و بوته كدويى بر او رويانديم [تا در سايه‌ی برگهاى پهن و مرطوبش آرامش يابد].
And We caused to grow up for him a gourdplant.
અને તેના ઉપર એક દૂધીનું વૃક્ષ ઊગાડી દીધું.
علی‌بن‌إبراهیم ( وَ أَنْبَتْنا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ قَالَ الدُّبَّاءُ.
علیّ‌بن‌ابراهیم ( وَأَنبَتْنَا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِّن یَقْطِینٍ یعنی کدو حلوایی!
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): وَأَنبَتْنَا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِّن یَقْطِینٍ [And We caused to grow up for him a gourd-plant] — meaning the sweet gourd (pumpkin)!
અલી ઇબ્ને ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وَأَنبَتْنَا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِّن یَقْطِینٍ [અને અમે તેમના પર કદ્દૂનો છોડ ઉગાડ્યો] એટલે કે મીઠું કદ્દૂ (કોળું)!
الصّادق ( فَلَمَّا رَأَی یُونُسُ (ذَلِکَ نَادَی فِی الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ وَ أَمَرَ الْحُوتَ فَلَفَظَهُ عَلَی سَاحِلِ الْبَحْرِ وَ قَدْ ذَهَبَ جِلْدُهُ وَ لَحْمُهُ وَ أَنْبَتَ اللَّهُ عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ وَ هِیَ الدُّبَّاءُ فَأَظَلَّتْهُ مِنَ الشَّمْسِ فَسَکَنَ ثُمَّ أَمَرَ اللَّهُ الشَّجَرَهًَْ فَتَنَحَّتْ عَنْهُ وَ وَقَعَتِ الشَّمْسُ عَلَیْهِ فَجَزِعَ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ یَا یُونُسُ (لَمْ تَرْحَمْ مِائَهًَْ أَلْفٍ أَوْ یَزِیدُونَ وَ أَنْتَ تَجْزَعُ مِنْ أَلَمِ سَاعَهًٍْ.
امام صادق ( یونس (که در شکم نهنگ گرفتار شده بود، مشغول تضرّع و مناجات شد و عرضه داشت: خداوندا، جز تو معبودی نیست! منزّهی تو! من از ستمکاران بودم! ( انبیاء/۸۷ ). خداوند هم دعای او را اجابت کرد و به نهنگ فرمان داد تا او را در ساحل دریا پرتاب کند، چون در اثر ماندن در شکم نهنگ گوشت و پوست بدنش تحلیل رفته بود، لذا خداوند بوته‌ی کدو را بالای سر او رویانید تا او را از نور خورشید در امان نگاه دارد و او آرامش یافت، سپس خداوند فرمان داد تا درخت از او فاصله بگیرد و نور خورشید بر بدنش بتابد. آنگاه یونس (به زاری و فریاد افتاد، سپس خداوند به یونس (وحی نمود: «ای یونس (! به صدهزار نفر قوم خود رحم نکردی، امّا از تابش آفتاب دچار جزع و فزع می‌شوی»؟!
Imam Sadiq (peace be upon him): Yunus, who was trapped in the belly of the whale, began to plead and pray, saying: O Allah, there is no god but You! Glory be to You! Indeed I was among the wrongdoers! (al-Anbiya/87). Allah answered his supplication and commanded the whale to cast him onto the shore of the sea. Since the flesh and skin of his body had wasted away from remaining in the belly of the whale, Allah caused a gourd plant to grow over his head to shield him from the light of the sun, and he found ease. Then Allah commanded the tree to withdraw from him, and the sunlight fell upon his body. Thereupon Yunus (peace be upon him) began to wail and cry out. Then Allah revealed to Yunus (peace be upon him): "O Yunus (peace be upon him)! You had no mercy on one hundred thousand people of your community, yet you become distressed and agitated by the heat of the sun?!"
