سورة آل عمران

Verse 152 of 200

3:152

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتّى إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ عَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُريدُ الدُّنْيا وَ مِنْكُمْ مَنْ يُريدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَ لَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَ اللهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنينَ

خداوند، وعده‌ی خود را به شما، [درباره‌ی پيروزى بر دشمن در اُحُد]، تحقّق بخشيد؛ در آن هنگام ‌كه دشمنان را به فرمان او، به قتل مى‌رسانديد؛ تا اينكه سست شديد؛ و در كار [حفظ سنگرها] به نزاع پرداختيد؛ و بعد از آنكه خداوند آنچه را دوست مى‌داشتيد [از غلبه بر دشمن] به شما نشان داد، نافرمانى‌كرديد. بعضى از شما، خواهان دنيا بودند؛ و بعضى خواهان آخرت. سپس خداوند شما را از غلبه بر آنان بازگرداند؛ [و پيروزى شما به شكست انجاميد]؛ تا شما را بيازمايد. و او شما را بخشيد؛ و خداوند نسبت به مؤمنان، داراى احسان و بخشش است.

And certainly Allah made good to you His promise when you slew them by His permission, until when you became weak-hearted and disputed about the affair and disobeyed after He had shown you that which you loved; of you were some who desired this world and of you were some who desired the hereafter; then He turned you away from them that He might try you; and He has certainly pardoned you, and Allah is Gracious to the believers.

અને ખરેખર અલ્લાહે તમારી સાથે કરેલો વાયદો ત્યારે પૂરો કરી દેખાડયો જ્યારે કે તમે તેની રજાથી તેઓ (નાસ્તિકો)ને કતલ કરતા હતા એટલે સુધી કે જ્યારે તમે હિમ્મત હારી ગયા અને આ બાબતે અંદરો અંદર કજિયો કરવા લાગ્યા, અને જે વસ્તુને તમે ચાહતા હતા (દુશ્મનો ઊપર ફતેહ) તે અલ્લાહે દેખાડયા પછી તમોએ નાફરમાની કરી; તમારામાંથી અમુક દુનિયાને ચાહનારા હતા અને તમારામાંથી અમુક આખેરતને ચાહનારા હતા, પછી તેણે તમને તેઓ (નાસ્તિકો)થી દૂર કર્યા કે જેથી તે તમારૂ ઇમ્તેહાન લે, અને પછી ખરેખર અલ્લાહે તમારાથી દરગુજર કરી; અને અલ્લાહ મોઅમીનો પર ફઝલો કરમ કરવાવાળો છે.

إبن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

فَسَاعَدَهُمْ إِبْلِیسُ عَلَی صُورَهًِْ سُرَاقَهًَْ فَلَمَّا أَدْرَکَ جَبْرَئِیلَ وَ مِیکَائِیلَ وَ إِسْرَافِیلَ مَعَ الْمَلَائِکَهًِْ نَکَصَ إِبْلِیسُ عَلی عَقِبَیْهِ وَ قالَ إِنِّی بَرِیءٌ مِنْکُمْ فَکَانَتِ الْمَلَائِکَهًُْ یَضْرِبُونَ فَوْقَ الْأَعْنَاقِ وَ فَوْقَ الْبَنَانِ بِعَمَدِهِمْ وَ رَمَی النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) بِقَبْضَهًٍْ مِنَ الْحَصَی فِی وُجُوهِهِمْ وَ قَالَ شَاهَتِ الْوُجُوهُ فَأَصَابَ عَیْنُ کُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فَانْهَزَمُوا فَنَزَلَ لَقَدْ صَدَقَکُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ وَ وَجَدَ ابْنُ مَسْعُودٍ أَبَا جَهْلٍ مَصْرُوعاً مِنْ ضَرْبَهًِْ مُعَاذِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَفْرَاءَ فَکَانَ یَجُزُّ رَأْسَهُ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) ابلیس آن‌ها را به شکل سراقه یاری کرد و هنگامی‌که جبرائیل، میکائیل و اسرافیل (علیهم السلام) را با ملائکه دید، ابلیس به عقب برگشت و گفت: «من از شما دوستان و پیروانم بیزارم»! فرشتگان با میله‌های آهنی‌شان ضربه‌ها را بر بالاتر از گردن (بر سرهای دشمنان) فرود می‌آوردند و بالاتر از انگشتان (دست‌ها) را قطع می‌کردند. رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) مشتی سنگ‌ریزه به‌طرف صورت‌هایشان پرتاب کرد و فرمود: «این چهره‌ها زشت باد». سنگ‌ریزه‌ها به چشم هر یک از آن‌ها برخورد کرد و شکست خوردند. پس این آیه نازل شد لَقَدْ صَدَقَکُمُ اللهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ و ابن‌مسعود، اباجهل را پیدا کرد که از ضربه معاذبن‌عمروبن‌عفراء بر زمین افتاده و او سرش را می‌برید.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Iblis assisted them in the form of Suraqa, and when he saw Jibrail, Mikail and Israfil (peace be upon them) with the angels, Iblis turned back on his heels and said: 'I am free of you, my friends and followers'! The angels struck blows with their iron rods above the necks (upon the heads of the enemies) and cut off above the fingers (of the hands). The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) threw a handful of pebbles towards their faces and said: 'May these faces be disfigured.' The pebbles struck the eyes of every one of them and they were defeated. Then this verse was revealed: لَقَدْ صَدَقَکُمُ اللهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ [Allah certainly made good His promise to you when you were slaying them by His permission]. And Ibn Mas'ud found Abu Jahl, who had fallen to the ground from the blow of Mu'adh ibn Amr ibn Afra, and he was cutting off his head.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): ઇબ્લીસે સુરાકાના રૂપમાં તેમની મદદ કરી, અને જ્યારે તેણે જિબ્રઇલ, મીકાઇલ અને ઇસ્રાફિલ (અલયહિમુસ્સલામ)ને ફરિશ્તાઓ સાથે જોયા, ત્યારે ઇબ્લીસ પોતાની એડીઓ પર પાછો ફર્યો અને બોલ્યો: 'હું તમારાથી, મારા મિત્રો અને અનુયાયીઓથી, બરી છું'! ફરિશ્તાઓ પોતાની લોખંડની સળીઓથી ગરદનોની ઉપર (દુશ્મનોના માથાઓ પર) પ્રહાર કરી રહ્યા હતા અને આંગળીઓની ઉપર (હાથોના) કાપી રહ્યા હતા. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ એક મુઠ્ઠી કાંકરા તેમના ચહેરાઓ તરફ ફેંક્યા અને ફરમાવ્યું: 'આ ચહેરાઓ બદસૂરત થઈ જાય.' કાંકરા તેમના દરેકની આંખો પર વાગ્યા અને તેઓ પરાજિત થઈ ગયા. પછી આ આયત નાઝિલ થઈ: لَقَدْ صَدَقَکُمُ اللهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ [ખરેખર અલ્લાહે તમને પોતાનું વચન સાચું કરી બતાવ્યું જ્યારે તમે તેમને તેની ઇજાઝતથી કતલ કરી રહ્યા હતા]. અને ઇબ્ને મસ્ઊદે અબૂ જહલને શોધ્યો કે તે મુઆઝ બિન અમ્ર બિન અફરાના પ્રહારથી જમીન પર પડેલો હતો અને તે તેનું માથું કાપી રહ્યો હતો.

