فَلَمَّا نَظَرَ إِلَیْهِ (إبنِ مجلم لعنهًْ الله علیه) الْحَسَنُ (علیه السلام) قَالَ لَهُ یَا وَیْلَکَ یَا لَعِینُ یَا عَدُوَّ اللَّهِ أَنْتَ قَاتِلُ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَ مُثْکِلُنَا إِمَامَ الْمُسْلِمِینَ هَذَا جَزَاؤُهُ مِنْکَ حَیْثُ آوَاکَ وَ قَرَّبَکَ وَ أَدْنَاکَ وَ آثَرَکَ عَلَی غَیْرِکَ وَ هَلْ کَانَ بِئْسَ الْإِمَامُ لَکَ حَتَّی جَازَیْتَهُ هَذَا الْجَزَاءَ یَا شَقِیُّ قَالَ فَلَمْ یَتَکَلَّمْ بَلْ دَمَعَتْ عَیْنَاهُ فَانْکَبَّ الْحَسَنُ (علیه السلام) عَلَی أَبِیهِ یُقَبِّلُهُ وَ قَالَ لَهُ هَذَا قَاتِلُکَ یَا أَبَاهُ قَدْ أَمْکَنَ اللَّهُ مِنْهُ فَلَمْ یُجِبْهُ وَ کَانَ نَائِماً فَکَرِهَ أَنْ یُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَی ابْنِ مُلْجَمٍ وَ قَالَ لَهُ یَا عَدُوَّ اللَّهِ هَذَا کَانَ جَزَاؤُهُ مِنْکَ بَوَّأَکَ وَ أَدْنَاکَ وَ قَرَّبَکَ وَ حَبَاکَ وَ فَضَّلَکَ عَلَی غَیْرِکَ هَلْ کَانَ بِئْسَ الْإِمَامُ لَکَ حَتَّی جَازَیْتَهُ بِهَذَا الْجَزَاءِ یَا شَقِیَّ الْأَشْقِیَاءِ فَقَالَ لَهُ الْمَلْعُونُ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ (علیه السلام) أَ‌فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِی النَّار ... ثُمَّ انْکَبَّ الْحَسَنُ (علیه السلام) عَلَی أَبِیهِ یُقَبِّلُهُ وَ قَالَ لَهُ یَا أَبَاهْ هَذَا عَدُوُّ اللَّهِ وَ عَدُوُّکَ قَدْ أَمْکَنَ اللَّهُ مِنْهُ فَلَمْ یُجِبْهُ وَ کَانَ نَائِماً فَکَرِهَ أَنْ یُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَرَقَدَ سَاعَهًًْ ثُمَّ فَتَحَ (علیه السلام) عَیْنَیْهِ وَ هُوَ یَقُولُ ارْفُقُوا بِی یَا مَلَائِکَهًَْ رَبِّی فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ (علیه السلام) هَذَا عَدُوُّ اللَّهِ وَ عَدُوُّکَ ابْنُ مُلْجَمٍ قَدْ أَمْکَنَ اللَّهُ مِنْهُ وَ قَدْ حَضَرَ بَیْنَ یَدَیْکَ قَالَ فَفَتَحَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) عَیْنَیْهِ وَ نَظَرَ إِلَیْهِ وَ هُوَ مَکْتُوفٌ وَ سَیْفُهُ مُعَلَّقٌ فِی عُنُقِهِ فَقَالَ لَهُ بِضَعْفٍ وَ انْکِسَارِ صَوْتٍ وَ رَأْفَهًٍْ وَ رَحْمَهًٍْ یَا هَذَا لَقَدْ‌جِئْتَ عَظِیماً وَ ارْتَکَبْتَ أَمْراً عَظِیماً وَ خَطْباً جَسِیماً أَ‌بِئْسَ الْإِمَامُ کُنْتُ لَکَ حَتَّی جَازَیْتَنِی بِهَذَا الْجَزَاءِ أَ‌لَمْ أَکُنْ شَفِیقاً عَلَیْکَ وَ آثَرْتُکَ عَلَی غَیْرِکَ وَ أَحْسَنْتُ إِلَیْکَ وَ زِدْتُ فِی إِعْطَائِکَ أَ‌لَمْ یَکُنْ یُقَالُ لِی فِیکَ کَذَا وَ کَذَا فَخَلَّیْتُ لَکَ السَّبِیلَ وَ مَنَحْتُکَ عَطَائِی وَ قَدْ کُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّکَ قَاتِلِی لَا مَحَالَهًَْ وَ لَکِنْ رَجَوْتُ بِذَلِکَ الِاسْتِظْهَارَ مِنَ اللَّهِ تَعَالَی عَلَیْکَ یَا لُکَعُ وَ عَلَّ أَنْ تَرْجِعَ عَنْ غَیِّکَ فَغَلَبَتْ عَلَیْکَ الشَّقَاوَهًُْ فَقَتَلْتَنِی یَا شَقِیَّ الْأَشْقِیَاءِ قَالَ فَدَمَعَتْ عَیْنَا ابْنِ مُلْجَمٍ لَعَنَهُ اللَّهُ تَعَالَی وَ قَالَ یَا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) أَ‌فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِی النَّارِ قَالَ لَهُ صَدَقْت.
