سورة فاطر

Verse 37 of 45

35:37

وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فيها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذي كُنَّا نَعْمَلُ أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذيرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمينَ مِنْ نَصيرٍ

آن‌ها در دوزخ فرياد مى‌زنند: «پروردگارا! ما را خارج كن تا عمل صالحى انجام دهيم غير از آنچه انجام مى‌داديم»! [در پاسخ به آنان گفته مى‌شود]: آيا شما را به‌اندازه‌اى كه هر‌كس اهل تذكّر است در آن متذكّر مى‌شود عمر نداديم، و انذاركننده‌ی [الهى] به‌سراغ شما نيامد؟! اكنون بچشيد كه براى ظالمان هيچ ياورى نيست!

And they shall cry therein for succour: O our Lord! take us out, we will do good deeds other than those which we used to do. Did We not preserve you alive long enough, so that he who would be mindful in it should mind? And there came to you the warner; therefore taste; because for the unjust, there is no helper.

અને તેઓ તેમાં ફરિયાદ કરશે કે અય અમારા પરવરદિગાર ! અમને કાઢી લે કે જેથી અમે જે અમલ અત્યાર સુધી કરતા હતા તેનાં સિવાય બીજા નેક અમલ કરીએ (કહેવામાં આવશે) શું અમોએ એટલી ઉમ્ર આપી ન હતી કે તેમાં નસીહત મેળવનારા નસીહત મેળવી લે અને તમારી પાસે ડરાવનારો આવ્યો હતો (પણ ઘ્યાન ન આપ્યુ) હવે (અઝાબની) મજા ચાખો, ઝાલિમો માટે કોઇ મદદગાર નથી.

#1 آن‌ها در دوزخ فریاد می‌زنند: «پروردگارا! ما را خارج کن تا عمل صالحی انجام دهیم غیر از آنچه انجام می‌دادیم» They cry out in Hell: 'Our Lord! Take us out, that we may do righteous deeds other than what we used to do' તેઓ જહન્નમમાં ચીસ પાડશે: પરવરદિગાર! અમને બહાર કાઢ, જેથી અમે જે કરતા હતા તેનાથી અલગ નેક અમલ કરીએ

الرّسول ( عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (قَالَ: قَالَ لِی رَسُولُ اللَّهِ (یَا عَلِیُّ (مَا بَیْنَ مَنْ یُحِبُّکَ وَ بَیْنَ أَنْ یَرَی مَا تَقَرُّ بِهِ عَیْنَاهُ إِلَّا أَنْ یُعَایِنَ الْمَوْتَ ثُمَّ تَلَا رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ یَعْنِی إِنَّ أَعْدَاءَنَا إِذَا دَخَلُوا النَّارَ قَالُوا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحاً فِی وَلَایَهًِْ عَلِیٍّ (غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ فِی عَدَاوَتِهِ فَیُقَالُ لَهُمْ فِی الْجَوَابِ أَوَ لَمْ نُعَمِّرْکُمْ ما یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَنْ تَذَکَّرَ وَ جاءَکُمُ النَّذِیرُ وَ هُوَ النَّبِیُّ (فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمِینَ لآِلِ مُحَمَّدٍ (مِنْ نَصِیرٍ یَنْصُرُهُمْ وَ لَا یُنَجِّیهِمْ مِنْهُ وَ لَا یَحْجُبُهُمْ عَنْهُ.

پیامبر ( از امیر المؤمنین (روایت است: پیامبر اکرم (فرمود: «یا علی! کسی که با تو محبّت می‌ورزد آنگاه چشمهایش روشن می‌شود که با مرگ روبرو گردد»، بعد این آیه را قرائت نمود: رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ یعنی دشمنان اهل بیت وقتی داخل جهنّم می‌شوند می‌گویند: «خدایا ما را خارج کن تا کارهای خوبی که همراه با ولایت علی (است انجام دهیم غیر از آن تبهکاری‌هایی که با دشمنی علی (می‌کردیم». در جواب ایشان گفته می‌شود: «أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْکُمْ ما یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَنْ تَذَکَّرَ وَ جاءَکُمُ النَّذِیرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمِینَ مِنْ نَصِیرٍ ستمگران آل محمّد را یاوری نیست که موجب نجات و خلاصی آن‌ها شود».

