سورة لقمان

Verse 13 of 34

31:13

وَ إِذْ قالَ لقمان لاِبْنِهِ وَ هُوَ يَعِظُهُ يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظيمٌ

صلی الله علیه و آله) [به خاطر بياور] هنگامى را كه لقمان به فرزندش در‌حالى‌كه او را موعظه مى‌كرد گفت: «پسرم! چيزى را همتاى خدا قرار مده كه شرك، ظلم بزرگى است».

And when Luqman said to his son while he admonished him: O my son! do not associate aught with Allah; most surely polytheism is a grievous iniquity--

અને તે સમયને યાદ કરો કે જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતા કહ્યું કે અય મારા ફરઝંદ! કોઇને અલ્લાહનો શરીક ન બનાવજે; બેશક શિર્ક મોટો ગુનોહ છે.

#1 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ حَمَّادٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) عَنْ لُقْمَانَ وَ حِکْمَتِهِ ... قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ قَالَ فَوَعَظَ لُقْمَانُ ابْنَهُ بِآثَارٍ حَتَّی تَفَطَّرَ وَ انْشَقَ وَ کَانَ فِیمَا وَعَظَهُ بِهِ یَا حَمَّادُ أَنْ قَالَ یَا بُنَیَّ إِنَّکَ مُنْذُ سَقَطْتَ إِلَی الدُّنْیَا اسْتَدْبَرْتَهَا وَ اسْتَقْبَلْتَ الْآخِرَهًَْ فَدَارٌ أَنْتَ إِلَیْهَا تَسِیرُ أَقْرَبُ إِلَیْکَ مِنْ دَارٍ أَنْتَ عَنْهَا مُتَبَاعِدٌ یَا بُنَیَّ جَالِسِ الْعُلَمَاءَ وَ ازْحَمْهُمْ بِرُکْبَتَیْکَ وَ لَا تُجَادِلْهُمْ فَیَمْنَعُوکَ وَ خُذْ مِنَ الدُّنْیَا بَلَاغاً وَ لَا تَرْفُضْهَا فَتَکُونَ عِیَالًا عَلَی النَّاسِ وَ لَا تَدْخُلْ فِیهَا دُخُولًا یُضِرُّ بِآخِرَتِکَ وَ صُمْ صَوْماً یَقْطَعُ شَهْوَتَکَ وَ لَا تَصُمْ صِیَاماً یَمْنَعُکَ مِنَ الصَّلَاهًِْ فَإِنَّ الصَّلَاهًَْ أَحَبُّ إِلَی اللَّهِ مِنَ الصِّیَامِ یَا بُنَیَّ إِنَّ الدُّنْیَا بَحْرٌ عَمِیقٌ قَدْ هَلَکَ فِیهَا عَالَمٌ کَثِیرٌ فَاجْعَلْ سَفِینَتَکَ فِیهَا الْإِیمَانَ وَ اجْعَلْ شِرَاعَهَا التَّوَکُّلَ وَ اجْعَلْ زَادَکَ فِیهَا تَقْوَی اللَّهِ فَإِنْ نَجَوْتَ فَبِرَحْمَهًِْ اللَّهِ وَ إِنْ هَلَکْتَ فَبِذُنُوبِکَ یَا بُنَیَّ إِنْ تَأَدَّبْتَ صَغِیراً انْتَفَعْتَ بِهِ کَبِیراً وَ مَنْ عَنَی بِالْأَدَبِ اهْتَمَّ بِهِ وَ مَنِ اهْتَمَّ بِهِ تَکَلَّفَ عِلْمَهُ وَ مَنْ تَکَلَّفَ عِلْمَهُ اشْتَدَّ لَهُ طَلَبُهُ وَ مَنِ اشْتَدَّ لَهُ طَلَبُهُ أَدْرَکَ مَنْفَعَتَهُ فَاتَّخِذْهُ عَادَهًًْ فَإِنَّکَ تَخْلُفُ فِی سَلَفِکَ وَ تَنْفَعُ بِهِ خَلْفَکَ وَ یَرْتَجِیکَ فِیهِ رَاغِبٌ وَ یَخْشَی صَوْلَتَکَ رَاهِبٌ وَ إِیَّاکَ وَ الْکَسَلَ عَنْهُ بِالطَّلَبِ لِغَیْرِهِ فَإِنْ غُلِبْتَ عَلَی الدُّنْیَا فَلَا تُغْلَبَنَّ عَلَی الْآخِرَهًِْ فَإِذَا فَاتَکَ طَلَبُ الْعِلْمِ فِی مَظَانِّهِ فَقَدْ غُلِبْتَ عَلَی الْآخِرَهًِْ وَ اجْعَلْ فِی أَیَّامِکَ وَ لَیَالِیکَ وَ سَاعَاتِکَ لِنَفْسِکَ نَصِیبا فِی طَلَبِ الْعِلْمِ فَإِنَّکَ لَمْ تَجِدْ لَهُ تَضْیِیعاً أَشَدَّ مِنْ تَرْکِهِ وَ لَا تُمَارِیَنَّ فِیهِ لَجُوجاً وَ لَا تُجَادِلَنَّ فَقِیهاً وَ لَا تُعَادِیَنَّ سُلْطَاناً وَ لَا تُمَاشِیَنَ ظَلُوماً وَ لَا تُصَادِقَنَّهُ وَ لَا تُؤَاخِیَنَّ فَاسِقاً وَ لَا تُصَاحِبَنَّ مُتَّهَماً وَ اخْزُنْ عِلْمَکَ کَمَا تَخْزُنُ وَرِقَکَ یَا بُنَیَّ خَفِ اللَّهَ خَوْفاً لَوْ أَتَیْتَ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ بِبِرِّ الثَّقَلَیْنِ خِفْتَ أَنْ یُعَذِّبَکَ وَ ارْجُ اللَّهَ رَجَاءً لَوْ وَافَیْتَ الْقِیَامَهًَْ بِإِثْمِ الثَّقَلَیْنِ رَجَوْتَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَکَ فَقَالَ لَهُ ابْنُهُ یَا أَبَتِ وَ کَیْفَ أُطِیقُ هَذَا وَ إِنَّمَا لِی قَلْبٌ وَاحِدٌ فَقَالَ لَهُ لُقْمَانُ یَا بُنَیَّ لَوِ اسْتُخْرِجَ قَلْبُ الْمُؤْمِنِ فَشُقَّ لَوُجِدَ فِیهِ نُورَانِ نُورٌ لِلْخَوْفِ وَ نُورٌ لِلرَّجَاءِ لَوْ وُزِنَا مَا رُجِّحَ أَحَدُهُمَا عَلَی الْآخَرِ بِمِثْقَالِ ذَرَّهًٍْ فَمَنْ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ یُصَدِّقُ مَا قَالَ اللَّهُ وَ مَنْ یُصَدِّقُ مَا قَالَ اللَّهُ یَفْعَلُ مَا أَمَرَ اللَّهُ وَ مَنْ لَمْ یَفْعَلْ مَا أَمَرَ اللَّهُ لَمْ یُصَدِّقْ مَا قَالَ اللَّهُ فَإِنَّ هَذِهِ الْأَخْلَاقُ یَشْهَدُ بَعْضُهَا لِبَعْضٍ فَمَنْ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ إِیمَاناً صَادِقاً یَعْمَلْ لِلَّهِ خَالِصاً نَاصِحاً وَ مَنْ یَعْمَلْ لِلَّهِ خَالِصاً نَاصِحاً فَقَدْ آمَنَ بِاللَّهِ صَادِقاً وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ خَافَهُ وَ مَنْ خَافَهُ فَقَدْ أَحَبَّهُ وَ مَنْ أَحَبَّهُ اتَّبَعَ أَمْرَهُ وَ مَنِ اتَّبَعَ أَمْرَهُ اسْتَوْجَبَ جَنَّتَهُ وَ مَرْضَاتَهُ وَ مَنْ لَمْ یَتَّبِعْ رِضْوَانَ اللَّهِ فَقَدْ هَانَ سَخَطَهُ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ سَخَطِ اللَّهِ یَا بُنَیَّ لَا تَرْکَنْ إِلَی الدُّنْیَا وَ لَا تَشْغَلْ قَلْبَکَ بِهَا فَمَا خَلَقَ اللَّهُ خَلْقاً هُوَ أَهْوَنُ عَلَیْهِ مِنْهَا أَ لَا تَرَی أَنَّهُ لَمْ یَجْعَلْ نَعِیمَهَا ثَوَاباً لِلْمُطِیعِینَ وَ لَمْ یَجْعَلْ بَلَاءَهَا عُقُوبَهًًْ لِلْعَاصِین.

امام صادق (علیه السلام)- حماد گوید: از امام صادق (علیه السلام) در مورد لقمان و حکمتش سؤال کردم. ... در معنی این کلام خداوند متعال: وَ إِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لَا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ فرمود: لقمان فرزندش را به آثاری نصیحت کرد که به دو نیم شد (نهایت تأثیر را از آن‌ها گرفت). ای حمّاد! یکی از نصیحت‌هایش این بود که: «ای پسرم! تو از زمانی که به دنیا آمده ای به دنیا پشت کرده‌ای و به سوی آخرت می روی. آن خانه ای که تو به سویش می روی از آن خانه‌ای که به آن پشت کرده ای به تو نزدیک تر است. ای پسرم! با عالمان مجالست کن و با زانوهایت مزاحم ایشان شو و با آن‌ها مجادله نکن چون از حضورت در جلسه‌هایشان جلوگیری می کنند و از دنیا به اندازه کفایتت بخواه و آن را رد نکن تا سربار مردم بشوی و طوری که به آخرتت ضرر برساند در آن وارد نشو. روزه‌ای بگیر که شهوتت را قطع کند، روزه ای نگیر که تو را از نماز بازدارد، چون نماز در نزد خداوند از روزه دوست داشتنی تر است. ای پسرم! دنیا دریای عمیقی است، عالمان زیادی در آن هلاک شده اند. کشتی نجات خود را ایمان به خدا و بادبان‌های آن را توکّل به خدا و توشه‌ات را تقوای خدا قرار بده، اگر نجات پیدا کردی از لطف و رحمت خداست و اگر تو هم نابود شدی به خاطر گناهان خودت است. ای پسرم! اگر در بچّگی ادب پیدا کنی در بزرگی به تو فایده می رساند و هرکس به ادب توجّه کند به آن اهمیّت می دهد و هرکس به آن اهمیّت بدهد به علم خود متعهّد می شود و هرکس به علم خود متعهّد شود بیشتر در طلب آن می کوشد و هرکس بیشتر در طلب آن بکوشد منفعت آن را درک می‌کند و آن را عادت خود قرار می دهد؛ چون تو جانشین گذشتگانت هستی و آیندگانت از آن استفاده می کنند که به وسیله‌ی آن امیدوار به تو امید می بندد و هراسان از صولت تو می هراسد، مبادا از رسیدن به آن تنبلی کنی و به سراغ غیر آن بروی چون اگر بتوانی بر دنیا چیره شوی بر آخرت چیره نخواهی شد و اگر طلب علم در جایگاه های آن از تو فوت شود در مورد آخرت شکست خواهی خورد و ساعاتی را در شب و روز برای یادگیری علم به خودت اختصاص بده چون ضایع کردنی را شدیدتر از ترک علم نخواهی یافت و در علم‌آموزی از سر لجاجت مجادله نکن، و هرگز با هیج فقیهی مجادله نکن و با هیچ پادشاهان دشمنی نکن و با هیچ ستمگری مماشات نکن و با او دوستی نکن و هرگز با هیچ فاسقی برادری نکن و با هیچ متّهمی همراهی نکن و آنطور که پولت را حفظ می‌کنی علمت را نیز حفظ کن. ای پسرم! آن‌طور از خدا بترس که اگر خوبی های ثقلین جن و انس را انجام داده باشی باز هم بترسی و آن‌طور به بخشش خداوند امیدوار باش که اگر تمام گناهان جن و انس برای تو باشد، به عفو و بخششت امیدوار باشی». پسرش به او گفت: «پدر! چگونه می توانم اینگونه باشم درحالی‌که فقط یک قلب دارم»؟ لقمان به او گفت: «ای پسرم اگر قلب انسان مؤمن را دربیاوری و آن را بشکافی دو نور در آن وجود دارد، نوری برای ترس از خدا و نوری برای امید به بخشش او. اگر آن دو را وزن کنی هیچکدام به اندازه یک مثقال بر دیگری برتری ندارد. هرکس به خدا ایمان داشته باشد به کلام خدا باور دارد و هرکس کلام خدا را باور داشته باشد، دستورات او را انجام می دهد. پس هرکس دستورات خدا را انجام ندهد کلام خدا را باور ندارد چون این کارها با هم رابطه علّت و معلولی و رابطه‌ی مستقیم دارند. پس هرکس به خدا ایمان راستین داشته باشد، برای رضای خداوند به صورت خالص و بی ریا و ناصح کار می‌کند و هرکس اینگونه برای خدا کار بکند به تأکید به خداوند ایمان راستین دارد و هر کس از خدا اطاعت کند از او می‌ترسد و هرکس از او بترسد او را دوست می‌دارد و هر کس او را دوست داشته باشد از او اطاعت می کند و هرکس از او اطاعت کند رضایت و بهشت خداوند را به دست می آورد و هر کسی در پی کسب رضای خدا نباشد خشم خدا بر او آسان است، پناه بر خدا از خشم او. ای پسرم! به دنیا اعتماد نکن و قلب خودت را به آن مشغول نکن، خدا هیچ مخلوقی بی‌ارزشتر از دنیا خلق نکرده است. آیا نمی‌بینی خداوند نعمت های دنیا را پاداش بندگان مطیعش و مصیبت های آن را عذاب انسان های گناهکار قرار نداده است»؟

Imam Sadiq (peace be upon him): Hammad said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him) about Luqman and his wisdom. ... Regarding the meaning of this word of Allah the Exalted: وَ إِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لَا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [And when Luqman said to his son while he admonished him: O my son! Do not associate anything with Allah; indeed polytheism is a grievous iniquity], he said: Luqman admonished his son with such effects that he split in two (took the utmost effect from them). O Hammad! One of his pieces of advice was this: "O my son! From the moment you came into this world you have turned your back on it and are moving toward the hereafter. The house toward which you are travelling is closer to you than the house from which you are moving away. O my son! Sit with the scholars and press against them with your knees, and do not dispute with them, for they will prevent you from attending their gatherings. Take from the world only enough to suffice you, and do not reject it entirely lest you become a burden on people; and do not enter into it in a manner that harms your hereafter. Fast a fast that cuts off your desire, and do not fast a fast that keeps you from prayer, for prayer is more beloved to Allah than fasting. O my son! The world is a deep sea; many learned men have perished in it. Make your ship in it faith in Allah, and its sail reliance upon Allah, and your provision in it the fear of Allah; then if you are saved it is by Allah's grace and mercy, and if you too perish it is because of your own sins. O my son! If you acquire discipline in childhood, it will benefit you in adulthood; whoever pays attention to discipline gives it importance, and whoever gives it importance becomes committed to his knowledge, and whoever is committed to his knowledge strives harder in seeking it, and whoever strives harder in seeking it perceives its benefit and makes it his habit — for you are the successor of those who came before you, and those who come after you make use of it, so that the hopeful one places his hope in you through it, and the fearful one dreads your might. Beware of being lazy in reaching it and going after something else, for if you can prevail over the world you will not prevail over the hereafter, and if the seeking of knowledge in its proper places escapes you, you will be defeated concerning the hereafter. Set aside for yourself hours in the night and day for learning knowledge, for you will not find any waste more severe than abandoning knowledge. Do not, out of obstinacy, dispute in the learning of knowledge; and never dispute with any faqih (jurist), and do not make enmity with any of the kings, and do not compromise with any oppressor and do not befriend him, and never take any transgressor as a brother, and do not accompany any suspect person, and preserve your knowledge as you preserve your money. O my son! Fear Allah with such a fear that even if you had performed all the good deeds of the two weighty ones — jinn and mankind — you would still fear, and hope in Allah's forgiveness with such a hope that if all the sins of jinn and mankind were upon you, you would still hope in His pardon and forgiveness." His son said to him: "Father! How can I be like this while I have only one heart?" Luqman said to him: "O my son! If you were to take out the heart of the believer and split it open, two lights would be found in it: a light for fear of Allah and a light for hope in His forgiveness. If you were to weigh the two, neither would outweigh the other by so much as a mithqal. Whoever has faith in Allah believes the word of Allah, and whoever believes the word of Allah carries out His commands. So whoever does not carry out the commands of Allah does not believe the word of Allah, because these matters have between them the relation of cause and effect and a direct relation. So whoever has true faith in Allah works for the pleasure of Allah with sincerity, without ostentation, and as a sincere advisor; and whoever works for Allah in this way certainly has true faith in Allah. And whoever obeys Allah fears Him, and whoever fears Him loves Him, and whoever loves Him obeys Him, and whoever obeys Him attains Allah's pleasure and paradise, and whoever does not seek the pleasure of Allah, Allah's wrath falls easily upon him — we seek refuge in Allah from His wrath. O my son! Do not rely on the world and do not occupy your heart with it; Allah has not created any creature more worthless than the world. Do you not see that Allah has not made its blessings the reward of His obedient servants nor its calamities the punishment of sinful people?"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હમ્માદ કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને લુકમાન અને તેમની હિકમત વિષે પૂછ્યું. ... અલ્લાહ તઆલાના આ કલામના અર્થ વિષે: وَ إِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لَا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [અને જ્યારે લુકમાને પોતાના પુત્રને નસીહત આપતાં કહ્યું: ઓ મારા પુત્ર! અલ્લાહની સાથે કોઈને શરીક ન કરીશ; ખરેખર શિર્ક બહુ મોટો ઝુલ્મ છે], આપે ફરમાવ્યું: લુકમાને પોતાના પુત્રને એવી અસરકારક નસીહતો કરી કે તે બે ટુકડામાં વિભાજિત થઈ ગયો (તેમનાથી પરાકાષ્ઠાની અસર લીધી). ઓ હમ્માદ! તેમની એક નસીહત આ હતી કે: "ઓ મારા પુત્ર! તું જ્યારથી દુનિયામાં આવ્યો છે ત્યારથી દુનિયાની તરફ પીઠ ફેરવીને આખિરત તરફ જઈ રહ્યો છે. જે ઘર તરફ તું જઈ રહ્યો છે તે ઘર જેને તેં પીઠ કરી છે તેના કરતાં તને વધારે નજીક છે. ઓ મારા પુત્ર! આલિમો સાથે બેસ અને તારા ઘૂંટણો દ્વારા તેમની પાસે ભીડ પેદા કર, અને તેમની સાથે વાદ-વિવાદ ન કર કારણ કે તેઓ તને તેમની મજલિસમાં હાજરી આપતાં રોકશે; અને દુનિયામાંથી તારી જરૂરિયાત જેટલું જ માંગ અને તેને સંપૂર્ણપણે ઠુકરાવ પણ નહીં કે લોકો પર બોજ બની જાય, અને એવી રીતે તેમાં પ્રવેશ ન કર જે તારી આખિરતને નુકસાન પહોંચાડે. એવો રોઝો રાખ જે તારી ઇચ્છાઓને કાપી નાખે, અને એવો રોઝો ન રાખ જે તને નમાઝથી રોકે, કારણ કે નમાઝ અલ્લાહની નજીક રોઝા કરતાં વધુ પ્રિય છે. ઓ મારા પુત્ર! દુનિયા એક ઊંડો સમુદ્ર છે, જેમાં ઘણાં આલિમો હલાક થઈ ચૂક્યા છે. તારી નજાતની કિશ્તી અલ્લાહ પરની ઇમાન બનાવ અને તેના સઢ અલ્લાહ પર તવક્કુલ બનાવ અને તારી પાથેય અલ્લાહની તકવા બનાવ; જો તું નજાત પામ્યો તો તે અલ્લાહની કૃપા અને રહમતથી છે, અને જો તું પણ નષ્ટ થયો તો તારા પોતાના ગુનાહોના કારણે છે. ઓ મારા પુત્ર! જો બાળપણમાં અદબ મેળવીશ તો મોટપણમાં તને લાભ આપશે; અને જે અદબ પર ધ્યાન આપે તે તેને મહત્વ આપે, અને જે તેને મહત્વ આપે તે પોતાના ઇલ્મ પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ થાય, અને જે પોતાના ઇલ્મ પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ થાય તે તેની પ્રાપ્તિમાં વધુ મહેનત કરે, અને જે તેની પ્રાપ્તિમાં વધુ મહેનત કરે તે તેનો લાભ સમજે અને તેને પોતાની આદત બનાવે — કારણ કે તું તારા પૂર્વજોનો વારસદાર છે અને તારા આવનારાઓ તેનાથી લાભ લેશે, જેના દ્વારા આશા રાખનારો તારી પાસે આશા બાંધે અને ભયભીત તારી હિંમતથી ડરે. ખબરદાર! તેને પ્રાપ્ત કરવામાં આળસ ન કર અને તેના સિવાય બીજું કંઈ પાછળ ન જા, કારણ કે જો તું દુનિયા પર વિજય મેળવી શકે તો પણ આખિરત પર વિજય મેળવી શકીશ નહીં, અને જો ઇલ્મની પ્રાપ્તિ તેના યોગ્ય સ્થાનોમાં તારાથી છૂટી જાય તો આખિરત વિષે તું હારી જઈશ. અને રાત-દિવસના કેટલાક કલાકો પોતાના માટે ઇલ્મ શીખવામાં ફાળવ, કારણ કે ઇલ્મને છોડી દેવા કરતાં વધુ સખત કોઈ બરબાદી તને મળશે નહીં. અને ઇલ્મ શીખવામાં હઠ કરીને વાદ-વિવાદ ન કર, અને કોઈ ફકીહ સાથે ક્યારેય વાદ-વિવાદ ન કર, અને કોઈ પણ બાદશાહ સાથે દુશ્મની ન કર, અને કોઈ ઝાલિમ સાથે નરમાશ ન કર અને તેની સાથે દોસ્તી ન કર, અને કોઈ ફાસિક સાથે ક્યારેય ભાઈચારો ન કર, અને કોઈ મુત્તહમ (આરોપી) સાથે સોબત ન કર, અને જેમ તું તારા પૈસાની હિફાઝત કરે છે તેવી જ રીતે તારા ઇલ્મની પણ હિફાઝત કર. ઓ મારા પુત્ર! અલ્લાહથી એવો ડર કે જો સકલૈન એટલે કે જિન અને ઇન્સાનની બધી નેકીઓ કરી હોય તો પણ ડરે, અને અલ્લાહની બક્ષિશની એવી આશા રાખ કે જો જિન અને ઇન્સાનના તમામ ગુનાહ તારા પર હોય તો પણ તેની માફી અને બક્ષિશની આશા રાખે." તેમના પુત્રે તેમને કહ્યું: "પિતાજી! હું આવો કેવી રીતે થઈ શકું જ્યારે મારી પાસે ફક્ત એક જ દિલ છે?" લુકમાને તેને કહ્યું: "ઓ મારા પુત્ર! જો મોમિન ઇન્સાનનું દિલ કાઢીને તેને ચીરી નાખવામાં આવે તો તેમાં બે નૂર જોવા મળશે — એક નૂર અલ્લાહના ડરનું અને એક નૂર તેની બક્ષિશની આશાનું. જો તે બંનેને તોલવામાં આવે તો કોઈ પણ એક મિસ્કાલ જેટલું પણ બીજા પર વધુ નહીં હોય. જે અલ્લાહ પર ઇમાન લાવે તે અલ્લાહના કલામને માને છે, અને જે અલ્લાહના કલામને માને છે તે તેમના આદેશો પર અમલ કરે છે. તો જે અલ્લાહના આદેશો પર અમલ નથી કરતો તે અલ્લાહના કલામને માનતો નથી, કારણ કે આ કાર્યો વચ્ચે કારણ-કાર્યનો સંબંધ અને સીધો સંબંધ છે. તો જે અલ્લાહ પર સાચી ઇમાન રાખે તે અલ્લાહની રઝા માટે ખાલિસ, રિયા વગર અને નાસિહ થઈને કામ કરે; અને જે આ રીતે અલ્લાહ માટે કામ કરે તે ખરેખર અલ્લાહ પર સાચી ઇમાન રાખે છે. અને જે અલ્લાહની આજ્ઞાનું પાલન કરે તે તેનાથી ડરે, અને જે તેનાથી ડરે તે તેને ચાહે, અને જે તેને ચાહે તે તેની આજ્ઞાનું પાલન કરે, અને જે તેની આજ્ઞાનું પાલન કરે તે અલ્લાહની ખુશી અને જન્નત પ્રાપ્ત કરે, અને જે અલ્લાહની રઝા પ્રાપ્ત કરવાની કોશિશ ન કરે તેના પર અલ્લાહનો ગુસ્સો સહેલો છે — અલ્લાહની પનાહ તેના ગુસ્સાથી. ઓ મારા પુત્ર! દુનિયા પર ભરોસો ન કર અને પોતાના દિલને તેમાં વ્યસ્ત ન કર; અલ્લાહે દુનિયા કરતાં કોઈ પણ મખ્લૂક વધુ તુચ્છ પેદા કરી નથી. શું તું નથી જોતો કે અલ્લાહે દુનિયાની નેઅમતોને પોતાના આજ્ઞાકારી બંદાઓનો બદલો અને તેની આફતોને ગુનાહગાર ઇન્સાનોની સજા બનાવી નથી?"

