سورة لقمان

Verse 14 of 34

31:14

وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْنٍ وَ فِصالُهُ في عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصيرُ

صلی الله علیه و آله) و ما به انسان درباره‌ی پدر و مادرش سفارش كرديم؛ مادرش او را با ناتوانى روز افزون حمل كرد و دوران شيرخوارگى او در دوسال پايان مى‌يابد؛ [آرى به او توصيّه كردم] كه براى من و براى پدر و مادرت شكر به‌جا آور كه بازگشت [همه‌ی شما] به‌سوى من است.

And We have enjoined man in respect of his parents-- his mother bears him with faintings upon faintings and his weaning takes two years-- saying: Be grateful to Me and to both your parents; to Me is the eventual coming.

અને અમોએ ઇન્સાનને તેના વાલેદૈન વિશે નસીહત કરી છે કે તેની વાલેદાએ દુ:ખ પર દુ:ખ સહન કરી તેને પેટમાં રાખ્યો, અને બે વર્ષ બાદ તેનું દૂધ છુટ્યું અને જેથી તું મારો અને તારા વાલેદૈનનો શુક્ર કર કે (તમો સૌનું) પાછું ફરવું મારી જ તરફ છે.

#1 و ما به انسان درباره‌ی پدر و مادرش سفارش کردیم And We enjoined upon man concerning his parents અને અમે ઇન્સાનને તેના માતા-પિતા વિશે તાકીદ કરી

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مَنْ أَبَرُّ قَالَ أُمَّکَ قَالَ ثُمَ مَنْ قَالَ أُمَّکَ قَالَ ثُمَ مَنْ قَالَ أُمَّکَ قَالَ ثُمَ مَنْ قَالَ أَبَاکَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- امام صادق (علیه السلام) فرمود: مردی نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آمد و گفت: «یا رسول الله، به چه کسی احسان کنم»؟ فرمود: «به مادرت». گفت: «بعد از آن به چه کسی»؟ فرمود: «مادرت». گفت: «سپس به چه کسی»؟ فرمود: «مادرت». گفت: «سپس به چه کسی»؟ فرمود: «پدرت».

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): Imam Sadiq (peace be upon him) said: A man came to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and said: "O Messenger of Allah, to whom should I do good?" He said: "To your mother." He said: "Then to whom?" He said: "Your mother." He said: "Then to whom?" He said: "Your mother." He said: "Then to whom?" He said: "Your father."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: એક માણસ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે આવ્યો અને કહ્યું: "યા રસૂલ અલ્લાહ, હું કોના પ્રત્યે એહસાન કરું?" તમે ફરમાવ્યું: "તારી મા પ્રત્યે." તેણે કહ્યું: "તેના પછી કોના પ્રત્યે?" તમે ફરમાવ્યું: "તારી મા." તેણે કહ્યું: "પછી કોના પ્રત્યે?" તમે ફરમાવ્યું: "તારી મા." તેણે કહ્યું: "પછી કોના પ્રત્યે?" તમે ફરમાવ્યું: "તારા પિતા."

#2 و ما به انسان درباره‌ی پدر و مادرش سفارش کردیم And We enjoined upon man concerning his parents અને અમે ઇન્સાનને તેના માતા-પિતા વિશે તાકીદ કરી

فقه الرّضا (علیه السلام) Fiqh al-Rida (peace be upon him) ફિકહુર્ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَلَیْکَ بِطَاعَهًِْ الْأَبِ وَ بِرِّهِ وَ التَّوَاضُعِ وَ الْخُضُوعِ وَ الْإِعْظَامِ وَ الْإِکْرَامِ لَهُ إِلَی أَنْ قَالَ وَ قَدْ قَرَنَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ حَقَّهُمَا بِحَقِّهِ فَقَالَ اللَّهُ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ وَ رُوِیَ أَنَّ کُلَّ أَعْمَالِ الْبِرِّ یُبَلِّغُ الْعَبْدَ الذِّرْوَهًَْ مِنْهَا إِلَّا ثَلَاثَهًَْ حُقُوقٍ حَقُّ اللَّهِ وَ حَقُّ رسول الله (صلی الله علیه و آله) وَ حَقُّ الْوَالِدَیْنِ.

فقه الرّضا (علیه السلام)- حضرت رضا (علیه السلام) فرمود: «از پدرت اطاعت کن و نسبت به او مراتب نیکی و تواضع و خضوع و بزرگداشت و تکریم را معمول دار». و به سخنان خود ادامه داد تا آنجا که فرمود: «خداوند در قرآن شریف حقّ پدر و مادر را قرین حقّ خود قرار داده و فرموده است: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمصِیرُ و در روایت است «بنده در همه‌ی کارهای نیک می‌تواند به اوج رسد جز در سه حق: حقّ رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و حقّ پدر و حقّ مادر».

Fiqh al-Rida (peace be upon him): Imam Rida (peace be upon him) said: "Obey your father and observe toward him the ranks of kindness, humility, submission, honor, and respect." And he continued his words until he said: "Allah in the noble Quran has joined the right of the father and mother to His own right, and said: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ [Be grateful to Me and to both your parents; to Me is the eventual coming]. And it is narrated: 'A servant can reach the peak in all good deeds except in three rights: the right of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), the right of the father, and the right of the mother.'"

ફિકહુર્ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)- હઝરત રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "તમારા પિતાની આજ્ઞાનું પાલન કરો અને તેમની પ્રત્યે નેકી, નમ્રતા, વિનયશીલતા, સન્માન અને આદરની બધી કક્ષાઓનું પાલન કરો." અને તેમણે પોતાની વાત આગળ ચાલુ રાખી ત્યાં સુધી કે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહે પવિત્ર કુરઆનમાં માતા-પિતાના હકને પોતાના હકની સાથે જોડ્યો છે અને ફરમાવ્યું છે: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ [મારો અને તમારા માતા-પિતાનો શુક્ર અદા કરો, અંતે મારી તરફ જ પાછા ફરવાનું છે]. અને રિવાયતમાં છે કે 'બંદો બધા સારા કાર્યોમાં ટોચ પર પહોંચી શકે છે, સિવાય ત્રણ હકોમાં: રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો હક, પિતાનો હક અને માતાનો હક.'"

#3 و ما به انسان درباره‌ی پدر و مادرش سفارش کردیم And We enjoined upon man concerning his parents અને અમે ઇન્સાનને તેના માતા-પિતા વિશે તાકીદ કરી

السّجّاد (علیه السلام) Imam Sajjad (peace be upon him) ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ)

وَ أَمَّا حَقُّ أُمِّکَ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهَا حَمَلَتْکَ حَیْثُ لَا یَحْتَمِلُ أَحَدٌ أَحَداً وَ أَعْطَتْکَ مِنْ ثَمَرَهًِْ قَلْبِهَا مَا لَا یُعْطِی أَحَدٌ أَحَداً وَ وَقَتْکَ بِجَمِیعِ جَوَارِحِهَا وَ لَمْ تُبَالِ أَنْ تَجُوعَ وَ تُطْعِمَکَ وَ تَعْطَشَ وَ تَسْقِیَکَ وَ تَعْرَی وَ تَکْسُوَکَ وَ تَضْحَی وَ تُظِلَّکَ وَ تَهْجُرَ النَّوْمَ لِأَجْلِکَ وَ وَقَتْکَ الْحَرَّ وَ الْبَرْدَ لِتَکُونَ لَهَا فَإِنَّکَ لَا تُطِیقُ شُکْرَهَا إِلَّا بِعَوْنِ اللَّهِ وَ تَوْفِیقِهِ وَ أَمَّا حَقُّ أَبِیکَ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ أَصْلُکَ وَ أَنَّهُ لَوْلَاهُ لَمْ تَکُنْ فَمَهْمَا رَأَیْتَ فِی نَفْسِکَ مِمَّا یُعْجِبُکَ فَاعْلَمْ أَنَّ أَبَاکَ أَصْلُ النِّعْمَهًِْ عَلَیْکَ فِیهِ فَاحْمَدِ اللَّهَ وَ اشْکُرْهُ عَلَی قَدْرِ ذَلِکَ وَ لَا قُوَّهًَْ إِلَّا بِاللَّه.

امام سجاد (علیه السلام)- حق مادرت این است: باید متوجّه باشی که او تو را در آنجا که کسی دیگری را تحمّل نمی کند، حمل کرده، و از میوه‌ی دلش به تو خورانده که هیچ کس به دیگری نخورانده؛ با تمام جوارحش مواظبت بوده، و برایش مهم نبوده که گرسنه باشد و به تو غذا بدهد، یا تشنه باشد و به تو آب بدهد، یا برهنه باشد و به تو لباس بپوشاند، یا در زیر آفتاب باشد و تو در سایه باشی؛ او به خاطر تو خواب را بر خود حرام کرده و در سرما و گرما مواظبت بوده، و تو جز با یاری خدا و توفیق او نمی توانی شکر مادر را به جا بیاوری. حقّ پدر این است: بدانی که او اصل تو است و اگر نبود، تو نبودی؛ و هرگاه در خودت چیزی می بینی که از آن خوشت می آید، بدان که پدرت پایه‌ی آن نعمتی است که داری، و خدا را به اندازه‌ی آن حمد و شکر کن، وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ.

Imam Sajjad (peace be upon him): The right of your mother is this: you must be aware that she carried you where no one else would carry anyone; she fed you from the fruit of her heart what no one has fed another; she watched over you with all her limbs, and it did not matter to her whether she was hungry so long as she fed you, or thirsty so long as she gave you drink, or unclothed so long as she clothed you, or under the sun so long as you were in the shade; for your sake she forbade sleep upon herself and watched over you in cold and heat, and you cannot fulfill thanks to your mother except with the help of Allah and His granting of success. The right of the father is this: that you know he is your origin, and if he were not, you would not be; and whenever you see in yourself something that pleases you, know that your father is the foundation of that blessing which you have, so praise Allah and thank Him to the measure of that, وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ [and there is no power except in Allah].

ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ)- તમારી માતાનો હક આ છે: તમારે ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ કે તેણે તમને ત્યાં ઉઠાવ્યા જ્યાં કોઈ બીજાને ઉઠાવતું નથી, અને પોતાના દિલના ફળમાંથી તમને ખવડાવ્યું જે કોઈએ બીજાને ખવડાવ્યું નથી; પોતાના તમામ અંગોથી તમારી કાળજી લીધી, અને તેમના માટે એ મહત્વનું ન હતું કે તે ભૂખી હોય અને તમને ખવડાવે, અથવા તરસી હોય અને તમને પાણી પીવડાવે, અથવા નગ્ન હોય અને તમને કપડાં પહેરાવે, અથવા તડકામાં હોય અને તમે છાંયડામાં હો; તેણે તમારી ખાતર પોતાના પર ઊંઘ હરામ કરી અને ઠંડી અને ગરમીમાં તમારી કાળજી લીધી, અને તમે અલ્લાહની મદદ અને તેની તૌફીક વગર માતાનો શુક્ર અદા કરી શકતા નથી. પિતાનો હક આ છે: તમે જાણો કે તે તમારું મૂળ છે અને જો તે ન હોત, તો તમે ન હોત; અને જ્યારે પણ તમે તમારી અંદર કંઈક એવું જુઓ જે તમને પસંદ આવે, ત્યારે જાણો કે તમારા પિતા તે નેઅમતનો પાયો છે જે તમારી પાસે છે, અને તેના પ્રમાણમાં અલ્લાહનો હમ્દ અને શુક્ર કરો, وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ [અને કોઈ તાકત નથી સિવાય અલ્લાહની].

#4 و ما به انسان درباره‌ی پدر و مادرش سفارش کردیم And We enjoined upon man concerning his parents અને અમે ઇન્સાનને તેના માતા-પિતા વિશે તાકીદ કરી

فقه الرّضا (علیه السلام) Fiqh al-Rida (peace be upon him) ફિકહુર્ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَلَیْکَ بِطَاعَهًِْ الْأَبِ وَ بِرِّهِ وَ التَّوَاضُعِ وَ الْخُضُوعِ وَ الْإِعْظَامِ وَ الْإِکْرَامِ لَهُ وَ خَفْضِ الصَّوْتِ بِحَضْرَتِهِ فَإِنَّ الْأَبَ أَصْلُ الِابْنِ وَ الِابْنَ فَرْعُهُ لَوْلَاهُ لَمْ یَکُنْ بِقُدْرَهًِْ اللَّهِ ابْذُلُوا لَهُمُ الْأَمْوَالَ وَ الْجَاهَ وَ النَّفْسَ وَ قَدْ أَرْوِی أَنْتَ وَ مَالُکَ لِأَبِیکَ فَجُعِلَتْ لَهُ النَّفْسُ وَ الْمَالُ تَابِعُوهُمْ فِی الدُّنْیَا أَحْسَنَ الْمُتَابَعَهًِْ بِالْبِرِّ وَ بَعْدَ الْمَوْتِ بِالدُّعَاءِ لَهُمْ وَ الرَّحْمِ عَلَیْهِمْ فَإِنَّهُ رُوِیَ أَنَّ مَنْ بَرَّ أَبَاهُ فِی حَیَاتِهِ وَ لَمْ یَدْعُ لَهُ بَعْدَ وَفَاتِهِ سَمَّاهُ اللَّهُ عَاقّاً وَ مُعَلِّمُ الْخَیْرِ وَ الدِّینِ یَقُومُ مَقَامَ الْأَبِ وَ یَجِبُ مِثْلُ الَّذِی یَجِبُ لَهُ فَاعْرِفُوا حَقَّهُ وَ اعْلَمْ أَنَّ حَقَّ الْأُمِّ أَلْزَمُ الْحُقُوقِ وَ أَوْجَبُهَا لِأَنَّهَا حَمَلَتْ حَیْثُ لَا یَحْمِلُ أَحَدٌ أَحَداً وَ وَقَتْ بِالسَّمْعِ وَ الْبَصَرِ وَ جَمِیعِ الْجَوَارِحِ مَسْرُورَهًًْ مُسْتَبْشِرَهًًْ بِذَلِکَ فَحَمَلَتْهُ بِمَا فِیهِ مِنَ الْمَکْرُوهِ وَ الَّذِی لَا یَصْبِرُ عَلَیْهِ أَحَدٌ وَ رَضِیَتْ بِأَنْ تَجُوعَ وَ یَشْبَعَ وَلَدُهَا وَ تَظْمَأَ وَ یَرْوَی وَ تَعْرَی وَ یَکْتَسِی وَ یَظَلُّ وَ تَضْحَی فَلْیَکُنِ الشُّکْرُ لَهَا وَ الْبِرُّ وَ الرِّفْقُ بِهَا عَلَی قَدْرِ ذَلِکَ وَ إِنْ کُنْتُمْ لَا تُطِیقُونَ بِأَدْنَی حَقِّهَا إِلَّا بِعَوْنِ اللَّهِ وَ قَدْ قَرَنَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ حَقَّهَا بِحَقِّهِ فَقَالَ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیر.

فقه الرّضا (علیه السلام)- بر تو باد فرمانبری از پدر و نیکی به او؛ تواضع و خشوع و احترام به او؛ و صدا پایین آوردن در حضور او؛ زیرا پدر اصل پسر است و پسر فرع او؛ اگر او نبود، خدا به پسر قدرت نمی داد. پس، در راه آنان مال و جاه و جان را فدا کنید. روایت می کنم که: تو و مالت از آنِ پدرت هستید؛ جان و مال را برای او قرار می دهم. در دنیا به بهترین شکلی به آنان نیکی کنید. پس از مردن آن‌ها برایشان دعا کنید و برایشان رحمت بخواهید؛ زیرا روایت است که هرکس به پدرش در حیات او احسان کند و پس از مردنش برایش دعا نکند، خدا او را عاق می نامد. معلم خیر و مسائل دین، به جای پدر است، و همانند حق او را دارد؛ پس حق او را بشناسید؛ و بدان که حق مادر واجب ترین و لازم ترین حق است، زیرا در آنجا که کسی دیگری را برنمی دارد، تو را حمل کرده است؛ با گوش و دیده و همه اندام خود از تو نگهبانی کرده، درحالی که به آن شاد و خرم بوده؛ و همه ناگواری هایی را که کسی تاب آن‌ها را نمی آورد، تحمل کرده است. راضی بوده خودش گرسنه باشد و فرزندش سیر، و خودش تشنه باشد و او سیراب، و خود برهنه باشد و او در جامه؛ خود در برابر آفتاب باشد و او در سایه؛ و باید تا می توانی به همان اندازه با نیکی و نرمش از او تشکر کنی، اگرچه طاقت ادای حقّش را ندارید، جز با کمک خدا؛ و خدای عزّوجلّ حق او را قرین حق خود ساخته، چون فرمود: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ المَصِیر.

Fiqh al-Rida (peace be upon him): It is upon you to obey your father and to be kind to him; humility, submission, and respect toward him; and lowering your voice in his presence; for the father is the origin of the son and the son is his branch — if he were not, Allah would not have given the son existence. So sacrifice wealth, status and life in their path. I narrate that: you and your wealth belong to your father; I have made your life and your wealth for him. In this world follow them in the best manner with kindness, and after their death pray for them and seek mercy for them; for it is narrated that whoever is kind to his father in his lifetime and does not pray for him after his death, Allah calls him disobedient. The teacher of good and matters of religion stands in place of the father, and has a right like his; so recognize his right. And know that the right of the mother is the most binding and obligatory right, for she carried you where no one else carries anyone; she guarded you with her ear, eye, and all her limbs, while she was joyful and glad at it; and she bore all the hardships that no one else can endure. She was content that she be hungry while her child is full, that she be thirsty while he is quenched, that she be unclothed while he is clothed, that he be in the shade while she is under the sun. So thanks, kindness, and gentleness toward her must be to the measure of that, as much as you are able, though you cannot fulfill even the least of her right except with the help of Allah; and Allah the Mighty and Majestic has joined her right to His own right, when He said: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ المَصِیر [Be grateful to Me and to both your parents; to Me is the eventual coming].

ફિકહુર્ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)- તમારા ઉપર છે કે પિતાની આજ્ઞાનું પાલન કરો અને તેમની સાથે નેકી કરો; તેમના પ્રત્યે નમ્રતા, વિનયશીલતા અને આદર; અને તેમની હાજરીમાં અવાજ નીચો રાખો; કારણ કે પિતા પુત્રનું મૂળ છે અને પુત્ર તેની શાખા; જો તે ન હોત, તો અલ્લાહ પુત્રને શક્તિ ન આપત. તો, તેમના માર્ગમાં માલ, પ્રતિષ્ઠા અને જાનની કુરબાની આપો. હું રિવાયત કરું છું કે: તમે અને તમારો માલ તમારા પિતાનો છે; જાન અને માલ તેમના માટે નિર્ધારિત કરું છું. દુનિયામાં તેમની સાથે શ્રેષ્ઠ રીતે નેકી કરો. તેમના મૃત્યુ પછી તેમના માટે દુઆ કરો અને તેમના માટે રહમત માંગો; કારણ કે રિવાયતમાં છે કે જે વ્યક્તિ પોતાના પિતાની જિંદગીમાં તેમની સાથે એહસાન કરે અને તેમના મૃત્યુ પછી તેમના માટે દુઆ ન કરે, અલ્લાહ તેને આક (નાફરમાન) નામ આપે છે. ખૈર અને દીની બાબતોના શિક્ષક, પિતાની જગ્યાએ છે, અને તેનો હક તેમના જેવો જ છે; તો તેમના હકને ઓળખો; અને જાણો કે માતાનો હક સૌથી વધુ વાજિબ અને લાઝિમ હક છે, કારણ કે તેણે તમને ત્યાં ઉઠાવ્યા છે જ્યાં કોઈ બીજાને ઉઠાવતું નથી; કાન, આંખ અને પોતાના તમામ અંગોથી તમારી રક્ષા કરી છે, જ્યારે તે તેનાથી ખુશ અને પ્રસન્ન હતી; અને તે તમામ મુશ્કેલીઓ સહન કરી છે જે કોઈ સહન કરી શકતું નથી. તે એ વાતથી રાજી હતી કે તે પોતે ભૂખી હોય અને તેનો બાળક તૃપ્ત હોય, અને તે પોતે તરસી હોય અને તે તૃપ્ત હોય, અને તે પોતે નગ્ન હોય અને તે વસ્ત્રોમાં હોય; તે પોતે તડકામાં હોય અને તે છાંયડામાં હોય; અને તમારે જેટલી શક્તિ હોય તેટલી નેકી અને નમ્રતાથી તેમનો શુક્ર અદા કરવો જોઈએ, જોકે તમે અલ્લાહની મદદ વગર તેમના હકને અદા કરવાની તાકત નથી ધરાવતા; અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમના હકને પોતાના હકની સાથે જોડ્યો છે, જ્યારે ફરમાવ્યું: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ المَصِیر [મારો અને તમારા માતા-પિતાનો શુક્ર અદા કરો, અંતે મારી તરફ જ પાછા ફરવાનું છે].

