فَإِنَّهَا نَزَلَتْ فِی أَشْجَعَ وَ بَنِیضَمْرَهًَْ وَ کَانَ خَبَرُهُ أَنَّهُ لَمَّا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِلَی بَدْرٍ لِمَوْعِدٍ مَرَّ قَرِیباً مِنْ بِلَادِهِمْ وَ قَدْ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) صَادَرَ بَنِیضَمْرَهًَْ وَ وَادَعَهُمْ قَبْلَ ذَلِکَ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) هَذِهِ بَنُوضَمْرَهًَْ قَرِیباً مِنَّا وَ نَخَافُ أَنْ یُخَالِفُونَا إِلَی الْمَدِینَهًِْ أَوْ یُعِینُوا عَلَیْنَا قُرَیْشاً فَلَوْ بَدَأْنَا بِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) کَلَّا إِنَّهُمْ أَبَرُّ الْعَرَبِ بِالْوَالِدَیْنِ وَ أَوْصَلُهُمْ لِلرَّحِمِ وَ أَوْفَاهُمْ بِالْعَهْدِ وَ کَانَ أَشْجَعُ بِلَادُهُمْ قَرِیباً مِنْ بِلَادِ بَنِیضَمْرَهًَْ وَ هُمْ بَطْنٌ مِنْ کِنَانَهًَْ وَ کَانَتْ أَشْجَعُ بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ بَنِی ضَمْرَهًَْ حِلْفٌ بِالْمُرَاعَاهًِْ وَ الْأَمَانِ فَأَجْدَبَتْ بِلَادُ أَشْجَعَ وَ أَخْصَبَتْ بِلَادُ بَنِی ضَمْرَهًَْ فَصَارَتْ أَشْجَعُ إِلَی بِلَادِ بَنِیضَمْرَهًَْ فَلَمَّا بَلَغَ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مَسِیرُهُمْ إِلَی بَنِیضَمْرَهًَْ تَهَیَّأَ لِلْمَسِیرِ إِلَی أَشْجَعَ فَیَغْزُوهُمْ لِلْمُوَادَعَهًِْ الَّتِی کَانَتْ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ بَنِیضَمْرَهًَْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ وَدُّوا لَوْ تَکْفُرُونَ کَما کَفَرُوا ... ثُمَّ اسْتَثْنَی بِأَشْجَعَ فَقَالَ إِلَّا الَّذِینَ یَصِلُونَ إِلی قَوْمٍ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَهُمْ مِیثاقٌ أَوْ جاؤُکُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ یُقاتِلُوکُمْ أَوْ یُقاتِلُوا قَوْمَهُمْ إِلَی قَوْلِهِ فَما جَعَلَ اللهُ لَکُمْ عَلَیْهِمْ سَبِیلًا.
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- این آیه برای دو قبیله‌ی اشجع و بنی‌ضمره نازل شده است و در اخبار آنان آمده است: آن هنگام‌که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) برای غزوه‌ی حدیبیه خارج شد، از نزدیکی سرزمین این دو قبیله عبور کرد. قبلاً رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با قبیله‌ی بنی‌ضمره، آشتی و مصالحه کرده بود. اصحاب به آن حضرت گفتند: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! قبیله‌ی بنی‌ضمره به ما نزدیک است و می‌ترسیم که در رفتن به مدینه با ما مخالفت کنند و به قریش، علیه ما کمک کنند؛ پس بهتر است ابتدا با آنان بجنگیم». رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «هرگز، چرا که آنان بیشتر از همه‌ی عرب ها به پدر و مادر خویش نیکی می‌کنند و زیاد صله‌ی رحم به جا می آورند و وفادارترین عرب‌ها نسبت به عهدوپیمان نیز می‌باشند. سرزمین قبیله‌ی اشجع به قبیله‌ی بنی‌ضمره [که شاخه‌ای از کنانه هستند]، نزدیک بود و بین اشجع و بنی‌ضمره، پیمان مراعات هم‌جواری و صلح بسته شده بود. سرزمین اشجع خشک بود و سرزمین بنی‌ضمره سرسبز و آباد؛ پس بنی‌اشجع به‌سوی سرزمین بنی‌ضمره حرکت کردند. هنگامی‌که خبر حرکت آن‌ها به‌سوی بنی‌ضمره به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رسید، به خاطر پیمان صلح‌وآشتی که بین ایشان و قبیله‌ی بنی‌ضمره بود، حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) آماده حرکت به‌سوی قبیله‌ی اشجع شدند تا با آنان بجنگند. پس خداوند آیه: وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء فَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ أَوْلِیَاء حَتَّیَ یُهَاجِرُواْ فِی سَبِیلِ اللهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ وَ لاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیًّا وَ لاَ نَصِیرًا را نازل کرد و قبیله‌ی اشجع را استثناء فرمود: إِلاَّ الَّذِینَ یَصِلُونَ إِلَیَ قَوْمٍ بَیْنَکُمْ وَبَیْنَهُم مِّیثَاقٌ أَوْ جَآؤُوکُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن یُقَاتِلُونَکُمْ أَوْ یُقَاتِلُواْ قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاء اللهُ لَسَلَّطَهُمْ علَیْکُمْ فَلَقَاتَلُوکُمْ فَإِنِ اعتَزَلُوکُمْ فَلَمْ یُقَاتِلُوکُمْ وَ أَلْقَوْاْ إِلَیْکُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعلَ اللهُ لَکُمْ علَیْهِمْ سَبِیلاً.