#2 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَ مَنْ ذَا الَّذِی ابْتَغَی اللَّهَ فَلَمْ یَجِدْهُ وَ مَنْ ذَا الَّذِی لَجَأَ إِلَی اللَّهِ فَلَمْ یُدَافِعْ عَنْهُ أَمْ مَنْ ذَا الَّذِی تَوَکَّلَ عَلَی اللَّهِ فَلَمْ یَکْفِهِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «لقمان که پسرش را نصیحت می‌کرد به او گفت: چه کسی خداوند را خواست ولی او را پیدا نکرد؟ و چه کسی به خدا پناه برد و خدا از او دفاع نکرد؟ و چه کسی بر خدا توکّل کرد و خدا برایش کافی نبود»؟

The Prophet (peace be upon him and his family): The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Luqman, while admonishing his son, said to him: 'Who is the one who sought Allah and did not find Him? And who is the one who took refuge in Allah and Allah did not defend him? And who is the one who put his trust in Allah and Allah was not sufficient for him?'"

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "લુકમાને, જ્યારે તેઓ પોતાના પુત્રને નસીહત કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેને કહ્યું: 'કોણ છે કે જેણે અલ્લાહને શોધ્યો અને તેને ન મેળવ્યો? અને કોણ છે કે જેણે અલ્લાહની પનાહ લીધી અને અલ્લાહે તેનો બચાવ ન કર્યો? અને કોણ છે કે જેણે અલ્લાહ પર ભરોસો કર્યો અને અલ્લાહ તેના માટે પૂરતો ન થયો?'"

#3 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّه (علیه السلام): وَ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ یَا بُنَیَّ سَافِرْ بِسَیْفِکَ وَ خُفِّکَ وَ عِمَامَتِکَ وَ خِبَائِکَ وَ سِقَائِکَ وَ خُیُوطِکَ وَ مِخْرَزِکَ وَ تَزَوَّدْ مَعَکَ مِنَ الْأَدْوِیَهًِْ مَا تَنْتَفِعُ بِهِ أَنْتَ وَ مَنْ مَعَکَ وَ کُنْ لِأَصْحَابِکَ مُوَافِقاً إِلَّا فِی مَعْصِیَهًِْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ یَا بُنَیَّ إِذَا سَافَرْتَ مَعَ قَوْمٍ فَأَکْثِرِ اسْتِشَارَتَهُمْ فِی أَمْرِکَ وَ أَمْرِهِمْ وَ أَکْثِرِ التَّبَسُّمَ فِی وُجُوهِهِمْ وَ کُنْ کَرِیماً عَلَی زَادِکَ بَیْنَهُمْ فَإِذَا دَعَوْکَ فَأَجِبْهُمْ وَ إِذَا اسْتَعَانُوا بِکَ فَأَعِنْهُمْ وَ اغْلِبْهُمْ بِثَلَاثٍ طُولِ الصَّمْتِ وَ کَثْرَهًِْ الصَّلَاهًِْ وَ سَخَاءِ النَّفْسِ بِمَا مَعَکَ مِنْ دَابَّهًٍْ أَوْ مَالٍ أَوْ زَادٍ وَ إِذَا اسْتَشْهَدُوکَ عَلَی الْحَقِّ فَاشْهَدْ لَهُمْ وَ اجْهَدْ رَأْیَکَ لَهُمْ إِذَا اسْتَشَارُوکَ ثُمَّ لَا تَعْزِمْ حَتَّی تَثَبَّتَ وَ تَنْظُرَ وَ لَا تُجِبْ فِی مَشُورَهًٍْ حَتَّی تَقُومَ فِیهَا وَ تَقْعُدَ وَ تَنَامَ وَ تَأْکُلَ وَ تُصَلِّیَ وَ أَنْتَ مُسْتَعْمِلٌ فِکْرَتَکَ وَ حِکْمَتَکَ فِی مَشُورَتِهِ فَإِنَّ مَنْ لَمْ یُمْحِضِ النَّصِیحَهًَْ لِمَنِ اسْتَشَارَهُ سَلَبَهُ اللَّهُ رَأْیَهُ وَ نَزَعَ عَنْهُ الْأَمَانَهًَْ وَ إِذَا رَأَیْتَ أَصْحَابَکَ یَمْشُونَ فَامْشِ مَعَهُمْ وَ إِذَا رَأَیْتَهُمْ یَعْمَلُونَ فَاعْمَلْ مَعَهُمْ وَ إِذَا تَصَدَّقُوا وَ أَعْطَوْا قَرْضاً فَأَعْطِ مَعَهُمْ وَ اسْمَعْ لِمَنْ هُوَ أَکْبَرُ مِنْکَ سِنّاً وَ إِذَا أَمَرُوکَ بِأَمْرٍ وَ سَأَلُوکَ فَتَبَرَّعْ لَهُمْ وَ قُلْ نَعَمْ وَ لَا تَقُلْ لَا فَإِنَّ لَا عِیٌّ وَ لُؤْمٌ وَ إِذَا تَحَیَّرْتُمْ فِی طَرِیقِکُمْ فَانْزِلُوا وَ إِنْ شَکَکْتُمْ فِی الْقَصْدِ فَقِفُوا وَ تُؤَامِرُوا وَ إِذَا رَأَیْتُمْ شَخْصاً وَاحِداً فَلَا تَسْأَلُوهُ عَنْ طَرِیقِکُمْ وَ لَا تَسْتَرْشِدُوهُ فَإِنَّ الشَّخْصَ الْوَاحِدَ فِی الْفَلَاهًِْ مُرِیبٌ لَعَلَّهُ أَنْ یَکُونَ عَیْناً لِلُّصُوصِ أَوْ أَنْ یَکُونَ الشَّیْطَانُ الَّذِی حَیَّرَکُمْ وَ احْذَرُوا الشَّخْصَیْنِ أَیْضاً إِلَّا أَنْ تَرَوْا مَا لَا أَرَی فَإِنَّ الْعَاقِلَ إِذَا أَبْصَرَ بِعَیْنَیْهِ شَیْئاً عَرَفَ الْحَقَّ مِنْهُ وَ الشَّاهِدُ یَرَی مَا لَا یَرَی الْغَائِبُ یَا بُنَیَّ وَ إِذَا جَاءَ وَقْتُ الصَّلَاهًِْ فَلَا تُؤَخِّرْهَا لِشَیْءٍ صَلِّهَا وَ اسْتَرِحْ مِنْهَا فَإِنَّهَا دَیْنٌ وَ صَلِّ فِی جَمَاعَهًٍْ وَ لَوْ عَلَی رَأْسِ زُجٍّ وَ لَا تَنَامَنَّ عَلَی دَابَّتِکَ فَإِنَّ ذَلِکَ سَرِیعٌ فِی دَبَرِهَا وَ لَیْسَ ذَلِکَ مِنْ فِعْلِ الْحُکَمَاءِ إِلَّا أَنْ تَکُونَ فِی مَحْمِلٍ یُمْکِنُکَ التَّمَدُّدُ لِاسْتِرْخَاءِ الْمَفَاصِلِ وَ إِذَا قَرُبْتَ مِنَ الْمَنْزِلِ فَانْزِلْ عَنْ دَابَّتِکَ فَإِنَّهَا تُعِینُکَ وَ ابْدَأْ لِعَلَفِهَا قَبْلَ نَفْسِکَ فَإِنَّهَا نَفْسُکَ وَ إِذَا أَرَدْتُمُ النُّزُولَ فَعَلَیْکُمْ مِنْ بِقَاعِ الْأَرَضِینَ بِأَحْسَنِهَا لَوْناً وَ أَلْیَنِهَا تُرْبَهًًْ وَ أَکْثَرِهَا عُشْباً وَ إِذَا نَزَلْتَ فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ قَبْلَ أَنْ تَجْلِسَ وَ إِذَا أَرَدْتَ قَضَاءَ حَاجَهًٍْ فَأَبْعِدِ الْمَذْهَبَ فِی الْأَرْضِ فَإِذَا ارْتَحَلْتَ فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ وَ وَدِّعِ الْأَرْضَ الَّتِی حَلَلْتَ بِهَا وَ سَلِّمْ عَلَیْهَا وَ عَلَی أَهْلِهَا فَإِنَّ لِکُلِّ بُقْعَهًٍْ أَهْلًا مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ وَ إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لَا تَأْکُلَ طَعَاماً حَتَّی تَبْدَأَ فَتَتَصَدَّقَ مِنْهُ فَافْعَلْ وَ عَلَیْکَ بِقِرَاءَهًِْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مَا دُمْتَ رَاکِباً وَ عَلَیْکَ بِالتَّسْبِیحِ مَا دُمْتَ عَامِلًا وَ عَلَیْکَ بِالدُّعَاءِ مَا دُمْتَ خَالِیاً وَ إِیَّاکَ وَ السَّیْرَ مِنْ أَوَّلِ اللَّیْلِ وَ عَلَیْکَ بِالتَّعْرِیسِ وَ الدُّلْجَهًِْ مِنْ لَدُنْ نِصْفِ اللَّیْلِ إِلَی آخِرِهِ وَ إِیَّاکَ وَ رَفْعَ الصَّوْتِ فِی مَسِیرِکَ. فَقَالَ: أَمَا وَ اللَّهِ مَا أُوتِیَ لُقْمَانُ الْحِکْمَهًَْ بِحَسَبٍ وَ لَا مَالٍ وَ لَا أَهْلٍ وَ لَا بَسْطٍ فِی جِسْمٍ وَ لَا جَمَالٍ وَ لَکِنَّهُ کَانَ رَجُلًا قَوِیّاً فِی أَمْرِ اللَّهِ مُتَوَرِّعاً فِی اللَّهِ سَاکِتاً سَکِیناً عَمِیقَ النَّظَرِ طَوِیلَ الْفِکْرِ حَدِیدَ النَّظَرِ مُسْتَعْبِراً بِالْعِبَرِ لَمْ یَنَمْ نَهَاراً قَطُّ وَ لَمْ یَرَهُ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ عَلَی بَوْلٍ وَ لَا غَائِطٍ وَ لَا اغْتِسَالٍ لِشِدَّهًِْ تَسَتُّرِهِ وَ عُمْقِ نَظَرِهِ وَ تَحَفُّظِهِ فِی أَمْرِهِ وَ لَمْ یَضْحَکْ مِنْ شَیْءٍ قَطُّ مَخَافَهًَْ الْإِثْمِ، وَ لَمْ یَغْضَبْ قَطُّ وَ لَمْ یُمَازِحْ إِنْسَاناً قَطُّ وَ لَمْ یَفْرَحْ بِشَیْءٍ إِنْ أَتَاهُ مِنْ أَمْرِ الدُّنْیَا وَ لَا حَزِنَ مِنْهَا عَلَی شَیْءٍ قَطُّ، وَ قَدْ نَکَحَ مِنَ النِّسَاءِ وَ وُلِدَ لَهُ مِنَ الْأَوْلَادِ الْکَثِیرَهًِْ وَ قَدَّمَ أَکْثَرَهُمْ أَفْرَاطاً، فَمَا بَکَی عَلَی مَوْتِ أَحَدٍ مِنْهُمْ، وَ لَمْ یَمُرَّ بِرَجُلَیْنِ یَخْتَصِمَانِ أَوْ یَقْتَتِلَانِ إِلَّا أَصْلَحَ بَیْنَهُمَا وَ لَمْ یَمْضِ عَنْهُمَا حَتَّی یُحَابَّا، وَ لَمْ یَسْمَعْ قَوْلًا قَطُّ مِنْ أَحَدٍ اسْتَحْسَنَهُ إِلَّا سَأَلَ عَنْ تَفْسِیرِهِ وَ عَمَّنْ أَخَذَهُ، وَ کَانَ یُکْثِرُ مُجَالَسَهًَْ الْفُقَهَاءِ وَ الْحُکَمَاءِ، وَ کَانَ یَغْشَی الْقُضَاهًَْ وَ الْمُلُوکَ وَ السَّلَاطِینَ، فَیَرْثِی لِلْقُضَاهًِْ مَا ابْتُلُوا بِهِ وَ یَرْحَمُ لِلْمُلُوکِ وَ السَّلَاطِینِ لِعِزَّتِهِمْ بِاللَّهِ وَ طُمَأْنِینَتِهِمْ فِی ذَلِکَ وَ یَعْتَبِرُ وَ یَتَعَلَّمُ مَا یَغْلِبُ بِهِ نَفْسَهُ وَ یُجَاهِدُ بِهِ هَوَاهُ وَ یَحْتَرِزُ بِهِ مِنَ الشَّیْطَانِ فَکَانَ یُدَاوِی قَلْبَهُ بِالْفِکْرِ وَ یُدَاوِی نَفْسَهُ بِالْعِبَرِ وَ کَانَ لَا یَظْعَنُ إِلَّا فِیمَا یَنْفَعُهُ فَبِذَلِکَ أُوتِیَ الْحِکْمَهًَْ وَ مُنِحَ الْعِصْمَهًَْ.

امام صادق (علیه السلام)- حمّادبن عیسی از امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که فرمود: در وصیّتی از لقمان به فرزندش آمده است: فرزندم! با شمشیر، کفش، عمامه و خیمه و مشک آب و نخ و درفش خود به سفر برو و در سفر داروهایی به همراه داشته باش که خود و آن که با توست از آن منتفع گردد و با همسفرانت جز در معصیت خداوند عزّوجلّ همراه و موافق باش. فرزندم! اگر با جمعی سفر کردی، در کار خودت و ایشان با آنان بسیار مشورت کن و با آنان بسیار خنده‌رو باش و در غذای خود با آنان سخاوتمند باش و اگر تو را به میهمانی دعوت کردند، دعوت آنان را بپذیر و اگر از تو یاری خواستند به یاریشان بشتاب و در همه حال ساکت و کم‌حرف باش و بسیار نماز بخوان و آب و غذا و چهارپای خود را از دیگران دریغ مدار و اگر از تو شهادت به حق دادن طلبیدند، برایشان شهادت ده، و اگر با تو مشورت کردند، سعی کن مشاور خوبی برای آنان باشی و تا پیرامون کاری خوب فکر نکرده‌ای، اقدام مکن و به هیچ مشورتی پاسخ مده، مگر اینکه مدّتی را صرف‌نظرکردن به آن کرده باشی و هرکس نتواند نصیحت مشفقانه و خیرخواهانه را به‌طرف مشورت‌گیرنده ارائه کند، خداوند عقل او را از وی می‌گیرد. و اگر دیدی دوستانت راه می‌روند، با آنان راه برو و اگر دیدی به کاری مشغولند، به یاریشان بشتاب. پند مسن‌تر از خود را گوش کن و اگر فرمانی به تو دادند یا چیزی از تو خواستند، بگو: بلی، و پاسخ منفی مده، زیرا «نه» گفتن سنگین و نشانه‌ی لئیم‌بودن است و اگر سرگردان شدید، اتراق کنید و اگر در تصمیم دچار تردید شدید، بایستید و رایزنی کنید و اگر یک مرد را در بین راه دیدید درباره‌ی مسیرتان چیزی از وی نپرسید و از او راهنمایی مخواهید، زیرا تنهابودن در بیابان شک‌برانگیز است و ممکن است جاسوس دزدها باشد و شاید همان شیطانی باشد که شما را سرگردان کرده باشد. از دو شخص نیز بترسید، مگر اینکه آنچه را من می‌بینم، شما در آن‌ها نبینید؛ زیرا عاقل اگر با چشم خود چیزی ببیند، حق را از آن تشخیص می‌دهد و ببیننده، چیزهایی را می‌بیند که غایب نمی‌بیند. فرزندم! چون وقت نماز شد، به هیچ بهانه‌ای آن را به تأخیر مینداز. به‌موقع آن را اقامه کن و خود را آسوده ساز؛ زیرا نماز یک دَین است. درهمه‌حال سعی کن نمازت را به جماعت برگزار کنی و هرگز بر روی مرکب مخواب؛ زیرا خیلی زود دچار زخم نشیمنگاه می‌شوی و این کار عاقلانه‌ای نیست، مگر اینکه در محملی نشسته باشی و بخواهی دراز بکشی تا به مفاصلت استراحتی داده باشی و اگر قصد اتراق داشتید، خوش‌رنگ‌ترین زمین را انتخاب کنید که خاکش نرم و علفش بسیار باشد و چون اُتراق کردید، پیش از آنکه بنشینی دو رکعت نماز به‌جای آر و اگر قصد قضای حاجت کردی، از محلّ اتراق دور شو و چون عزم ادامه‌ی سفر کردی دو رکعت نماز بخوان و با زمینی که در آن اتراق کرده بودی وداع کن و بر مردمان آن سلام کن؛ زیرا هر بقعه‌ای از زمین به جمعی از فرشتگان تعلّق دارد و اگر نتوانستی لب به غذا بزنی تا صدقه ندهی، این کار را بکن و تا سوار بر مرکبی، تلاوت قرآن را فراموش مکن و تا زمانی‌که مشغول به کار هستی، تسبیح را فراموش مکن و چون بیکار بودی، از دعا غفلت مکن و برحذر باش از اینکه از آغاز تا پایان شب در حرکت باشی و مبادا که درحین حرکت صدایت را بلند کنی». امام صادق (علیه السلام) فرمود: «به خدا سوگند که حکمت را به خاطر حسب‌ونسب یا ثروت و مکنت یا قدرت بدن یا جمال رخسار به لقمان ندادند؛ بلکه چون با اراده در کار خدا، پرهیزکار، ساکت و بسیار کم‌حرف، ژرف‌نگر، دوراندیش و تیزبین بود، از این نعمت برخوردار شد و هرگز در روز نمی‌خوابید و هرگز در مجلس تکیه نمی‌داد و آب دهان بیرون نمی‌انداخت و هیچ کار عبثی انجام نمی‌داد و هیچ‌کس او را درحال ادرار یا قضای حاجت یا غسل به خاطر حیای بسیار او ندید و هرگز به چیزی نخندید و به خشم نیامد تا مبادا آسیبی به دینش وارد شود و هرگز با انسانی شوخی نکرد و به خاطر امور دنیوی اظهار شادمانی نکرد و به خاطر از دست‌دادن آن غمگین نشد. او چند همسر گرفت و فرزندان بسیار یافت که خیلی از آن‌ها در حیات او درگذشتند، امّا هرگز بر یکی از آن‌ها نگریست. اگر بر دو نفر وارد می‌شدند که درحال جنگ و دعوا بودند، آن‌ها را با هم آشتی می‌داد و تا از هم جدا نمی‌شدند از آنجا نمی‌رفت. هیچ سخن پسندیده‌ای نشنید مگر اینکه خواستار تفسیر و توضیح آن شد و اینکه گوینده‌ی اصلی آن سخن چه کسی بوده است. با فقها و علماء زیاد نشست و برخاست داشت. پیوسته نزد قضات، حکام و سلاطین می‌رفت و به آنان سر می‌زد. قاضیان را به خاطر اینکه در مقابل امتحانی سخت قرار گرفته‌اند تسلّی خاطر می‌داد و بر پادشاهان و حکام به خاطر نخوت و تکبّری که در مقابل خدا داشتند و اینکه چنین در آرامش زندگی می‌کنند، دل می‌سوزاند. او پیوسته چیزهایی می‌آموخت که به‌وسیله‌ی آن‌ها بر نفس خود غلبه کند و از شیطان فاصله بگیرد. او پیوسته خود را با تفکّر و عبرت‌گرفتن درمان می‌کرد. او وقت خود را فقط به کار مفید می‌گذراند و در امری که به وی مربوط نبود دخالت نمی‌کرد؛ و به‌همین‌دلیل بود که به وی حکمت داده شد و از نعمت عصمت برخوردار گردید».