#5 و ما به انسان درباره‌ی پدر و مادرش سفارش کردیم And We enjoined upon man concerning his parents અને અમે ઇન્સાનને તેના માતા-પિતા વિશે તાકીદ કરી

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

مَا یَمْنَعُ الرَّجُلَ مِنْکُمْ أَنْ یَبَرَّ وَالِدَیْهِ حَیَّیْنِ وَ مَیِّتَیْنِ یُصَلِّیَ عَنْهُمَا وَ یَتَصَدَّقَ عَنْهُمَا وَ یَحُجَّ عَنْهُمَا وَ یَصُومَ عَنْهُمَا فَیَکُونَ الَّذِی صَنَعَ لَهُمَا وَ لَهُ مِثْلُ ذَلِکَ فَیَزِیدَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِبِرِّهِ وَ صِلَتِهِ خَیْراً کَثِیرا.

امام صادق (علیه السلام)- مانعی ندارد که مردی از شما به والدینش، زنده باشند یا مرده، نیکی کند؛ به نیابت از آن دو نماز بخواند و صدقه دهد و به حج برود و روزه بگیرد. پس آنچه که انجام داده است برای آن دو است و مثل آن برای اوست، پس خداوند بر نیکی و نماز او خیر بسیار می‌افزاید.

Imam Sadiq (peace be upon him): There is no harm in a man from among you showing kindness to his parents, whether they are alive or dead; performing prayer on their behalf, giving charity on their behalf, performing Hajj on their behalf, and fasting on their behalf. So what he has done is for them, and the like of it is for him, and Allah increases much good for him because of his kindness and his prayer.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): તમારામાંથી કોઈ પુરુષ પોતાના માતા-પિતા સાથે નેકી કરે, પછી ભલે તેઓ જીવિત હોય કે મૃત, તેમાં કોઈ વાંધો નથી; તેમના તરફથી નમાઝ પઢે, સદકો આપે, હજ કરે અને રોઝા રાખે. તો જે તેણે કર્યું છે તે તે બંને માટે છે અને તેના જેવું જ તેના માટે પણ છે, અને અલ્લાહ તેની નેકી અને નમાઝના કારણે તેના માટે ઘણી ભલાઈ વધારે છે.

#6 و ما به انسان درباره‌ی پدر و مادرش سفارش کردیم And We enjoined upon man concerning his parents અને અમે ઇન્સાનને તેના માતા-પિતા વિશે તાકીદ કરી

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌مَرْوَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) یَقُولُ: إِنَّ رَجُلًا أَتَی النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَوْصِنِی فَقَالَ لا تُشْرِکْ بِاللَّهِ شَیْئاً وَ إِنْ حُرِّقْتَ بِالنَّارِ وَ عُذِّبْتَ إِلَّا وَ قَلْبُکَ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِیمَانِ وَ وَالِدَیْکَ فَأَطِعْهُمَا وَ بَرَّهُمَا حَیَّیْنِ کَانَا أَوْ مَیِّتَیْنِ وَ إِنْ أَمَرَاکَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ أَهْلِکَ وَ مَالِکَ فَافْعَلْ فَإِنَّ ذَلِکَ مِنَ الْإِیمَانِ.

امام صادق (علیه السلام)- محمّدبن مروان گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که فرمود: همانا مردی نزد پیغمبر آمد و گفت: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)، به من سفارشی فرما». و آن حضرت فرمود: «چیزی را شریک خدا نگیر، اگرچه در آتش بسوزی و شکنجه گردی، جز اینکه دلت پای‌بند ایمان باشد، و پدر و مادرت را فرمانبر باش و به آن‌ها چه زنده باشند یا مرده نیکی کن، و اگر به تو امر کنند، از خاندان و دارایی ات بیرون شو و آن را انجام بده، که آن از ایمان است».

Imam Sadiq (peace be upon him): Muhammad ibn Marwan said: I heard Imam Sadiq (peace be upon him) say: Indeed a man came to the Prophet (peace be upon him and his family) and said, "O Messenger of Allah (peace be upon him and his family), give me some counsel." He said, "Do not associate anything with Allah, even if you are burned in fire and tortured, so long as your heart remains firm in faith; and obey your father and mother and show kindness to them, whether they are alive or dead. And if they command you to leave your family and your wealth, do so, for that is part of faith."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ બિન મરવાન કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી સાંભળ્યું કે તેમણે ફરમાવ્યું: ખરેખર એક પુરુષ પયગંબર પાસે આવ્યો અને કહ્યું: "અય અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ), મને કોઈ સલાહ આપો." તે હઝરતે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહની સાથે કોઈને શરીક ન બનાવ, ભલે તું આગમાં સળગાવવામાં આવે અને યાતના આપવામાં આવે, પરંતુ તારું દિલ ઈમાન પર દ્રઢ રહે; અને તારા માતા-પિતાની આજ્ઞા પાળ અને તેમની સાથે નેકી કર પછી ભલે તેઓ જીવિત હોય કે મૃત, અને જો તેઓ તને હુકમ કરે કે તારા કુટુંબ અને માલમાંથી બહાર નીકળી જા તો તેમ કર, કારણ કે તે ઈમાનનો ભાગ છે."

#7 و ما به انسان درباره‌ی پدر و مادرش سفارش کردیم And We enjoined upon man concerning his parents અને અમે ઇન્સાનને તેના માતા-પિતા વિશે તાકીદ કરી

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

بِرُّ الْوَالِدَیْنِ مِنْ حُسْنِ مَعْرِفَهًِْ الْعَبْدِ بِاللَّهِ إِذْ لَا عِبَادَهًَْ أَسْرَعُ بُلُوغاً بِصَاحِبِهَا إِلَی رِضَی اللَّهِ مِنْ بِرِّ الْوَالِدَیْنِ الْمُسْلِمَیْنِ لِوَجْهِ اللَّهِ لِأَنَّ حَقَّ الْوَالِدَیْنِ مُشْتَقٌّ مِنْ حَقِّ اللَّهِ إِذَا کَانَا عَلَی مِنْهَاجِ الدِّینِ وَ السُّنَّهًْ.

امام صادق (علیه السلام)- امام صادق (علیه السلام) فرمود: «نیکی به والدین از شناخت درست بنده نسبت به خدا مایه می‌گیرد، زیرا هیچ عبادتی زودتر از احترام به پدر و مادر مسلمان که برای خدای تعالی باشد، به رضای خدا نمی‌رسد؛ زیرا حقّ والدین از حقّ خدای تعالی گرفته شده اگر در راه دین و سنّت باشند».

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him) said: "Kindness to parents arises from the servant's true knowledge of Allah, for no act of worship reaches the pleasure of Allah more quickly than honouring one's Muslim parents for the sake of Allah the Exalted; because the right of the parents is derived from the right of Allah the Exalted, if they are upon the path of religion and the Sunnah."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "માતા-પિતા સાથે નેકી કરવી એ બંદાના અલ્લાહ પ્રત્યેની સાચી ઓળખાણમાંથી ઉદ્ભવે છે, કારણ કે અલ્લાહ તઆલા માટે મુસલમાન માતા-પિતાનું સન્માન કરવા કરતાં કોઈ ઇબાદત અલ્લાહની ખુશનૂદી સુધી વધુ ઝડપથી પહોંચતી નથી; કારણ કે માતા-પિતાનો હક અલ્લાહ તઆલાના હકમાંથી લેવાયો છે, જો તેઓ દીન અને સુન્નતના માર્ગ પર હોય."

#8 مادرش او را با ناتوانی روی ناتوانی حمل کرد [به هنگام بارداری هر روز رنج و ناراحتی تازه‌ای را متحمّل می‌شد] His mother carried him with weakness upon weakness [during pregnancy she endured fresh pain and hardship each day] તેની માતાએ તેને નબળાઈ પર નબળાઈ સાથે ઊંચક્યો [ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન દરરોજ નવી તકલીફ અને પીડા સહન કરતી હતી]

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَهْناً عَلی وَهْنٍ یَعْنِی ضَعْفاً عَلَی ضَعْف.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وَهناً عَلَی وَهنٍ؛ یعنی ضعف و سستی روی ضعف و سستی.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): وَهْناً عَلَی وَهْنٍ [faintings upon faintings]; that is, weakness and feebleness upon weakness and feebleness.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وَهْناً عَلَی وَهْنٍ [નબળાઈ પર નબળાઈ]; એટલે કે નબળાઈ અને શિથિલતા ઉપર નબળાઈ અને શિથિલતા.

