْباً کُلُّ ذَلِکَ بِغْضَهًًْ لِبَیْتِ الصَّفْوَهًِْ وَ دَارِ الْعِصْمَهًِْ وَ حَسَداً لِمَعْدِنِ الرِّسَالَهًِْ وَ الْحِکْمَهًِْ وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ أَعْمالَهُمْ فَتَبّاً لَهُمْ وَ سُحْقاً کَیْفَ اخْتَارُوا إِمَاماً جَاهِلًا عَابِداً لِلْأَصْنَامِ جَبَاناً یَوْمَ الزِّحَام.

امام علی (علیه السلام)- امام کلمهًْ اللَّه و حجّت اللَّه و وجه اللَّه و نور اللَّه و حجاب اللَّه و آیهًْ الله است خداوند انتخابش می‌کند و هر چه خواست در او قرار می‌دهد ... و آن ها حجاب خداوند بزرگ و بلند مرتبه اند؟ چگونه می‌توان چنین شخصیّت‌هایی را با انتخاب تعیین نمود و کجا عقل‌ها می‌توانند آن ها را درک کنند؟ آن ها را که من توصیف نمودم چه کسی می‌تواند بشناسد یا وصف کند؟ خیال کردند چنین موقعیّت و مقامی می‌تواند در غیر آل محمّد باشد، دروغ گفته اند و پایشان لغزیده است و گوساله را به خدائی پذیرفته‌اند و در گروه شیاطین وارد شدند. تمام این انحرافات به جهت بغضی بود که با آل محمّد (علیهم السلام) و خاندان عصمت داشتند و حسادتی که به معدن رسالت و حکمت می ورزیدند. شیطان اعمالشان را زیبا جلوه داد، مرگ بر آن ها باد و از خدا به دور باشند! چگونه امامی را انتخاب نمودند که نادان و بت پرست بود و در میان انبوه جنگاوران ترسو بود؟

Imam Ali (peace be upon him): The Imam is the word of Allah, the proof of Allah, the face of Allah, the light of Allah, the veil of Allah, and the sign of Allah. Allah chooses him and places in him whatever He wills ... and they are the veil of Allah, the Great, the Most High. How can such personalities be appointed by [human] election, and how can intellects grasp them? Those whom I have described — who can recognise or describe them? They imagined that such a station and rank could exist in other than the family of Muhammad; they have lied and their feet have slipped, and they have taken the calf as a god and entered the party of the satans. All these deviations were because of the enmity they held against the family of Muhammad (peace be upon them) and the household of infallibility, and the envy they bore towards the mine of prophethood and wisdom. Satan made their deeds fair-seeming to them — death be upon them and may they be far from Allah! How did they choose an imam who was ignorant, an idol-worshipper, and a coward amid the throng of warriors?

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ એ અલ્લાહનો શબ્દ, અલ્લાહની હુજ્જત, અલ્લાહનો ચહેરો, અલ્લાહનું નૂર, અલ્લાહનો પરદો અને અલ્લાહની નિશાની છે. અલ્લાહ તેમને પસંદ કરે છે અને જે ચાહે તે તેમનામાં મૂકે છે ... અને તેઓ મહાન અને ઉચ્ચ મરતબાવાળા અલ્લાહનો પરદો છે. આવી શખ્સિયતોને [લોકોની] પસંદગીથી કેવી રીતે નિયુક્ત કરી શકાય, અને અક્લો તેમને કેવી રીતે સમજી શકે? જેમનું મેં વર્ણન કર્યું છે તેમને કોણ ઓળખી કે વર્ણવી શકે? તેમણે ધારી લીધું કે આવો મરતબો અને સ્થાન આલે મુહમ્મદ સિવાય બીજામાં હોઈ શકે — તેમણે જૂઠું કહ્યું અને તેમના પગ લપસી ગયા, અને તેમણે વાછરડાને ખુદા તરીકે સ્વીકાર્યો અને શેતાનોના જૂથમાં દાખલ થયા. આ બધા વિચલનો આલે મુહમ્મદ (અલયહેમુસ્સલામ) અને ઇસ્મતના ખાનદાન સાથેની દુશ્મનીના કારણે અને રિસાલત તથા હિકમતના મઅદન પ્રત્યેની ઈર્ષાના કારણે હતા. શેતાને તેમના અમલોને સુંદર બતાવ્યા — તેમના પર મોત આવે અને તેઓ અલ્લાહથી દૂર થાય! તેમણે એવા ઇમામને કેવી રીતે પસંદ કર્યો જે અજ્ઞાની અને મૂર્તિપૂજક હતો અને લડવૈયાઓની ભીડ વચ્ચે બીકણ હતો?