Imam Sadiq (peace be upon him): Hammad ibn Isa narrates from Imam Sadiq (peace be upon him) that he said: In a testament of Luqman to his son it is recorded: "My son! Set out on your journey with your sword, your shoes, your turban, your tent, your waterskin, your thread and your awl, and take with you medicines from which both you and those with you may benefit, and be agreeable and in accord with your travelling companions except in disobedience to Allah the Mighty and Majestic. My son! If you travel with a group, consult with them abundantly in your affair and in theirs, be much smiling in their faces, and be generous with your provisions among them. If they invite you as a guest, accept their invitation, and if they ask your help, hasten to their aid. In every state, be silent and sparing of speech, pray often, and do not withhold your water, food and mount from others. If they ask you to bear witness to the truth, bear witness for them, and if they consult you, strive to be a good adviser to them; do not act until you have thought well about a matter, and do not answer any consultation until you have spent time considering it, for whoever cannot present sincere and well-wishing counsel to the one who seeks his advice, Allah takes away his intellect. If you see your friends walking, walk with them, and if you see them busy in a task, hasten to assist them. Listen to the counsel of one older than yourself, and if they command you or ask something of you, say 'yes' and do not answer in the negative, for saying 'no' is heavy and a mark of meanness. If you become lost, halt; and if you are in doubt about a decision, stop and take counsel. If you see a single man on the road, do not ask him about your route and do not seek guidance from him, for being alone in the wilderness is a cause of suspicion — he may be a spy for thieves, or he may be the very Satan who has made you lose your way. Be wary also of two persons, unless you see in them what I do not see, for the intelligent man, when he sees a thing with his own eyes, distinguishes the truth in it, and the one present sees what the absent one does not see. My son! When the time of prayer arrives, do not delay it for any excuse. Establish it on time and give yourself rest, for prayer is a debt. In every state, strive to perform your prayer in congregation, and never sleep upon your mount, for you will very soon develop sores on your seat, and this is not a wise deed — unless you are in a howdah and wish to stretch out to rest your joints. If you intend to halt, choose the most pleasantly coloured of lands, whose soil is soft and whose grass is abundant, and when you have halted, perform two rak'ats of prayer before you sit down. If you wish to relieve yourself, go far from the place of halt, and when you resolve to continue the journey, pray two rak'ats and bid farewell to the land in which you halted and greet its people with salam, for every spot of the earth belongs to a company of angels. If you cannot bring yourself to touch food until you have given something in charity from it, do so. As long as you are mounted, do not forget the recitation of the Qur'an; as long as you are engaged in work, do not forget tasbih (glorification); and when you are free, do not neglect du'a (supplication). Beware of travelling from the beginning of the night to its end, and take care not to raise your voice while travelling." Imam Sadiq (peace be upon him) said: "By Allah, wisdom was not given to Luqman on account of lineage, or wealth and property, or bodily strength, or beauty of face; rather, because he was resolute in the affair of Allah, Allah-fearing, silent and very sparing of speech, deep-seeing, far-sighted and sharp of vision, he was granted this blessing. He never slept during the day, never leaned in a gathering, never spat, never did any vain deed, and no one ever saw him urinating, relieving himself or bathing, on account of his great modesty. He never laughed at anything, nor grew angry, lest any harm come to his religion; he never joked with any human being, nor showed joy over worldly affairs, nor grieved over losing them. He took several wives and had many children, most of whom died during his lifetime, yet he never wept over any one of them. If he came upon two men fighting and quarrelling, he would reconcile them and would not leave the place until they parted from one another [in peace]. He never heard a fine saying without asking for its explanation and about who its original speaker was. He kept much company with jurists and scholars. He continually went to judges, rulers and sultans and visited them. He would console the judges because they had been placed before a severe test, and he pitied the kings and rulers for the arrogance and pride they held before Allah and for living in such ease. He was continually learning things by which he could overcome his self and distance himself from Satan. He continually treated himself with reflection and taking of lessons. He spent his time only on beneficial work, and did not interfere in any matter that did not concern him — and it was for this reason that wisdom was given to him and he was granted the blessing of infallibility."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હમ્માદ બિન ઈસા ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી નકલ કરે છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: લુકમાનની પોતાના પુત્રને કરેલી એક વસિય્યતમાં આવ્યું છે: "હે મારા પુત્ર! તારી તલવાર, જૂતાં, અમામહ, ખેમો, પાણીની મશક, દોરો અને સોય લઈને સફર કર, અને સફરમાં એવી દવાઓ સાથે રાખ કે જેનાથી તું અને તારી સાથે જે હોય તે લાભ મેળવી શકે, અને પોતાના સફર-સાથીઓ સાથે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની નાફરમાની સિવાય દરેક બાબતમાં સહમત અને સાથી બન. હે મારા પુત્ર! જો તું કોઈ સમૂહ સાથે સફર કરે તો પોતાના અને તેમના કામમાં તેમની સાથે ખૂબ મશવરો કર, તેમના ચહેરા સામે ખૂબ હસમુખો રહે, અને પોતાના ભોજનમાં તેમની સાથે સખાવત કર. જો તેઓ તને મહેમાનીમાં બોલાવે તો તેમનું આમંત્રણ સ્વીકાર, અને જો તેઓ તારી પાસે મદદ માંગે તો તેમની મદદ કરવા ઉતાવળ કર. દરેક હાલતમાં ચૂપ અને ઓછા બોલનારો રહે, ખૂબ નમાઝ પઢ, અને પોતાનું પાણી, ભોજન અને જાનવર બીજાઓથી રોકી ન રાખ. જો તેઓ તારી પાસેથી હકની સાક્ષી માંગે તો તેમના માટે સાક્ષી આપ, અને જો તેઓ તારી સાથે મશવરો કરે તો કોશિશ કર કે તું તેમના માટે સારો સલાહકાર બને, અને કોઈ કામ વિશે સારી રીતે વિચાર્યા વગર પગલું ન ઉઠાવ, અને કોઈ પણ મશવરાનો જવાબ તે સમય સુધી ન આપ જ્યાં સુધી તેમાં થોડો સમય વિચાર ન કર્યો હોય, અને જે વ્યક્તિ મશવરો માંગનારને નિષ્ઠાવાન અને હિતચિંતક નસીહત ન આપી શકે, અલ્લાહ તેની અક્લ છીનવી લે છે. અને જો તું જુએ કે તારા મિત્રો ચાલી રહ્યા છે તો તેમની સાથે ચાલ, અને જો જુએ કે તેઓ કોઈ કામમાં વ્યસ્ત છે તો તેમની મદદ કરવા ઉતાવળ કર. પોતાનાથી મોટાની નસીહત સાંભળ, અને જો તેઓ તને કોઈ હુકમ આપે અથવા તારી પાસેથી કંઈ માંગે તો કહે: હા, અને ના-કારી જવાબ ન આપ, કારણ કે 'ના' કહેવું ભારે અને લઈમ [કંજૂસ] હોવાની નિશાની છે. જો તમે ભૂલા પડી જાવ તો પડાવ નાખો, અને જો નિર્ણયમાં શંકા થાય તો ઊભા રહો અને મશવરો કરો. જો રસ્તામાં એક જ માણસને જુઓ તો પોતાના રસ્તા વિશે તેની પાસેથી કંઈ ન પૂછો અને તેની પાસેથી માર્ગદર્શન ન માંગો, કારણ કે જંગલમાં એકલા હોવું શંકાસ્પદ છે અને શક્ય છે કે તે ચોરોનો જાસૂસ હોય અથવા શાયદ તે એ જ શેતાન હોય જેણે તમને ભૂલા પાડ્યા હોય. બે માણસોથી પણ ડરો, સિવાય કે જે હું જોઉં છું તે તમે તેમનામાં ન જુઓ; કારણ કે અક્લમંદ જો પોતાની આંખથી કંઈ જુએ તો તેમાંથી હકને પારખી લે છે, અને જોનારો એવી વસ્તુઓ જુએ છે જે ગેરહાજર જોઈ શકતો નથી. હે મારા પુત્ર! જ્યારે નમાઝનો સમય થાય તો કોઈ પણ બહાનાથી તેને મોડી ન કર. તેને સમયસર અદા કર અને પોતાને હળવો કર, કારણ કે નમાઝ એક કરજ છે. દરેક હાલતમાં કોશિશ કર કે તારી નમાઝ જમાઅતથી અદા કરે, અને સવારી પર ક્યારેય ન સૂ, કારણ કે ખૂબ જલદી બેસવાની જગ્યાએ ઝખ્મ થશે અને આ અક્લમંદનું કામ નથી, સિવાય કે કોઈ મહમલ [પાલખી]માં બેઠો હોય અને લંબાવવા માંગે જેથી પોતાના સાંધાઓને આરામ આપી શકે. જો પડાવ નાખવાનો ઇરાદો હોય તો સૌથી સુંદર રંગની જમીન પસંદ કરો, જેની માટી નરમ અને ઘાસ ખૂબ હોય, અને જ્યારે પડાવ નાખો, બેસતાં પહેલાં બે રકાત નમાઝ પઢો. જો હાજતે જવાનો ઇરાદો કરે તો પડાવની જગ્યાથી દૂર જા, અને જ્યારે સફર ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય કરે તો બે રકાત નમાઝ પઢ, અને જે જમીન પર પડાવ નાખ્યો હતો તેની સાથે વિદાય લે અને તેના રહેવાસીઓને સલામ કર, કારણ કે જમીનનો દરેક ભાગ ફરિશ્તાઓના એક સમૂહનો છે. અને જો તું એ કરી શકે કે ભોજનને હાથ ન લગાડે જ્યાં સુધી સદકો ન આપે, તો આ કામ કર. અને જ્યાં સુધી સવારી પર છે, કુરઆનની તિલાવત ભૂલી ન જા, અને જ્યાં સુધી કામમાં વ્યસ્ત છે, તસ્બીહ ભૂલી ન જા, અને જ્યારે નવરો હોય, દુઆથી ગફલત ન કર. અને રાતની શરૂઆતથી અંત સુધી ચાલવાથી બચ, અને ખબરદાર કે ચાલતાં ચાલતાં પોતાનો અવાજ ઊંચો ન કરે." ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહની કસમ, હિકમત લુકમાનને ખાનદાન કે વંશના કારણે, અથવા દોલત અને સંપત્તિના કારણે, અથવા શરીરની તાકાતના કારણે, અથવા ચહેરાની ખૂબસૂરતીના કારણે ન અપાઈ; પરંતુ કારણ કે તેઓ અલ્લાહના કામમાં દૃઢ ઇરાદાવાળા, પરહેઝગાર, ચૂપ અને ખૂબ ઓછું બોલનારા, ઊંડી નજરવાળા, દૂરંદેશ અને તીક્ષ્ણ નજરવાળા હતા, તેમને આ નેઅમત આપવામાં આવી. અને તેઓ ક્યારેય દિવસે સૂતા નહીં, અને ક્યારેય મજલિસમાં ટેકો લેતા નહીં, અને થૂંક બહાર કાઢતા નહીં, અને કોઈ પણ નકામું કામ કરતા નહીં, અને પોતાની ખૂબ હયાના કારણે તેમને કોઈએ પેશાબ કરતાં, હાજતે જતાં કે ગુસલ કરતાં ન જોયા, અને ક્યારેય કોઈ વસ્તુ પર હસ્યા નહીં અને ગુસ્સે ન થયા જેથી તેમના દીનને કોઈ નુકસાન ન પહોંચે, અને ક્યારેય કોઈ ઇન્સાન સાથે મજાક ન કરી, અને દુન્યવી બાબતોના કારણે ખુશી ઝાહેર ન કરી, અને તેને ગુમાવવાના કારણે ગમગીન ન થયા. તેમણે ઘણી પત્નીઓ કરી અને ઘણાં સંતાનો થયાં, જેમાંથી ઘણાં તેમના જીવનકાળમાં જ મરી ગયાં, પરંતુ ક્યારેય તેમાંથી કોઈના પર રડ્યા નહીં. જો બે લોકો પર દાખલ થતા જેઓ લડાઈ અને ઝઘડામાં હોય, તો તેમને એકબીજા સાથે સુલેહ કરાવતા અને જ્યાં સુધી તેઓ એકબીજાથી અલગ ન થાય ત્યાં સુધી ત્યાંથી જતા નહીં. કોઈ પણ પસંદ કરવા યોગ્ય વાત ન સાંભળી પરંતુ તેની તફસીર અને સ્પષ્ટતા માંગી અને એ પણ કે તે વાતના મૂળ કહેનાર કોણ હતા. ફુકહા અને ઉલમા સાથે ખૂબ ઊઠબેસ કરતા. હંમેશા કાઝીઓ, હાકિમો અને સુલતાનો પાસે જતા અને તેમની મુલાકાત લેતા. કાઝીઓને એ કારણે દિલાસો આપતા કે તેઓ કઠિન કસોટીની સામે મૂકાયેલા છે, અને બાદશાહો અને હાકિમો પર એ કારણે દયા ખાતા કે તેમનામાં અલ્લાહ સામે ઘમંડ અને તકબ્બુર છે અને તેઓ આટલી શાંતિથી જીવન જીવે છે. તેઓ હંમેશા એવી વસ્તુઓ શીખતા જેના દ્વારા પોતાના નફ્સ પર ગાલિબ થઈ શકે અને શેતાનથી અંતર રાખી શકે. તેઓ હંમેશા પોતાની જાતને વિચાર અને ઇબરત લેવાથી ઇલાજ કરતા. તેઓ પોતાનો સમય ફક્ત ફાયદાના કામમાં જ પસાર કરતા અને જે બાબત તેમની સાથે સંબંધિત ન હોય તેમાં દખલ કરતા નહીં; અને એ જ કારણે તેમને હિકમત આપવામાં આવી અને ઇસ્મતની નેઅમતથી નવાજવામાં આવ્યા."

#4 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

کَانَ فِیمَا وَعَظَ بِهِ لُقْمَانُ (علیه السلام) ابْنَهُ أَنْ قَالَ یَا بُنَیَّ إِنْ تَکُ فِی شَکٍ مِنَ الْمَوْتِ فَارْفَعْ عَنْ نَفْسِکَ النَّوْمَ وَ لَنْ تَسْتَطِیعَ ذَلِکَ وَ إِنْ کُنْتَ فِی شَکٍّ مِنَ الْبَعْثِ فَارْفَعْ عَنْ نَفْسِکَ الِانْتِبَاهَ وَ لَنْ تَسْتَطِیعَ ذَلِکَ فَإِنَّکَ إِذَا فَکَّرْتَ فِی هَذَا عَلِمْتَ أَنَّ نَفْسَکَ بِیَدِ غَیْرِکَ وَ إِنَّمَا النَّوْمُ بِمَنْزِلَهًِْ الْمَوْتِ وَ إِنَّمَا الْیَقَظَهًُْ بَعْدَ النَّوْمِ بِمَنْزِلَهًِْ الْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْت.

امام باقر (علیه السلام)- در مواعظ لقمان (علیه السلام) به فرزندش آمده است: فرزندم! اگر نسبت به مرگ شک داری پس خواب را از خود بردار و هرگز نخواهی توانست که چنین کنی! و اگر در رستاخیز شک داری از خود، بیداری بعد از خواب را بردار و هرگز نخواهی توانست که چنین کنی! پس تو اگر در این امر تفکّر کنی، در می‌یابی که جان تو در دست غیر توست و همانا خواب به‌منزله‌ی مرگ است و بیداری بعد از خواب به‌منزله‌ی رستاخیز پس از مرگ است.

Imam Baqir (peace be upon him): Among the admonitions of Luqman (peace be upon him) to his son is this: My son! If you have doubt about death, then remove sleep from yourself — and you will never be able to do so! And if you have doubt about the resurrection, then remove wakefulness after sleep from yourself — and you will never be able to do so! So if you reflect on this matter, you will realise that your soul is in the hand of another, and indeed sleep is like death, and wakefulness after sleep is like the resurrection after death.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): લુકમાન (અલયહિસ્સલામ)ની પોતાના પુત્રને કરેલી નસીહતોમાં આવ્યું છે: હે મારા પુત્ર! જો તને મૃત્યુ વિશે શંકા હોય તો ઊંઘને પોતાનાથી દૂર કર, અને તું ક્યારેય એમ કરી શકીશ નહીં! અને જો તને કયામત વિશે શંકા હોય તો ઊંઘ પછીની જાગૃતિને પોતાનાથી દૂર કર, અને તું ક્યારેય એમ કરી શકીશ નહીં! તો જો તું આ બાબતમાં વિચાર કરે તો સમજી શકીશ કે તારો જીવ તારા સિવાય બીજાના હાથમાં છે, અને ખરેખર ઊંઘ મૃત્યુ સમાન છે અને ઊંઘ પછીની જાગૃતિ મૃત્યુ પછીની કયામત સમાન છે.

#5 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) کَانَ فِیمَا وَعَظَ بِهِ لُقْمَانُ ابْنَهُ أَنْ قَالَ لَهُ یَا بُنَیَّ لِیَعْتَبِرْ مَنْ قَصُرَ یَقِینُهُ وَ ضَعُفَتْ نِیَّتُهُ فِی طَلَبِ الرِّزْقِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی خَلَقَهُ فِی ثَلَاثَهًِْ أَحْوَالٍ مِنْ أَمْرِهِ وَ أَتَاهُ رِزْقُهُ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ فِی وَاحِدَهًٍْ مِنْهَا کَسْبٌ وَ لَا حِیلَهًٌْ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی سَیَرْزُقُهُ فِی الْحَالِ الرَّابِعَهًِْ أَمَّا أَوَّلُ ذَلِکَ فَإِنَّهُ کَانَ فِی رَحِمِ أُمِّهِ یَرْزُقُهُ هُنَاکَ فِی قَرَارٍ مَکِینٍ حَیْثُ لَا یُؤْذِیهِ حَرٌّ وَ لَا بَرْدٌ ثُمَ أَخْرَجَهُ مِنْ ذَلِکَ وَ أَجْرَی لَهُ رِزْقاً مِنْ لَبَنِ أُمِّهِ یَکْفِیهِ بِهِ وَ یُرَبِّیهِ وَ یَنْعَشُهُ مِنْ غَیْرِ حَوْلٍ بِهِ وَ لَا قُوَّهًٍْ ثُمَّ فُطِمَ مِنْ ذَلِکَ فَأَجْرَی لَهُ رِزْقاً مِنْ کَسْبِ أَبَوَیْهِ بِرَأْفَهًٍْ وَ رَحْمَهًٍْ لَهُ مِنْ قُلُوبِهِمَا لَا یَمْلِکَانِ غَیْرَ ذَلِکَ حَتَّی إِنَّهُمَا یُؤْثِرَانِهِ عَلَی أَنْفُسِهِمَا فِی أَحْوَالٍ کَثِیرَهًٍْ حَتَّی إِذَا کَبِرَ وَ عَقَلَ وَ اکْتَسَبَ لِنَفْسِهِ ضَاقَ بِهِ أَمْرُهُ وَ ظَنَّ الظُّنُونَ بِرَبِّهِ وَ جَحَدَ الْحُقُوقَ فِی مَالِهِ وَ قَتَّرَ عَلَی نَفْسِهِ وَ عِیَالِهِ مَخَافَهًَْ إِقْتَارِ رِزْقٍ وَ سُوءِ یَقِینٍ بِالْخُلْفِ مِنَ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فِی الْعَاجِلِ وَ الْآجِلِ فَبِئْسَ الْعَبْدُ هَذَا یَا بُنَی.

امام علی (علیه السلام)- امام صادق (علیه السلام) از امام علی (علیه السلام) روایت کرده که فرمود: «یکی از نصیحت‌های لقمان به پسرش این بود که: ای پسرم! باید در کسی که یقینش کم و نیّتش در طلب روزی ضعیف است به دیده‌ی عبرت بنگری، چون خدای متعال در سه حالت او را روزی داد که در هیچ‌یک از آن حالات خودش اختیار و قدرتی نداشت، پس باید مطمئن باشد که او را درحالت چهارم نیز روزی خواهد داد؛ امّا اوّلین حالت در رحم مادر است که خداوند او را در آن جایگاه محکم که هیچ سرما و گرمایی به او نمی‌رسید، روزی داد، سپس درحالت دوّم او را از رحم به دنیا آورد و رزق او را در شیر مادرش قرار داد که آن شیر بهترین غذا برای او بود و او را تربیت نمود و پرورش داد، بی‌آنکه خودش توان و قدرتی داشته باشد. درحالت سوّم پس از آنکه دوران شیرخواری او به پایان رسید، خداوند او را از کسب پدر و مادرش به‌وسیله‌ی رأفتی که در قلب آن‌ها نسبت به او ایجاد کرد، روزی داد، به‌طوری‌که کاری غیر از آن نمی توانستند انجام بدهند، تا آنجا که پدر و مادرش در بسیاری از موارد، او را بر خود ترجیح دادند تا اینکه به مرحله‌ی رشد و عقل و بلوغ رسید و برای خودش کسب و کاری تشکیل داد و دراین‌حالت، امر خودش بر خودش گران آمد و در مورد خدای خود پندارهای سوء پیدا کرد و حقوق خداوند در مال خویش را انکار کرد و از ترس کم‌شدن روزی و سوء یقین به آینده از اینکه خدای متعال روزی او را دیر یا زود ندهد بر خود و خانواده اش سخت گیری و خساست کرد؛ پس ای پسرم بدان که او بدترین بندگان است».