#9 و دوران شیرخوارگی او در دو سال پایان می‌یابد And his weaning is in two years અને તેની દૂધ પીવાની અવધિ બે વર્ષમાં પૂરી થાય છે

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

أَنَّ امْرَأَهًًْ دَخَلَتْ عَلَی زَوْجِهَا فَوَلَدَتْ مِنْهُ لِسِتَّهًِْ أَشْهُرٍ فَذُکِرَ ذَلِکَ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَأَمَرَ بِرَجْمِهَا فَدَخَلَ عَلِیٌ (علیه السلام) فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً وَ قَالَ تَعَالَی وَ فِصالُهُ فِی عامَیْنِ قَالَ فَوَ اللَّهِ کُنَّا عِنْدَ عُثْمَانَ أَنْ بَعَثَ إِلَیْهَا فَرُدَّت.

امام علی (علیه السلام)- در صحیح مسلم آمده است: زنی با شوهرش همبستر شد و بعد از مدّت شش ماه فرزندی به دنیا آورد. خبر این جریان به عثمان‌بن‌عفان [خلیفه‌ی سوّم]، رسید. او دستور داد که زن را سنگسار کنند [و زن را برای اجرای حکم بردند]. علی (علیه السلام) وارد [آن مجلس] شد و فرمود: «خداوند عزّوجلّ می‌فرماید: وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً و فرمود: وَ فِصالُهُ فی عامَیْن [یعنی بارداری و شیردهی مجموعاً حداقل سی‌ماه است و مدّت شیردهی بیست‌وچهار ماه، پس می‌تواند که دوران حاملگی شش ماه باشد]». به خدا سوگند! نزد عثمان بودیم که فرستاده‌ای را سوی آن زن فرستاد و او را باز گرداند (آزاد کرد).

Imam Ali (peace be upon him): In Sahih Muslim it is reported: A woman was with her husband and after a period of six months gave birth to a child. News of this reached Uthman ibn Affan [the third caliph]. He ordered that the woman be stoned [and the woman was taken away for the sentence to be carried out]. Ali (peace be upon him) entered [that gathering] and said, "Allah the Mighty and Majestic says: وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً [And the bearing of him and the weaning of him is thirty months], and He the Exalted said: وَ فِصالُهُ فی عامَیْنِ [and his weaning takes two years] [meaning pregnancy and breastfeeding together are at least thirty months, and the period of breastfeeding is twenty-four months, so the period of pregnancy can be six months]." By Allah! We were with Uthman when he sent a messenger to that woman and brought her back (set her free).

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): સહીહ મુસ્લિમમાં આવ્યું છે: એક સ્ત્રી પોતાના પતિ સાથે સહવાસ કરી અને છ મહિનાના સમય પછી બાળક જન્મ્યું. આ ઘટનાની ખબર ઉસ્માન બિન અફ્ફાન [ત્રીજા ખલીફા] સુધી પહોંચી. તેમણે હુકમ કર્યો કે તે સ્ત્રીને સંગસાર કરવામાં આવે [અને સ્ત્રીને હુકમના અમલ માટે લઈ જવામાં આવી]. અલી (અલયહિસ્સલામ) [તે મજલિસમાં] દાખલ થયા અને ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً [અને તેને ગર્ભમાં ધારણ કરવો અને દૂધ છોડાવવાનો સમય ત્રીસ મહિના છે], અને તઆલાએ ફરમાવ્યું: وَ فِصالُهُ فی عامَیْنِ [અને તેનું દૂધ છોડાવવું બે વર્ષમાં થાય છે] [એટલે કે ગર્ભાવસ્થા અને દૂધ પિવડાવવાનો સમય મળીને ઓછામાં ઓછો ત્રીસ મહિના છે અને દૂધ પિવડાવવાનો સમય ચોવીસ મહિના છે, તો ગર્ભાવસ્થાનો સમય છ મહિના હોઈ શકે છે]." અલ્લાહની કસમ! અમે ઉસ્માન પાસે હતા જ્યારે તેમણે તે સ્ત્રી તરફ કોઈને મોકલ્યો અને તેને પાછી લાવ્યા (આઝાદ કરી).

#10 برای من شکر بجا آور Be grateful to Me મારો શુક્ર અદા કરો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

شُکْرُ کُلِ نِعْمَهًٍْ وَ إِنْ عَظُمَتْ أَنْ یَحْمَدَ اللَّه.

امام صادق (علیه السلام)- شکر هر نعمتی هرچند که بزرگ باشد آن است که خدا را حمد گویی.

Imam Sadiq (peace be upon him): Gratitude for every blessing, however great, is that you praise Allah.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): દરેક નેઅમતનો શુક્ર, ભલે તે ગમે તેટલી મોટી હોય, એ છે કે તમે અલ્લાહની હમ્દ કરો.

#11 برای من شکر بجا آور Be grateful to Me મારો શુક્ર અદા કરો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) هَلْ لِلشُّکْرِ حَدٌّ إِذَا فَعَلَهُ الْعَبْدُ کَانَ شَاکِراً قَالَ نَعَمْ قُلْتُ مَا هُوَ قَالَ یَحْمَدُ اللَّهَ عَلَی کُلِّ نِعْمَهًٍْ عَلَیْهِ فِی أَهْلٍ وَ مَالٍ وَ إِنْ کَانَ فِیمَا أَنْعَمَ عَلَیْهِ فِی مَالِهِ حَقٌّ أَدَّاه.

امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «آیا شکر حدّی دارد که هرگاه بنده‌ای آن را انجام داد شاکر محسوب گردد»؟ فرمود: «آری». عرض کردم: «آن چیست»؟ فرمود: «خداوند را در هر نعمتی که به او و خاندانش می‌رسد، حمد می‌کند؛ اگرچه مالی که به او رسیده حقّش را اداء کرده باشد».

Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Basir said: I said to Imam Sadiq (peace be upon him): "Does gratitude have a limit, such that when a servant performs it he is counted as grateful?" He said: "Yes." I said: "What is it?" He said: "He praises Allah for every blessing that reaches him and his family; even though [in what has been bestowed on him] regarding his wealth, he has discharged its due right."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ બસીર કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) ને અરજ કરી: "શું શુક્રની કોઈ હદ છે કે જ્યારે બંદો તે અદા કરે ત્યારે તેને શાકિર ગણવામાં આવે?" આપે ફરમાવ્યું: "હા." મેં અરજ કરી: "તે શું છે?" આપે ફરમાવ્યું: "તે અલ્લાહની હમ્દ કરે દરેક નેઅમત પર જે તેને અને તેના કુટુંબને પહોંચે છે; ભલે તેને જે માલ મળ્યો હોય તેનો હક તેણે અદા કર્યો હોય."

#12 برای من شکر بجا آور Be grateful to Me મારો શુક્ર અદા કરો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

مَنْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِ بِنِعْمَهًٍْ فَعَرَفَهَا بِقَلْبِهِ فَقَدْ أَدَّی شُکْرَهَا.

امام صادق (علیه السلام)- هرکس که خداوند نعمتی به او عنایت فرماید و بفهمد که این نعمت از طرف خداست [و اینکه منعم و نعمت‌دهنده‌ی حقیقی اوست] قطعاً شکر نعمت را اداء نموده است.

Imam Sadiq (peace be upon him): Whoever Allah bestows a blessing upon and he recognises with his heart that this blessing is from Allah [and that He is the true bestower of blessings], has indeed discharged the gratitude for that blessing.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જેને અલ્લાહ કોઈ નેઅમત અતા કરે અને તે સમજે કે આ નેઅમત અલ્લાહ તરફથી છે [અને ખરેખરો નેઅમત આપનાર તે જ છે], તો તેણે ખરેખર તે નેઅમતનો શુક્ર અદા કરી લીધો છે.

#13 برای من شکر بجا آور Be grateful to Me મારો શુક્ર અદા કરો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

أَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَی مُوسَی (علیه السلام) یَا مُوسَی اشْکُرْنِی حَقَّ شُکْرِی فَقَالَ یَا رَبِّ وَ کَیْفَ أَشْکُرُکَ حَقَ شُکْرِکَ وَ لَیْسَ مِنْ شُکْرٍ أَشْکُرُکَ بِهِ إِلَّا وَ أَنْتَ أَنْعَمْتَ بِهِ عَلَیَّ قَالَ یَا مُوسَی الْآنَ شَکَرْتَنِی حِینَ عَلِمْتَ أَنَّ ذَلِکَ مِنِّی.

امام صادق (علیه السلام)- خداوند متعال به موسی‌بن‌عمران (علیه السلام) فرمود: «ای موسی (علیه السلام) حقّ شکر و سپاس مرا آنچنان که باید و شاید انجام ده». موسی (علیه السلام) عرضه داشت: «پروردگارا! من چگونه می‌توانم حقّ شکر تو را اداء نمایم با اینکه هر شکر و سپاسی خود نعمتی است که تو توفیقش را عنایت فرموده‌ای». خداوند متعال فرمود: «اکنون که اعتراف کردی که توفیق شکر و سپاسگزاری از طرف من و نعمتی از ناحیه‌ی من است، شکر و سپاس مرا به جای آورده‌ای».

