الْحَسَنَاتُ فِی کِتَابِ اللَّهِ عَلَی وَجْهَیْنِ وَ السَّیِّئَاتُ عَلَی وَجْهَیْنِ فَمِنَ الْحَسَنَاتِ الَّتِی ذَکَرَهَا اللَّهُ الصِّحَّهًُْ وَ السَّلَامَهًُْ وَ الْأَمْنُ وَ السَّعَهًُْ فِی الرِّزْقِ وَ قَدْ سَمَّاهَا اللَّهُ حَسَنَاتٍ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ یَعْنِی بِالسَّیِّئَهًِْ هَاهُنَا الْمَرَضَ وَ الْخَوْفَ وَ الْجُوعَ وَ الشِّدَّهًَْ یَطَّیَّرُوا بِمُوسی وَ مَنْ مَعَهُ أَیْ یَتَشَاءَمُوا بِهِ وَ الْوَجْهُ الثَّانِی مِنَ الْحَسَنَاتِ یَعْنِی بِهِ أَفْعَالَ الْعِبَادِ وَ هُوَ قَوْلُهُ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مِثْلُهُ کَثِیرٌ وَ کَذَا السَّیِّئَاتُ عَلَی وَجْهَیْنِ فَمِنَ السَّیِّئَاتِ الْخَوْفُ وَ الْجُوعُ وَ الشِدَّهًُْ وَ هُوَ مَا ذَکَرْنَاهُ فِی قَوْلِهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ یَطَّیَّرُوا بِمُوسی وَ مَنْ مَعَهُ وَ عُقُوبَاتِ الذُّنُوبِ قَدْ سَمَّاهَا اللَّهُ السَّیِّئَاتِ کَقَوْلِهِ تَعَالَی جَزاءُ سَیِّئَةٍ سَیِّئَةٌ مِثْلُها وَ الْوَجْهُ الثَّانِی مِنَ السَّیِّئَاتِ یَعْنِی بِهَا أَفْعَالَ الْعِبَادِ الَّذِینَ یُعَاقَبُونَ عَلَیْهَا وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ مَنْ جاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَکُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِی النَّارِ وَ قَوْلُهُ ما أَصابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللهِ وَ ما أَصابَکَ مِنْ سَیِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِکَ یَعْنِی مَا عَمِلْتَ مِنْ ذُنُوبٍ فَعُوقِبْتَ عَلَیْهَا فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهًِْ فَمِنْ نَفْسِکَ بِأَعْمَالِکَ لِأَنَّ السَّارِقَ یُقْطَعُ وَ الزَّانِی یُجْلَدُ وَ یُرْجَمُ وَ الْقَاتِلُ یُقْتَلُ فَقَدْ سَمَّی اللَّهُ الْعِلَلَ وَ الْخَوْفَ وَ الشِّدَّهًَْ وَ عُقُوبَاتِ الذُّنُوبِ کُلَّهَا سَیِّئَاتٍ فَقَالَ ما أَصابَکَ مِنْ سَیِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِکَ بِأَعْمَالِکَ قَوْلُهُ قُلْ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللهِ یَعْنِی الصِّحَّهًَْ وَ الْعَافِیَهًَْ وَ السَّعَهًَْ وَ السَّیِّئَاتِ الَّتِی هِیَ عُقُوبَاتُ الذُّنُوبِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ.
امام صادق (علیه السلام)- حسنات در قرآن به دو وجه میباشد و سیّئات نیز اینگونه است از جمله حسناتی که خداوند ذکر کرده، صحّت، سلامتی، امنیّت و گشایش روزی است و خداوند آنها را حسنات نامیده است. وَ إِن تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ؛ سیّئهًْ در اینجا بهمعنای بیماری، ترس، گرسنگی و سختی است. و چون بدیی به آنها میرسید، موسی و همراهانش را بدشگون میدانستند. ( اعراف/۱۳۱ ). یعنی بدگمانی میکردند. وجه دوّم حسنات، اعمال بندگان است و در کلام خداوند: هرکس کار نیکی انجام دهد ده برابر به او پاداش دهند. ( انعام/۱۶۰ ). آمده است و مانند آن بسیار است. همچنین سیّئات بر دو وجه است، از جمله: ترس، گرسنگی، سختی. مصداق آن را در آیه: و چون بدیی به آنها میرسید، موسی و همراهانش را بدشگون میدانستند. ( اعراف/۱۳۱ ). ذکر کردیم. خداوند، عقوبات گناهان را نیز سیّئات نامیده است. وجه دوّم سیّئات، اعمال بندگان است که به خاطر آنها مجازات میشوند. و این معنا در کلام خداوند آمده است: و آنان را که کارهای بد میکنند سرنگون در آتش اندازند. ( نمل/۹۰ ) و آیه: مَّا أَصَابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللهِ وَ مَا أَصَابَکَ مِن سَیِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِکَ بدین معناست که نتیجه گناهانی که مرتکب میشوی و در دنیا و آخرت میبینی از خود تو و از اعمال تو است، چون دزد که انگشتانش قطع میشود و زناکننده، تازیانه میخورد و سنگسار میشود و قاتل، کُشته میشود. خداوند متعال بیماریها، ترس و سختی و عقوبات گناهان را سیّئات نامیده است و فرموده: وَ مَا أَصَابَکَ مِن سَیِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِکَ یعنی نتیجهی اعمالت میباشد، و آیه: قُلْ کُلًّ مِّنْ عندِ اللهِ بهمعنای صحّت و عافیت و گشایش روزی است. و سیئاتی که مجازات گناهان است، از جانب خداست.