Imam Ali (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him) narrated from Imam Ali (peace be upon him) that he said: One of Luqman's counsels to his son was this: O my son! You should look with the eye of admonition at one whose certainty is little and whose intention in seeking sustenance is weak, for Allah the Exalted provided him sustenance in three states in none of which he had any choice or power of his own, so he should be assured that Allah will also provide him sustenance in the fourth state. As for the first state, it was in his mother's womb, where Allah provided his sustenance in that firm resting place where no cold or heat reached him. Then in the second state, He brought him from the womb into the world and placed his sustenance in his mother's milk, which was the best food for him; it nurtured and raised him without any power or strength of his own. In the third state, after his period of nursing ended, Allah provided him sustenance from the earnings of his father and mother, through the compassion He placed in their hearts towards him, such that they could do nothing but that — to the point that his father and mother in many cases preferred him over themselves — until he reached the stage of growth, intellect and maturity and set up an occupation for himself. In this state his own affair became burdensome upon him, and he formed evil suppositions about his Lord, and denied Allah's rights in his wealth, and out of fear of the shortage of sustenance and evil certainty about the future — that Allah the Exalted might delay his sustenance sooner or later — he became strict and miserly upon himself and his family. So O my son, know that such a one is the worst of servants.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) થકી રિવાયત કરી કે તેમણે ફરમાવ્યું: લુકમાનની પોતાના પુત્રને કરેલી નસીહતોમાંની એક આ હતી કે: હે મારા પુત્ર! જેનો યકીન ઓછો હોય અને રોજી મેળવવામાં જેની નિય્યત નબળી હોય તેને તારે ઇબરતની નજરે જોવો જોઈએ, કારણ કે અલ્લાહ તઆલાએ તેને ત્રણ સ્થિતિઓમાં રોજી આપી જેમાંથી કોઈમાં પણ તેની પોતાની કોઈ પસંદગી કે તાકાત ન હતી, તો તેણે ખાતરી રાખવી જોઈએ કે ચોથી સ્થિતિમાં પણ અલ્લાહ તેને રોજી આપશે. પ્રથમ સ્થિતિ માતાના ગર્ભમાં છે, જ્યાં અલ્લાહે તેને એ મજબૂત જગ્યાએ રોજી આપી જ્યાં કોઈ ઠંડી કે ગરમી તેને પહોંચતી ન હતી. પછી બીજી સ્થિતિમાં તેને ગર્ભમાંથી દુનિયામાં લાવ્યો અને તેની રોજી તેની માતાના દૂધમાં મૂકી, જે તેના માટે શ્રેષ્ઠ ખોરાક હતો, અને તેની પોતાની કોઈ તાકાત વિના તેને પરવરિશ આપી અને ઉછેર્યો. ત્રીજી સ્થિતિમાં તેનો દૂધ પીવાનો સમય પૂરો થયા પછી, અલ્લાહે તેના માતા-પિતાની કમાણી થકી તેને રોજી આપી, એ મમતા દ્વારા જે તેમના દિલોમાં તેના પ્રત્યે પેદા કરી, એવી રીતે કે તેઓ તે સિવાય કંઈ કરી શકતા ન હતા, ત્યાં સુધી કે તેના માતા-પિતાએ ઘણી બાબતોમાં તેને પોતાના ઉપર પ્રાધાન્ય આપ્યું, જ્યાં સુધી તે વૃદ્ધિ, બુદ્ધિ અને પુખ્તતાના તબક્કે પહોંચ્યો અને પોતાના માટે કામધંધો ઊભો કર્યો. અને આ સ્થિતિમાં, પોતાની બાબત તેના પર ભારે થઈ પડી અને પોતાના રબ વિશે ખરાબ ધારણાઓ કરી અને પોતાના માલમાં અલ્લાહના હકોનો ઇન્કાર કર્યો, અને રોજી ઓછી થવાના ડરથી અને ભવિષ્ય વિશે ખરાબ યકીનથી કે અલ્લાહ તઆલા તેની રોજી વહેલી-મોડી ન આપે, પોતાના ઉપર અને પોતાના પરિવાર ઉપર સખ્તાઈ અને કંજૂસાઈ કરી; તો હે મારા પુત્ર, જાણી લે કે તે બંદાઓમાં સૌથી ખરાબ છે.

#6 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

کَانَ فِیمَا وَعَظَ لُقْمَانُ ابْنَهُ أَنَّهُ قَالَ لَهُ یَا بُنَیَّ اجْعَلْ فِی أَیَّامِکَ وَ لَیَالِیکَ وَ سَاعَاتِکَ نَصِیباً لَکَ فِی طَلَبِ الْعِلْمِ فَإِنَّکَ لَنْ تَجِدَ لَهُ تَضْیِیعاً مِثْلَ تَرْکِهِ.

امام صادق (علیه السلام)- از جمله توصیّه‌هایی که لقمان (علیه السلام) به پسرش می‌کرد این بود که می‌فرمود: «ای پسر عزیزم! در ساعات شبانه‌روزت، زمانی را به کسب علم اختصاص بده! که ترک هیچ کاری را مثل ترک کسب علم موجب تضییع و از بین رفتن [فرصت] نخواهی یافت».

Imam Sadiq (peace be upon him): Among the counsels Luqman (peace be upon him) gave to his son was that he said: My dear son! Set aside in the hours of your day and night a portion for yourself for seeking knowledge, for you will find no waste [of opportunity] like abandoning the pursuit of knowledge.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાન (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પુત્રને જે નસીહતો કરતા હતા તેમાંથી એક આ હતી કે તેઓ ફરમાવતા: હે મારા વ્હાલા પુત્ર! તારા દિવસ-રાતના કલાકોમાં થોડોક સમય ઇલ્મ પ્રાપ્ત કરવા માટે ફાળવ! કારણ કે કોઈપણ કામ છોડી દેવાથી એટલું નુકસાન અને [તકનો] બગાડ થતો નથી જેટલો ઇલ્મ પ્રાપ્ત કરવાનું છોડવાથી થાય છે.

#7 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ یَا بُنَیَّ لِکُلِّ شَیْءٍ عَلَامَهًٌْ یُعْرَفُ بِهَا وَ یُشْهَدُ عَلَیْهَا وَ إِنَ لِلدِّینِ ثَلَاثَ عَلَامَاتٍ الْعِلْمَ وَ الْإِیمَانَ وَ الْعَمَلَ بِهِ وَ لِلْإِیمَانِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ الْإِیمَانُ بِاللَّهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ لِلْعَالِمِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ الْعِلْمُ بِاللَّهِ وَ بِمَا یُحِبُّ وَ بِمَا یَکْرَهُ وَ لِلْعَامِلِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ الصَّلَاهًُْ وَ الصِّیَامُ وَ الزَّکَاهًُْ وَ لِلْمُتَکَلِّفِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ یُنَازِعُ مَنْ فَوْقَهُ وَ یَقُولُ مَا لَا یَعْلَمُ وَ یَتَعَاطَی مَا لَا یَنَالُ وَ لِلظَّالِمِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ یَظْلِمُ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِیَهًِْ وَ مَنْ دُونَهُ بِالْغَلَبَهًِْ وَ یُعِینُ الظَّلَمَهًَْ وَ لِلْمُنَافِقِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ یُخَالِفُ لِسَانُهُ قَلْبَهُ وَ قَلْبُهُ فِعْلَهُ وَ عَلَانِیَتُهُ سَرِیرَتَهُ وَ لِلْآثِمِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ یَخُونُ وَ یَکْذِبُ وَ یُخَالِفُ مَا یَقُولُ وَ لِلْمُرَائِی ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ یَکْسَلُ إِذَا کَانَ وَحْدَهُ وَ یَنْشَطُ إِذَا کَانَ النَّاسُ عِنْدَهُ وَ یَتَعَرَّضُ فِی کُلِّ أَمْرٍ لِلْمَحْمَدَهًِْ وَ لِلْحَاسِدِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ یَغْتَابُ إِذَا غَابَ وَ یَتَمَلَّقُ إِذَا شَهِدَ وَ یَشْمَتُ بِالْمُصِیبَهًِْ وَ لِلْمُسْرِفِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ یَشْتَرِی مَا لَیْسَ لَهُ وَ یَلْبَسُ مَا لَیْسَ لَهُ وَ یَأْکُلُ مَا لَیْسَ لَهُ وَ لِلْکَسْلَانِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ یَتَوَانَی حَتَّی یُفَرِّطَ وَ یُفَرِّطُ حَتَّی یُضَیِّعَ وَ یُضَیِّعُ حَتَّی یَأْثَمَ وَ لِلْغَافِلِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ السَّهْوُ وَ اللَّهْوُ وَ النِّسْیَان.

امام صادق (علیه السلام)- لقمان به پسرش گفت: فرزندم! هرچیز، علامت و نشانه‌ای دارد که به‌واسطه‌ی آن شناخته می‌شود و با وجود آن پی به وجود آن چیز می‌برند؛ دین سه نشانه دارد؛ علم، ایمان و عمل به آن، و ایمان [و شخص مؤمن] نیز سه نشانه دارد؛ ایمان به خدا، ایمان به کتب الهی و ایمان به فرستادگان خدا، و [علم] شخص عالم سه نشانه دارد: علم [و شناخت] نسبت به خدا، علم [و شناخت] به آنچه که خدا می‌پسندد و علم [و شناخت] به آنچه که خداوند نمی‌پسندد، و شخصی که [به ایمان خود] عمل می‌کند، سه نشانه دارد: نماز، روزه و زکات، و انسانی که خود را به سختی می‌اندازد سه نشانه دارد: با کسی که [از لحاظ شأن و رتبه] از او بالاتر است، درگیر می‌شود، آنچه نمی‌داند، می‌گوید و دنبال آن چیزی می‌رود که به آن نخواهد رسید. انسان ظالم نیز سه علامت دارد: بدون هیچ دلیلی و با سرکشی به کسی که [از لحاظ شأن و رتبه] از او بالاتر است، ظلم می‌کند و به کسانی که [از لحاظ شأن و رتبه] از او پایین‌تراند به زور، ظلم می‌کند و به ظالمان کمک می‌کند. شخص منافق سه علامت دارد: زبانش با قلبش همخوانی ندارد و قلبش مخالف رفتارش است و رفتار او در حضور دیگران با رفتارش در غیاب آن‌ها متفاوت است. شخص گناه‌کار نیز سه نشانه دارد: خیانت می‌کند، دروغ می‌گوید و خلاف آنچه می‌گوید، عمل می‌کند. شخص ریاکار سه نشانه دارد: وقتی تنها است [و کسی با او نیست]، کسل و بی‌حوصله است، وقتی مردم همراه او هستند، پرنشاط است و در هر کاری فقط با این نیّت وارد می‌شود که مورد ستایش واقع شود. شخص حسود سه نشانه دارد: وقتی فردی نیست از او غیبت می‌کند و وقتی هست تملّق او را می‌گوید و دائماً از گرفتاری‌ها گلایه می‌کند. شخص اسراف‌کار سه علامت دارد: چیزی را که مال او نیست می‌فروشد، لباسی که مال او [و در شأن او] نیست می‌پوشد و خوراکی را که [در شأن او نیست و] مال او نیست می‌خورد. شخص کسل و بی‌حوصله سه علامت دارد: آنقدر تنبلی می‌کند که کوتاهی می‌کند، آنقدر کوتاهی می‌کند تا آنکه [همه‌ی کارها را] ضایع می‌کند و از بین می‌برد و آنقدر به ضایع‌کردن کارها ادامه می‌دهد که به‌ورطه‌ی گناه می‌افتد. شخص غافل نیز سه علامت دارد: اشتباه‌کردن، مشغول سرگرمی‌های بی‌فایده‌شدن و فراموشی».

Imam Sadiq (peace be upon him): Luqman said to his son: My son! Everything has a sign and a mark by which it is known and through which its existence is recognized. Religion has three signs: knowledge, faith, and acting upon it. Faith [and the believer] also has three signs: faith in Allah, faith in the divine books, and faith in the messengers of Allah. The learned person [and his knowledge] has three signs: knowledge [and awareness] of Allah, knowledge [and awareness] of what Allah loves, and knowledge [and awareness] of what Allah dislikes. The one who acts [upon his faith] has three signs: prayer, fasting, and zakat. The person who burdens himself has three signs: he quarrels with the one who is above him [in rank and station], he speaks about what he does not know, and he pursues what he will never attain. The oppressor also has three signs: without any reason and out of rebellion he wrongs the one who is above him [in rank and station], he wrongs by force those who are below him [in rank and station], and he assists the oppressors. The hypocrite has three signs: his tongue does not agree with his heart, his heart is at odds with his conduct, and his conduct in the presence of others differs from his conduct in their absence. The sinner also has three signs: he betrays, he lies, and he acts contrary to what he says. The show-off has three signs: when he is alone [and no one is with him] he is lazy and listless, when people are with him he is energetic, and in every matter he enters only with the intention of being praised. The envious person has three signs: when someone is absent he backbites him, when he is present he flatters him, and he constantly complains of misfortunes. The extravagant person has three signs: he sells what is not his, he wears clothing that is not his [and is not befitting his station], and he eats food that [is not befitting his station and] is not his. The lazy and listless person has three signs: he is so slothful that he falls short, he falls so short that he ruins and wastes [all his affairs], and he continues wasting his affairs so much that he falls into the abyss of sin. The heedless person also has three signs: making mistakes, occupying himself with useless amusements, and forgetfulness.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાને પોતાના પુત્રને કહ્યું: મારા પુત્ર! દરેક વસ્તુની એક નિશાની અને ચિહ્ન હોય છે જેના દ્વારા તે ઓળખાય છે અને જેના હોવાથી તે વસ્તુના અસ્તિત્વનો ખ્યાલ આવે છે. દીનની ત્રણ નિશાનીઓ છે: ઇલ્મ, ઈમાન અને તેના પર અમલ. ઈમાન [અને મોમિન વ્યક્તિ]ની પણ ત્રણ નિશાનીઓ છે: અલ્લાહ પર ઈમાન, અલ્લાહની કિતાબો પર ઈમાન, અને અલ્લાહના રસૂલો પર ઈમાન. આલિમ વ્યક્તિ [ના ઇલ્મ]ની ત્રણ નિશાનીઓ છે: અલ્લાહ વિશે ઇલ્મ [અને ઓળખ], અલ્લાહને જે પસંદ છે તે વિશે ઇલ્મ [અને ઓળખ], અને અલ્લાહને જે નાપસંદ છે તે વિશે ઇલ્મ [અને ઓળખ]. જે વ્યક્તિ [પોતાના ઈમાન પર] અમલ કરે છે તેની ત્રણ નિશાનીઓ છે: નમાઝ, રોઝો અને ઝકાત. જે વ્યક્તિ પોતાની જાતને મુશ્કેલીમાં નાખે છે તેની ત્રણ નિશાનીઓ છે: જે [શાન અને દરજ્જામાં] તેનાથી ઉપર છે તેની સાથે ઝઘડો કરે છે, જે નથી જાણતો તે કહે છે, અને એ વસ્તુની પાછળ પડે છે જે તેને ક્યારેય મળવાની નથી. ઝાલિમ વ્યક્તિની પણ ત્રણ નિશાનીઓ છે: કોઈ કારણ વગર અને સરકશીથી જે [શાન અને દરજ્જામાં] તેનાથી ઉપર છે તેના પર ઝુલ્મ કરે છે, અને જે [શાન અને દરજ્જામાં] તેનાથી નીચે છે તેમના પર બળપૂર્વક ઝુલ્મ કરે છે, અને ઝાલિમોની મદદ કરે છે. મુનાફિક વ્યક્તિની ત્રણ નિશાનીઓ છે: તેની જીભ તેના દિલ સાથે મેળ ખાતી નથી, તેનું દિલ તેના વર્તનની વિરુદ્ધ હોય છે, અને બીજાઓની હાજરીમાં તેનું વર્તન તેમની ગેરહાજરીના વર્તનથી અલગ હોય છે. ગુનેગાર વ્યક્તિની પણ ત્રણ નિશાનીઓ છે: ખિયાનત કરે છે, જૂઠ બોલે છે, અને જે કહે છે તેની વિરુદ્ધ અમલ કરે છે. રિયાકાર વ્યક્તિની ત્રણ નિશાનીઓ છે: જ્યારે એકલો હોય [અને તેની સાથે કોઈ ન હોય] ત્યારે સુસ્ત અને બેપરવા હોય છે, જ્યારે લોકો તેની સાથે હોય ત્યારે તાજગીથી ભરેલો હોય છે, અને દરેક કામમાં માત્ર એ નિય્યતથી પ્રવેશે છે કે તેની પ્રશંસા થાય. હાસિદ (ઈર્ષાળુ) વ્યક્તિની ત્રણ નિશાનીઓ છે: જ્યારે વ્યક્તિ હાજર ન હોય ત્યારે તેની ગીબત કરે છે, અને જ્યારે હાજર હોય ત્યારે તેની ખુશામત કરે છે, અને હંમેશા મુસીબતોની ફરિયાદ કરે છે. ઇસરાફ કરનાર વ્યક્તિની ત્રણ નિશાનીઓ છે: જે તેની માલિકીનું નથી તે વેચે છે, જે વસ્ત્ર તેની માલિકીનું [અને તેની શાનમાં] નથી તે પહેરે છે, અને જે ખાદ્યપદાર્થ [તેની શાનમાં નથી અને] તેની માલિકીનો નથી તે ખાય છે. સુસ્ત અને બેપરવા વ્યક્તિની ત્રણ નિશાનીઓ છે: એટલી આળસ કરે છે કે કોતાહી (કમી) કરી બેસે છે, એટલી કોતાહી કરે છે કે [પોતાના બધા કામોને] વ્યર્થ કરી નાખે છે અને બરબાદ કરી નાખે છે, અને એટલી હદે કામોને વ્યર્થ કરવાનું ચાલુ રાખે છે કે ગુનાની ખાઈમાં પડી જાય છે. ગાફિલ વ્યક્તિની પણ ત્રણ નિશાનીઓ છે: ભૂલ કરવી, નકામી મનોરંજનમાં વ્યસ્ત રહેવું, અને ભૂલી જવું.

#8 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ لُقْمَانُ یَا بُنَیَّ إِنِ احْتَجْتَ إِلَی سُلْطَانٍ فَلَا تُکْثِرِ الْإِلْحَاحَ عَلَیْهِ وَ لَا تَطْلُبْ حَاجَتَکَ مِنْهُ إِلَّا فِی مَوَاضِعِ الطَّلَبِ وَ ذَلِکَ حِینَ الرِّضَا وَ طِیبِ النَّفْسِ وَ لَا تَضْجَرَنَّ بِطَلَبِ حَاجَهًٍْ فَإِنَّ قَضَاءَهَا بِیَدِ اللَّهِ وَ لَهَا أَوْقَاتٌ وَ لَکِنِ ارْغَبْ إِلَی اللَّهِ وَ سَلْهُ وَ حَرِّکْ إِلَیْهِ أَصَابِعَکَ یَا بُنَیَّ إِنَّ الدُّنْیَا قَلِیلٌ وَ عُمُرَکَ قَصِیرٌ یَا بُنَیَّ احْذَرِ الْحَسَدَ فَلَا یَکُونَنَّ مِنْ شَأْنِکَ وَ اجْتَنِبْ سُوءَ الْخُلُقِ فَلَا یَکُونَنَّ مِنْ طَبْعِکَ فَإِنَّکَ لَا تُضِرُّ بِهِمَا إِلَّا نَفْسَکَ وَ إِذَا کُنْتَ أَنْتَ الضَّارَّ لِنَفْسِکَ کَفَیْتَ عَدُوَّکَ أَمْرَکَ لِأَنَّ عَدَاوَتَکَ لِنَفْسِکَ أَضَرُّ عَلَیْکَ مِنْ عَدَاوَهًِْ غَیْرِکَ یَا بُنَیَّ اجْعَلْ مَعْرُوفَکَ فِی أَهْلِهِ وَ کُنْ فِیهِ طَالِباً لِثَوَابِ اللَّهِ وَ کُنْ مُقْتَصِداً وَ لَا تُمْسِکْهُ تَقْتِیراً وَ لَا تُعْطِهِ تَبْذِیِراً یَا بُنَیَّ سَیِّدُ أَخْلَاقِ الْحِکْمَهًِْ دِینُ اللَّهِ تَعَالَی وَ مَثَلُ الدِّینِ کَمَثَلِ شَجَرَهًٍْ نَابِتَهًٍْ فَالْإِیمَانُ بِاللَّهِ مَاؤُهَا وَ الصَّلَاهًُْ عُرُوقُهَا وَ الزَّکَاهًُْ جِذْعُهَا وَ التَّأَخِّی فِی اللَّهِ شُعَبُهَا وَ الْأَخْلَاقُ الْحَسَنَهًُْ وَرَقُهَا وَ الْخُرُوجُ عَنْ مَعَاصِی اللَّهِ ثَمَرُهَا وَ لَا تَکْمُلُ الشَّجَرَهًُْ إِلَّا بِثَمَرَهًٍْ طَیِّبَهًٍْ کَذَلِکَ الدِّینُ لَا یَکْمُلُ إِلَّا بِالْخُرُوجِ عَنِ الْمَحَارِمِ یَا بُنَیَّ لِکُلِّ شَیْءٍ عَلَامَهًٌْ یُعْرَفُ بِهَا وَ إِنَّ لِلدِّینِ ثَلَاثَ عَلَامَاتٍ الْعِفَّهًَْ وَ الْعِلْمَ وَ الْحِلْمَ.

