قَوْلُهُ إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الْکِتابَ بِالْحَقِّ ... فَإِنَّهُ کَانَ سَبَبَ نُزُولِهَا أَنَّ قَوْماً مِنَ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِی أُبَیْرِقٍ إِخْوَهًًْ ثَلَاثَهًًْ کَانُوا مُنَافِقِینَ بُشَیْرٌ وَ مُبَشِّرٌ وَ بِشْرٌ فَنَقَبُوا عَلَی عَمِّ قَتَادَهًَْبْنِالنُّعْمَانِ وَ کَانَ قَتَادَهًُْ بَدْرِیّاً وَ أَخْرَجُوا طَعَاماً کَانَ أَعَدَّهُ لِعِیَالِهِ وَ سَیْفاً وَ دِرْعاً فَشَکَا قَتَادَهًُْ ذَلِکَ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِنَّ قَوْماً أَنْقَبُوا عَلَی عَمِّی وَ أَخَذُوا طَعَاماً کَانَ أَعَدَّهُ لِعِیَالِهِ وَ دِرْعاً وَ سَیْفاً وَ هُمْ أَهْلُ بَیْتِ سَوْءٍ وَ کَانَ مَعَهُمْ فِی الرَّأْیِ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ یُقَالُ لَهُ لَبِیدُ‌بْنُ‌سَهْلٍ فَقَالَ بَنُوأُبَیْرِقٍ لِقَتَادَهًَْ هَذَا عَمَلُ لَبِیدِ‌بْنِ‌سَهْلٍ فَبَلَغَ ذَلِکَ لَبِیداً فَأَخَذَ سَیْفَهُ وَ خَرَجَ عَلَیْهِمْ فَقَالَ یَا بَنِی‌أُبَیْرِقٍ أَ‌تَرْمُونَنِی بِالسَّرَقِ وَ أَنْتُمْ أَوْلَی بِهِ مِنِّی وَ أَنْتُمُ الْمُنَافِقُونَ تَهْجُونَ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ تَنْسُبُونَهُ إِلَی قُرَیْشٍ لَتُبَیِّنُنَّ ذَلِکَ أَوْ لَأَمْلَأَنَّ سَیْفِی مِنْکُمْ فَدَارُوهُ فَقَالُوا لَهُ ارْجِعْ رَحِمَکَ اللَّهُ فَإِنَّکَ بَرِیءٌ مِنْ ذَلِکَ فَمَشَی بَنُو أُبَیْرِقٍ إِلَی رَجُلٍ مِنْ رَهْطِهِمْ یُقَالُ لَهُ أُسَیْدُبْنُعُرْوَهًَْ وَ کَانَ مِنْطِیقاً بَلِیغاً فَمَشَی إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّه (صلی الله علیه و آله) إِنَّ قَتَادَهًَْبْنَالنُّعْمَانِ عَمَدَ إِلَی أَهْلِ بَیْتٍ مِنَّا أَهْلِ شَرَفٍ وَ حَسَبٍ وَ نَسَبٍ فَرَمَاهُمْ بِالسَّرَقِ وَ أَنَّبَهُمْ بِمَا لَیْسَ فِیهِمْ فَاغْتَمَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنْ ذَلِکَ وَ جَاءَ إِلَیْهِ قَتَادَهًُْ فَأَقْبَلَ عَلَیْهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ لَهُ عَمَدْتَ إِلَی أَهْلِ بَیْتِ شَرَفٍ وَ حَسَبٍ وَ نَسَبٍ فَرَمَیْتَهُمْ بِالسَّرِقَهًِْ فَعَاتَبَهُ عِتَاباً شَدِیداً فَاغْتَمَّ قَتَادَهًُْ مِنْ ذَلِکَ وَ رَجَعَ إِلَی عَمِّهِ وَ قَالَ لَیْتَنِی مِتُّ وَ لَمْ أُکَلِّمْ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَدْ کَلَّمَنِی بِمَا کَرِهْتُهُ فَقَالَ عَمُّهُ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِی ذَلِکَ عَلَی نَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الْکِتابَ بِالْحَقِّ إِلَی قَوْلِهِ وَ هُوَ مَعَهُمْ إِذْ یُبَیِّتُونَ ما لا یَرْضی مِنَ الْقَوْلِ یَعْنِی الْفِعْلَ فَوَقَعَ الْقَوْلُ مَقَامَ الْفِعْلِ ثُمَّ قَالَ ثُمَّ یَرْمِ بِهِ بَرِیئاً لَبِیدَ‌بْنَ‌سَهْلٍ.
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاکَ اللهُ وَلاَ تَکُن لِّلْخَآئِنِینَ خَصِیمًا؛ شأن نزول این آیه این بود که از میان قومی از انصار بنی‌اُبَیرق، سه برادر بودند به نام‌های بشیر، بِشر و مُبشّر که هر سه منافق بودند. ایشان بر خانه عموی قتاده‌بن‌نعمان دستبرد زدند و غذایی را که برای خوراک سال خانواده‌اش فراهم کرده بود و یک سپر و شمشیر وی را با خود بردند و قتاده که از اصحاب بدر بود، به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شکایت برد و گفت: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! گروهی به خانه‌ی عمویم دستبرد زده و طعام سال خانوار و شمشیر و سپر وی را برده‌اند و این دزدان، اهل خاندانی پلیدند». مردی مؤمن به نام لبیدبن‌سهل نیز در تصمیم‌گیری با ایشان