The Prophet (peace be upon him and his family): It is narrated from Amir al-Mu'minin (peace be upon him): The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said to me: "O Ali! For one who loves you, there is nothing between him and seeing that which delights his eyes except that he witnesses death." Then he recited this verse: رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ [Our Lord! Take us out; we will do righteous deeds other than those we used to do] — meaning: the enemies of the Ahl al-Bayt, when they enter Hell, say: "O Allah, take us out so that we may do good deeds together with the wilaya (guardianship) of Ali (peace be upon him), unlike the evil deeds we used to do in enmity with Ali (peace be upon him)." It is said to them in reply: "أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْکُمْ ما یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَنْ تَذَکَّرَ وَ جاءَکُمُ النَّذِیرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمِینَ مِنْ نَصِیرٍ [Did We not give you long enough life that whoever would take heed could take heed therein? And the warner came to you; so taste — for the wrongdoers there is no helper] — the wrongdoers against the family of Muhammad have no helper who could bring about their deliverance and release."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત છે: રસૂલે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "હે અલી! જે તમારી સાથે મોહબ્બત રાખે છે, તેની આંખો ત્યારે ઠંડી થશે જ્યારે તે મૃત્યુનો સામનો કરશે," પછી આ આયત તિલાવત કરી: رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ [ઓ અમારા પરવરદિગાર! અમને બહાર કાઢ, અમે નેક કાર્યો કરીશું જે અમે કરતા હતા તેનાથી અલગ] એટલે કે અહલેબૈતના દુશ્મનો જ્યારે જહન્નમમાં દાખલ થશે ત્યારે કહેશે: "ખુદાયા! અમને બહાર કાઢ જેથી અમે અલી (અલયહિસ્સલામ)ની વિલાયત સાથે નેક કાર્યો કરીએ, તે તબાહકારીઓ સિવાય જે અમે અલી (અલયહિસ્સલામ)ની દુશ્મનીમાં કરતા હતા." તેમના જવાબમાં કહેવાશે: "أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْکُمْ ما یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَنْ تَذَکَّرَ وَ جاءَکُمُ النَّذِیرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمِینَ مِنْ نَصِیرٍ [શું અમે તમને એટલી ઉંમર ન આપી કે જેમાં યાદ કરનારાઓ યાદ કરી શકે? અને તમારી પાસે ડરાવનાર આવ્યો; તો ચાખો — ઝાલિમો માટે કોઈ મદદગાર નથી] આલે મુહમ્મદના ઝાલિમો માટે કોઈ મદદગાર નથી જે તેમની નજાત અને છુટકારાનું કારણ બને."

#2 آن‌ها در دوزخ فریاد می‌زنند: «پروردگارا! ما را خارج کن تا عمل صالحی انجام دهیم غیر از آنچه انجام می‌دادیم» They cry out in Hell: 'Our Lord! Take us out, that we may do righteous deeds other than what we used to do' તેઓ જહન્નમમાં ચીસ પાડશે: પરવરદિગાર! અમને બહાર કાઢ, જેથી અમે જે કરતા હતા તેનાથી અલગ નેક અમલ કરીએ

الکاظم ( عن الفتح‌بن‌یزید الجرجانی عن ابی‌الحسن (حدیث طویل و فی آخره قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ بَقِیَتْ مَسْأَلَهًٌْ قَالَ هَاتِ لِلَّهِ أَبُوکَ قُلْتُ یَعْلَمُ الْقَدِیمُ الشَّیْءَ الَّذِی لَمْ یَکُنْ أَنْ لَوْ کَانَ کَیْفَ کَانَ یَکُونُ قَالَ وَیْحَکَ إِنَ مَسَائِلَکَ لَصَعْبَهًٌْ أَ مَا سَمِعْتَ اللَّهَ یَقُولُ لَوْ کانَ فِیهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللهُ لَفَسَدَتا وَ قَوْلَهُ وَ لَعَلا بَعْضُهُمْ عَلی بَعْضٍ وَ قَالَ یَحْکِی قَوْلَ أَهْلِ النَّارِ أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ وَ قَالَ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ فَقَدْ عَلِمَ الشَّیْءَ الَّذِی لَمْ یَکُنْ أَنْ لَوْ کَانَ کَیْفَ کَانَ یَکُونُ.