Imam Sadiq (peace be upon him): Allah the Exalted revealed to Musa ibn Imran (peace be upon him): "O Musa (peace be upon him), render Me the right of My gratitude as it ought to be rendered." Musa (peace be upon him) said: "O Lord! How can I render the right of Your gratitude, when every act of gratitude is itself a blessing whose enabling You have granted?" Allah the Exalted said: "Now that you have acknowledged that the enabling to give thanks is from Me and is a blessing from My side, you have rendered My gratitude."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ તઆલાએ મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ) ને ફરમાવ્યું: "હે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)! મારા શુક્રનો હક જે રીતે અદા થવો જોઈએ તે રીતે અદા કરો." મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ અરજ કરી: "પરવરદિગાર! હું તારા શુક્રનો હક કેવી રીતે અદા કરી શકું જ્યારે કે દરેક શુક્ર પોતે એક એવી નેઅમત છે જેની તૌફીક તેં જ અતા કરી છે?" અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: "હવે જ્યારે તેં કબૂલ કર્યું કે શુક્ર કરવાની તૌફીક મારા તરફથી અને મારી બાજુથી એક નેઅમત છે, તો તેં મારો શુક્ર અદા કરી લીધો."

#14 و برای پدر و مادرت، که بازگشت [همه‌ی شما] به‌سوی من است And to your parents, for to Me is the return અને તારા માતાપિતા માટે, કે [તમારા સૌનું] પાછું ફરવું મારી તરફ છે

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌الْحَسَنِ الرِّضَا (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَمَرَ بِثَلَاثَهًٍْ مَقْرُونٍ بِهَا ثَلَاثَهًٌْ أُخْرَی.. وَ أَمَرَ بِالشُّکْرِ لَهُ وَ لِلْوَالِدَیْنِ فَمَنْ لَمْ یَشْکُرْ وَالِدَیْهِ لَمْ یَشْکُرِ اللَّه.

امام رضا (علیه السلام)- به شکر خودش به همراه شکر والدین امر کرده، پس هرکه شکر والدین را نکند، شکر خداوند را نیز نکرده است.

Imam Rida (peace be upon him): [Allah] has commanded gratitude to Him together with gratitude to one's parents; so whoever does not give thanks to his parents has not given thanks to Allah.

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): [અલ્લાહે] પોતાના શુક્ર સાથે માતા-પિતાના શુક્રનો પણ હુકમ આપ્યો છે, તો જે વ્યક્તિ પોતાના માતા-પિતાનો શુક્ર નથી કરતો, તેણે અલ્લાહનો શુક્ર પણ નથી કર્યો.

#15 و برای پدر و مادرت، که بازگشت [همه‌ی شما] به‌سوی من است And to your parents, for to Me is the return અને તારા માતાપિતા માટે, કે [તમારા સૌનું] પાછું ફરવું મારી તરફ છે

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

مَنْ لَمْ یَشْکُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقِینَ لَمْ یَشْکُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ.

امام رضا (علیه السلام)- کسی که از احسان مردم تشکّر نکند شکر خدا را بجا نیاورده است.

Imam Rida (peace be upon him): Whoever does not thank people for their kindness has not given thanks to Allah.

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): જે વ્યક્તિ લોકોના એહસાનનો આભાર માનતો નથી, તેણે અલ્લાહનો શુક્ર અદા કર્યો નથી.

#16 و برای پدر و مادرت، که بازگشت [همه‌ی شما] به‌سوی من است And to your parents, for to Me is the return અને તારા માતાપિતા માટે, કે [તમારા સૌનું] પાછું ફરવું મારી તરફ છે

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

رُوِی: أَنَّ الْمَأْمُونَ بَعَثَ الْفَضْلَ بْنَ سَهْلٍ ذَا الرِّئَاسَتَیْنِ إِلَی الرِّضَا (علیه السلام) فَقَالَ لَهُ إِنِّی أُحِبُّ أَنْ تَجْمَعَ لِی مِنَ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ الْفَرَائِضِ وَ السُّنَنِ فَإِنَّکَ حُجَّهًُْ اللَّهِ عَلَی خَلْقِهِ وَ مَعْدِنُ الْعِلْمِ فَدَعَا الرِّضَا (علیه السلام) بِدَوَاهًٍْ وَ قِرْطَاسٍ وَ قَالَ لِلْفَضْلِ اکْتُبْ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم ... وَ بِرُّ الوَالِدَینِ لِأَنَّ اللهَ یَقُولُ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ.

امام رضا (علیه السلام)- نقل شده است که مأمون (وزیر خود) فضل بن سهل ذوالرّیاستین را با این پیام به سوی حضرت رضا (علیه السلام) فرستاد: «من دوست دارم که کلّیاتی از حلال و حرام و واجبات و مستحبّات را برایم فراهم سازی، چرا که تو حجّت خدایی بر خلق او، و بنیاد و سرچشمه دانشی». پس امام رضا (علیه السلام) دوات و کاغذی حاضر ساخته و به فضل گفت: بنویس. بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم ... و نیکی به پدر و مادر ... برای اینکه خداوند می‌فرماید: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمصِیرُ.

Imam Rida (peace be upon him): It is narrated that Ma'mun sent his minister Fadl ibn Sahl Dhu al-Ri'asatayn to Imam Rida (peace be upon him) with this message: "I would like you to compile for me the essentials of the lawful and the unlawful, the obligatory and the recommended, for you are Allah's proof over His creation, and the foundation and wellspring of knowledge." So Imam Rida (peace be upon him) called for an inkwell and paper and said to Fadl: Write. بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم [In the Name of Allah, the Most Gracious, the Most Merciful] ... and doing good to one's father and mother ... because Allah says: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ [Be grateful to Me and to both your parents; to Me is the eventual coming].

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): નકલ થયું છે કે મામૂને પોતાના વઝીર ફઝ્લ બિન સહલ ઝુર્રિયાસતયનને આ સંદેશા સાથે ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ) પાસે મોકલ્યા: "હું ઇચ્છું છું કે તમે મારા માટે હલાલ અને હરામ તથા વાજિબાત અને મુસ્તહબ્બાતના કુલ્લિય્યાત તૈયાર કરો, કારણ કે તમે અલ્લાહની મખ્લૂક પર તેની હુજ્જત છો, અને ઇલ્મના પાયા અને સ્રોત છો." પછી ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ દવાત અને કાગળ મંગાવ્યા અને ફઝ્લને કહ્યું: લખો. بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم [અલ્લાહના નામથી જે અત્યંત કૃપાળુ, અત્યંત દયાળુ છે] ... અને માતાપિતા સાથે નેકી કરવી ... કારણ કે અલ્લાહ ફરમાવે છે: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ [મારો અને તમારા માતાપિતાનો શુક્ર કરો; અંતિમ પરત ફરવાનું મારી તરફ જ છે].

#17 ولایت Wilayah વિલાયત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

أَبَانُ بْنُ تَغْلِبَ عَنِ الصَّادِقِ (علیه السلام) وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً قَالَ الْوَالِدَانُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِی (علیه السلام).

امام صادق (علیه السلام)- ابان‌بن‌تغلب نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً فرمود: منظور از والدین پیامبر (صلی الله علیه و آله) و امام علی (علیه السلام) می‌باشد.

Imam Sadiq (peace be upon him): Aban ibn Taghlib narrates: Imam Sadiq (peace be upon him) said regarding the verse: وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً [And be good to the parents]: what is meant by the parents is the Prophet (peace be upon him and his family) and Imam Ali (peace be upon him).

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબાન બિન તગ્લિબ રિવાયત કરે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ આયત: وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً [અને માતા-પિતા સાથે ભલાઈ કરો] વિશે ફરમાવ્યું: માતા-પિતાથી મુરાદ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) છે.

#18 ولایت Wilayah વિલાયત

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

نَزَلَتْ فِی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ فِی عَلِی (علیه السلام).

امام باقر (علیه السلام)- این آیه درباره‌ی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و امام علی (علیه السلام) نازل شده است.

Imam Baqir (peace be upon him): This verse was revealed regarding the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and Imam Ali (peace be upon him).

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): આ આયત અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) વિશે નાઝિલ થઈ છે.

#19 ولایت Wilayah વિલાયત

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ زِیَادِ‌بْنِ‌الْمُنْذِرِ قَال سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ (علیه السلام) وَ سَأَلَهُ جَابِرٌ عَنْ هَذِهِ الْآیَهًِْ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِب (علیه السلام).

امام باقر (علیه السلام)- زیادبن‌منذر گوید: شنیدم جابر از امام باقر (علیه السلام) در مورد آیه: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ پرسید؛ امام (علیه السلام) فرمود: [منظور] پیامبر (صلی الله علیه و آله) و علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) می‌باشد.

Imam Baqir (peace be upon him): Ziyad ibn al-Mundhir says: I heard Jabir ask Imam Baqir (peace be upon him) about the verse: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ [Be grateful to Me and to your parents]; the Imam (peace be upon him) said: [What is meant is] the Prophet (peace be upon him and his family) and Ali ibn Abi Talib (peace be upon him).

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ઝિયાદ બિન મુન્ઝિર કહે છે: મેં સાંભળ્યું કે જાબિરે ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને આયત: اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ [મારો અને તારા માતા-પિતાનો શુક્ર અદા કર] વિશે પૂછ્યું; ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: [મુરાદ] પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) છે.

#20 ولایت Wilayah વિલાયત

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

أنَّ رَسُولَ اللهِ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیّاً (علیه السلام) الوَالِدَانِ.

امام باقر (علیه السلام)- منظور از: الْوالِدَیْنِ؛ یعنی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) هستند.

Imam Baqir (peace be upon him): What is meant by: الْوالِدَیْنِ [the parents] is the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and Ali (peace be upon him).

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): الْوالِدَیْنِ [માતા-પિતા]થી મુરાદ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને અલી (અલયહિસ્સલામ) છે.

#21 ولایت Wilayah વિલાયત

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

مِنَّا الَّذِی أَحَلَ الْخُمُسَ وَ مِنَّا الَّذِی جاءَ بِالصِّدْقِ وَ مِنَّا الَّذِی صَدَّقَ بِهِ وَ لَنَا الْمَوَدَّهًُْ فِی کِتَابِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) وَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الْوَالِدَانِ وَ أَمَرَ اللَّهُ ذُرِّیَّتَهُمَا بِالشُّکْرِ لَهُمَا.