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

وَ أَمَّا آیَاتُ الْبَلْوَی بِمَعْنَی الِاخْتِبَارِ قَوْلُهُ: لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ وَ قَوْلُهُ: ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ ... وَ کُلُّ مَا فِی الْقُرْآنِ مِنْ بَلْوَی هَذِهِ الْآیَاتِ الَّتِی شَرَحَ أَوَّلَهَا فَهِیَ اخْتِبَارٌ وَ أَمْثَالُهَا فِی الْقُرْآنِ کَثِیرَهًٌْ فَهِیَ إِثْبَاتُ الِاخْتِبَارِ وَ الْبَلْوَی إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَ عَزَّ لَمْ یَخْلُقِ الْخَلْقَ عَبَثاً وَ لَا أَهْمَلَهُمْ سُدًی وَ لَا أَظْهَرَ حِکْمَتَهُ لَعِبا.

امام علی (علیه السلام) امّا آیاتی که بلوی؛ به معنی آزمون در آن‌ها آمده عبارتند از: سخن خداوند متعال: لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ؛ و ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُم؛ و هرچه در قرآن به لفظ بلوی آمده که شرحش در آغاز داده شد همه به معنی آزمایش و امثال آن در قرآن بسیار است و این‌ها اثبات آزمایش و بلوی است. در واقع خدای عزّوجلّ مردم را بیهوده نیافریده و آن‌ها را سر خود رها نکرده و حکمت خود را بازیچه نشان نداده است.

Imam Ali (peace be upon him): As for the verses in which balwa (trial) has come with the meaning of testing, they are: the saying of Allah the Exalted: لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ [that He may try you in what He has given you]; and ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ [then He turned you away from them that He might try you]. And whatever has come in the Quran with the word balwa, whose explanation was given at the beginning, all of it means testing, and its examples in the Quran are many, and these establish testing and trial. In truth, Allah, the Mighty and Majestic, did not create people in vain, nor did He leave them to themselves, nor did He display His wisdom as a plaything.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): પરંતુ જે આયતોમાં બલ્વા; આઝમાયશના અર્થમાં આવ્યું છે તે આ છે: અલ્લાહ તઆલાનો કલામ: لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ [જેથી તે તમને એમાં અજમાવે જે તેણે તમને આપ્યું છે]; અને ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ [પછી તેણે તમને તેમનાથી ફેરવી દીધા જેથી તે તમને અજમાવે]; અને કુરઆનમાં જે પણ બલ્વા શબ્દથી આવ્યું છે, જેની સમજણ શરૂઆતમાં આપવામાં આવી, તે બધાનો અર્થ આઝમાયશ છે અને તેના જેવા ઉદાહરણો કુરઆનમાં ઘણા છે, અને આ આઝમાયશ અને બલ્વાનું પ્રમાણ છે. ખરેખર, અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે લોકોને વ્યર્થ પેદા કર્યા નથી અને તેમને પોતાના હાલ પર છોડી દીધા નથી અને પોતાની હિકમતને રમત તરીકે દર્શાવી નથી.