امام علی (علیه السلام)- هنگامی‌که امام حسن (علیه السلام) به ابن‌ملجم که لعنت خدا بر او باد نگاه کرد، به او فرمود: «وای بر تو ای لعنت شده! ای دشمن خدا! تو قاتل امیرالمؤمنین (علیه السلام) هستی و ما را به عزای امام مسلمانان نشاندی، آیا پاداش او این بود؟ او تو را پناه داد و به خودش نزدیک کرد و تو را بر دیگران برتری‌هایی داد آیا او برای تو بد امامی بود که او را با این پاداش، مجازات کردی، ای بدبخت»! [ابن ملجم] هیچ سخنی نگفت بلکه چشمانش گریان شد. امام حسن (علیه السلام) خود را روی (جسم نیمه جان) پدرش انداخت و درحالی‌که او را می‌بوسید به او عرض کرد: «ای پدر جان! این شخص قاتل توست که خداوند ما را بر او قادر ساخته است». ولی علی (علیه السلام) خواب بود و جواب او را نداد و [امام حسن (علیه السلام)] دوست نداشت او را از خوابش بیدار کند. به سمت ابن‌ملجم برگشت و به او فرمود: «ای دشمن خدا! آیا این بود پاداش او از جانب تو؛ او تو را پناه داد و به خودش نزدیک کرد و تو را بر دیگران [در نزد خودش] برتری داد. آیا بد امامی بود که او را با این پاداش مجازات کردی ای بدبخت‌ترینِ بدبختان»!؟ آن ملعون به او گفت: «ای ابا محمّد (علیه السلام)! آیا تو می‌توانی کسی را که درون آتش است برگیری و بیرون آوری»؟ .... آنگاه امام حسن (علیه السلام) خود را روی پدرش انداخت و درحالی‌که او را می‌بوسید به او عرض کرد: «ای پدر جان! این شخص دشمن خدا و دشمن توست که خداوند امکان [برای قصاص او] امکان داده است». ولی [علی (علیه السلام)] خواب بود و جواب نداد. [امام حسن (علیه السلام)] دوست نداشت او را از خوابش بیدار کند. [علی (علیه السلام)] ساعتی را خوابید. سپس چشمانش را باز کرد درحالی‌که می‌فرمود: «ای فرشتگان مرا نزد پروردگارم ببرید». امام حسن (علیه السلام) به او عرض کرد: «این شخص دشمن خدا و دشمن تو، ابن ملجم، است که خداوند ما را بر او قادر ساخته است و اکنون نزد شماست». امیرالمؤمنین (علیه السلام) چشمانش را باز کرد و به او (ابن ملجم) نگاه کرد درحالی‌که کتف‌هایش بسته و شمشیرش در گردنش آویزان بود. با حالت ضعف و صدای شکسته (ضعیف) و حالت رأفت و رحمت، به او فرمود: «فلانی! کار بزرگ و خطای بسیار زشتی مرتکب شدی. آیا بد امامی بودم برای تو که مرا به این جزا مجازات کردی؟ آیا من نسبت به تو دلسوز نبودم و تو را بر دیگران برتری ندادم؟ به تو نیکی کردم و فراوان به تو عطا کردم. آیا به من درباره‌ی تو چنین‌وچنان گفته نشد ولی من راه را برای تو باز کردم و به تو عطا کردم و حال آنکه می‌دانستم قاتل من ناگزیر تو هستی ولی با آن کار، امید داشتم که از طرف خداوند تعالی بر تو غلبه شود، شاید که از گمراهیت برگردی، ای پست! ولی شقاوت و بدبختی بر تو چیره شد و مرا کُشتی ای بدبخت‌ترینِ بدبخت‌ها»! اشک‌های ابن ملجم که خداوند تعالی او را لعنت کند جاری شد و گفت: «ای امیرالمؤمنین (علیه السلام)! أَ‌فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِی النَّار. [علی (علیه السلام)] به او فرمود: «راست گفتی».