امام صادق (علیه السلام)- لقمان به پسرش گفت: ای پسرم، اگر به یک پادشاه نیازمند شدی زیاد بر آن اصرار نکن و نیازت را از او نخواه جز در وقت مناسب آن و وقت مناسب آن هنگام رضایتمندی و خوش خلقی اوست؛ برای برطرف‌شدن نیازت عصبانی نشو چون برطرف‌شدن آن به دست خدا و آن هم اوقات خاصی دارد. ولی برای برطرف‌شدن آن به خداوند امید داشته باش و از او بخواه و انگشتانت را به‌سوی او حرکت بده (در مقابل او تضرّع کن). ای پسرم، دنیا اندک است و عمر تو کوتاه. ای پسرم، از حسد بپرهیز که آن نباید از اخلاق و رفتار تو باشد، از بدرفتاری بپرهیز که نباید اخلاق تو باشد چون با آن فقط به خودت آسیب می رسانی. پس اگر خودت به خودت ضرر برسانی، کار دشمنت را آسان کرده ای، چون دشمنی خودت به خودت بیشتر از دشمنی دیگران به تو ضرر می‌رساند. ای پسرم، با کسی که شایسته‌ی خوبی است، خوب رفتار کن و با آن طالب پاداش خداوند باش و همیشه میانه‌رو باش، نه آنقدر بخیل باش که به کسی خوبی نکنی و نه آنقدر زیاده‌رو باش که به همه خوبی بکنی. ای پسرم، سرور اخلاق حکمت، دین خداوند است و دین مانند یک نهال جوانه‌زده است؛ آب آن ایمان به خدا، و ریشه‌های آن نماز و تنه‌ی آن زکات و دوستی با خدا، شاخه‌های آن و اخلاق خوب برگ‌های آن و گناه‌نکردن میوه‌ی آن است. و درخت کامل درختی است که میوه بدهد، هم‌چنان که دین فرد زمانی کامل است که او را از گناه‌کردن باز دارد. ای پسرم، هرچیزی نشانه‌ای دارد که با آن شناخته می‌شود، دین هم سه نشانه دارد: پاک‌بودن، علم، و بردباری.

Imam Sadiq (peace be upon him): Luqman said to his son: O my son, if you are in need of a king, do not insist upon him excessively, and do not ask your need from him except at the appropriate time, and the appropriate time is when he is content and in good spirits. Do not become angry over the fulfilment of your need, for its fulfilment is in the hand of Allah, and it too has particular times. But hope in Allah for its fulfilment and ask Him, and move your fingers toward Him (supplicate humbly before Him). O my son, the world is little and your life is short. O my son, beware of envy, for it must not be part of your character and conduct; avoid ill-conduct, for it must not be your disposition, because by them you harm none but yourself. So if you yourself harm yourself, you have made your enemy's task easy for him, because your own enmity toward yourself harms you more than the enmity of others toward you. O my son, treat well the one who is deserving of goodness, and in doing so seek the reward of Allah, and always be moderate: neither be so miserly that you do no good to anyone, nor so extravagant that you do good to everyone. O my son, the master of the character of wisdom is the religion of Allah, and religion is like a sprouted sapling; its water is faith in Allah, its roots are prayer, its trunk is zakat, friendship in Allah its branches, good character its leaves, and abstaining from sin its fruit. And the complete tree is the one that bears fruit, just as a person's religion is complete only when it restrains him from sinning. O my son, everything has a sign by which it is known, and religion too has three signs: chastity, knowledge, and forbearance.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાને પોતાના પુત્રને કહ્યું: હે મારા પુત્ર, જો તું કોઈ બાદશાહનો મોહતાજ થાય તો તેની પાસે વધારે આગ્રહ ન કર અને તારી હાજત તેની પાસેથી યોગ્ય સમય સિવાય ન માંગ, અને યોગ્ય સમય એ છે જ્યારે તે રાજી અને ખુશ મિજાજમાં હોય. તારી હાજત પૂરી થવા બાબતે ગુસ્સે ન થા, કારણ કે તેને પૂરી કરવી અલ્લાહના હાથમાં છે અને તેના પણ ખાસ સમય હોય છે. પરંતુ તેને પૂરી કરવા માટે અલ્લાહની આશા રાખ અને તેની પાસે માંગ, અને તારી આંગળીઓ તેની તરફ ઉઠાવ (તેની સામે ગિડગિડાઈને દુઆ કર). હે મારા પુત્ર, દુનિયા થોડી છે અને તારી ઉંમર ટૂંકી છે. હે મારા પુત્ર, હસદ (ઈર્ષ્યા) થી બચ, તે તારા અખ્લાક અને વર્તનમાં ન હોવી જોઈએ; ખરાબ વર્તનથી બચ, તે તારો સ્વભાવ ન બનવો જોઈએ, કારણ કે તેનાથી તું ફક્ત પોતાને જ નુકસાન પહોંચાડે છે. તો જો તું પોતે જ પોતાને નુકસાન પહોંચાડે તો તેં તારા દુશ્મનનું કામ સહેલું કરી દીધું, કારણ કે તારી પોતાની સાથેની દુશ્મની બીજાની દુશ્મની કરતાં તને વધારે નુકસાન પહોંચાડે છે. હે મારા પુત્ર, જે વ્યક્તિ ભલાઈને લાયક હોય તેની સાથે સારો વર્તાવ કર અને તેમાં અલ્લાહના પુણ્યનો તાલિબ થા, અને હંમેશા સંતુલિત રહે, ન એટલો કંજૂસ થા કે કોઈની સાથે ભલાઈ ન કરે, અને ન એટલો ઉડાઉ થા કે બધા સાથે ભલાઈ કરે. હે મારા પુત્ર, અખ્લાકનો સરદાર હિકમત છે, અને હિકમત એ અલ્લાહનો દીન છે, અને દીન એક ઉગેલા છોડ જેવો છે; તેનું પાણી અલ્લાહ પર ઈમાન છે, તેના મૂળ નમાઝ છે, તેનું થડ ઝકાત છે, અલ્લાહ માટે દોસ્તી તેની ડાળીઓ છે, સારા અખ્લાક તેના પાંદડા છે, અને ગુનાહથી બચવું તેનું ફળ છે. અને સંપૂર્ણ વૃક્ષ તે છે જે ફળ આપે, જેમ કે વ્યક્તિનો દીન ત્યારે જ સંપૂર્ણ છે જ્યારે તે તેને ગુનાહ કરવાથી રોકે. હે મારા પુત્ર, દરેક વસ્તુની એક નિશાની હોય છે જેનાથી તે ઓળખાય છે, દીનની પણ ત્રણ નિશાનીઓ છે: પવિત્રતા, ઇલ્મ, અને બુર્દબારી.

#9 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

کَانَ لُقْمَانُ (علیه السلام) یَقُولُ لِابْنِهِ یَا بُنَیَّ إِنَّ الدُّنْیَا بَحْرٌ وَ قَدْ غَرِقَ فِیهَا جِیلٌ کَثِیرٌ فَلْتَکُنْ سَفِینَتُکَ فِیهَا تَقْوَی اللَّهِ تَعَالَی وَ لْیَکُنْ جِسْرُکَ إِیمَاناً بِاللَّهِ وَ لْیَکُنْ شِرَاعُهَا التَّوَکُّلَ لَعَلَّکَ یَا بُنَیَّ تَنْجُو وَ مَا أَظُنُّکَ نَاجِیاً یَا بُنَیَّ کَیْفَ لَا یَخَافُ النَّاسُ مَا یُوعَدُونَ وَ هُمْ یَنْتَقِصُونَ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ کَیْفَ لَا یَعِدُّ لِمَا یُوعَدُ مَنْ کَانَ لَهُ أَجَلٌ یَنْفَدُ یَا بُنَیَّ خُذْ مِنَ الدُّنْیَا بُلْغَهًًْ وَ لَا تَدْخُلْ فِیهَا دُخُولًا تُضِرُّ فِیهَا بِآخِرَتِکَ وَ لَا تَرْفُضْهَا فَتَکُونَ عِیَالًا عَلَی النَّاسِ وَ صُمْ صِیَاماً یَقْطَعُ شَهْوَتَکَ وَ لَا تَصُمْ صِیَاماً یَمْنَعُکَ مِنَ الصَّلَاهًِْ فَإِنَّ الصَّلَاهًَْ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الصَّوْمِ یَا بُنَیَّ لَا تَتَعَلَّمِ الْعِلْمَ لِتُبَاهِیَ بِهِ الْعُلَمَاءَ أَوْ تُمَارِیَ بِهِ السُّفَهَاءَ أَوْ تُرَائِیَ بِهِ فِی الْمَجَالِسِ وَ لَا تَتْرُکِ الْعِلْمَ زَهَادَهًًْ فِیهِ وَ رَغْبَهًًْ فِی الْجَهَالَهًِْ یَا بُنَیَّ اخْتَرِ الْمَجَالِسَ عَلَی عَیْنَیْکَ فَإِنْ رَأَیْتَ قَوْماً یَذْکُرُونَ اللَّهَ فَاجْلِسْ إِلَیْهِمْ فَإِنَّکَ إِنْ تَکُنْ عَالِماً یَنْفَعْکَ عِلْمُکَ وَ یَزِیدُوکَ عِلْماً وَ إِنْ تَکُنْ جَاهِلًا یُعَلِّمُوکَ وَ لَعَلَّ اللَّهَ تَعَالَی أَنْ یُظِلَّهُمْ بِرَحْمَهًٍْ فَیَعُمَّکَ مَعَهُمْ.

امام صادق (علیه السلام)- امام کاظم (علیه السلام) فرمود: «لقمان به پسرش می‌گفت: ای پسرم! دنیا به‌مانند دریایی است که نسل زیادی از مردم در آن غرق شده اند، باید تقوای خدا کشتی نجاتت باشد و پل عبور از آن را ایمان به خدا و باید بادبان آن توکّل به خدا باشد، چه بسا که نجات پیدا کنی، ولی من برای نجات تو مطمئن نیستم. ای پسرم، مردم چگونه از آنچه که به آن وعده داده شده اند نمی ترسند [قیامت] و درحالی‌که هر روز عمر آن‌ها کم می شود و چگونه کسی که مرگ در انتظار اوست خودش را برای آخرت آماده نمی‌کند؟. ای پسرم از دنیا به‌اندازه‌ی نیازت بردار و به‌اندازه‌ای که به ضرر آخرتت باشد، وارد آن نشو، و آن را به‌گونه ای رد مکن که در دنیا، سربار مردم باشی و روزه ای بگیر که شهوتت را قطع کند و روزه ای نگیر که تو را از نمازخواندن منع کند، چون درجه‌ی نماز در نزد خدا از روزه بالاتر است. ای پسرم، برای فخرفروشی بر علماء و بحث و جدل‌کردن با انسان‌های نادان و ریاکاری با آن در مجالس (بین مردم)، علم را یاد نگیر؛ و یادگیری علم را به خاطر گرایش به جهل و حقیرشمردن آن، ترک نکن. ای پسرم، با عقل و آگاهی مجلس‌هایی را که در آن‌ها شرکت می‌کنی، انتخاب کن؛ اگر گروهی را دیدی که خدا را ذکر می‌کنند در جلسه‌ی آن‌ها حاضر شو، چون اگر عالم باشی علمت به تو سود می رساند و آنان بر علمت می افزایند و اگر جاهل باشی به تو علم می‌آموزند و شاید خداوند رحمتی برای آن‌ها بفرستد تو را نیز جزء آن‌ها به حساب می آورد».

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Kazim (peace be upon him) said: "Luqman used to say to his son: O my son! The world is like a sea in which many generations of people have drowned; so let your ship in it be taqwa (fear) of Allah, and let your bridge across it be faith in Allah, and let its sail be reliance upon Allah — perhaps then, my son, you will be saved, though I am not sure you will be saved. O my son, how is it that people do not fear what they have been promised [the Day of Resurrection], while every day their lifespan grows less? And how is it that one whose appointed term is running out does not prepare himself for what he has been promised? O my son, take from the world only what suffices your need, and do not enter into it in a way that harms your Hereafter, nor reject it in a way that makes you a burden upon people. Fast a fast that cuts off your desire, and do not fast a fast that prevents you from prayer, for prayer stands higher with Allah than fasting. O my son, do not learn knowledge in order to boast about it before the scholars, or to dispute with it against the ignorant, or to show off with it in gatherings; and do not abandon the seeking of knowledge out of a leaning toward ignorance and belittling of it. O my son, choose with reason and awareness the gatherings you attend; if you see a group remembering Allah, sit with them, for if you are learned, your knowledge will benefit you and they will increase your knowledge, and if you are ignorant, they will teach you. And it may be that Allah will send down mercy upon them, and will count you among them as well."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ) ફરમાવ્યું: "લુકમાન પોતાના પુત્રને કહેતા હતા: ઓ મારા પુત્ર! દુનિયા એક દરિયા સમાન છે, જેમાં લોકોની ઘણી પેઢીઓ ડૂબી ગઈ છે; તો અલ્લાહની તકવા (ડર) તારી નજાતની કશ્તી હોવી જોઈએ, અને તેમાંથી પસાર થવાનો પુલ અલ્લાહ પરની ઈમાન હોવો જોઈએ, અને તેનો સઢ અલ્લાહ પરનો તવક્કુલ હોવો જોઈએ; કદાચ તું નજાત મેળવે, પરંતુ હું તારી નજાત વિશે ખાતરી ધરાવતો નથી. ઓ મારા પુત્ર, લોકો જે વસ્તુનું વચન તેમને આપવામાં આવ્યું છે [કયામત] તેનાથી કેવી રીતે ડરતા નથી, જ્યારે દરરોજ તેમની ઉંમર ઓછી થતી જાય છે? અને જેની રાહ મોત જોઈ રહ્યું છે તે વ્યક્તિ પોતાને આખિરત માટે કેવી રીતે તૈયાર નથી કરતો? ઓ મારા પુત્ર, દુનિયામાંથી તારી જરૂરત જેટલું જ લે, અને એટલા હદે તેમાં દાખલ ન થા કે તારી આખિરતને નુકસાન થાય, અને તેને એ રીતે પણ છોડી ન દે કે તું દુનિયામાં લોકો પર ભારરૂપ બની જાય. એવો રોઝો રાખ જે તારી શહવતને કાપી નાખે, અને એવો રોઝો ન રાખ જે તને નમાઝ પઢવાથી રોકે, કારણ કે અલ્લાહની નજીક નમાઝનો દરજ્જો રોઝા કરતાં ઊંચો છે. ઓ મારા પુત્ર, ઇલ્મ એટલા માટે ન શીખ કે તું તેનાથી આલિમો પર ગર્વ કરે, કે નાદાન લોકો સાથે તકરાર અને જદલ કરે, કે મજલિસો (લોકો વચ્ચે)માં તેનાથી રિયાકારી કરે; અને જહાલત તરફ ઝુકાવ અને ઇલ્મને હલકું ગણવાના કારણે ઇલ્મ શીખવાનું ન છોડ. ઓ મારા પુત્ર, જે મજલિસોમાં તું ભાગ લે છે તેને અક્લ અને જાણકારી સાથે પસંદ કર; જો કોઈ સમૂહને જુએ કે તેઓ અલ્લાહનું ઝિક્ર કરી રહ્યા છે તો તેમની મજલિસમાં હાજર થા, કારણ કે જો તું આલિમ હોય તો તારું ઇલ્મ તને ફાયદો પહોંચાડશે અને તેઓ તારા ઇલ્મમાં વધારો કરશે, અને જો તું જાહિલ હોય તો તેઓ તને ઇલ્મ શીખવશે; અને શાયદ અલ્લાહ તેમના પર રહમત મોકલે તો તને પણ તેમની સાથે ગણી લે."

#10 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

لَمَّا وَعَظَ لُقْمَانُ ابْنَهُ فَقَالَ أَنَا مُنْذُ سَقَطْتُ إِلَی الدُّنْیَا اسْتَدْبَرْتُ وَ اسْتَقْبَلْتُ الْآخِرَهًَْ فَدَارٌ أَنْتَ إِلَیْهَا تَسِیرُ أَقْرَبُ مِنْ دَارٍ أَنْتَ مِنْهَا مُتَبَاعِدٌ یَا بُنَیَّ لَا تَطْلُبْ مِنَ الْأَمْرِ مُدْبِراً وَ لَا تَرْفُضْ مِنْهُ مُقْبِلًا فَإِنَّ ذَلِکَ یُضِلُّ الرَّأْیَ وَ یُزْرِی بِالْعَقْلِ یَا بُنَیَ لِیَکُنْ مِمَّا تَسْتَظْهِرُ بِهِ عَلَی عَدُوِّکَ الْوَرَعُ عَنِ الْمَحَارِمِ وَ الْفَضْلُ فِی دِینِکَ وَ الصِّیَانَهًُْ لِمُرُوَّتِکَ وَ الْإِکْرَامُ لِنَفْسِکَ أَنْ تُدَنِّسَهَا بِمَعَاصِی الرَّحْمَنِ وَ مَسَاوِی الْأَخْلَاقِ وَ قَبِیحِ الْأَفْعَالِ وَ اکْتُمْ سِرَّکَ وَ أَحْسِنْ سَرِیرَتَکَ فَإِنَّکَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِکَ أَمِنْتَ بِسِتْرِ اللَّهِ أَنْ یُصِیبَ عَدُوُّکَ مِنْکَ عَوْرَهًًْ أَوْ یَقْدِرَ مِنْکَ عَلَی زَلَّهًٍْ وَ لَا تَأْمَنَنَّ مَکْرَهُ فَیُصِیبَ مِنْکَ غِرَّهًًْ فِی بَعْضِ حَالاتِکَ وَ إِذَا اسْتَمْکَنَ مِنْکَ وَثَبَ عَلَیْکَ وَ لَمْ یُقِلْکَ عَثْرَهًًْ وَ لْیَکُنْ مِمَّا تَتَسَلَّحُ بِهِ عَلَی عَدُوِّکَ إِعْلَانُ الرِّضَا عَنْهُ وَ اسْتَصْغِرِ الْکَثِیرَ فِی طَلَبِ الْمَنْفَعَهًِْ وَ اسْتَعْظِمِ الصَّغِیرَ فِی رُکُوبِ الْمَضَرَّهًِْ یَا بُنَیَّ لَا تُجَالِسِ النَّاسَ بِغَیْرِ طَرِیقَتِهِمْ وَ لَا تَحْمِلَنَّ عَلَیْهِمْ فَوْقَ طَاقَتِهِمْ فَلَا یَزَالُ جَلِیسُکَ عَنْکَ نَافِراً وَ الْمَحْمُولُ عَلَیْهِ فَوْقَ طَاقَتِهِ مُجَانِباً لَکَ فَإِذَا أَنْتَ فَرْدٌ لَا صَاحِبَ لَکَ یُؤْنِسُکَ وَ لَا أَخَ لَکَ یَعْضُدُکَ فَإِذَا بَقِیتَ وَحِیداً کُنْتَ‌مَخْذُولًا وَ صِرْتَ ذَلِیلًا وَ لَا تَعْتَذِرْ إِلَی مَنْ لَا یُحِبُّ أَنْ یَقْبَلَ لَکَ عُذْراً وَ لَا یَرَی لَکَ حَقّاً وَ لَا تَسْتَعِنْ فِی أُمُورِکَ إِلَّا بِمَنْ یُحِبُّ أَنْ یَتَّخِذَ فِی قَضَاءِ حَاجَتِکَ أَجْراً فَإِنَّهُ إِذَا کَانَ کَذَلِکَ طَلَبَ قَضَاءَ حَاجَتِکَ لَکَ کَطَلَبِهِ لِنَفْسِهِ لِأَنَّهُ بَعْدَ نَجَاحِهَا لَکَ کَانَ رِبْحاً فِی الدُّنْیَا الْفَانِیَهًِْ وَ حَظّاً وَ ذُخْراً لَهُ فِی الدَّارِ الْبَاقِیَهًِْ فَیَجْتَهِدُ فِی قَضَائِهَا لَکَ وَ لْیَکُنْ إِخْوَانُکَ وَ أَصْحَابُکَ الَّذِینَ تَسْتَخْلِصُهُمْ وَ تَسْتَعِینُ بِهِمْ عَلَی أُمُورِکَ أَهْلَ الْمُرُوَّهًِْ وَ الْکَفَافِ وَ الثَّرْوَهًِْ وَ الْعَقْلِ وَ الْعَفَافِ الَّذِینَ إِنْ نَفَعْتَهُمْ شَکَرُوکَ وَ إِنْ غِبْتَ عَنْ جِیرَتِهِمْ ذَکَرُوک.