بود. بنی‌ابیرق به قتاده گفتند که این کار لبیدبن‌سهل است. این سخن به گوش لبید رسید و او شمشیر خود کشید و به‌سوی ایشان شتافت و فریاد برآورد: «ای بنی‌اُبیرق! آیا مرا به سرقت متّهم می‌کنید؛ حال آنکه شما خود بدان سزاوارترید و شما منافقانید که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) را هجو می‌گویید و به قریش نسبت‌های ناروا می‌دهید؛ یا سارقان را معرفی می‌کنید یا آنکه شمشیرم را از خون شما سیراب می‌کنم». ایشان با وی مدارا کردند و گفتند: «بازگرد؛ رحمت خدا بر تو باد، که تو از این اتّهام بری هستی». فرزندان ابیرق نزد مردی از طایفه خود به نام اُسیّدبن‌عروه که بسیار زبان‌آور و شیوا سخن بود رفتند و او نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آمد و گفت: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! قتاده‌بن‌نعمان، دست به آبروی گروهی شریف و با حسب‌ونسب از خاندان ما برده و ایشان را به سرقت و آنچه در ایشان نیست، متّهم کرده است». رسول خدا (صلی الله علیه و آله) از این جهت اندوهگین گشت و زمانی‌که قتاده نزد حضرت آمد، به وی رو کرد و گفت: «با خاندانی شرافتمند و با حسب‌ونسب رودررو شدی و ایشان را به سرقت متّهم کرده‌ای»؟ و او را سخت سرزنش نمود. قتاده از این بابت بسیار غمگین شد و نزد عمویش برگشت و گفت: «ای کاش مرده بودم و با رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سخن نگفته بودم؛ چیزهایی به من گفت که بسیار آزرده شدم». عمویش گفت: «خداوند، یاری‌رسان است». و خداوند دراین‌باره این آیه را بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نازل کرد: إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاکَ اللهُ وَلاَ تَکُن لِّلْخَآئِنِینَ خَصِیمًا* وَ اسْتَغْفِرِ اللهَ إِنَّ اللهَ کَانَ غَفُورًا رَّحِیمًا* وَ لاَ تُجَادِلْ عنِ الَّذِینَ یَخْتَانُونَ أَنفُسَهُمْ إِنَّ اللهَ لاَ یُحِبُّ مَن کَانَ خَوَّانًا أَثِیمًا *یَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلاَ یَسْتَخْفُونَ مِنَ اللهِ وَهُوَ مَعهُمْ إِذْ یُبَیِّتُونَ مَا لاَ یَرْضَی مِنَ الْقَوْلِ؛ و مراد از قول، فعل است و سخن را به‌منزله و همسنگ کردار آورده است. سپس فرمود: ثُمَّ یَرْمِ بِهِ بَرِیئًا؛ منظور از بی‌گناه در این آیه، لبیدبن‌سهل است.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاکَ اللهُ وَلاَ تَکُن لِّلْخَآئِنِینَ خَصِیمًا [Indeed We have sent down to you the Book with the truth, so that you may judge between the people by what Allah has shown you; and do not be an advocate for the treacherous]. The occasion of the revelation of this verse was this: among a people of the Ansar of Banu Ubayriq, there were three brothers named Bushayr, Bishr and Mubashshir, all three of whom were hypocrites. They broke into the house of the uncle of Qatada ibn al-Nu'man and carried off food that he had prepared for his family's annual provision, along with a shield and a sword of his. Qatada, who was one of the companions of Badr, complained to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and said: 'O Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! A group has broken into my uncle's house and taken his family's annual provision of food, and his sword and shield, and these thieves are people of an evil household.' A believing man named Labid ibn Sahl was also involved with them in the counsel. Banu Ubayriq told Qatada that this was the work of Labid ibn Sahl. This word reached Labid, and he drew his sword and hurried