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): યુનુસ (અલયહિસ્સલામ), જેઓ વ્હેલ માછલીના પેટમાં ફસાયેલા હતા, વિનંતી અને મુનાજાતમાં લાગી ગયા અને અરજ કરી: હે અલ્લાહ, તારા સિવાય કોઈ મઅબૂદ નથી! તું પવિત્ર છે! ખરેખર હું ઝાલિમોમાંનો હતો! (અલ-અંબિયા/૮૭). અલ્લાહે તેમની દુઆ કબૂલ કરી અને વ્હેલને હુકમ આપ્યો કે તેમને દરિયાના કિનારે ફેંકી દે. વ્હેલના પેટમાં રહેવાથી તેમના શરીરનું માંસ અને ચામડી ઓગળી ગયાં હતાં, તેથી અલ્લાહે તેમના માથા ઉપર દૂધીનો વેલો ઉગાડ્યો જેથી તેમને સૂર્યના પ્રકાશથી બચાવે, અને તેમને શાંતિ મળી. પછી અલ્લાહે વૃક્ષને હુકમ આપ્યો કે તેમનાથી દૂર થઈ જાય અને સૂર્યનો પ્રકાશ તેમના શરીર પર પડે. ત્યારે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) વિલાપ અને ચીસો પાડવા લાગ્યા. પછી અલ્લાહે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) પર વહી કરી: "હે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)! તમે તમારી કોમના એક લાખ લોકો પર દયા ન કરી, પરંતુ સૂર્યની ગરમીથી બેચેન અને વ્યાકુળ થઈ જાઓ છો?!"
الباقر ( لَبِثَ یُونُسُ (فِی بَطْنِ الْحُوتِ ثَلَاثَهًَْ أَیَّامٍ وَ نَادَی فِی الظُّلُماتِ ظُلْمَهًِْ بَطْنِ الْحُوتِ وَ ظُلْمَهًِْ اللَّیْلِ وَ ظُلْمَهًِْ الْبَحْرِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَأَخْرَجَهُ الْحُوتُ إِلَی السَّاحِلِ ثُمَّ قَذَفَهُ فَأَلْقَاهُ بِالسَّاحِلِ وَ أَنْبَتَ اللَّهُ عَلَیْهِ شَجَرَهًًْ مِنْ یَقْطِینٍ وَ هُوَ الْقَرْعُ فَکَانَ یَمَصُّهُ وَ یَسْتَظِلُّ بِهِ بِوَرَقِهِ وَ کَانَ تَسَاقَطَ شَعْرُهُ وَ رَقَّ جِلْدُهُ وَ کَانَ یُونُسُ (یُسَبِّحُ وَ یَذْکُرُ اللَّهَ اللَّیْلَ وَ النَّهَارَ فَلَمَّا أَنْ قَوِیَ وَ اشْتَدَّ بَعَثَ اللَّهُ دُودَهًًْ فَأَکَلَتْ أَسْفَلَ الْقَرْعِ فَذَبَلَتِ الْقَرْعَهًُْ ثُمَّ یَبِسَتْ فَشَقَّ ذَلِکَ عَلَی یُونُسَ (فَظَلَّ حَزِیناً فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ مَا لَکَ حَزِیناً یَا یُونُسُ (قَالَ یَا رَبِّ هَذِهِ الشَّجَرَهًُْ الَّتِی تَنْفَعُنِی سَلَّطْتَ عَلَیْهَا دُودَهًًْ فَیَبِسَتْ قَالَ یَا یُونُسُ (أَحَزِنْتَ لِشَجَرَهًٍْ لَمْ تَزْرَعْهَا وَ لَمْ تَسْقِهَا وَ لَمْ تَعْنَ بِهَا أَنْ یَبِسَتْ حِینَ اسْتَغْنَیْتَ عَنْهَا اللَّهُمَّ إِنَّ هَذِهِ الشَّاهًَْ تَشْهَدُ لَکَ أَنِّی یُونُسُ فَلَمَّا أَتَی الرَّاعِی قَوْمَهُ وَ أَخْبَرَهُمْ أَخَذُوهُ وَ هَمُّوا بِضَرْبِهِ فَقَالَ إِنَّ لِی بَیِّنَهًًْ بِمَا أَقُولُ قَالُوا مَنْ یَشْهَدُ قَالَ هَذِهِ الشَّاهًُْ تَشْهَدُ فَشَهِدَتْ بِأَنَّهُ صَادِقٌ وَ أَنَّ یُونُسَ (قَدْ رَدَّهُ اللَّهُ إِلَیْهِمْ فَخَرَجُوا یَطْلُبُونَهُ فَوَجَدُوهُ فَجَاءُوا بِهِ وَ آمَنُوا وَ حَسُنَ إِیمَانُهُمْ فَمَتَّعَهُمُ اللهُ إِلی حِینٍ وَ هُوَ الْمَوْتُ وَ أَجَارَهُمْ مِنْ ذَلِکَ الْعَذَابِ.