امام باقر (علیه السلام)- آنکه خمس را حلال کرد، از ماست و آنکه سخن راست آورد، از ماست و آنکه آن سخن را تأکید کرد، از ماست و در کتاب خدای عزّ وجلّ، مودّت از آن ماست و علی و رسول خدا (علیها السلام) الْوالِدَانِ هستند که خداوند به ذرّیّه‌ی ایشان امر کرده که سپاسگزار آن دو باشند.

Imam Baqir (peace be upon him): The one who made khums lawful is from us, and the one who brought the truthful word is from us, and the one who confirmed that word is from us, and in the Book of Allah, the Mighty and Majestic, love [mawaddah] belongs to us; and Ali and the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) are الْوالِدَانِ [the parents], and Allah commanded their descendants to be grateful to them both.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): જેણે ખુમ્સને હલાલ કર્યો તે અમારામાંથી છે, અને જે સાચી વાત લાવ્યા તે અમારામાંથી છે, અને જેણે તે વાતની તસ્દીક કરી તે અમારામાંથી છે, અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની કિતાબમાં મવદ્દત (પ્રેમ) અમારો છે, અને અલી અને અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) الْوالِدَانِ [માતા-પિતા] છે, જેમની ઝુર્રિય્યત (સંતાનો)ને અલ્લાહે એ બંનેનો શુક્ર અદા કરવાનો હુકમ આપ્યો છે.

#22 ولایت Wilayah વિલાયત

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ زُرَارَهًَْ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ‌بْنِ‌مُخْتَارٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) فَقَالَ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ عَلِیّاً (علیه السلام) أَحَدُ الْوَالِدَیْنِ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنِ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ قَالَ زُرَارَهًُْ فَکُنْتُ لَا أَدْرِی أَیُّ آیَهًٍْ هِیَ الَّتِی فِی بَنِی إِسْرَائِیلَ أَوِ الَّتِی فِی لُقْمَانَ قَالَ فَقَضَی لِی أَنْ حَجَجْتُ فَدَخَلْتُ عَلَی أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) فَخَلَوْتُ بِهِ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ حَدِیثاً جَاءَ بِهِ عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَیُّ آیَهًٍْ هِیَ الَّتِی فِی لُقْمَانَ أَوِ الَّتِی فِی بَنِی إِسْرَائِیلَ فَقَالَ الَّتِی فِی لُقْمَان.

امام باقر (علیه السلام)- زراره نقل می‌کند: عبدالواحدبن‌مختار گوید: «بر امام باقر (علیه السلام) وارد شدم، فرمود: «آیا نمی‌دانستی علی (علیه السلام) یکی از والدینی است که خدای عزّوجلّ می‌فرماید: أَنِ اشْکُرْ لِی وَلِوَالِدَیْکَ»؟ زراره گوید: من نمی‌دانستم منظور کدام آیه است، آنکه در حقّ بنی‌اسرائیل نازل شده یا آنکه در حقّ لقمان وارد گشته است. تا اینکه قسمت شد به زیارت خانه‌ی خدا بروم. پس بر امام باقر (علیه السلام) وارد شده و با او تنها گشتم و عرض کردم: «فدایت شوم! عبدالواحد حدیثی برایم روایت کرده است». فرمود: «آری». عرض کردم: «کدام آیه است؟ آنکه درباره‌ی لقمان است یا آنکه در حقّ بنی‌اسرائیل است»؟ فرمود: «آنکه در حقّ لقمان نازل شده است».

Imam Baqir (peace be upon him): Zurarah narrates: Abd al-Wahid ibn Mukhtar said: "I came in upon Imam Baqir (peace be upon him), and he said: 'Do you not know that Ali (peace be upon him) is one of the two parents of whom Allah the Mighty and Majestic says: أَنِ اشْکُرْ لِی وَلِوَالِدَیْکَ [Be grateful to Me and to both your parents]?'" Zurarah said: I did not know which verse was meant — the one revealed concerning Bani Isra'il, or the one that came concerning Luqman. Until it was ordained for me to go to the pilgrimage of the House of Allah. So I came in upon Imam Baqir (peace be upon him) and was alone with him, and I said: "May I be your ransom! Abd al-Wahid has narrated a hadith to me." He said: "Yes." I said: "Which verse is it? The one about Luqman, or the one about Bani Isra'il?" He said: "The one revealed concerning Luqman."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ઝુરારહ વર્ણન કરે છે: અબ્દુલ વાહિદ બિન મુખ્તાર કહે છે: "હું ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ની ખિદમતમાં હાજર થયો, તો તમે ફરમાવ્યું: 'શું તું નથી જાણતો કે અલી (અલયહિસ્સલામ) તે બે માતા-પિતામાંથી એક છે જેમના વિશે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: أَنِ اشْکُرْ لِی وَلِوَالِدَیْکَ [મારો અને તારા માતા-પિતાનો શુક્ર અદા કર]?'" ઝુરારહ કહે છે: હું જાણતો ન હતો કે કઈ આયતનો હેતુ છે, તે જે બની ઇસ્રાઇલ વિશે નાઝિલ થઈ છે કે તે જે લુકમાનના સંબંધમાં આવી છે. ત્યાં સુધી કે મારા ભાગ્યમાં અલ્લાહના ઘરની ઝિયારત કરવાનું આવ્યું. તો હું ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ની ખિદમતમાં હાજર થયો અને તમારી સાથે એકાંતમાં થયો અને અરજ કરી: "હું આપ પર કુરબાન થાઉં! અબ્દુલ વાહિદે મને એક હદીસ વર્ણવી છે." તમે ફરમાવ્યું: "હા." મેં અરજ કરી: "કઈ આયત છે? તે જે લુકમાન વિશે છે કે તે જે બની ઇસ્રાઇલ વિશે છે?" તમે ફરમાવ્યું: "તે જે લુકમાન વિશે નાઝિલ થઈ છે."

#23 ولایت Wilayah વિલાયત

عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَهًَْ قَالَ: لَمَّا ضَرَبَ ابْنُ مُلْجَمٍ لَعَنَهُ اللَّهُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) عَدَوْنَا نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِنَا أَنَا وَ الْحَارِثُ وَ سُوَیْدُ بْنُ غَفَلَهًَْ وَ جَمَاعَهًٌْ مَعَنَا فَقَعَدْنَا عَلَی الْبَابِ فَسَمِعْنَا الْبُکَاءَ فَبَکَیْنَا فَخَرَجَ إِلَیْنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ (علیه السلام) فَقَالَ یَقُولُ لَکُمْ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) انْصَرِفُوا إِلَی مَنَازِلِکُمْ فَانْصَرَفَ الْقَوْمُ غَیْرِی فَاشْتَدَّ الْبُکَاءُ مِنْ مَنْزِلِهِ فَبَکَیْتُ وَ خَرَجَ الْحَسَنُ (علیه السلام) وَ قَالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَکُمْ انْصَرِفُوا فَقُلْتُ لَا وَ اللَّهِ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لَا یُتَابِعُنِی نَفْسِی وَ لَا یَحْمِلُنِی رِجْلِی أَنْصَرِفُ حَتَّی أَرَی أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قَالَ فَبَکَیْتُ وَ دَخَلَ فَلَمْ یَلْبَثْ أَنْ خَرَجَ فَقَالَ لِی ادْخُلْ فَدَخَلْتُ عَلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَإِذَا هُوَ مُسْتَنِدٌ مَعْصُوبُ الرَّأْسِ بِعِمَامَهًٍْ صَفْرَاءَ قَدْ نُزِفَ وَ اصْفَرَّ وَجْهُهُ مَا أَدْرِی وَجْهُهُ أَصْفَرُ أَوِ الْعِمَامَهًُْ فَأَکْبَبْتُ عَلَیْهِ فَقَبَّلْتُهُ وَ بَکَیْتُ فَقَالَ لِی لَا تَبْکِ یَا أَصْبَغُ فَإِنَّهَا وَ اللَّهِ الْجَنَّهًُْ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنِّی أَعْلَمُ وَ اللَّهِ أَنَّکَ تَصِیرُ إِلَی الْجَنَّهًِْ وَ إِنَّمَا أَبْکِی لِفِقْدَانِی إِیَّاکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) جُعِلْتُ فِدَاکَ حَدِّثْنِی بِحَدِیثٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَإِنِّی أَرَاکَ لَا أَسْمَعُ مِنْکَ حَدِیثاً بَعْدَ یَوْمِی هَذَا أَبَداً قَالَ نَعَمْ یَا أَصْبَغُ دَعَانِی رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَوْماً فَقَالَ لِی یَا عَلِیُّ انْطَلِقْ حَتَّی تَأْتِیَ مَسْجِدِی ثُمَّ تَصْعَدَ مِنْبَرِی ثُمَّ تَدْعُوَ النَّاسَ إِلَیْکَ فَتَحْمَدَ اللَّهَ تَعَالَی وَ تُثْنِیَ عَلَیْهِ وَ تُصَلِّیَ عَلَیَّ صَلَاهًًْ کَثِیرَهًًْ ثُمَّ تَقُولَ أَیُّهَا النَّاسُ إِنِّی رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِلَیْکُمْ وَ هُوَ یَقُولُ لَکُمْ إِنَّ لَعْنَهًَْ اللَّهِ وَ لَعْنَهًَْ مَلَائِکَتِهِ الْمُقَرَّبِین قُرَیْشٌ وَ مَنْ کَانَ فِی الْمَسْجِدِ أَقْبَلُوا نَحْوِی فَحَمِدْتُ اللَّهَ وَ أَثْنَیْتُ عَلَیْهِ وَ صَلَّیْتُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) صَلَاهًًْ کَثِیرَهًًْ ثُمَّ قُلْتُ أَیُّهَا النَّاسُ إِنِّی رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِلَیْکُمْ وَ هُوَ یَقُولُ لَکُمْ أَلَا إِنَّ لَعْنَهًَْ اللَّهِ وَ لَعْنَهًَْ مَلَائِکَتِهِ الْمُقَرَّبِینَ وَ أَنْبِیَائِهِ الْمُرْسَلِینَ وَ لَعْنَتِی إِلَی مَنِ انْتَمَی إِلَی غَیْرِ أَبِیهِ أَوِ ادَّعَی إِلَی غَیْرِ مَوَالِیهِ أَوْ ظَلَمَ أَجِیراً أَجْرَهُ قَالَ فَلَمْ یَتَکَلَّمْ أَحَدٌ مِنَ الْقَوْمِ إِلَّا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَإِنَّهُ قَالَ قَدْ أَبْلَغْتَ یَا أَبَا الْحَسَنِ (علیه السلام) وَ لَکِنَّکَ جِئْتَ بِکَلَامٍ غَیْرِ مُفَسَّرٍ فَقُلْتُ أُبْلِغُ ذَلِکَ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَرَجَعْتُ إِلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) فَأَخْبَرْتُهُ الْخَبَرَ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَی مَسْجِدِی حَتَّی تَصْعَدَ مِنْبَرِی فَاحْمَدِ اللَّهَ وَ أَثْنِ عَلَیْهِ وَ صَلِّ عَلَیَّ ثُمَّ قُلْ أَیُّهَا النَّاسُ مَا کُنَّا لِنَجِیئَکُمْ بِشَیْءٍ إِلَّا وَ عِنْدَنَا تَأْوِیلُهُ وَ تَفْسِیرُهُ أَلَا وَ إِنِّی أَنَا أَبُوکُمْ أَلَا وَ إِنِّی أَنَا مَوْلَاکُمْ أَلَا وَ إِنِّی أَنَا أَجِیرُکُمْ.