towards them and cried out: 'O Banu Ubayriq! Do you accuse me of theft, when you yourselves are more deserving of it than I, and you are the hypocrites who lampoon the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and attribute unseemly things to Quraysh; either you name the thieves, or I shall quench my sword with your blood.' They soothed him and said: 'Go back, may Allah have mercy on you, for you are innocent of this accusation.' The sons of Ubayriq went to a man of their clan called Usayd ibn Urwa, who was very eloquent and articulate of speech, and he went to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and said: 'O Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Qatada ibn al-Nu'man has attacked the honour of a noble group of high lineage and pedigree from our household, and has accused them of theft and of what is not in them.' The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) grew sorrowful over this, and when Qatada came to him, he turned to him and said: 'You have confronted a household of nobility, lineage and pedigree and accused them of theft?' — and he rebuked him severely. Qatada became greatly saddened by this and returned to his uncle and said: 'Would that I had died and had never spoken to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family); he said things to me that pained me greatly.' His uncle said: 'Allah is the One whose help is sought.' And Allah revealed concerning this to His Messenger (peace be upon him and his family) this verse: إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاکَ اللهُ وَلاَ تَکُن لِّلْخَآئِنِینَ خَصِیمًا * وَ اسْتَغْفِرِ اللهَ إِنَّ اللهَ کَانَ غَفُورًا رَّحِیمًا * وَ لاَ تُجَادِلْ عنِ الَّذِینَ یَخْتَانُونَ أَنفُسَهُمْ إِنَّ اللهَ لاَ یُحِبُّ مَن کَانَ خَوَّانًا أَثِیمًا * یَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلاَ یَسْتَخْفُونَ مِنَ اللهِ وَهُوَ مَعهُمْ إِذْ یُبَیِّتُونَ مَا لاَ یَرْضَی مِنَ الْقَوْلِ [Indeed We have sent down to you the Book with the truth, so that you may judge between the people by what Allah has shown you; and do not be an advocate for the treacherous. And ask forgiveness of Allah; surely Allah is Forgiving, Merciful. And do not plead on behalf of those who betray themselves; surely Allah does not love him who is treacherous, sinful. They hide themselves from people but they cannot hide themselves from Allah, and He is with them when by night they hold discourses that do not please Him]; and what is meant by 'saying' is 'doing', for the speech has been placed in the position and rank of the deed. Then He said: ثُمَّ یَرْمِ بِهِ بَرِیئًا [Then casts it upon an innocent one]; what is meant by the innocent one in this verse is Labid ibn Sahl.