Imam Ali (peace be upon him): When Imam Hasan (peace be upon him) looked at Ibn Muljam — may the curse of Allah be upon him — he said to him: "Woe to you, O accursed one! O enemy of Allah! You are the killer of the Commander of the Faithful (peace be upon him) and you have plunged us into mourning for the Imam of the Muslims. Is this his reward? He sheltered you, drew you close to himself, and preferred you over others. Was he such a bad Imam to you that you repaid him with this reward, O wretched one?" [Ibn Muljam] said not a word, but his eyes filled with tears. Imam Hasan (peace be upon him) threw himself upon his father's (half-lifeless) body and, while kissing him, said to him: "O dear father! This is your killer, whom Allah has placed in our power." But Ali (peace be upon him) was asleep and did not answer him, and [Imam Hasan (peace be upon him)] did not wish to wake him from his sleep. He turned back toward Ibn Muljam and said to him: "O enemy of Allah! Was this his reward from you? He sheltered you, drew you close to himself, and preferred you over others [with him]. Was he a bad Imam that you repaid him with this reward, O most wretched of the wretched?!" That accursed one said to him: "O Aba Muhammad (peace be upon him)! أَ‌فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِی النَّار [Can you save him who is in the fire?]" .... Then Imam Hasan (peace be upon him) threw himself upon his father and, while kissing him, said to him: "O dear father! This person is the enemy of Allah and your enemy, whom Allah has given [us] the opportunity [to take retribution from]." But [Ali (peace be upon him)] was asleep and did not answer. [Imam Hasan (peace be upon him)] did not wish to wake him from his sleep. [Ali (peace be upon him)] slept for a while. Then he opened his eyes while saying: "O angels, take me to my Lord." Imam Hasan (peace be upon him) said to him: "This person, the enemy of Allah and your enemy, Ibn Muljam, whom Allah has placed in our power, is now before you." The Commander of the Faithful (peace be upon him) opened his eyes and looked at him (Ibn Muljam), while his shoulders were bound and his sword was hung around his neck. In a state of weakness and with a broken (feeble) voice, and with compassion and mercy, he said to him: "O so-and-so! You have committed a great and utterly hideous wrong. Was I a bad Imam to you that you repaid me with this reward? Was I not compassionate toward you, and did I not prefer you over others? I treated you well and gave you generously. Was not such-and-such said to me about you? Yet I left the way open for you and bestowed my gifts upon you, even though I knew that you would inevitably be my killer. But by doing so, I hoped that Allah the Exalted would prevail over you, so that perhaps you might turn back from your misguidance, O base one! But wretchedness and misery overcame you, and you killed me, O most wretched of the wretched!" The tears of Ibn Muljam — may Allah the Exalted curse him — flowed, and he said: "O Commander of the Faithful (peace be upon him)! أَ‌فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِی النَّار [Can you save him who is in the fire?]." [Ali (peace be upon him)] said to him: "You have spoken the truth."