امام باقر ( یونس (سه روز در شکم ماهی بود و در سه تاریکی یعنی تاریکی شکم ماهی و تاریکی شب و تاریکی دریا ندا سر داد: خداوندا، جز تو معبودی نیست! منزّهی تو! من از ستمکاران بودم! ( انبیاء/۸۷ ). آنگاه خداوند خواسته اش را برآورده کرد و ماهی او را به‌سوی ساحل برد و بیرون افکند و بر ساحل انداخت و خداوند بر او درخت کدویی رویانید و او از میوه‌ی آن می مکید و در سایه شاخ و برگ آن به سر می برد، موهای یونس (همه ریخته بود و پوستش نازک شده بود و خداوند را ستایش می کرد و شب و روز خدا را در خاطر می گذراند. چون بدنش نیرو یافت و توانمند شد، خداوند کِرمی فرستاد و آن کِرم ریشه درخت کدو را خورد و آن درخت پژمرده شد و سپس خشکید. این امر بر یونس (سخت آمد و او اندوهناک شد؛ آنگاه خداوند به او وحی فرمود: «ای یونس (! چرا غمگینی»؟! عرض‌کرد: «پروردگارا! من از این درخت بهره مند می شدم، حال آنکه تو کِرمی را بر آن چیره ساختی و آن خشکید». خداوند فرمود: «ای یونس (! چرا به‌خاطر درختی که نه آن را کاشتی و نه آبش دادی، غمگین شدی و با اینکه از آن بی‌نیاز شدی، خشکیدنش را نادیده نگرفتی، امّا برای مردم نینوا که بیش از یکصدهزار نفر بودند، اندوهناک نشدی و خواستی که بر آن‌ها عذاب نازل‌شود؟ اکنون بدان که مردم نینوا ایمان آوردند و تقوا پیشه کردند، پس به‌سوی ایشان بازگرد». یونس (به‌سوی قومش رهسپار شد. چون نزدیک نینوا رسید، شرم کرد که وارد شود، از این رو چوپانی را دید و به او فرمود: «نزد مردم نینوا برو و به ایشان بگو: یونس (آمده است». چوپان به او گفت: «چرا دروغ می گویی؟ آیا شرم نداری؟ یونس (در دریا غرق شد و از بین رفت». یونس (به او فرمود: «این گوسفند برایت گواهی می دهد که من یونس (هستم». در آن دم گوسفند زبان گشود و گفت که او یونس (است. وقتی چوپان نزد قوم خود رفت و این خبر را به آن‌ها داد، او را گرفتند و خواستند او را بزنند. او گفت: «من برای آنچه می گویم، دلیل دارم». گفتند: «چه کسی گواه توست»؟ گفت: «این گوسفند گواهی می‌دهد». پس گوسفند گواهی داد که او راست می گوید و یونس را خداوند به‌سوی ایشان بازگردانده است. آن‌ها در پی یونس (برآمدند و او را یافتند و با خود آوردند و به او ایمان آوردند و در ایمان خویش استوار ماندند و خداوند متعال تا چندی، تا زمان مرگشان، آن‌ها را برخوردار ساخت و از آن عذاب، ایشان را در امان داشت.