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاکَ اللهُ وَلاَ تَکُن لِّلْخَآئِنِینَ خَصِیمًا [ખરેખર અમે તમારા પર આ કિતાબ સત્ય સાથે ઉતારી છે, જેથી તમે લોકોની વચ્ચે તે મુજબ ચૂકાદો કરો જે અલ્લાહે તમને બતાવ્યું છે; અને ખયાનત કરનારાઓના પક્ષકાર ન બનો]. આ આયતની શાને નુઝૂલ આ હતી કે અન્સારની એક કૌમ બની ઉબયરકમાંથી ત્રણ ભાઈઓ હતા જેમના નામ બુશય્ર, બિશ્ર અને મુબશ્શિર હતા અને ત્રણેય મુનાફિક હતા. તેઓએ કતાદા બિન નોઅમાનના કાકાના ઘરમાં ચોરી કરી અને જે ખોરાક તેમણે પોતાના પરિવારના વર્ષભરના ખાવા માટે તૈયાર કર્યો હતો તથા તેમની એક ઢાલ અને તલવાર લઈ ગયા. કતાદા જે બદરના સહાબીઓમાંથી હતા, તેમણે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે ફરિયાદ કરી અને કહ્યું: 'ઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! એક ટોળીએ મારા કાકાના ઘરમાં ચોરી કરી છે અને તેમના પરિવારના વર્ષભરના ખોરાક તથા તલવાર અને ઢાલ લઈ ગયા છે, અને આ ચોરો એક ગંદા ખાનદાનના લોકો છે.' લબીદ બિન સહલ નામનો એક મોમિન માણસ પણ તેમની સાથે નિર્ણય લેવામાં સામેલ હતો. બની ઉબયરકે કતાદાને કહ્યું કે આ કામ લબીદ બિન સહલનું છે. આ વાત લબીદના કાને પહોંચી અને તેણે પોતાની તલવાર ખેંચી અને તેમની તરફ દોડ્યો અને પોકારીને કહ્યું: 'ઓ બની ઉબયરક! શું તમે મને ચોરીનો આરોપ લગાવો છો; જ્યારે તમે પોતે તેના વધુ હકદાર છો અને તમે જ મુનાફિકો છો જેઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની હજવ કરો છો અને કુરૈશ પર ખોટી નિસ્બતો લગાડો છો; કાં તો ચોરોને ઓળખાવો કાં તો હું મારી તલવારને તમારા લોહીથી સિંચીશ.' તેઓએ તેની સાથે નરમી બતાવી અને કહ્યું: 'પાછો જા; અલ્લાહની રહમત તારા પર થાય, કારણ કે તું આ આરોપથી બરી છે.' ઉબયરકના પુત્રો પોતાની કબીલાના એક માણસ પાસે ગયા જેનું નામ ઉસય્યદ બિન ઉર્વા હતું અને જે ખૂબ જ વાકપટુ અને ફસીહ બોલનારો હતો, અને તે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે આવ્યો અને કહ્યું: 'ઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! કતાદા બિન નોઅમાને અમારા ખાનદાનના એક શરીફ અને હસબ-નસબવાળા લોકોની ઇજ્જત પર હાથ નાખ્યો છે અને તેમના પર ચોરીનો અને એવી વસ્તુઓનો આરોપ મૂક્યો છે જે તેમનામાં નથી.' રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) આ કારણે દુ:ખી થયા અને જ્યારે કતાદા હઝરત પાસે આવ્યા, ત્યારે તેમની તરફ મુખ કરીને કહ્યું: 'તમે એક શરીફ અને હસબ-નસબવાળા ખાનદાનની સામે થયા અને તેમને ચોરીનો આરોપ લગાવ્યો?' અને તેમને સખત ઠપકો આપ્યો. કતાદા આ કારણે ખૂબ જ ગમગીન થયા અને પોતાના કાકા પાસે પાછા આવ્યા અને કહ્યું: 'કાશ હું મરી ગયો હોત અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) સાથે વાત ન કરી હોત; તેમણે મને એવી વાતો કહી કે હું ખૂબ જ દુ:ખી થયો.' તેમના કાકાએ કહ્યું: 'અલ્લાહ જ મદદ કરનારો છે.' અને અલ્લાહે આ બાબતે આ આયત રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર નાઝિલ કરી: إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاکَ اللهُ وَلاَ تَکُن لِّلْخَآئِنِینَ خَصِیمًا * وَ اسْتَغْفِرِ اللهَ إِنَّ اللهَ کَانَ غَفُورًا رَّحِیمًا * وَ لاَ تُجَادِلْ عنِ الَّذِینَ یَخْتَانُونَ أَنفُسَهُمْ إِنَّ اللهَ لاَ یُحِبُّ مَن کَانَ خَوَّانًا أَثِیمًا * یَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلاَ یَسْتَخْفُونَ مِنَ اللهِ وَهُوَ مَعهُمْ إِذْ یُبَیِّتُونَ مَا لاَ یَرْضَی مِنَ الْقَوْلِ [ખરેખર અમે તમારા પર આ કિતાબ સત્ય સાથે ઉતારી છે, જેથી તમે લોકોની વચ્ચે તે મુજબ ચૂકાદો કરો જે અલ્લાહે તમને બતાવ્યું છે; અને ખયાનત કરનારાઓના પક્ષકાર ન બનો. અને અલ્લાહ પાસે માફી માંગો; ખરેખર અલ્લાહ માફ કરનારો, દયાળુ છે. અને એવા લોકોના પક્ષમાં ઝઘડો ન કરો જેઓ પોતાની જાત સાથે ખયાનત કરે છે; ખરેખર અલ્લાહ એવા વ્યક્તિને પસંદ કરતો નથી જે ખૂબ ખયાનતકાર અને ગુનેગાર હોય. તેઓ લોકોથી છુપાય છે પણ અલ્લાહથી છુપાઈ શકતા નથી, અને તે તેમની સાથે છે જ્યારે તેઓ રાત્રે એવી વાતોની મસલત કરે છે જે તેને પસંદ નથી]; અને 'કૌલ' (વાત)થી મુરાદ 'ફેઅલ' (કાર્ય) છે, અને વાતને કાર્યની જગ્યાએ અને તેની બરાબર મૂકવામાં આવી છે. પછી ફરમાવ્યું: ثُمَّ یَرْمِ بِهِ بَرِیئًا [પછી તે (આરોપ) એક બેગુનાહ પર નાખે]; આ આયતમાં બેગુનાહથી મુરાદ લબીદ બિન સહલ છે.