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)એ ઇબ્ને મુલજમ, જેના પર અલ્લાહની લાનત હો, તેની તરફ જોયું, ત્યારે તેને ફરમાવ્યું: "તારા પર અફસોસ, હે લાનત કરાયેલા! હે અલ્લાહના દુશ્મન! તું અમીરુલ મોઅમિનીન (અલયહિસ્સલામ)નો કાતિલ છે અને તેં અમને મુસલમાનોના ઇમામના શોકમાં બેસાડ્યા છે. શું આ જ તેમનો બદલો હતો? તેમણે તને આશરો આપ્યો, પોતાની નજીક લીધો અને તને બીજાઓ પર બરતરી આપી. શું તેઓ તારા માટે ખરાબ ઇમામ હતા કે તેં તેમને આ બદલાથી સજા આપી, ઓ બદનસીબ!" [ઇબ્ને મુલજમે] કંઈ પણ ન કહ્યું, પરંતુ તેની આંખો રડવા લાગી. ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાની જાતને પોતાના પિતાના (અર્ધજીવિત) શરીર પર નાખી અને તેમને ચૂમતાં ફરમાવ્યું: "ઓ પ્યારા પિતાજી! આ વ્યક્તિ તમારો કાતિલ છે, જેના પર અલ્લાહે અમને કાબૂ આપ્યો છે." પરંતુ અલી (અલયહિસ્સલામ) સૂતા હતા અને તેમને જવાબ ન આપ્યો, અને [ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)]એ તેમને તેમની ઊંઘમાંથી જગાડવાનું પસંદ ન કર્યું. તેઓ ઇબ્ને મુલજમ તરફ પાછા ફર્યા અને તેને ફરમાવ્યું: "હે અલ્લાહના દુશ્મન! શું આ જ તેમનો બદલો તારી તરફથી હતો? તેમણે તને આશરો આપ્યો, પોતાની નજીક લીધો અને તને બીજાઓ પર [પોતાની પાસે] બરતરી આપી. શું તેઓ ખરાબ ઇમામ હતા કે તેં તેમને આ બદલાથી સજા આપી, ઓ બદનસીબોમાંનો બદનસીબ?!" તે લાનત કરાયેલાએ તેમને કહ્યું: "ઓ અબા મુહમ્મદ (અલયહિસ્સલામ)! أَ‌فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِی النَّار [શું તમે તેને બચાવી શકો છો જે આગમાં છે?]" .... પછી ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાની જાતને પોતાના પિતા પર નાખી અને તેમને ચૂમતાં ફરમાવ્યું: "ઓ પ્યારા પિતાજી! આ વ્યક્તિ અલ્લાહનો દુશ્મન અને તમારો દુશ્મન છે, જેના [કિસાસ] માટે અલ્લાહે [અમને] તક આપી છે." પરંતુ [અલી (અલયહિસ્સલામ)] સૂતા હતા અને જવાબ ન આપ્યો. [ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)]એ તેમને તેમની ઊંઘમાંથી જગાડવાનું પસંદ ન કર્યું. [અલી (અલયહિસ્સલામ)] થોડી વાર સૂતા. પછી તેમણે પોતાની આંખો ખોલી, અને ફરમાવી રહ્યા હતા: "ઓ ફરિશ્તાઓ, મને મારા પરવરદિગાર પાસે લઈ જાઓ." ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)એ તેમને અરજ કરી: "આ વ્યક્તિ અલ્લાહનો દુશ્મન અને તમારો દુશ્મન, ઇબ્ને મુલજમ છે, જેના પર અલ્લાહે અમને કાબૂ આપ્યો છે અને હાલમાં તમારી પાસે છે." અમીરુલ મોઅમિનીન (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાની આંખો ખોલી અને તેની (ઇબ્ને મુલજમની) તરફ જોયું, જ્યારે તેના ખભા બંધાયેલા હતા અને તેની તલવાર તેની ગરદનમાં લટકાવેલી હતી. નબળાઈની હાલતમાં અને તૂટેલા (નબળા) અવાજમાં, અને દયા અને રહમતની હાલતમાં, તેને ફરમાવ્યું: "ઓ ફલાણા! તેં મોટું અને ખૂબ જ ખરાબ ખતા કર્યું છે. શું હું તારા માટે ખરાબ ઇમામ હતો કે તેં મને આ સજાથી બદલો આપ્યો? શું હું તારા પ્રત્યે દયાળુ ન હતો અને મેં તને બીજાઓ પર બરતરી ન આપી? મેં તારી સાથે ભલાઈ કરી અને તને ખૂબ આપ્યું. શું મને તારા વિશે આમ-તેમ કહેવામાં ન આવ્યું? છતાં મેં તારા માટે માર્ગ ખુલ્લો રાખ્યો અને તને આપ્યું, અને હું જાણતો હતો કે તું જ મારો કાતિલ છે એમાં કોઈ શંકા નથી. પરંતુ એ કાર્યથી, મને આશા હતી કે અલ્લાહ તઆલા તરફથી તારા પર ગલબો થાય, કદાચ તું તારી ગુમરાહીથી પાછો ફરે, ઓ પસ્ત! પરંતુ શકાવત અને બદનસીબી તારા પર ગાલિબ થઈ ગઈ અને તેં મને કત્લ કરી નાખ્યો, ઓ બદનસીબોમાંનો બદનસીબ!" ઇબ્ને મુલજમ, જેને અલ્લાહ તઆલા લાનત કરે, તેની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યાં અને તેણે કહ્યું: "ઓ અમીરુલ મોઅમિનીન (અલયહિસ્સલામ)! أَ‌فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِی النَّار [શું તમે તેને બચાવી શકો છો જે આગમાં છે?]." [અલી (અલયહિસ્સલામ)]એ તેને ફરમાવ્યું: "તેં સાચું કહ્યું."