امام صادق (علیه السلام)- امام صادق (علیه السلام) فرمود: «وقتی لقمان پسرش را نصیحت می کرد گفت: من از آن زمان‌که به دنیا آمده‌ام به آن پشت کردم و به آخرت رو کرده‌ام. آن خانه‌ای که تو به‌سوی آن می‌روی به آن خانه از آن دور می‌شوی نزدیک‌تر است. ای پسرم، کاری که تو را به عقب می برد، انجام نده و کاری که تو را به جلو می برد، رد نکن چون این کار، اندیشه را گمراه می کند و عقل را کم‌ارزش می کند. ای پسرم، آنچه که باید با آن خودت را در برابر دشمنت حمایت کنی دوری از گناهان، بزرگی دینت، حفظ مردانگی، بزرگ داشتن نفس خود از آنچه که آن را به عصیان خداوند و اخلاق بد و کارهای زشت آلوده کنی، و رازت را از مردم مخفی کن و سیرتت را نیکو گردان. اگر این کار را انجام دهی، به‌وسیله‌ی پرده‌ی خداوند از اینکه دشمنت عیب تو را بشناسد و تو را دچار لغزش کند درامان می‌مانی. از هیچ مکروهی درامان مباش که در برخی از حالات، غافلگیرانه به آن دچار می شوی و اگر بر تو چیره شود به تو هجوم می آورد و از لغزش تو چشم نمی پوشد و یکی از چیزهایی که باید در برابر دشمنت به آن‌ها مسلح باشی اعلام رضایت از اوست و همیشه فرصت های بزرگ را برای کسب منفعت، کوچک بشمار و فرصت های کوچک را برای ضررکردن، بزرگ بدان. پسرم با مردم براساس روش خودشان همنشینی و صحبت کن و فراتر از ظرفیت آن‌ها به آن‌ها مسئولیتی نده چون دراین‌صورت همنشینت از تو متنفّر می گردد و کسی که کاری بیشتر از ظرفیتش به او داده‌ای از تو دور می شود؛ پس یک‌باره می بینی تو تنها شده ای و کسی نیست که با تو دوستی کند و برادری برایت نمی‌ماند تا یار و یاور تو باشد و اگر تنها بمانی درمانده و ذلیل می‌شوی؛ از کسی که دوست ندارد عذرت را قبول کند و حقّی برایت قائل نیست عذرخواهی مکن و در کارهایت جز از کسی که فقط به خاطر پاداش اخروی به تو کمک می‌کند، طلب کمک نکن، چرا که چنین فردی طوری به تو کمک می کند که انگار برای کار خود تلاش می کند، چون بعد از موفقیّت آن کار برای تو، سودی در دنیای فانی و بهره و پاداشی در آخرت برای او می شود، پس برای انجام کارت تلاش می‌کند؛ برادران و دوستانی که با آن‌ها صادق هستی و در کارهایت از آن‌ها کمک می‌گیری باید اهل مردانگی، درآمد کافی، ثروت و عقل و عفّت باشند که اگر برای آن‌ها نفعی داشته باشی از تو تشکّر می‌کنند و اگر کنار آن‌ها نباشی ذکر خیر تو را می‌کنند».

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him) said: "When Luqman was advising his son, he said: From the time I came into this world, I have turned my back on it and faced the hereafter. The house you are moving toward is closer than the house you are moving away from. O my son, do not do a deed that sets you back, and do not reject a deed that carries you forward, for that misguides thought and lowers the worth of the intellect. O my son, that with which you must protect yourself against your enemy is: avoidance of sins, the greatness of your religion, the safeguarding of your manliness, and holding your own self too honourable to defile it with disobedience to Allah, evil character, and ugly deeds; and conceal your secret and make your inner nature good. If you do that, then by the veil of Allah you will be safe from your enemy coming to know your defect or being able to catch you in a slip. Do not be safe from any scheme, lest in some of your states it strike you off your guard, and if it prevails over you it will pounce on you and not overlook your stumble. And one of the things you must arm yourself with against your enemy is to declare contentment with him. Always reckon great opportunities small when it comes to seeking benefit, and reckon small opportunities great when it comes to incurring harm. My son, sit and speak with people according to their own way, and do not lay upon them beyond their capacity, for then your companion will come to detest you, and the one on whom you have loaded more than his capacity will withdraw from you; so all of a sudden you will see that you have been left alone, with no companion to befriend you and no brother left to be your helper and support, and if you remain alone you will be helpless and humiliated. Do not offer an apology to someone who does not wish to accept your apology and grants you no right; and in your affairs seek help only from someone who helps you solely for the sake of the reward of the hereafter, because such a person helps you as though he is working on his own task, since after that task succeeds for you it becomes a gain in this fleeting world and a share and reward for him in the hereafter, so he strives to accomplish your task. The brothers and friends with whom you are sincere and from whom you seek help in your affairs should be people of manliness, sufficient income, wealth, intellect, and chastity — who, if you are of benefit to them, thank you, and if you are not beside them, mention you well."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "જ્યારે લુકમાન પોતાના પુત્રને નસીહત કરી રહ્યા હતા, ત્યારે કહ્યું: હું જ્યારથી દુનિયામાં આવ્યો છું ત્યારથી તેને પીઠ કરી ચૂક્યો છું અને આખિરત તરફ મુખ કર્યું છે. જે ઘર તરફ તું જઈ રહ્યો છે તે ઘર, જે ઘરથી તું દૂર થઈ રહ્યો છે તેના કરતાં નજીક છે. હે મારા પુત્ર, જે કામ તને પાછળ લઈ જાય તે ન કર, અને જે કામ તને આગળ લઈ જાય તેને ઠુકરાવ નહીં, કારણ કે આ કામ વિચારને ગુમરાહ કરે છે અને અક્લને ઓછી કિંમતી બનાવે છે. હે મારા પુત્ર, જે વસ્તુ દ્વારા તારે તારા દુશ્મન સામે પોતાનું રક્ષણ કરવું જોઈએ તે છે: ગુનાહોથી દૂરી, તારા દીનની મહાનતા, મર્દાનગીની જાળવણી, પોતાના નફ્સને એટલો સન્માનિત રાખવો કે તું તેને અલ્લાહની નાફરમાની, ખરાબ અખ્લાક અને કુરૂપ કાર્યોથી ગંદો ન કરે; અને પોતાના રહસ્યને લોકોથી છુપાવ અને પોતાની સીરત સુંદર બનાવ. જો તું આ કાર્ય કરીશ, તો અલ્લાહના પરદા દ્વારા તું આ વાતથી સુરક્ષિત રહીશ કે તારો દુશ્મન તારો દોષ જાણી લે અથવા તને લપસાવી શકે. કોઈ પણ કપટથી નિશ્ચિંત ન રહે, કારણ કે તારી કેટલીક હાલતોમાં તે અચાનક તારા પર આવી પડશે, અને જો તે તારા પર ગાલિબ થઈ જાય તો તારા પર હુમલો કરશે અને તારી લપસણથી આંખ ફેરવશે નહીં. અને એક વસ્તુ જેનાથી તારે તારા દુશ્મન સામે સજ્જ થવું જોઈએ તે છે તેનાથી રાજી હોવાની જાહેરાત કરવી. હંમેશા ફાયદો મેળવવા માટે મોટી તકોને નાની ગણ, અને નુકસાનમાં પડવા બાબતે નાની તકોને મોટી ગણ. મારા પુત્ર, લોકો સાથે તેમના પોતાના તરીકા મુજબ બેસ અને વાત કર, અને તેમની ક્ષમતાથી વધારે તેમના પર જવાબદારી ન નાખ, કારણ કે આ સ્થિતિમાં તારો સાથી તારાથી નફરત કરવા લાગશે, અને જેની ક્ષમતાથી વધારે કામ તેં તેને આપ્યું છે તે તારાથી દૂર થઈ જશે; પછી એકાએક તું જોશે કે તું એકલો પડી ગયો છે અને કોઈ એવો નથી જે તારી સાથે દોસ્તી કરે, અને કોઈ ભાઈ તારા માટે બાકી નથી રહેતો જે તારો સાથી અને મદદગાર બને, અને જો તું એકલો પડી જાય તો લાચાર અને ઝલીલ થઈ જશે; જે વ્યક્તિ તારો ઉઝર કબૂલ કરવા ઈચ્છતો નથી અને તારા માટે કોઈ હક જોતો નથી, તેની પાસે માફી ન માંગ, અને તારા કાર્યોમાં ફક્ત તે વ્યક્તિ પાસેથી મદદ માંગ જે માત્ર આખિરતના બદલા માટે તારી મદદ કરે છે, કારણ કે એવો વ્યક્તિ તારી એ રીતે મદદ કરશે જાણે તે પોતાનું જ કાર્ય કરી રહ્યો હોય, કારણ કે તારા માટે તે કાર્યની સફળતા બાદ, ફાની દુનિયામાં તેને ફાયદો અને આખિરતમાં તેને હિસ્સો અને બદલો મળે છે, તેથી તે તારું કામ પૂરું કરવા માટે મહેનત કરે છે; જે ભાઈઓ અને દોસ્તો સાથે તું સાચો છે અને તારા કાર્યોમાં તેમની મદદ લે છે, તેઓ મર્દાનગી, પૂરતી કમાણી, દોલત, અક્લ અને પવિત્રતાવાળા હોવા જોઈએ, જેઓ, જો તું તેમના માટે ફાયદાકારક હોય તો તારો શુક્ર અદા કરે, અને જો તું તેમની પાસે ન હોય તો તારો સારો ઝિક્ર કરે."

#11 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ لُقْمَانُ یَا بُنَیَّ إِنْ تَأَدَّبْتَ صَغِیراً انْتَفَعْتَ بِهِ کَبِیراً وَ مَنْ عَنَی بِالْأَدَبِ اهْتَمَّ بِهِ وَ مَنِ اهْتَمَّ بِهِ تَکَلَّفَ عِلْمَهُ وَ مَنْ تَکَلَّفَ عِلْمَهُ اشْتَدَّ لَهُ طَلَبُهُ وَ مَنِ اشْتَدَّ لَهُ طَلَبُهُ أَدْرَکَ بِهِ مَنْفَعَهًًْ فَاتَّخِذْهُ عَادَهًًْ وَ إِیَّاکَ وَ الْکَسَلَ مِنْهُ وَ الطَّلَبَ بِغَیْرِهِ وَ إِنْ غُلِبْتَ عَلَی الدُّنْیَا فَلَا تُغْلَبَنَّ عَلَی الْآخِرَهًِْ وَ إِنَّهُ إِنْ فَاتَکَ طَلَبُ الْعِلْمِ فَإِنَّکَ لَنْ تَجِدَ تَضْیِیعاً أَشَدَّ مِنْ تَرْکِهِ یَا بُنَیَ اسْتَصْلِحِ الْأَهْلِینَ وَ الْإِخْوَانَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنِ اسْتَقَامُوا لَکَ عَلَی الْوَفَاءِ وَ احْذَرْهُمْ عِنْدَ انْصِرَافِ الْحَالِ بِهِمْ عَنْکَ فَإِنَّ عَدَاوَتَهُمْ أَشَدُّ مَضَرَّهًًْ مِنْ عَدَاوَهًِْ الْأَبَاعِدِ لِتَصْدِیقِ النَّاسِ إِیَّاهُمْ لِاطِّلَاعِهِمْ عَلَیْکَ.

امام صادق (علیه السلام)- امام صادق (علیه السلام) فرمود: «لقمان به پسرش گفت: ای پسرم! اگر در کودکی تربیت شوی در بزرگی از ادبت فایده می بری و هرکس به ادب توجّه کند، به آن اهمیّت می دهد و هرکس به آن اهمیّت بدهد به علم خود متعهّد می شود و هرکس به علم خود متعهّد شود بیشتر در طلب آن می کوشد و هرکس بیشتر در طلب آن بکوشد منفعت آن را درک می کند و آن را عادت خود قرار می دهد. مبادا در رسیدن به آن تنبلی کنی و به‌سراغ غیر آن بروی چون اگر بتوانی بر دنیا چیره شوی بر آخرت چیره نخواهی شد و اگر طلب علم از تو فوت شود هیچ ضایع‌کردنی را شدیدتر از ترک علم نخواهی یافت. ای پسرم! با خانواده و برادران از اهل علم، درست رفتار کن اگر در دوستی با تو وفادار ماندند و اگر دوستی ایشان با تو ثابت نبود (بی‌وفایی کردند) از آن‌ها دوری کن چون دشمنی‌کردن با آنان از دشمنی کسان دیگر (دورتر) نسبت به تو سخت‌تر است، چون اگر ایشان اطّلاعی را علیه تو بدهند مردم آن‌ها را باور می کنند».

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him) said: "Luqman said to his son: O my son! If you are disciplined in childhood, you will benefit from your good manners in adulthood. Whoever pays attention to adab (proper conduct) gives importance to it, and whoever gives importance to it commits himself to its knowledge, and whoever commits himself to its knowledge strives more in seeking it, and whoever strives more in seeking it perceives its benefit and makes it his habit. Beware of being lazy in attaining it and turning to other than it, for even if you can overcome the world, you will not overcome the Hereafter, and if the seeking of knowledge escapes you, you will find no waste more severe than abandoning it. O my son! Deal rightly with your family and brothers from the people of knowledge if they remain loyal in their friendship with you, but if their friendship with you is not firm (they act faithlessly), keep away from them, because their enmity is harder on you than the enmity of others (more distant), because if they disclose information against you, people will believe them."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "લુકમાને પોતાના પુત્રને કહ્યું: હે મારા પુત્ર! જો તું બાળપણમાં તાલીમ પામશે તો મોટી ઉંમરમાં તારા અદબનો લાભ મેળવશે, અને જે વ્યક્તિ અદબ (સારા આચરણ) પર ધ્યાન આપે છે તે તેને મહત્ત્વ આપે છે, અને જે તેને મહત્ત્વ આપે છે તે પોતાના ઇલ્મ પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ થાય છે, અને જે પોતાના ઇલ્મ પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ થાય છે તે તેને મેળવવા વધુ પ્રયત્ન કરે છે, અને જે તેને મેળવવા વધુ પ્રયત્ન કરે છે તે તેનો લાભ પ્રાપ્ત કરે છે અને તેને પોતાની આદત બનાવે છે. ખબરદાર, તેને પ્રાપ્ત કરવામાં આળસ ન કર અને તેના સિવાય કોઈ બીજી વસ્તુ પાછળ ન જા, કારણ કે જો તું દુનિયા પર વિજય મેળવી શકે તો પણ આખેરત પર વિજય મેળવી શકશે નહીં, અને જો ઇલ્મ મેળવવાનું તારાથી છૂટી જાય તો ઇલ્મ છોડવા કરતાં વધુ સખત નુકસાન તું નહીં જુએ. હે મારા પુત્ર! અહલે ઇલ્મમાંથી કુટુંબીઓ અને ભાઈઓ સાથે યોગ્ય વ્યવહાર કર, જો તેઓ તારી સાથે દોસ્તીમાં વફાદાર રહે, અને જો તારી સાથે તેમની દોસ્તી પાકી ન હોય (બેવફાઈ કરે) તો તેમનાથી દૂર રહે, કારણ કે તેમની દુશ્મની બીજા (દૂરના) લોકોની દુશ્મની કરતાં તારા માટે વધુ સખત છે, કારણ કે જો તેઓ તારી વિરુદ્ધ કોઈ માહિતી આપે તો લોકો તેમની વાત માની લેશે."

#12 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ لُقْمَانُ یَا بُنَیَّ إِیَّاکَ وَ الضَّجَرَ وَ سُوءَ الْخُلُقِ وَ قِلَّهًَْ الصَّبْرِ فَلَا یَسْتَقِیمُ عَلَی هَذِهِ الْخِصَالِ صَاحِبٌ وَ أَلْزِمْ نَفْسَکَ التُّؤَدَهًَْ فِی أُمُورِکَ وَ صَبِّرْ عَلَی مَئُونَاتِ الْإِخْوَانِ نَفْسَکَ وَ حَسِّنْ مَعَ جَمِیعِ النَّاسِ خُلُقَکَ یَا بُنَیَّ إِنْ عَدِمَکَ مَا تَصِلُ بِهِ قَرَابَتَکَ وَ تَتَفَضَّلُ بِهِ عَلَی إِخْوَانِکَ فَلَا یَعْدَمَنَّکَ حُسْنُ الْخُلُقِ وَ بَسْطُ الْبِشْرِ فَإِنَّهُ مَنْ أَحْسَنَ خُلُقَهُ أَحَبَّهُ الْأَخْیَارُ وَ جَانَبَهُ الْفُجَّارُ وَ اقْنَعْ بِقَسْمِ اللَّهِ لِیَصْفُوَ عَیْشُکَ فَإِنْ أَرَدْتَ أَنْ تَجْمَعَ عِزَّ الدُّنْیَا فَاقْطَعْ طَمَعَکَ مِمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ فَإِنَّمَا بَلَغَ الْأَنْبِیَاءُ وَ الصِّدِّیقُونَ مَا بَلَغُوا بِقَطْعِ طَمَعِهِم.

امام صادق (علیه السلام)- لقمان به پسرش گفت: ای پسرم! از خشمگین شدن و بداخلاقی و کم صبری بپرهیز، زیرا هیچ دوستی با این خصلت‌ها باقی نمی ماند؛ آرامش را در انجام کارهایت پیشه کن و به نفس خودت توصیه کن که بر رنج های مردم صبر پیشه کند، و با همه‌ی مردم خوش اخلاق باش. پسرم! اگر چیزی نداری که آن را به خویشاوندانت هدیه بدهی و به برادرانت بخشش کنی از خوش اخلاقی و گشاده رویی غافل مشو، چون هرکس خوش اخلاق باشد نیکان او را دوست دارند و فاسقان از او دوری می کنند. به تقسیم خدا قانع باش تا زندگی‌ات خوب شود. اگر می خواهی در دنیا عزیز و شریف شوی پس به داشته‌های مردم چشم طمع نداشته باش، چون پیامبران و انسان‌های صادق با قطع کردن طمعشان به آن مقامات رسیده اند.

Imam Sadiq (peace be upon him): Luqman said to his son: O my son! Beware of anger, bad temper, and lack of patience, for no friend remains with these qualities. Adopt calmness in carrying out your affairs, and advise yourself to be patient with the burdens people cause, and be of good character with all people. O my son! If you have nothing to give as a gift to your relatives and bestow upon your brothers, do not neglect good character and a cheerful face, for whoever has good character is loved by the righteous and shunned by the wicked. Be content with Allah's apportionment so that your life may be pleasant. If you wish to attain honor and nobility in the world, then cut off your greed for what is in people's hands, for indeed the prophets and the truthful ones attained their stations only by cutting off their greed.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાને પોતાના પુત્રને કહ્યું: હે મારા પુત્ર! ગુસ્સો, દુર્વ્યવહાર અને ઓછી ધીરજથી બચ, કારણ કે આ સ્વભાવો સાથે કોઈ દોસ્તી ટકતી નથી; તારા કામોમાં શાંતિ અપનાવ અને પોતાના નફ્સને લોકોના તકલીફો પર ધીરજ રાખવાની સલાહ આપ, અને બધા લોકો સાથે સારા સ્વભાવવાળો બન. હે મારા પુત્ર! જો તારી પાસે એવું કંઈ ન હોય જે તું તારા સંબંધીઓને ભેટ આપી શકે અને તારા ભાઈઓને બક્ષી શકે, તો સારા સ્વભાવ અને ખુલ્લા ચહેરાથી ગાફેલ ન થા, કારણ કે જે કોઈ સારા સ્વભાવવાળો હોય તેને નેક લોકો પસંદ કરે છે અને ફાસિકો તેનાથી દૂર રહે છે. અલ્લાહની વહેંચણી પર સંતોષ કર જેથી તારું જીવન સારું બને. જો તું દુનિયામાં ઇજ્જતદાર અને શરીફ થવા ઈચ્છે તો લોકોની પાસે જે છે તેના પર લાલચની નજર ન રાખ, કારણ કે પયગંબરો અને સાચા લોકો પોતાની લાલચ કાપીને એ મુકામો સુધી પહોંચ્યા છે.

#13 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

السّجّاد (علیه السلام) Imam Sajjad (peace be upon him) ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ لُقْمَانُ یَا بُنَیَّ إِنَّ أَشَدَّ الْعُدْمِ عُدْمُ الْقَلْبِ وَ إِنَّ أَعْظَمَ الْمَصَائِبِ مُصِیبَهًُْ الدِّینِ وَ أَسْنَی الْمَرْزِئَهًِْ مَرْزِئَتُهُ وَ أَنْفَعَ الْغِنَی غِنَی الْقَلْبِ فَتَلَبَّثْ فِی کُلِ ذَلِکَ وَ الْزَمِ الْقَنَاعَهًَْ وَ الرِّضَا بِمَا قَسَمَ اللَّهُ وَ إِنَّ السَّارِقَ إِذَا سَرَقَ حَبَسَهُ اللَّهُ مِنْ رِزْقِهِ وَ کَانَ عَلَیْهِ إِثْمُهُ وَ لَوْ صَبَرَ لَنَالَ ذَلِکَ وَ جَاءَهُ مِنْ وَجْهِهِ یَا بُنَیَّ أَخْلِصْ طَاعَهًَْ اللَّهِ حَتَّی لَا تُخَالِطَهَا بِشَیْءٍ مِنَ الْمَعَاصِی ثُمَّ زَیِّنِ الطَّاعَهًَْ بِاتِّبَاعِ أَهْلِ الْحَقِّ فَإِنَّ طَاعَتَهُمْ مُتَّصِلَهًٌْ بِطَاعَهًِْ اللَّهِ تَعَالَی وَ زَیِّنْ ذَلِکَ بِالْعِلْمِ وَ حَصِّنْ عِلْمَکَ بِحِلْمٍ لَا یُخَالِطُهُ حُمْقٌ وَ اخْزُنْهُ بِلِینٍ لَا یُخَالِطُهُ جَهْلٌ وَ شَدِّدْهُ بِحَزْمٍ لَا یُخَالِطُهُ الضِّیَاعُ وَ امْزُجْ حَزْمَکَ بِرِفْقٍ لَا یُخَالِطُهُ الْعُنْفُ.