امام علی (علیه السلام)- اصبغ‌بن‌نُباته عبدی گوید: «چون ابن‌ملجم ملعون امیرالمؤمنین علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) را ضربت زد، با تعدادی از دوستان، صبح هنگام به عیادت آن حضرت رفتیم. من بودم و حارث و سویدبن‌غفله و عدّه‌ای دیگر. وقتی رسیدیم، بر در خانه نشستیم و با شنیدن صدای گریه، گریستیم. حسن‌بن‌علی (علیه السلام) نزد ما آمد و فرمود: امیرالمؤمنین (علیه السلام) می‌فرمایند به خانه‌هایتان بروید. همه رفتند، ولی من ماندم. با شدّت‌گرفتن گریه از داخل منزل، من هم گریستم. بار دیگر امام حسن (علیه السلام) بیرون آمده و فرمود: «مگر نگفتم بروید»؟! عرض کردم: «به خدا نه، ای فرزند رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! نه روحم اجازه می‌دهد و نه پایم توان راه رفتن دارد تا اینکه امیرالمؤمنین (علیه السلام) را ببینم»، و سپس به گریه ادامه دادم و امام حسن (علیه السلام) نیز به درون خانه رفت؛ امّا طولی نکشید که برگشت و فرمود: «داخل شو»!. بر امیرالمؤمنین (علیه السلام) وارد شدم و دیدم که سر آن حضرت را با عمامه‌ای زرد و خون‌آلود بسته‌اند و ایشان را به دیوار تکیه داده‌اند. رنگ چهره‌ی آن حضرت چنان زرد بود که نمی‌شد فهمید رنگ عمامه زردتر است یا رنگ رخسار آن حضرت؟ به پای آن حضرت افتاده و درحالی‌که وی را می‌بوسیدم، به سختی گریستم. آن حضرت به من فرمود: «گریه نکن اصبغ، به خدا تا بهشت فاصله‌ای ندارم». عرض کردم: «فدایت شوم! به خدا سوگند! می‌دانم به بهشت می‌روی، امّا گریه‌ی من به خاطر این است که تو را از دست می‌دهم. یا امیرالمؤمنین! قربانت گردم! حدیثی برایم بگو که از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شنیده باشی؛ زیرا گمان دارم از امروز به بعد دیگر از تو هرگز حدیثی نخواهم شنید». فرمود: «آری، اصبغ! روزی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) مرا نزد خود خواند و به من فرمود: «ای علی (علیه السلام)! برو تا به مسجد من برسی، سپس از منبر من بالا برو و مردم را به‌سوی خود دعوت کن و حمد و سپاس خدای را به‌جا آر و بر من بسیار درود فرست، و سپس بگو: ای مردم! من فرستاده‌ی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به‌سوی شما هستم و او به شما می‌گوید: لعنت خدا و لعنت فرشتگان مقرّب و پیامبران مرسَل (علیهم السلام) و لعنت من بر کسی که خود را به غیر پدر خویش نسبت دهد یا ولایت کسی غیر از ولیّ خود را بپذیرد یا به کارگری که اجیر کرده، ستم ورزد». پس به مسجد آمده و از منبر بالا رفتم و چون قریشیان و هرکه در مسجد بود مرا دیدند، به سمت من آمدند. آنگاه حمد و ستایش خدا را به‌جای آورده و بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) درود بسیار فرستاده، سپس گفتم: «ای مردم! من فرستاده‌ی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به‌سوی شما هستم و او به شما می‌گوید: لعنت خدا و لعنت فرشتگان مقرّب او و لعنت پیامبران مرسل خدا (علیهم السلام) و لعنت من بر کسی باد که خود را به غیر پدر خویش منسوب کند یا ولایت غیر ولیّ خود بپذیرد یا به اجرت کارگری که اجیر کرده، ستم ورزد». گوید: «پس جز عمربن‌خطّاب هیچ‌یک از آن قوم سخنی نگفت و تنها او بود که گفت: ای ابوالحسن! پیغام را رساندی، امّا سخنی آوردی که روشن نیست و احتیاج به توضیح و تفسیر دارد». گفتم: «این را به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) خواهم گفت». نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله) برگشته و وی را از ماجرا آگاه ساختم. فرمود: «به مسجدم بازگرد و از منبر بالا برو و سپس حمد و سپاس خدا را به‌جای آر و بر من درود فرست و آنگاه بگو: «ای مردم! چیزی برای شما نمی‌آوریم مگر اینکه تفسیر و تأویل آن نزد ما باشد. هان! بدانید که من پدر شما هستم، آگاه باشید که من مولای شما هستم، و نیز بدانید که من اجیر شما هستم».

Imam Ali (peace be upon him)- Asbagh ibn Nubata al-Abdi said: "When Ibn Muljam, the accursed, struck Amir al-Mu'minin Ali ibn Abi Talib (peace be upon him), a group of us friends went in the morning to visit him. I was there, along with Harith, Suwayd ibn Ghafala, and a number of others. When we arrived, we sat at the door of the house, and hearing the sound of weeping, we wept. Hasan ibn Ali (peace be upon him) came out to us and said: 'Amir al-Mu'minin (peace be upon him) tells you to return to your homes.' Everyone left, but I stayed. As the weeping from inside the house grew stronger, I too wept. Imam Hasan (peace be upon him) came out once more and said: 'Did I not tell you to leave?' I said: 'By Allah, no, O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Neither will my soul allow me nor do my legs have the strength to walk away until I see Amir al-Mu'minin (peace be upon him),' and then I continued weeping. Imam Hasan (peace be upon him) went back inside; but it was not long before he returned and said: 'Come in!' I entered upon Amir al-Mu'minin (peace be upon him) and saw that his head was bound with a yellow turban stained with blood, and he was resting against the wall. The colour of his face was so pale that one could not tell whether the yellow of the turban was more yellow or the colour of his face. I fell at his feet and, kissing him, wept bitterly. He said to me: 'Do not weep, Asbagh, for by Allah, there is no distance between me and Paradise.' I said: 'May I be your ransom! By Allah, I know you are going to Paradise, but my weeping is because I am losing you. O Amir al-Mu'minin! May I be your ransom! Tell me a hadith you heard from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), for I suspect that from this day onward I shall never hear another hadith from you.' He said: 'Yes, O Asbagh! One day the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) called me to him and said to me: "O Ali (peace be upon him)! Go until you reach my mosque, then ascend my pulpit and call the people to yourself. Praise and thank Allah, and send abundant blessings upon me, and then say: O people! I am the messenger of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) to you, and he says to you: The curse of Allah, the curse of the angels brought near, and the curse of the sent prophets (peace be upon them), and my curse be upon anyone who attributes himself to other than his own father, or accepts the wilayah of one other than his rightful master, or wrongs a labourer whom he has hired of his wage." So I went to the mosque and ascended the pulpit, and when the Quraysh and everyone in the mosque saw me, they came toward me. Then I praised and thanked Allah and sent abundant blessings upon the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), and then I said: "O people! I am the messenger of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) to you, and he says to you: The curse of Allah, the curse of His angels brought near, the curse of Allah's sent prophets (peace be upon them), and my curse be upon anyone who attributes himself to other than his own father, or accepts the wilayah of one other than his rightful master, or wrongs a labourer whom he has hired of his wage." He said: 'None of those people spoke except Umar ibn al-Khattab, and he alone said: "O Abu al-Hasan! You have delivered the message, but you have brought words that are not clear and need explanation and interpretation." I said: "I shall tell this to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)." I returned to the Prophet (peace be upon him and his family) and informed him of what had happened. He said: "Return to my mosque and ascend my pulpit, then praise and thank Allah and send blessings upon me, and then say: O people! We do not bring you anything except that we have its interpretation (ta'wil) and explanation (tafsir) with us. Indeed, I am your father; indeed, I am your master (mawla); and indeed, I am your hired worker (ajir)."'"