Imam Sadiq (peace be upon him): Hasanat (good things) in the Quran are of two aspects, and sayyi'at (evil things) are likewise. Among the hasanat that Allah has mentioned are health, safety, security, and abundance in provision — Allah has called these hasanat. وَ إِن تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ [And if some evil befalls them]; sayyi'ah here means illness, fear, hunger, and hardship. "And when some evil reached them, they regarded Musa and his companions as an ill omen." (al-A'raf/131). That is, they thought ill of them. The second aspect of hasanat is the deeds of the servants, and it appears in the word of Allah: "Whoever does a good deed shall be rewarded tenfold." (al-An'am/160), and there are many like it. Sayyi'at too are of two aspects, among them: fear, hunger, and hardship. Its instance we mentioned in the verse: "And when some evil reached them, they regarded Musa and his companions as an ill omen." (al-A'raf/131). Allah has also called the punishments of sins sayyi'at. The second aspect of sayyi'at is the deeds of the servants for which they are punished. And this meaning has come in the word of Allah: "And those who do evil deeds shall be flung down on their faces into the Fire." (al-Naml/90). And the verse: مَّا أَصَابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللهِ وَ مَا أَصَابَکَ مِن سَیِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِکَ [Whatever good reaches you is from Allah, and whatever evil reaches you is from yourself] means that the result of the sins you commit and which you experience in this world and the hereafter is from yourself and from your deeds — like the thief whose fingers are cut off, and the fornicator who is lashed and stoned, and the murderer who is killed. Allah the Exalted has called illnesses, fear, hardship, and the punishments of sins sayyi'at, and He said: وَ مَا أَصَابَکَ مِن سَیِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِکَ [Whatever evil reaches you is from yourself], meaning it is the result of your deeds. And the verse: قُلْ کُلًّ مِّنْ عندِ اللهِ [Say: all is from Allah] means health and well-being and abundance of provision. And the sayyi'at which are the punishments of sins are from Allah.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): કુરઆનમાં હસનાત (સારી બાબતો) બે પ્રકારે છે અને સય્યિઆત (ખરાબ બાબતો) પણ એ જ રીતે છે. જે હસનાતનો અલ્લાહે ઉલ્લેખ કર્યો છે તેમાં તંદુરસ્તી, સલામતી, અમન અને રિઝ્કની વિશાળતાનો સમાવેશ થાય છે, અને અલ્લાહે તેમને હસનાત નામ આપ્યું છે. وَ إِن تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ [અને જો તેમને કોઈ ખરાબી પહોંચે]; અહીં સય્યિઆહનો અર્થ છે બીમારી, ડર, ભૂખ અને મુશ્કેલી. "અને જ્યારે તેમને કોઈ ખરાબી પહોંચતી ત્યારે તેઓ મૂસા અને તેમના સાથીઓને અપશુકનનું કારણ સમજતા હતા." (અઅરાફ/૧૩૧). એટલે કે તેઓ ખરાબ ધારણા કરતા હતા. હસનાતનો બીજો પ્રકાર બંદાઓના અમલ છે, અને અલ્લાહના કલામમાં આવ્યું છે: "જે કોઈ સારું કામ કરે તેને દસ ગણો બદલો આપવામાં આવે છે." (અનઆમ/૧૬૦). અને એના જેવા ઘણા છે. એ જ રીતે સય્યિઆત પણ બે પ્રકારે છે, જેમાંથી: ડર, ભૂખ, મુશ્કેલી. તેનો દાખલો અમે આ આયતમાં જણાવ્યો: "અને જ્યારે તેમને કોઈ ખરાબી પહોંચતી ત્યારે તેઓ મૂસા અને તેમના સાથીઓને અપશુકનનું કારણ સમજતા હતા." (અઅરાફ/૧૩૧). અલ્લાહે ગુનાહોની સજાઓને પણ સય્યિઆત નામ આપ્યું છે. સય્યિઆતનો બીજો પ્રકાર બંદાઓના તે અમલ છે જેને લીધે તેમને સજા મળે છે. અને આ અર્થ અલ્લાહના કલામમાં આવ્યો છે: "અને જેઓ ખરાબ કામો કરે છે તેઓને આગમાં ઊંધા મુખે ફેંકવામાં આવશે." (નમ્લ/૯૦). અને આયત: مَّا أَصَابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللهِ وَ مَا أَصَابَکَ مِن سَیِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِکَ [જે કોઈ ભલાઈ તમને પહોંચે તે અલ્લાહ તરફથી છે અને જે કોઈ બુરાઈ તમને પહોંચે તે તમારા પોતાના તરફથી છે] નો અર્થ એ છે કે તું જે ગુનાહો કરે છે અને દુનિયા તથા આખિરતમાં જુએ છે તેનું પરિણામ તારા પોતાના અને તારા અમલો તરફથી છે, જેમ કે ચોર જેની આંગળીઓ કાપવામાં આવે છે, અને વ્યભિચારીને કોરડા મારવામાં આવે છે અને સંગસાર કરવામાં આવે છે, અને હત્યારો કત્લ કરવામાં આવે છે. અલ્લાહ તઆલાએ બીમારીઓ, ડર અને મુશ્કેલી અને ગુનાહોની સજાઓને સય્યિઆત નામ આપ્યું છે અને ફરમાવ્યું: وَ مَا أَصَابَکَ مِن سَیِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِکَ [જે કોઈ બુરાઈ તમને પહોંચે તે તમારા પોતાના તરફથી છે] એટલે કે તારા અમલોનું પરિણામ છે, અને આયત: قُلْ کُلًّ مِّنْ عندِ اللهِ [કહો: બધું જ અલ્લાહ તરફથી છે] નો અર્થ છે તંદુરસ્તી, આફિયત અને રિઝ્કની વિશાળતા. અને તે સય્યિઆત જે ગુનાહોની સજા છે, અલ્લાહ તરફથી છે.