امام سجاد (علیه السلام)- ای پسرم! سخت‌ترین کمبود، نبود قلب است و بزرگ‌ترین مصیبت‌ها مصیبت دین است و شاخص‌ترین مصیبت بزرگ مصیبت دین است. و بزرگ‌ترین ثروت، بی‌نیازی قلب است. در همه‌ی این‌ها درنگ کن و همواره به آنچه خداوند مقدّر کرده است قانع و راضی باش. دزد وقتی دزدی می کند خداوند رزق و روزیش را از او می گیرد و گناه دزدی بر گردن اوست؛ اگر صبر و تحمّل می کرد به آنچه می خواست می رسید و آن روزی از مسیر خودش به‌سوی او می آمد. ای پسرم در عبادت خداوند خالص و بی‌ریا باش تا چیزی از گناه و معصیت با آن درنیامیزد. عبادتت را با پیروی از اهل حق مزیّن کن زیرا پیرروی از ایشان متّصل به پیروی از خداوند است و طاعت را با علم و آگاهی بیارای و علمت را با آن حلم و بردباری محفوظ کن که حماقت با آن درنیامیزد و با آن نرم‌خویی حفظ کن که با جهالت درنیامیزد و با آن دوراندیشی محکم کن که با گم گشتگی درنیامیزد و دوراندیشی ات را با ملایمتی بیامیز که خشونت با آن همراه نشود.

Imam Sajjad (peace be upon him): O my son! The most severe of losses is the loss of the heart, and the greatest of calamities is the calamity of religion, and the most prominent of great calamities is the calamity of religion. And the greatest wealth is the wealth of the heart (contentment). Pause over all of these, and always be content and satisfied with what Allah has apportioned. When a thief steals, Allah withholds his sustenance from him and the sin of theft is upon him; had he been patient and endured, he would have attained what he wanted, and that sustenance would have come to him by its rightful path. O my son! Be sincere and unpretentious in the worship of Allah, so that nothing of sin or disobedience mixes with it. Adorn your worship by following the people of truth, for indeed following them is connected to following Allah. Adorn obedience with knowledge and awareness, and safeguard your knowledge with such forbearance that no foolishness mixes with it, and preserve it with such gentleness that no ignorance mixes with it, and strengthen it with such foresight that no wastefulness mixes with it, and mix your foresight with such mildness that no harshness accompanies it.

ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ): હે મારા પુત્ર! સૌથી સખત કમી, દિલની કમી છે અને સૌથી મોટી મુસીબત, દીનની મુસીબત છે અને સૌથી પ્રમુખ મોટી મુસીબત દીનની મુસીબત છે. અને સૌથી મોટી દોલત દિલની બેનિયાઝી છે. આ બધી બાબતોમાં વિચાર કર અને હંમેશા અલ્લાહે જે નિર્ધારિત કર્યું છે તેના પર સંતુષ્ટ અને રાજી રહે. ચોર જ્યારે ચોરી કરે છે ત્યારે અલ્લાહ તેની રોજી તેની પાસેથી લઈ લે છે અને ચોરીનો ગુનાહ તેની ગરદન પર છે; જો તે ધીરજ અને સહનશીલતા રાખતો તો જે ઈચ્છતો હતો તે મેળવત અને એ રોજી પોતાના રસ્તેથી તેની પાસે આવત. હે મારા પુત્ર! અલ્લાહની ઇબાદતમાં ખાલિસ અને રિયા વગરનો બન, જેથી ગુનાહ અને માસિયતમાંથી કંઈ તેની સાથે ન ભળે. તારી ઇબાદતને અહલે હકની પૈરવીથી શણગાર, કારણ કે તેમની પૈરવી અલ્લાહની પૈરવી સાથે જોડાયેલી છે, અને તાઅતને ઇલ્મ અને જાણકારીથી શણગાર અને તારા ઇલ્મને એવી હિલ્મ અને બરદાશ્તથી સુરક્ષિત કર જેમાં મૂર્ખતા ન ભળે અને એવી નરમાશથી સાચવ જેમાં જહાલત ન ભળે અને એવી દૂરંદેશીથી મજબૂત કર જેમાં ગુમરાહી ન ભળે અને તારી દૂરંદેશીને એવી કોમળતાથી ભેળવ જેમાં કઠોરતા ભળી ન હોય.

#14 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ لُقْمَانُ (علیه السلام) حَمَلْتُ الْجَنْدَلَ وَ الْحَدِیدَ وَ کُلَ حِمْلٍ ثَقِیلٍ فَلَمْ أَحْمِلْ شَیْئاً أَثْقَلَ مِنْ جَارِ السَّوْءِ وَ ذُقْتُ الْمَرَارَاتِ کُلَّهَا فَمَا ذُقْتُ شَیْئاً أَمَرَّ مِنَ الْفَقْرِ یَا بُنَیَّ لَا تَتَّخِذِ الْجَاهِلَ رَسُولًا فَإِنْ لَمْ تُصِبْ عَاقِلًا حَکِیماً یَکُونُ رَسُولَکَ فَکُنْ أَنْتَ رَسُولَ نَفْسِکَ یَا بُنَیَّ اعْتَزِلِ الشَّرَّ یَعْتَزِلْکَ.

امام صادق (علیه السلام)- لقمان به فرزندش گفت: «پسر جان، من سنگ و آهن و هر بار ثقیلی را به دوشم کشیدم و سنگین‌تر از همسایه‌ی بد ندیدم. و هر تلخی را چشیدم و تلخ‌تر از فقر نیافتم. هرگز فرد نادان را نماینده از طرف خود و رسول قرار نده، چون او نماینده‌ی توست، و اگر فرد عاقل و حکیمی نیافتی، خودت پیغام خود را برسان».

Imam Sadiq (peace be upon him): Luqman said to his son: "O my son, I have carried stones and iron and every heavy load on my shoulders, and I have not seen anything heavier than a bad neighbour. And I have tasted every bitter thing, and I have not found anything more bitter than poverty. Never appoint an ignorant person as your representative and messenger, for he is your representative; and if you do not find a wise and sagacious person, then convey your message yourself."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાને પોતાના પુત્રને કહ્યું: "ઓ મારા પુત્ર, મેં પથ્થર અને લોખંડ અને દરેક ભારે બોજ મારા ખભા પર ઉઠાવ્યો છે, અને ખરાબ પડોશી કરતાં ભારે કંઈ જોયું નથી. અને મેં દરેક કડવી વસ્તુ ચાખી છે, અને ગરીબી કરતાં વધુ કડવું કંઈ મળ્યું નથી. ક્યારેય નાદાન વ્યક્તિને તારા તરફથી પ્રતિનિધિ અને સંદેશવાહક ન બનાવ, કારણ કે તે તારો પ્રતિનિધિ છે, અને જો તું બુદ્ધિમાન અને હકીમ વ્યક્તિ ન મળે, તો પોતે જ પોતાનો સંદેશ પહોંચાડ."

#15 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

قِیلَ لِلْعَبْدِ الصَّالِحِ لُقْمَانَ أَیُّ النَّاسِ أَفْضَلُ قَالَ الْمُؤْمِنُ الْغَنِیُّ قِیلَ الْغَنِیُّ مِنَ الْمَالِ فَقَالَ لَا وَ لَکِنَ الْغَنِیَ مِنَ الْعِلْمِ الَّذِی إِنِ احْتِیجَ إِلَیْهِ انْتُفِعَ بِعِلْمِهِ فَإِنِ اسْتُغْنِیَ عَنْهُ اکْتُفِیَ وَ قِیلَ فَأَیُّ النَّاسِ أَشَرُّ قَالَ الَّذِی لَا یُبَالِی أَنْ یَرَاهُ النَّاسُ مُسِیئاً قَالَ لُقْمَانُ یَا بُنَیَّ کَمَا تَنَامُ کَذَلِکَ تَمُوتُ وَ کَمَا تَسْتَیْقِظُ کَذَلِکَ تُبْعَثُ وَ قَالَ یَا بُنَیَّ کَذَبَ مَنْ قَالَ إِنَّ الشَّرَّ یُطْفَأُ بِالشَّرِّ فَإِنْ کَانَ صَادِقاً فَلْیُوقِدْ نَارَیْنِ هَلْ تُطْفِئُ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی وَ إِنَّمَا یُطْفِئُ الْخَیْرُ الشَّرَّ کَمَا یُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ وَ قَالَ یَا بُنَیَّ بِعْ دُنْیَاکَ بِآخِرَتِکَ تَرْبَحْهُمَا جَمِیعاً وَ لَا تَبِعْ آخِرَتَکَ بِدُنْیَاکَ تَخْسَرْهُمَا جَمِیعاً وَ کَانَ لُقْمَانُ یُطِیلُ الْجُلُوسَ وَحْدَهُ فَکَانَ یَمُرُّ بِهِ مَوْلَاهُ فَیَقُولُ یَا لُقْمَانُ إِنَّکَ تُدِیمُ الْجُلُوسَ وَحْدَکَ فَلَوْ جَلَسْتَ مَعَ النَّاسِ کَانَ آنَسَ لَکَ فَیَقُولُ لُقْمَانُ إِنَّ طُولَ الْوَحْدَهًِْ أَفْهَمُ لِلْفِکْرَهًِْ وَ طُولَ الْفِکْرَهًِْ دَلِیلٌ عَلَی طَرِیقِ الْجَنَّهًْ.

امام علی (علیه السلام)- از لقمان بنده صالح خدا پرسیدند: «بهترین مردم کیست»؟ گفت: «انسان مؤمن ثروتمند»، پرسیدند: «ثروتمند از لحاظ مال»؟ گفت: «نه. ثروتمند از لحاظ علمی که اگر به آن احتیاج پیدا کنند آن علم فایده داشته باشد و اگر از آن به چیز دیگر بی نیاز باشد آن علم کفایت کند». از او پرسیدند: «بدترین مردم کیست»؟ گفت: «کسی است که اگر مردم او را در حال گناه ببینند، به آن اهمیّت ندهد». لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم، آن چنانکه می خوابی، می میری و آن چنانکه از خواب بیدار می شوی دوباره زنده می شوی». و گفت: «ای پسرم! هرکس که بگوید شرّ با شرّ خاموش می شود، دروغ گفته است، اگر راست می گوید، دو تا آتش روشن کند، آیا یکی از آن‌ها با دیگری خاموش می‌شود!! بلکه خیر است که شرّ را خاموش می کند، آن چنانکه آب، آتش را خاموش می کند». و گفت: «ای پسرم، دنیایت را به آخرتت بفروش در این صورت در هر دوی آن‌ها سود می کنی، ولی آخرتت را به دنیا نفروش چون هر دو را از دست می دهی». لقمان انسانی بود که زیاد با خودش خلوت می کرد و غلامش از کنار او رد می شد و به لقمان می گفت: «ای لقمان، تو همیشه با خودت خلوت می کنی اگر با مردم همنشینی می کردی بیشتر آرامش می گرفتی». لقمان گفت: «خلوت با خود باعث تفکّر می شود و زیاد تفکّر کردن راهنمای راه بهشت است».

Imam Ali (peace be upon him): Luqman, the righteous servant of Allah, was asked: "Who is the best of people?" He said: "The wealthy believer." They asked: "Wealthy in terms of possessions?" He said: "No. Wealthy in terms of knowledge — such that if people need it, that knowledge is beneficial, and if they have no need of it, that knowledge is sufficient for him." He was asked: "Who is the worst of people?" He said: "The one who does not care if people see him committing a sin." Luqman said to his son: "O my son, just as you sleep, so you die; and just as you awaken from sleep, so you are brought back to life again." And he said: "O my son! Whoever says that evil is extinguished by evil has lied. If he is truthful, let him kindle two fires — does one of them extinguish the other?! Rather, it is good that extinguishes evil, just as water extinguishes fire." And he said: "O my son, sell your world for your Hereafter — in that case you profit in both; but do not sell your Hereafter for your world, for you will lose both." Luqman was a person who used to spend much time alone with himself, and his slave would pass by him and say to Luqman: "O Luqman, you are always alone with yourself; if you sat with people, you would find more comfort." Luqman said: "Solitude with oneself brings about reflection, and much reflection is a guide to the path of Paradise."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહના નેક બંદા લુકમાનને પૂછવામાં આવ્યું: "શ્રેષ્ઠ લોકો કોણ છે?" તેમણે કહ્યું: "ધનવાન મોમિન વ્યક્તિ." પૂછ્યું: "માલની દૃષ્ટિએ ધનવાન?" કહ્યું: "ના. ઇલ્મની દૃષ્ટિએ ધનવાન — એવું ઇલ્મ કે જો લોકોને તેની જરૂર પડે તો તે ઇલ્મ ફાયદાકારક હોય, અને જો તેનાથી અન્ય કોઈ વસ્તુની જરૂર ન હોય તો તે ઇલ્મ પૂરતું હોય." તેમને પૂછ્યું: "સૌથી ખરાબ લોકો કોણ છે?" કહ્યું: "તે વ્યક્તિ કે જો લોકો તેને ગુનાહની હાલતમાં જુએ તો તેને તેની પરવા ન હોય." લુકમાને પોતાના પુત્રને કહ્યું: "ઓ મારા પુત્ર, જે રીતે તું સૂએ છે, તે જ રીતે તું મરે છે, અને જે રીતે તું ઊંઘમાંથી જાગે છે, તે જ રીતે તું ફરીથી જીવંત થાય છે." અને કહ્યું: "ઓ મારા પુત્ર! જે કોઈ કહે કે શર (બુરાઈ) શરથી બુઝાય છે, તેણે જૂઠું કહ્યું છે. જો તે સાચું કહે છે, તો બે આગ સળગાવે, શું તેમાંથી એક બીજીને બુઝાવે છે!! બલ્કે ખૈર (ભલાઈ) જ શરને બુઝાવે છે, જે રીતે પાણી આગને બુઝાવે છે." અને કહ્યું: "ઓ મારા પુત્ર, તારી દુનિયાને તારી આખેરત માટે વેચી દે, આ સ્થિતિમાં તું બંનેમાં ફાયદો મેળવીશ, પરંતુ તારી આખેરતને દુનિયા માટે ન વેચ, કારણ કે તું બંને ગુમાવીશ." લુકમાન એવા વ્યક્તિ હતા કે વધુ સમય પોતાની જાત સાથે એકાંતમાં રહેતા, અને તેમનો ગુલામ તેમની પાસેથી પસાર થતો અને લુકમાનને કહેતો: "ઓ લુકમાન, તું હંમેશા પોતાની જાત સાથે એકાંતમાં રહે છે; જો તું લોકો સાથે બેસે તો વધુ શાંતિ મેળવીશ." લુકમાને કહ્યું: "પોતાની જાત સાથે એકાંત ચિંતનનું કારણ બને છે, અને વધુ ચિંતન કરવું જન્નતના માર્ગનું માર્ગદર્શક છે."

#16 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

کَانَ فِیمَا وَعَظَ بِهِ لُقْمَانُ ابْنَهُ یَا بُنَیَّ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا قَبْلَکَ لِأَوْلَادِهِمْ فَلَمْ یَبْقَ مَا جَمَعُوا وَ لَمْ یَبْقَ مَنْ جَمَعُوا لَهُ وَ إِنَّمَا أَنْتَ عَبْدٌ مُسْتَأْجِرٌ قَدْ أُمِرْتَ بِعَمَلٍ وَ وُعِدْتَ عَلَیْهِ أَجْراً فَأَوْفِ عَمَلَکَ وَ اسْتَوْفِ أَجْرَکَ وَ لَا تَکُنْ فِی هَذِهِ الدُّنْیَا بِمَنْزِلَهًِْ شَاهًٍْ وَقَعَتْ فِی زَرْعٍ أَخْضَرَ فَأَکَلَتْ حَتَّی سَمِنَتْ فَکَانَ حَتْفُهَا عِنْدَ سِمَنِهَا وَ لَکِنِ اجْعَلِ الدُّنْیَا بِمَنْزِلَهًِْ قَنْطَرَهًٍْ عَلَی نَهَرٍ جُزْتَ عَلَیْهَا وَ تَرَکْتَهَا وَ لَمْ تَرْجِعْ إِلَیْهَا آخِرَ الدَّهْرِ أَخْرِبْهَا وَ لَا تَعْمُرْهَا فَإِنَّکَ لَمْ تُؤْمَرْ بِعِمَارَتِهَا وَ اعْلَمْ أَنَّکَ سَتُسْأَلُ غَداً إِذَا وَقَفْتَ بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ عَنْ أَرْبَعٍ شَبَابِکَ فِیمَا أَبْلَیْتَهُ وَ عُمُرِکَ فِیمَا أَفْنَیْتَهُ وَ مَالِکَ مِمَّا اکْتَسَبْتَهُ وَ فِیمَا أَنْفَقْتَهُ فَتَأَهَّبْ لِذَلِکَ وَ أَعِدَّ لَهُ جَوَاباً وَ لَا تَأْسَ عَلَی مَا فَاتَکَ مِنَ الدُّنْیَا فَإِنَّ قَلِیلَ الدُّنْیَا لَا یَدُومُ بَقَاؤُهُ وَ کَثِیرَهَا لَا یُؤْمَنُ بَلَاؤُهُ فَخُذْ حِذْرَکَ وَ جِدَّ فِی أَمْرِکَ وَ اکْشِفِ الْغِطَاءَ عَنْ وَجْهِکَ وَ تَعَرَّضْ لِمَعْرُوفِ رَبِّکَ وَ جَدِّدِ التَّوْبَهًَْ فِی قَلْبِکَ وَ اکْمُشْ فِی فِرَاقِکَ قَبْلَ أَنْ یُقْصَدَ قَصْدُکَ وَ یُقْضَی قَضَاؤُکَ وَ یُحَالَ بَیْنَکَ وَ بَیْنَ مَا تُرِیدُ.

امام صادق (علیه السلام)- از نصیحت‌هایی که لقمان به پسرش می‌کرد، این بود که: ای پسرم، مردم قبل از تو برای فرزندانشان مال جمع کردند و از آنچه که جمع کرده بودند چیزی نمانده است و همچنین آن‌هایی که برایشان مال جمع کردند نیز نابود شدند. تو بنده ای هستی که برای انجام کاری اجاره شده ای و به اجری وعده داده شده ای، پس کارت را خوب انجام بده و اجرت را کامل بگیر. در این دنیا به مانند گوسفندی نباش که در یک زمین سرسبز قرار داده شده و آنقدر می‌خورد تا چاق شود و مرگ او با چاق شدنش فرا می‌رسد، بلکه دنیا را به منزله یک پل بدان که به‌وسیله‌ی آن از یک رود عبور می کنی و آن را ترک می‌کنی و تا آخر روزگار به آنجا بر نمی‌گردی؛ آن را خراب رها کن، و آن را تعمیر نکن چون تو مأمور آبادانی آن نیستی و بدان فردا که جلوی خداوند متعال قرار می‌گیری از چهار چیز از تو سؤال می‌پرسند: جوانیت را بر چه کاری گذراندی؟ عمرت را در چه کاری صرف کردی؟ مالت را از کجا به دست آورده‌ای؟ و آن را چگونه خرج کرده‌ای؟ پس خودت را برآن آماده کن و جوابی را حاضر کن و بر آنچه در دنیا از دست می‌دهی، حسرت نخور چون مال کم دنیا بقائی ندارد و مال زیاد از بلاء و بدبختی در امان نیست. پس برحذر باش و بر کارهایت تلاش کن و پرده را از روی صورتت کنار بکش و لطف خدا را به یاد آور و توبه را در قلبت تازه کن و قبل از آنکه وقت و فرصتی برایت باقی نماند و هدف گرفته شوی و عمرت به سر آید و بین تو و آنچه می خواهی فاصله انداخته شود، کارهایت را انجام بده».

Imam Sadiq (peace be upon him): Among the counsels Luqman gave his son was this: O my son, people before you gathered wealth for their children, and nothing remains of what they gathered, nor do those for whom they gathered it remain. You are a servant hired to do a task and promised a wage for it, so do your work well and take your wage in full. In this world do not be like a sheep set down in a green field that eats until it grows fat, and its death comes with its fatness; rather regard the world as a bridge by which you cross a river and then leave it and never return to it until the end of time. Leave it in ruin and do not build it up, for you were not commanded to build it up. And know that tomorrow, when you stand before Allah the Exalted, you will be asked about four things: on what did you spend your youth? in what did you use up your life? from where did you acquire your wealth? and how did you spend it? So prepare yourself for that and have an answer ready, and do not grieve over what you lose of the world, for the little of the world does not endure, and the much of it is not safe from calamity and misfortune. So be on your guard and strive in your affairs, lift the veil from your face, remember the kindness of Allah, renew repentance in your heart, and — before no time or opportunity is left to you, before you are made the target, before your term ends, and before a barrier is set between you and what you desire — perform your deeds.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાન પોતાના પુત્રને જે નસીહતો કરતા હતા તેમાંથી એક આ હતી: હે મારા પુત્ર, તારાથી પહેલા લોકોએ પોતાના સંતાનો માટે માલ એકઠો કર્યો, અને જે તેમણે એકઠું કર્યું હતું તેમાંથી કંઈ બાકી નથી રહ્યું અને જેઓ માટે માલ એકઠો કરવામાં આવ્યો હતો તેઓ પણ નાશ પામ્યા. તું એક એવો બંદો છે જેને કોઈ કામ કરવા માટે ભાડે રાખવામાં આવ્યો છે અને તને એક બદલાનું વચન અપાયું છે, તો તારું કામ સારી રીતે કર અને તારો બદલો પૂરો લે. આ દુનિયામાં એ ઘેટા જેવો ના બન કે જેને લીલા ખેતરમાં મૂકવામાં આવ્યું અને તે એટલું ખાય કે જાડું થઈ જાય અને તેની જાડાઈની સાથે જ તેનું મૃત્યુ આવી પહોંચે; બલ્કે દુનિયાને એક પુલ સમાન સમજ કે જેના દ્વારા તું એક નદી પાર કરે છે અને તેને છોડી દે છે અને જીવનના અંત સુધી ત્યાં પાછો ફરતો નથી; તેને ખંડેર છોડી દે અને તેને આબાદ ન કર કારણ કે તું તેની આબાદી માટે નિમાયેલો નથી. અને જાણી લે કે કાલે જ્યારે તું અલ્લાહ તઆલાની સામે ઊભો રહીશ ત્યારે તને ચાર બાબતો વિશે પૂછવામાં આવશે: તારી જવાની કયા કામમાં પસાર કરી? તારી ઉંમર કયા કામમાં વિતાવી? તારો માલ ક્યાંથી કમાયો? અને તેને કેવી રીતે ખર્ચ કર્યો? તો પોતાની જાતને તેના માટે તૈયાર કર અને જવાબ તૈયાર રાખ, અને દુનિયામાંથી જે ગુમાવે છે તેની હસરત ના કર કારણ કે દુનિયાનો થોડો માલ ટકતો નથી અને ઘણો માલ બલા અને દુર્ભાગ્યથી સુરક્ષિત નથી. તો સાવધાન રહે અને પોતાના કામોમાં પ્રયત્ન કર અને પોતાના ચહેરા પરથી પરદો હટાવ અને અલ્લાહની કૃપાને યાદ કર અને પોતાના દિલમાં તૌબા તાજી કર, અને તે પહેલા કે તારા માટે સમય અને તક બાકી ના રહે અને તને નિશાનો બનાવવામાં આવે અને તારી ઉંમર પૂરી થઈ જાય અને તારી અને જે તું ઈચ્છે છે તેની વચ્ચે અંતર પડી જાય, પોતાના કામો કરી લે.