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ)- અસ્બગ બિન નુબાતા અલ-અબ્દી કહે છે: "જ્યારે મલઊન ઇબ્ને મુલ્જમે અમીરુલ મુઅમેનીન અલી ઇબ્ને અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ)ને ઘા માર્યો, ત્યારે અમે થોડા દોસ્તો સવારે તેમની ઇયાદત માટે ગયા. હું હતો, હારિસ હતા, સુવૈદ બિન ગફલા હતા અને બીજા કેટલાક લોકો પણ હતા. જ્યારે અમે પહોંચ્યા, ત્યારે ઘરના દરવાજા પર બેઠા, અને રડવાનો અવાજ સાંભળીને અમે પણ રડ્યા. હસન બિન અલી (અલયહિસ્સલામ) અમારી પાસે આવ્યા અને ફરમાવ્યું: અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) ફરમાવે છે કે તમે તમારા ઘરે પાછા જાઓ. બધા ગયા, પણ હું રહી ગયો. ઘરની અંદરથી રડવાનો અવાજ વધુ ઉગ્ર થતાં, હું પણ રડ્યો. ફરી ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ) બહાર આવ્યા અને ફરમાવ્યું: 'શું મેં તમને કહ્યું નહોતું કે જાઓ?' મેં અરજ કરી: 'અલ્લાહની કસમ, ઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના ફરઝંદ! નહીં! ન તો મારો રૂહ પરવાનગી આપે છે અને ન તો મારા પગમાં ચાલવાની તાકાત છે, જ્યાં સુધી અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)ને ન જોઉં', અને પછી હું રડતો રહ્યો. ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ) પણ ઘરમાં અંદર ગયા; પણ થોડી જ વારમાં પાછા આવ્યા અને ફરમાવ્યું: 'અંદર આવો!' હું અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) પાસે દાખલ થયો અને જોયું કે તેમનું માથું પીળા અને લોહીથી રંગાયેલા અમામાથી બાંધેલું હતું અને તેઓ દીવાલ પર ટેકો દઇને હતા. તેમના ચહેરાનો રંગ એટલો પીળો હતો કે એ સમજી શકાતું નહોતું કે અમામાનો રંગ વધુ પીળો છે કે તેમના ચહેરાનો રંગ? હું તેમના પગમાં પડી ગયો અને તેમને ચૂમતાં-ચૂમતાં સખત રીતે રડ્યો. તેઓએ મને ફરમાવ્યું: 'ન રડ, અસ્બગ, અલ્લાહની કસમ, હું જન્નતથી બહુ દૂર નથી.' મેં અરજ કરી: 'હું આપ પર કુરબાન થાઉં! અલ્લાહની કસમ! હું જાણું છું કે તમે જન્નતમાં જશો, પણ મારું રડવું એટલા માટે છે કે હું આપને ગુમાવી રહ્યો છું. ઓ અમીરુલ મુઅમેનીન! આપ પર કુરબાન થાઉં! મને એક હદીસ ફરમાવો જે તમે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસેથી સાંભળી હોય; કારણ કે મને ખાત્રી છે કે આજ પછી હું આપ પાસેથી ક્યારેય કોઈ હદીસ સાંભળી શકીશ નહીં.' તેઓએ ફરમાવ્યું: 'હા, અસ્બગ! એક દિવસ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ મને પોતાની પાસે બોલાવીને ફરમાવ્યું: "હે અલી (અલયહિસ્સલામ)! જાઓ ત્યાં સુધી કે મારી મસ્જિદ પર પહોંચો, પછી મારા મિમ્બર પર ચઢો અને લોકોને પોતાની તરફ બોલાવો અને અલ્લાહની હમ્દ અને સના કરો અને મારા પર બહુ દુરૂદ મોકલો, અને પછી કહો: ઓ લોકો! હું તમારી તરફ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો સંદેશવાહક છું અને તેઓ તમને કહે છે: અલ્લાહની લાનત, મુકર્રબ ફરિશ્તાઓની લાનત અને મુરસલ પયગંબરો (અલયહેમુસ્સલામ)ની લાનત, અને મારી લાનત તે વ્યક્તિ પર થાય જે પોતાને પોતાના પિતા સિવાય કોઈ બીજા સાથે નિસ્બત આપે, અથવા પોતાના વલી સિવાય કોઈ બીજાની વિલાયત કબૂલ કરે, અથવા જે મજદૂરને પોતે નોકરીએ રાખ્યો હોય તેના પર જુલમ કરે." પછી હું મસ્જિદમાં આવ્યો અને મિમ્બર પર ચઢ્યો, અને જ્યારે કુરૈશીઓ અને મસ્જિદમાં જે કોઈ હતું તેમણે મને જોયો, ત્યારે તેઓ મારી તરફ આવ્યા. ત્યાર બાદ મેં અલ્લાહની હમ્દ અને સના કરી અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર બહુ દુરૂદ મોકલ્યો, પછી કહ્યું: "ઓ લોકો! હું તમારી તરફ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો સંદેશવાહક છું અને તેઓ તમને કહે છે: અલ્લાહની લાનત, તેમના મુકર્રબ ફરિશ્તાઓની લાનત અને અલ્લાહના મુરસલ પયગંબરો (અલયહેમુસ્સલામ)ની લાનત, અને મારી લાનત તે વ્યક્તિ પર થાય જે પોતાને પોતાના પિતા સિવાય કોઈ બીજા સાથે નિસ્બત આપે, અથવા પોતાના વલી સિવાય કોઈ બીજાની વિલાયત કબૂલ કરે, અથવા જે મજદૂરને પોતે નોકરીએ રાખ્યો હોય તેની મજૂરી પર જુલમ કરે." તેઓ કહે છે: 'પછી ઉમર બિન ખત્તાબ સિવાય તે કૌમમાંથી કોઈએ કંઈ ન કહ્યું, અને માત્ર તેણે જ કહ્યું: ઓ અબુલ હસન! તમે સંદેશો પહોંચાડ્યો, પણ તમે એવી વાત લાવ્યા છો જે સ્પષ્ટ નથી અને તેને સમજૂતી અને તફસીરની જરૂર છે.' મેં કહ્યું: 'આ વાત હું રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને કહીશ.' હું પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે પાછો ગયો અને તેમને આખા બનાવથી વાકેફ કર્યા. તેઓએ ફરમાવ્યું: 'મારી મસ્જિદમાં પાછા જાઓ અને મિમ્બર પર ચઢો અને પછી અલ્લાહની હમ્દ અને સના કરો અને મારા પર દુરૂદ મોકલો અને ત્યાર પછી કહો: "ઓ લોકો! અમે તમારા માટે કંઈ પણ લાવતા નથી સિવાય કે તેની તફસીર અને તાવીલ અમારી પાસે હોય. હાં! જાણી લો કે હું તમારો પિતા છું, જાગૃત રહો કે હું તમારો મવલા છું, અને એ પણ જાણી લો કે હું તમારો અજીર (મજદૂર) છું."'"

#24 کسانی‌که دانش را به ارث گذاشتند Those who inherited the Knowledge જે લોકોએ ઇલ્મને વારસામાં છોડ્યું

عَن الْأَصْبَغِ‌بْنِ‌نُبَاتَهًَْ أَنَّهُ سَأَلَ أمیرالمؤمنین (علیه السلام) عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَی أَنِ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ فَقَالَ الْوَالِدَانِ اللَّذَانِ أَوْجَبَ اللهُ لَهُمَا الشُّکْرَ هُمَا اللَّذَانِ وَلَدَا الْعِلْمَ وَ وَرِثَا الْحُکْمَ وَ أُمِرَ النَّاسُ بِطَاعَتِهِمَا ثُمَّ قَالَ اللَّهُ إِلَیَّ الْمَصِیرُ فَمَصِیرُ الْعِبَادِ إِلَی اللهِ وَ الدَّلِیلُ عَلَی ذَلِکَ الْوَالِدَانِ.

امام علی (علیه السلام)- اصبغ‌بن‌نباته از امیرالمؤمنین (علیه السلام) درباره‌ی تفسیر آیه: أَنِ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ سؤال کرد. فرمود: «والدینی که خداوند تشکّر از آن‌ها را واجب گردانیده کسانی هستند که عِلم را زائیدند و حکمت و دانش را به ارث گذاشتند؛ و مردم را به اطاعت از آن‌ها امر فرمود. امّا ِإلیَّ الْمَصِیر بدین معناست که بازگشت بندگان به سوی خداست و دلیل این امر، کلمه «والدین» می‌باشد».

Imam Ali (peace be upon him): Asbagh ibn Nubata asked Amir al-Mu'minin (peace be upon him) about the interpretation of the verse: أَنِ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ [Be grateful to Me and to both your parents; to Me is the eventual coming]. He said: "The parents whom Allah has made it obligatory to thank are those who gave birth to knowledge and bequeathed wisdom and learning; and Allah commanded the people to obey them. As for إِلَیَّ الْمَصِیرُ [to Me is the eventual coming], it means that the return of the servants is to Allah, and the proof of this matter is the word 'parents (walidayn)'."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અસ્બગ બિન નુબાતાએ અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)ને આયત: أَنِ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ [આભાર માનો મારો અને તમારા માતાપિતાનો; મારી તરફ જ પાછા ફરવાનું છે]ના તફસીર વિશે પ્રશ્ન કર્યો. આપે ફરમાવ્યું: "એ માતાપિતા જેમનો આભાર માનવાનું અલ્લાહે વાજિબ કર્યું છે, તેઓ એ છે જેમણે ઇલ્મને જન્મ આપ્યો અને હિકમત તથા જ્ઞાનને વારસામાં આપ્યું; અને લોકોને તેમની ઇતાઅત (આજ્ઞાપાલન) કરવાનો હુકમ આપ્યો. પરંતુ إِلَیَّ الْمَصِیرُનો અર્થ એ છે કે બંદાઓનું પાછા ફરવાનું અલ્લાહની તરફ છે, અને આ વાતની દલીલ 'વાલિદયન' (માતાપિતા) શબ્દ છે."