Imam Baqir (peace be upon him): Yunus (peace be upon him) was in the belly of the fish for three days, and in three darknesses — the darkness of the fish's belly, the darkness of the night, and the darkness of the sea — he called out: O Allah, there is no god but You! Glory be to You! Indeed I was among the wrongdoers! (al-Anbiya/87). Then Allah granted his request, and the fish carried him toward the shore and cast him out and threw him on the shore. Allah caused a gourd plant to grow over him, and he would suck on its fruit and take shelter under the shade of its branches and leaves. Yunus's (peace be upon him) hair had all fallen out and his skin had become thin, and he was praising Allah and remembering Allah night and day. When his body regained strength and became robust, Allah sent a worm which ate the root of the gourd plant, and that plant withered and then dried up. This weighed heavily upon Yunus (peace be upon him) and he became grieved. Then Allah revealed to him: "O Yunus (peace be upon him)! Why are you sorrowful?!" He said: "My Lord! I was benefiting from this plant, but You set a worm upon it and it dried up." Allah said: "O Yunus (peace be upon him)! Why did you become grieved for a plant which you neither planted nor watered nor tended to, and though you had no further need of it, you did not overlook its drying up — yet you did not grieve for the people of Nineveh who were more than one hundred thousand, and you wished that punishment should descend upon them? Now know that the people of Nineveh have believed and adopted piety, so return to them." Yunus (peace be upon him) set out toward his people. When he drew near to Nineveh, he was ashamed to enter, so he saw a shepherd and said to him: "Go to the people of Nineveh and tell them: Yunus (peace be upon him) has come." The shepherd said to him: "Why do you lie? Are you not ashamed? Yunus (peace be upon him) drowned in the sea and perished." Yunus (peace be upon him) said to him: "This sheep will bear witness for you that I am Yunus (peace be upon him)." At that moment the sheep opened its tongue and said that he was Yunus (peace be upon him). When the shepherd went to his people and gave them this news, they seized him and wanted to beat him. He said: "I have proof for what I say." They said: "Who is your witness?" He said: "This sheep bears witness." So the sheep testified that he was telling the truth and that Allah had returned Yunus to them. They went out in search of Yunus (peace be upon him) and found him and brought him with them and believed in him and remained firm in their faith. Allah the Exalted granted them enjoyment for a while, until the time of their death, and kept them safe from that punishment.
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ત્રણ દિવસ સુધી માછલીના પેટમાં હતા અને ત્રણ અંધકારોમાં — એટલે કે માછલીના પેટનો અંધકાર, રાતનો અંધકાર અને દરિયાનો અંધકાર — તેમણે પોકાર કર્યો: હે અલ્લાહ, તારા સિવાય કોઈ મઅબૂદ નથી! તું પવિત્ર છે! ખરેખર હું ઝાલિમોમાંનો હતો! (અલ-અંબિયા/૮૭). ત્યારે અલ્લાહે તેમની ઇચ્છા પૂરી કરી અને માછલી તેમને કિનારા તરફ લઈ ગઈ અને બહાર કાઢી અને કિનારા પર ફેંકી દીધા, અને અલ્લાહે તેમના પર દૂધીનો વેલો ઉગાડ્યો, અને તેઓ તેના ફળને ચૂસતા અને તેની ડાળીઓ અને પાંદડાંની છાયામાં રહેતા. યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)ના બધા વાળ ખરી પડ્યા હતા અને તેમની ચામડી પાતળી થઈ ગઈ હતી, અને તેઓ અલ્લાહની પ્રશંસા કરતા હતા અને રાત-દિવસ અલ્લાહને યાદ કરતા હતા. જ્યારે તેમના શરીરમાં શક્તિ આવી અને તાકતવર થયું, ત્યારે અલ્લાહે એક કીડો મોકલ્યો અને તે કીડાએ દૂધીના વેલાના મૂળને ખાઈ લીધું