#17 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِیرَهًِْ أَوْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: قُلْتُ لَهُ مَا کَانَ فِی وَصِیَّهًِْ لُقْمَانَ قَالَ کَانَ فِیهَا الْأَعَاجِیبُ وَ کَانَ أَعْجَبَ مَا کَانَ فِیهَا أَنْ قَالَ لِابْنِهِ خَفِ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خِیفَهًًْ لَوْ جِئْتَهُ بِبِرِّ الثَّقَلَیْنِ لَعَذَّبَکَ وَ ارْجُ اللَّهَ رَجَاءً لَوْ جِئْتَهُ بِذُنُوبِ الثَّقَلَیْنِ لَرَحِمَکَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) کَانَ أَبِی یَقُولُ إِنَّهُ لَیْسَ مِنْ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ إِلَّا {وَ} فِی قَلْبِهِ نُورَانِ نُورُ خِیفَهًٍْ وَ نُورُ رَجَاءٍ لَوْ وُزِنَ هَذَا لَمْ یَزِدْ عَلَی هَذَا وَ لَوْ وُزِنَ هَذَا لَمْ یَزِدْ عَلَی هَذَا.

امام صادق (علیه السلام)- حارث‌بن مغیره یا پدرش از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده و گوید: به امام (علیه السلام) عرض کردم: «وصیّت لقمان به پسرش چه بود»؟ فرمود: «در این وصیّت، شگفتی‌هایی بود و از همه شگفت‌انگیزتر اینکه به فرزندش گفت: از خدای عزّوجلّ چنان بترس که اگر با اعمال نیک ساکنان آسمان و زمین نزد وی آیی، تو را عذاب خواهد کرد و چنان به رحمتش امید داشته باش که اگر با گناه هر دو عالم نزد وی آیی، تو را می‌بخشد». سپس امام (علیه السلام) فرمود: «پدرم (علیه السلام) می‌فرمود: هیچ بنده‌ی مؤمنی نیست، مگر اینکه در قلبش دو نور باشد: نور بیم و نور امید؛ و اگر این دو وزن شوند، هیچ‌کدام فزون‌تر از دیگری نیستند».

Imam Sadiq (peace be upon him): Harith ibn Mughira, or his father, narrated from Imam Sadiq (peace be upon him), saying: I said to the Imam (peace be upon him), "What was Luqman's counsel to his son?" He said: "In this counsel there were wonders, and the most wonderful of all was that he said to his son: Fear Allah the Mighty and Majestic with such fear that if you were to come to Him with the righteous deeds of the two worlds [jinn and men], He would still punish you; and hope in His mercy with such hope that if you were to come to Him with the sins of both worlds, He would still forgive you." Then the Imam (peace be upon him) said: "My father (peace be upon him) used to say: There is no believing servant except that in his heart are two lights: the light of fear and the light of hope; and if these two were weighed, neither would exceed the other."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હારિસ બિન મુગીરહ અથવા તેમના પિતાએ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી રિવાયત કરી છે અને કહે છે: મેં ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "લુકમાનની પોતાના પુત્રને વસિય્યત શું હતી?" આપે ફરમાવ્યું: "આ વસિય્યતમાં આશ્ચર્યની બાબતો હતી અને સૌથી વધુ આશ્ચર્યજનક એ હતું કે તેમણે પોતાના પુત્રને કહ્યું: અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લથી એવો ડર કે જો તું આસમાનો અને ઝમીનના રહેવાસીઓના નેક કાર્યો સાથે તેની પાસે આવે તો પણ તે તને અઝાબ કરશે અને તેની રહમત ઉપર એવી આશા રાખ કે જો તું બંને જહાનના ગુનાહો સાથે તેની પાસે આવે તો પણ તે તને માફ કરી દેશે." પછી ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "મારા પિતા (અલયહિસ્સલામ) ફરમાવતા હતા: કોઈ મોમિન બંદો એવો નથી કે જેના દિલમાં બે નૂર ન હોય: ડરનું નૂર અને આશાનું નૂર; અને જો આ બંનેને તોળવામાં આવે તો કોઈ પણ બીજા કરતાં વધુ નથી."

#18 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

کَانَ فِیمَا أَوْصَی بِهِ لُقْمَانُ ابْنَهُ نَاتَانَ أَنْ قَالَ لَهُ یَا بُنَیَّ لِیَکُنْ مِمَّا تَتَسَلَّحُ بِهِ عَلَی عَدُوِّکَ فَتَصْرَعُهُ الْمُمَاسَحَهًُْ وَ إِعْلَانُ الرِّضَا عَنْهُ وَ لَا تُزَاوِلْهُ بِالْمُجَانَبَهًِْ فَیَبْدُوَ لَهُ مَا فِی نَفْسِکَ فَیَتَأَهَّبَ لَک.

امام صادق (علیه السلام)- یکی از وصیّت هایی که لقمان به پسرش ناتان می‌کرد این بود که می‌گفت: «ای پسرم! یکی از مواردی که باید در برابر دشمنت به آن مسلّح شوی تا بتوانی او را شکست دهی مدارا کردن و اعلام رضایت از اوست، و نغمه دورشدن را به گوشش نرسان چون در این صورت مقاصد تو بر او معلوم می شود و خودش را برایت آماده می‌کند.

Imam Sadiq (peace be upon him): One of the counsels Luqman gave to his son Natan was that he said: "O my son! One of the things with which you must arm yourself against your enemy so that you can defeat him is gentleness and openly showing satisfaction with him; and do not sound the note of estrangement to his ears, for then your intentions will become clear to him and he will prepare himself against you."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાન પોતાના પુત્ર નાતાનને જે વસિય્યતો કરતા હતા તેમાંથી એક આ હતી કે તેમણે કહ્યું: "હે મારા પુત્ર! એક બાબત જેનાથી તારે તારા દુશ્મન સામે સશસ્ત્ર થવું જોઈએ જેથી તું તેને હરાવી શકે તે નરમાઈ અને તેનાથી રાજી હોવાનું જાહેર કરવું છે, અને દૂર થવાનો સૂર તેના કાન સુધી ન પહોંચાડ કારણ કે આવી સ્થિતિમાં તારા ઇરાદાઓ તેની ઉપર જાહેર થઈ જશે અને તે પોતાની જાતને તારા માટે તૈયાર કરી લેશે."

#19 [به خاطر بیاور] هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی‌که او را موعظه می‌کرد [Remember] when Luqman said to his son, admonishing him [યાદ કરો] જ્યારે લુકમાને પોતાના ફરઝંદને નસીહત કરતાં કહ્યું

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ یَا بُنَیَ اتَّخِذْ أَلْفَ صَدِیقٍ وَ أَلْفٌ قَلِیلٌ وَ لَا تَتَّخِذْ عَدُوّاً وَاحِداً وَ الْوَاحِدُ کَثِیرٌ.

امام صادق (علیه السلام)- لقمان (علیه السلام) به پسرش فرمود: «ای پسرعزیزم! اگر هزار نفر دوست داشته باشی باز هم کم است؛ امّا یک دشمن هم برای خودت ایجاد نکن که [برای دشمنی] یک‌نفر هم زیاد است».

Imam Sadiq (peace be upon him): Luqman (peace be upon him) said to his son: "O my dear son! If you have a thousand friends it is still few; but do not make even one enemy for yourself, for [in enmity] even one is many."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): લુકમાન (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાના પુત્રને ફરમાવ્યું: "હે મારા વ્હાલા પુત્ર! જો તારા હજાર મિત્રો હોય તો પણ તે ઓછું છે; પરંતુ પોતાના માટે એક પણ દુશ્મન ઊભો ના કર કારણ કે [દુશ્મનીમાં] એક પણ ઘણું છે."

#20 پسرم! چیزی را همتای خدا قرار مده که شرک، ظلم بزرگی است My son, do not associate anything with Allah, for shirk is a great wrong મારા દીકરા! કોઈ ચીજને અલ્લાહની બરાબર ન ઠરાવ, કારણ કે શિર્ક મોટો ઝુલ્મ છે

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

رُوِیَ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ الَّذِینَ آمَنُوا وَ لَمْ یَلْبِسُوا إِیمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِکَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ شَقَّ عَلَی النَّاسِ وَ قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ أَیُّنَا لَمْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ فَقَالَ (صلی الله علیه و آله): إِنَّهُ لَیْسَ الَّذِی تَعْنُونَ أَ لَمْ تَسْمَعُوا إِلَی مَا قَالَ الْعَبْدُ الصَّالِحُ یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ابن‌مسعود گوید: وقتی آیه: [آری]، آن‌ها که ایمان آوردند، و ایمان خود را با شرک و ستم نیالودند، ایمنی تنها از آن آنهاست و آن‌ها هدایت‌یافتگانند!. ( انعام/۸۲ ) نازل شد، برای مردم گران آمد [و بسیار نگران شدند]. و گفتند: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! کدام‌یک از ماست که به خودش ظلم نکرده باشد»؟! رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «این آیه به آن معنایی که شما معنا کرده‌اید نیست، مگر نشنیده‌اید که آن بنده‌ی صالح خدا (لقمان (علیه السلام)) گفت: یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظیم».

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): Ibn Mas'ud said: When the verse: "[Yes], those who believed and did not mix their faith with polytheism and injustice — for them alone is safety, and they are the guided ones!" (An'am/82) was revealed, it became hard on the people [and they became very worried]. And they said: "O Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Which of us has not wronged himself?!" The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "This verse does not mean what you have taken it to mean. Have you not heard what that righteous servant of Allah (Luqman (peace be upon him)) said: يا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظیم [O my son! Do not associate anything with Allah; indeed, polytheism is a grievous injustice]."

અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ઇબ્ને મસ્ઊદ કહે છે: જ્યારે આ આયત: "[હા], જેઓ ઈમાન લાવ્યા અને પોતાના ઈમાનને શિર્ક અને ઝુલ્મથી મલિન ન કર્યું, સુરક્ષા ફક્ત તેમના માટે છે અને તેઓ જ હિદાયત પામેલા છે!" (અન્આમ/૮૨) નાઝિલ થઈ, ત્યારે તે લોકો પર ભારે પડી [અને તેઓ ખૂબ ચિંતિત થયા]. અને તેઓએ કહ્યું: "હે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! અમારામાંથી કોણ છે જેણે પોતાના પર ઝુલ્મ ન કર્યો હોય?!" અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "આ આયતનો અર્થ તે નથી જે તમે સમજ્યા છો. શું તમે સાંભળ્યું નથી કે અલ્લાહના તે નેક બંદા (લુકમાન (અલયહિસ્સલામ)) એ કહ્યું: يا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظیم [હે મારા પુત્ર! અલ્લાહ સાથે કોઈને શરીક ન ઠરાવ; ખરેખર શિર્ક એ ઘણો મોટો ઝુલ્મ છે]."

#21 ولایت Wilayah વિલાયત

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ ... وَ اللَّهِ مَا مِنْ أَحَدٍ إِلَّا أَسْلَمَ بَعْدَ شِرْکٍ مَا خَلَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِین (علیه السلام).

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظیمٌ؛ به خدا قسم هیچ‌کس نیست که قبل از آنکه اسلام بیاورد، مشرک نبوده باشد مگر امیرالمؤمنین (علیه السلام) [که یک لحظه هم به خدا شرک نورزید].

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [Indeed, polytheism is a grievous iniquity]; by Allah, there is no one who, before embracing Islam, was not a polytheist, except Amir al-Mu'minin (peace be upon him) [who did not associate anything with Allah even for a moment].

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [ખરેખર, શિર્ક એક મોટો ઝુલ્મ છે]; અલ્લાહની કસમ, એવો કોઈ નથી કે જે ઇસ્લામ લાવ્યા પહેલાં મુશરિક ન રહ્યો હોય, સિવાય કે અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) [જેમણે એક ક્ષણ માટે પણ અલ્લાહ સાથે શિર્ક નથી કર્યો].

#22 ولایت Wilayah વિલાયત

إِذْ کَانَ اللَّهُ قَدْ حَظَرَ عَلَی مَنْ مَاسَّهُ الْکُفْرُ تَقَلُّدَ مَا فَوَّضَهُ إِلَی أَنْبِیَائِهِ (علیهم السلام) وَ أَوْلِیَائِهِ بِقَوْلِهِ لِإِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ أَیِ الْمُشْرِکِینَ لِأَنَّهُ سَمَّی الشِّرْکَ ظُلْماً بِقَوْلِهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ فَلَمَّا عَلِمَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) أَنَّ عَهْدَ اللَّهِ تَبَارَکَ اسْمُهُ بِالْإِمَامَهًِْ لَا یَنَالُ عَبَدَهًَْ الْأَصْنَامِ ِ قَالَ وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنام.

امام علی (علیه السلام)- خداوند با سخن خود به ابراهیم (علیه السلام)، آلودگان به کفر را از عهده‌داری آنچه که او بر پیامبران و اولیای خود واگذار کرده، به دور داشت: پیمان من، به ستمکاران نمی‌رسد! ( بقره/۱۲۴ ) یعنی مشرکین؛ زیرا حق تعالی در کلام خود ستم را شرک نامید و فرمود: إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ. پس چون ابراهیم (علیه السلام) دانست که پیمان خداوند تبارک و تعالی در امر امامت به بت پرستان نمی رسد، عرض کرد: «وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَن نَّعْبُدَ الأَصْنَامَ».

Imam Ali (peace be upon him): Allah, through His word to Ibrahim (peace be upon him), kept those tainted with disbelief away from taking charge of what He entrusted to His prophets and His awliya: "My covenant does not reach the wrongdoers!" (Baqarah/124) — meaning the polytheists; for Allah the Exalted in His speech called wrongdoing polytheism and said: إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [Indeed, polytheism is a grievous iniquity]. So when Ibrahim (peace be upon him) knew that the covenant of Allah, Blessed and Exalted, in the matter of imamah does not reach idol-worshippers, he said: وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَن نَّعْبُدَ الأَصْنَامَ [And keep me and my sons away from worshipping idols].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) સાથેની પોતાની વાત દ્વારા, કુફ્રથી કલંકિત લોકોને એ જવાબદારીથી દૂર રાખ્યા જે તેમણે પોતાના પયગંબરો અને પોતાના અવલિયાને સોંપી છે: "મારો કરાર ઝુલ્મ કરનારાઓ સુધી પહોંચતો નથી!" (બકરહ/૧૨૪) એટલે કે મુશરિકો; કારણ કે હક તઆલાએ પોતાના કલામમાં ઝુલ્મને શિર્ક કહ્યો છે અને ફરમાવ્યું: إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [ખરેખર, શિર્ક એક મોટો ઝુલ્મ છે]. તો જ્યારે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) જાણ્યું કે અલ્લાહ તબારક વ તઆલાનો ઇમામતના મામલામાં કરાર બુતપરસ્તો સુધી પહોંચતો નથી, તો તેમણે અરજ કરી: وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَن نَّعْبُدَ الأَصْنَامَ [અને મને અને મારા સંતાનોને બુતોની ઇબાદતથી દૂર રાખ].

#23 ستم Wrongdoing ઝુલ્મ

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

الظُّلْمُ ثَلَاثَهًٌْ ظُلْمٌ یَغْفِرُهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ ظُلْمٌ لَا یَغْفِرُهُ وَ ظُلْمٌ لَا یَدَعُهُ فَأَمَّا الظُّلْمُ الَّذِی لَا یَغْفِرُهُ عَزَّوَجَلَّ فَالشِّرْکُ بِاللَّهِ وَ أَمَّا الظُّلْمُ الَّذِی یَغْفِرُهُ عَزَّوَجَلَّ فَظُلْمُ الرَّجُلِ نَفْسَهُ فِیمَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ أَمَّا الظُّلْمُ الَّذِی لَا یَدَعُهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَالْمُدَایَنَهًُْ بَیْنَ الْعِبَاد.

امام باقر (علیه السلام)- ستم سه گونه است، ستمی که خدای عزّ‌وجلّ می‌آمرزد و ستمی که نمی‌آمرزد و ستمی که از نظر نمی‌اندازد؛ امّا ستمی که نمی‌آمرزد شرک به خداست و آن ستمی که می‌آمرزد ستم کسی است درباره‌ی خودش میان خودش و خدا؛ و امّا ستمی که از نظر نمی‌اندازد، حقوقی است که بندگان نسبت به یکدیگر پیدا می‌کنند.

Imam Baqir (peace be upon him): Wrongdoing is of three kinds: a wrongdoing that Allah the Mighty and Majestic forgives, a wrongdoing He does not forgive, and a wrongdoing He does not overlook. As for the wrongdoing He does not forgive, it is polytheism with Allah; and the wrongdoing He does forgive is a person's wronging himself in what is between him and Allah; and as for the wrongdoing He does not overlook, it is the rights that servants owe to one another.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ઝુલ્મ ત્રણ પ્રકારનો છે, એક ઝુલ્મ જે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ માફ કરે છે, એક ઝુલ્મ જે તે માફ કરતો નથી, અને એક ઝુલ્મ જેને તે નજરઅંદાજ કરતો નથી; પરંતુ જે ઝુલ્મ તે માફ કરતો નથી તે અલ્લાહ સાથે શિર્ક છે, અને જે ઝુલ્મ તે માફ કરે છે તે વ્યક્તિનો પોતાના વિશે પોતાની અને અલ્લાહ વચ્ચેનો ઝુલ્મ છે; અને જે ઝુલ્મને તે નજરઅંદાજ કરતો નથી, તે એ હકો છે જે બંદાઓ એકબીજા પર ધરાવે છે.

#24 آیه A Sign આયત

أَمَّا الرُّخْصَهًُْ الَّتِی ظَاهِرُهَا خِلَافُ بَاطِنِهَا وَ الْمُنْقَطِعُ الْمَعْطُوفُ فِی التَّنْزِیلِ هُوَ أَنَّ الْآیَهًَْ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ کَانَتْ تَجِیءُ بِشَیْءٍ مَا ثُمَ تَجِیءُ مُنْقَطِعَهًَْ الْمَعْنَی بَعْدَ ذَلِکَ وَ تَجِیءُ بِمَعْنَی غَیْرِهِ ثُمَّ تَعْطِفُ بِالْخِطَابِ عَلَی الْأَوَّلِ مِثْلُ قَوْلِهِ تَعَالَی وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ ثُمَّ انْقَطَعَتْ وَصِیَّهًُْ لُقْمَانَ لِابْنِهِ فَقَال وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلی‌وَهْنٍ.

امام علی (علیه السلام)- امّا رخصتی که ظاهرش خلاف باطن است و آیه‌ای که در ظاهر منقطع و معطوف است مانند آن است که آیه‌ای در کتاب خدا در موضوعی بیاید و پس از آن مطلبی که از نظر معنا متفاوت با آن است بیاید سپس کلامی بیاید که در ادامه‌ی سخن اوّل است مانند این آیه: وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ سپس وصیّت لقمان قطع شده و خداوند متعال می‌فرماید: وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلی‌وَهْنٍ.

Imam Ali (peace be upon him): As for the concession whose outward is contrary to its inward, and the verse which in appearance is disconnected and then joined — it is like a verse in the Book of Allah coming on one subject, and then after it comes a matter different in meaning from it, then comes speech which is a continuation of the first speech, as in this verse: وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [And when Luqman said to his son while he admonished him: O my son, do not associate anything with Allah; indeed, polytheism is a grievous iniquity]. Then Luqman's counsel is cut off and Allah the Exalted says: وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلی‌وَهْنٍ [And We have enjoined upon man concerning his parents — his mother bore him in weakness upon weakness].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): પરંતુ એ રુખ્સત જેનું ઝાહિર તેના બાતિનથી વિરુદ્ધ છે અને એ આયત જે ઝાહિરમાં મુન્કતઅ [કાપેલી] અને મઅતૂફ [જોડાયેલી] છે, તે એવી છે કે અલ્લાહની કિતાબમાં કોઈ વિષય પર એક આયત આવે અને તેના પછી એવી બાબત આવે જે અર્થની દ્રષ્ટિએ તેનાથી અલગ હોય, પછી એવી વાત આવે જે પહેલી વાતનો ચાલુ ભાગ હોય, જેમ કે આ આયત: وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [અને જ્યારે લુકમાને પોતાના પુત્રને નસીહત કરતાં કહ્યું: હે મારા પુત્ર! અલ્લાહ સાથે શિર્ક ન કર; ખરેખર, શિર્ક એક મોટો ઝુલ્મ છે]. પછી લુકમાનની વસિય્યત કપાય જાય છે અને અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلی‌وَهْنٍ [અને અમે ઇન્સાનને તેના મા-બાપ વિશે વસિય્યત કરી; તેની માએ તેને નબળાઈ પર નબળાઈ સાથે ઉઠાવ્યો].