امام کاظم ( فتح‌بن‌یزید از امام کاظم (حدیثی طولانی نقل می‌کند و در انتهای آن چنین آمده است: ... گفتم: «فدای تو گردم یک مسأله باقی ماند»؛ فرمود: «بپرس از برای خدا است نیکی پدرت » گفتم: «خداوند قدیم آنچه را که نبوده می داند که اگر بود می شد چگونه می‌بود»؟ حضرت فرمود: «وای بر تو! به درستی که مسائل تو دشوار است؛ آیا نشنیده‌ای که خدا می‌فرماید: اگر در آسمان و زمین، جز «اللَّه» خدایان دیگری بود، فاسد می‌شدند [و نظام جهان به هم می‌خورد] ( انبیاء/۲۲ ) و نیز فرمود: منزّه است خدا از آنچه آنان توصیف می‌کنند! ( مؤمنون/۹۱ ) و کلام اهل دوزخ را چنین بازگو می کند که: أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ و فرمود: و اگر بازگردند، به همان اعمالی که از آن نهی شده بودند بازمی‌گردند ( انعام/۲۸ ) پس آنچه را که نبوده دانسته که اگر بود می شد چگونه می بود».

Imam Kazim (peace be upon him): Fath ibn Yazid narrates a long hadith from Imam Kazim (peace be upon him), and at the end of it comes the following: ... I said: "May I be sacrificed for you, one question remains"; he said: "Ask — for the sake of Allah, may your father be honoured." I said: "Does the Eternal One know a thing which has not been — that if it were, how it would be?" His Excellency said: "Woe to you! Indeed your questions are difficult. Have you not heard that Allah says: لَوْ کانَ فِیهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللهُ لَفَسَدَتا [If there were in them (the heavens and the earth) gods other than Allah, they would both surely be corrupted (and the order of the world would collapse)] (Anbiya/22), and He also said: سُبْحَانَ اللهِ عَمَّا یَصِفُونَ [Glorified is Allah above what they describe] (Mu'minun/91), and He relates the speech of the people of Hell thus: أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ [Take us out; we will do righteous deeds other than those we used to do], and He said: وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ [And if they were sent back, they would return to those very deeds they were forbidden from] (An'am/28). So He has known the thing which has not been — that if it were, how it would be."

ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): ફત્હ બિન યઝીદ ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)થી એક લાંબી હદીસ નકલ કરે છે અને તેના અંતમાં આ પ્રમાણે આવ્યું છે: ... મેં કહ્યું: "હું તમારા પર ફિદા થાઉં, એક મસ્અલો બાકી રહ્યો"; તમે ફરમાવ્યું: "પૂછ, અલ્લાહ માટે તારા બાપની ભલાઈ છે." મેં કહ્યું: "શું અલ્લાહે કદીમ તે વસ્તુ જાણે છે જે નથી બની — કે જો બની હોત તો કેવી હોત?" હઝરતે ફરમાવ્યું: "તારા પર અફસોસ! ખરેખર તારા પ્રશ્નો દુષ્કર છે; શું તેં સાંભળ્યું નથી કે અલ્લાહ ફરમાવે છે: لَوْ کانَ فِیهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللهُ لَفَسَدَتا [જો આસમાન અને ઝમીનમાં "અલ્લાહ" સિવાય બીજા ખુદાઓ હોત તો બંને ફસાદ પામત (અને જગતની વ્યવસ્થા ખોરવાઈ જાત)] (અંબિયા/૨૨) અને એ પણ ફરમાવ્યું: سُبْحَانَ اللهِ عَمَّا یَصِفُونَ [અલ્લાહ પવિત્ર છે તે વસ્તુઓથી જેનું તેઓ વર્ણન કરે છે] (મોમેનૂન/૯૧), અને દોઝખવાળાઓની વાત આ પ્રમાણે નકલ કરે છે કે: أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ [અમને બહાર કાઢ, અમે નેક કાર્યો કરીશું જે અમે કરતા હતા તેનાથી અલગ] અને ફરમાવ્યું: وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ [અને જો તેમને પાછા મોકલવામાં આવે તો તેઓ તે જ કાર્યો તરફ પાછા ફરશે જેનાથી તેમને રોકવામાં આવ્યા હતા] (અન્આમ/૨૮). તો જે નથી બની તે તેણે જાણી લીધું છે કે જો બની હોત તો કેવી હોત."