અને તે વેલો કરમાઈ ગયો અને પછી સુકાઈ ગયો. આ વાત યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) પર ભારે પડી અને તેઓ ગમગીન થઈ ગયા; ત્યારે અલ્લાહે તેમના પર વહી કરી: "હે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)! તમે કેમ ગમગીન છો?!" તેમણે અરજ કરી: "પરવરદિગાર! હું આ વૃક્ષથી લાભ મેળવતો હતો, જ્યારે તેં તેના પર એક કીડો પ્રભુત્વ આપ્યો અને તે સુકાઈ ગયું." અલ્લાહે ફરમાવ્યું: "હે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)! તમે એવા વૃક્ષ માટે કેમ ગમગીન થયા જેને ન તો તમે વાવ્યું હતું અને ન તો પાણી પાયું હતું અને તમે તેનાથી બેપરવા થઈ ગયા હતા છતાં તેના સુકાવાને અવગણ્યું નહીં, પરંતુ નીનવાના લોકો માટે — જેઓ એક લાખથી વધુ હતા — તમે ગમગીન ન થયા અને ઈચ્છ્યું કે તેમના પર અઝાબ ઉતરે? હવે જાણી લો કે નીનવાના લોકો ઈમાન લઈ આવ્યા અને તકવા અપનાવ્યો, તેથી તેમની તરફ પાછા ફરો." યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) તેમની કોમ તરફ રવાના થયા. જ્યારે નીનવાની નજીક પહોંચ્યા, ત્યારે અંદર જવામાં શરમ અનુભવી, તેથી તેમણે એક ભરવાડને જોયો અને તેને ફરમાવ્યું: "નીનવાના લોકો પાસે જા અને તેમને કહે: યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) આવ્યા છે." ભરવાડે તેમને કહ્યું: "તું કેમ જૂઠું બોલે છે? શું તને શરમ નથી આવતી? યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) તો દરિયામાં ડૂબી ગયા અને નાશ પામ્યા." યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)એ તેને ફરમાવ્યું: "આ ઘેટું તારા માટે ગવાહી આપશે કે હું યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) છું." તે જ ક્ષણે ઘેટાએ જીભ ખોલી અને કહ્યું કે તેઓ યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) છે. જ્યારે ભરવાડ પોતાની કોમ પાસે ગયો અને તેમને આ ખબર આપ્યા, ત્યારે તેમણે તેને પકડ્યો અને તેને મારવા ઈચ્છ્યું. તેણે કહ્યું: "હું જે કહું છું તેના માટે મારી પાસે દલીલ છે." તેમણે કહ્યું: "તારો ગવાહ કોણ છે?" તેણે કહ્યું: "આ ઘેટું ગવાહી આપે છે." પછી ઘેટાએ ગવાહી આપી કે તે સાચું બોલે છે અને યુનુસને અલ્લાહે તેમની તરફ પાછા મોકલ્યા છે. તેઓ યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)ની શોધમાં નીકળ્યા અને તેમને શોધી કાઢ્યા અને પોતાની સાથે લઈ આવ્યા અને તેમના પર ઈમાન લાવ્યા અને પોતાના ઈમાનમાં અડગ રહ્યા, અને અલ્લાહ તઆલાએ કેટલાક સમય સુધી, તેમના મૃત્યુના સમય સુધી, તેમને લાભ પહોંચાડ્યો અને તે અઝાબથી તેમને સુરક્ષિત રાખ્યા.
ابن‌عباس ( وَ أَنْبَتْنا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ ... وَ قِیلَ: هُوَ کُلُّ نَبْتٍ یَبْسُطُ عَلَی وَجْهِ الْأَرْضِ وَ لَا سَاقَ لَهُ.
ابن‌عبّاس ( وَ أَنْبَتْنا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ ... آن (یَقْطِینٍ) هر گیاهی است که روی زمین پهن می‌شود و ساقه ندارد.
Ibn Abbas: وَ أَنْبَتْنا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ [And We caused to grow up for him a gourd plant]... That (yaqtin) is every plant which spreads over the surface of the earth and has no stem.
ઇબ્ને અબ્બાસ: وَ أَنْبَتْنا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ [અને અમે તેમના પર દૂધીનો વેલો ઉગાડ્યો]... તે (યકતીન) દરેક એવો છોડ છે જે જમીનની સપાટી પર પથરાઈ જાય છે અને તેનું થડ નથી હોતું.
الباقر ( فِی رِوَایَهًِْ أَبِی الْجَارُودِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (قَالَ: ... أَنْبَتَ اللَّهُ عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ وَ هُوَ الْقَرْع.
امام باقر ( وَ أَنْبَتْنا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ؛ منظور کدو حلوایی است.
Imam Baqir (peace be upon him): وَ أَنْبَتْنا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ [And We caused to grow up for him a gourd plant]; what is meant is the sweet gourd.
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): وَ أَنْبَتْنا عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ [અને અમે તેમના પર એક કદ્દૂનો છોડ ઉગાડ્યો]; અહીં કોળું અભિપ્રેત છે.