#3 آن‌ها در دوزخ فریاد می‌زنند: «پروردگارا! ما را خارج کن تا عمل صالحی انجام دهیم غیر از آنچه انجام می‌دادیم» They cry out in Hell: 'Our Lord! Take us out, that we may do righteous deeds other than what we used to do' તેઓ જહન્નમમાં ચીસ પાડશે: પરવરદિગાર! અમને બહાર કાઢ, જેથી અમે જે કરતા હતા તેનાથી અલગ નેક અમલ કરીએ

علی‌بن‌إبراهیم ( وَ هُمْ یَصْطَرِخُونَ فِیها أی یَصِیحُونَ وُ یُنَادُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ فَرَدَّ اللهُ عَلَیْهِمْ فَقَالَ أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُمْ ما یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَنْ تَذَکَّرَ أیْ عَمَّرتُمْ حَتَّی عَرَّفتُمُ الأمُورَ کُلَّهَا وَ جاءَکُمُ النَّذِیرُ یَعْنِی رَسُولُ اللهِ (ٍ

علیّ‌بن‌ابراهیم ( وَهُمْ یَصْطَرِخُونَ فِیهَا، یعنی جیغ کشیده و فریاد می‌زنند. رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ پس خداوند به آنان پاسخ داده و فرمود: أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُم مَّا یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَن تَذَکَّرَ یعنی به شما عمر طولانی داده شد تا اینکه به تمام آن امور آگاهی پیدا کردید. وَجَاءکُمُ النَّذِیرُ، یعنی رسول خدا (.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): وَهُمْ یَصْطَرِخُونَ فِیهَا — meaning: they shriek and cry out. رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ [Our Lord! Take us out; we will do righteous deeds other than those we used to do]. Then Allah replied to them and said: أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُم مَّا یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَن تَذَکَّرَ [Did We not give you a long life in which whoever would take heed could take heed?] — meaning: you were given long life until you came to know all those matters. وَجَاءکُمُ النَّذِیرُ [And the warner came to you] — meaning: the Messenger of Allah (peace be upon him and his family).

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وَهُمْ یَصْطَرِخُونَ فِیهَا, એટલે કે તેઓ ચીસો પાડીને પોકારશે. رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ [ઓ અમારા પરવરદિગાર! અમને બહાર કાઢ, અમે નેક કાર્યો કરીશું જે અમે કરતા હતા તેનાથી અલગ]. પછી અલ્લાહે તેમને જવાબ આપીને ફરમાવ્યું: أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُم مَّا یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَن تَذَکَّرَ [શું અમે તમને એટલી ઉંમર ન આપી કે જેમાં યાદ કરનારાઓ યાદ કરી શકે?] એટલે કે તમને લાંબી ઉંમર આપવામાં આવી ત્યાં સુધી કે તમે તે તમામ બાબતોથી વાકેફ થઈ ગયા. وَجَاءکُمُ النَّذِیرُ [અને તમારી પાસે ડરાવનાર આવ્યો], એટલે કે રસૂલે ખુદા (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ).

#4 [در پاسخ به آنان گفته می‌شود]: آیا شما را به‌اندازه‌ای که هرکس اهل تذکّر است در آن متذکّر می‌شود عمر ندادیم، و انذارکنند… Did We not give you a life long enough for whoever would reflect to reflect therein, and did not the warner come to you? So taste, for the wrongdoers have no helper [તેમને જવાબમાં કહેવાશે]: શું અમે તમને એટલી ઉંમર ન આપી કે જેમાં તઝક્કુર મેળવવા વાળો તઝક્કુર મેળવી શકે, અને શું [અલ્લાહ તરફથી] ડરાવનાર તમારી પાસે ન આવ્યો?! હવે ચાખો, કારણ કે ઝાલિમો માટે કોઈ મદદગાર નથી

الصّادق ( وَ سُئِلَ (عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ أَ وَلَمْ نُعَمِّرْکُمْ ما یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَنْ تَذَکَّرَ فَقَالَ تَوْبِیخٌ لِابْنِ ثَمَانِیَ عَشْرَهًَْ سَنَهًًْ.

امام صادق ( از امام صادق (تفسیر آیه: أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُم مَّا یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَن تَذَکَّرَ را پرسیدند و حضرت پاسخ داد: «این، توبیخی برای پسر هجده ساله است».

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him) was asked about the interpretation of the verse أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُم مَّا یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَن تَذَکَّرَ [Did We not preserve you alive long enough, so that he who would be mindful in it should mind?], and he replied: "This is a rebuke for the eighteen-year-old."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને આયત أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُم مَّا یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَن تَذَکَّرَ [શું અમે તમને એટલી ઉંમર ન આપી કે જેમાં ઉપદેશ લેનાર ઉપદેશ લઈ શકે?]ના તફસીર વિશે પૂછવામાં આવ્યું, અને હઝરતે જવાબ આપ્યો: "આ, અઢાર વર્ષના પુત્ર માટે ઠપકો છે."

#5 [در پاسخ به آنان گفته می‌شود]: آیا شما را به‌اندازه‌ای که هرکس اهل تذکّر است در آن متذکّر می‌شود عمر ندادیم، و انذارکنند… Did We not give you a life long enough for whoever would reflect to reflect therein, and did not the warner come to you? So taste, for the wrongdoers have no helper [તેમને જવાબમાં કહેવાશે]: શું અમે તમને એટલી ઉંમર ન આપી કે જેમાં તઝક્કુર મેળવવા વાળો તઝક્કુર મેળવી શકે, અને શું [અલ્લાહ તરફથી] ડરાવનાર તમારી પાસે ન આવ્યો?! હવે ચાખો, કારણ કે ઝાલિમો માટે કોઈ મદદગાર નથી

الرّسول ( مَنْ عَمَّرَهُ اللَّهُ سِتِّینَ سَنَهًًْ فَقَدْ أَعْذَرَ إِلَیْهِ.

پیامبر ( خداوند به هر کس شصت سال عمر دهد نسبت به او صاحب عذر گردیده است.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): Whomever Allah grants sixty years of life, He has [thereby] left him no excuse.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અલ્લાહ જેને સાઠ વર્ષની ઉંમર આપે, તેની બાબતમાં તે [કોઈ] બહાનું બાકી રાખતો નથી.

#6 [در پاسخ به آنان گفته می‌شود]: آیا شما را به‌اندازه‌ای که هرکس اهل تذکّر است در آن متذکّر می‌شود عمر ندادیم، و انذارکنند… Did We not give you a life long enough for whoever would reflect to reflect therein, and did not the warner come to you? So taste, for the wrongdoers have no helper [તેમને જવાબમાં કહેવાશે]: શું અમે તમને એટલી ઉંમર ન આપી કે જેમાં તઝક્કુર મેળવવા વાળો તઝક્કુર મેળવી શકે, અને શું [અલ્લાહ તરફથી] ડરાવનાર તમારી પાસે ન આવ્યો?! હવે ચાખો, કારણ કે ઝાલિમો માટે કોઈ મદદગાર નથી

أمیرالمومنین ( الْعُمُرُ الَّذِی أَعْذَرَ اللَّهُ فِیهِ إِلَی ابْنِ آدَمَ (سِتُّونَ سَنَهًْ.

امام علی ( میزان عمری که خداوند در آن به انسان مهلت عذر آوردن می دهد شصت سال است.

Imam Ali (peace be upon him): The span of life in which Allah leaves the son of Adam no excuse is sixty years.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જે ઉંમરમાં અલ્લાહ મનુષ્યને બહાનું રજૂ કરવાની મહોલત આપે છે તે સાઠ વર્ષ છે.