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): This verse was revealed concerning the two tribes of Ashja' and Banu Damrah. It is reported that when the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) set out for Badr for the appointed meeting, he passed near the land of these two tribes. Earlier, the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) had made peace and a treaty with the tribe of Banu Damrah. The companions said to him: "O Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! The tribe of Banu Damrah is close to us, and we fear that they may oppose us on the way to Medina, or aid the Quraysh against us; so it would be better if we fought them first." The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Never, for they are the most dutiful of the Arabs toward their parents, the most observant of ties of kinship, and the most faithful of the Arabs to their covenants." The land of the tribe of Ashja' was close to the tribe of Banu Damrah [who are a branch of Kinanah], and between Ashja' and Banu Damrah a covenant of good neighbourliness and peace had been established. The land of Ashja' was arid and the land of Banu Damrah was green and prosperous; so Banu Ashja' moved toward the land of Banu Damrah. When news of their movement toward Banu Damrah reached the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), because of the peace treaty that existed between him and the tribe of Banu Damrah, the Messenger (peace be upon him and his family) prepared to march against the tribe of Ashja' to fight them. Then Allah revealed the verse: وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء فَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ أَوْلِیَاء حَتَّیَ یُهَاجِرُواْ فِی سَبِیلِ اللهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ وَ لاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیًّا وَ لاَ نَصِیرًا [They desire that you should disbelieve as they have disbelieved, so that you might be alike; therefore take not from among them friends until they migrate in Allah's way; but if they turn back, then seize them and kill them wherever you find them, and take not from among them a friend or a helper], and He made an exception for the tribe of Ashja': إِلاَّ الَّذِینَ یَصِلُونَ إِلَیَ قَوْمٍ بَیْنَکُمْ وَبَیْنَهُم مِّیثَاقٌ أَوْ جَآؤُوکُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن یُقَاتِلُونَکُمْ أَوْ یُقَاتِلُواْ قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاء اللهُ لَسَلَّطَهُمْ علَیْکُمْ فَلَقَاتَلُوکُمْ فَإِنِ اعتَزَلُوکُمْ فَلَمْ یُقَاتِلُوکُمْ وَ أَلْقَوْاْ إِلَیْکُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعلَ اللهُ لَکُمْ علَیْهِمْ سَبِیلاً [Except those who join a people between whom and you there is a treaty, or who come to you with hearts constrained from fighting you or fighting their own people; and if Allah had willed, He would have given them power over you, so that they would have fought you; therefore if they withdraw from you and do not fight you and offer you peace, then Allah has not given you a way against them].
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): આ આયત બે કબીલા અશ્જઅ અને બની ઝમરહ વિશે નાઝિલ થઈ છે અને તેમની ખબરોમાં આવ્યું છે: જ્યારે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) બદરના મુકરર સ્થળ તરફ નીકળ્યા, ત્યારે તેઓ આ બે કબીલાની ધરતીની નજીકથી પસાર થયા. અગાઉ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ બની ઝમરહ કબીલા સાથે સુલેહ અને સંધિ કરી હતી. અસહાબોએ તે હઝરતને કહ્યું: "ઓ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! બની ઝમરહનો કબીલો અમારી નજીક છે અને અમને ડર છે કે તેઓ મદીના જવામાં અમારો વિરોધ કરશે અથવા કુરૈશને અમારી વિરુદ્ધ મદદ કરશે; તો સારું છે કે અમે પહેલા તેમની સાથે લડીએ." અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "કદી નહીં, કારણ કે તેઓ બધા આરબોમાં પોતાના માતાપિતા સાથે સૌથી વધુ ભલાઈ કરનારા છે અને સિલએ રહમી ઘણી બજાવે છે અને અહદો પૈમાનના સંબંધમાં પણ સૌથી વધુ વફાદાર આરબો છે." અશ્જઅ કબીલાની ધરતી બની ઝમરહ કબીલા [જે કિનાનહની એક શાખા છે] ની નજીક હતી, અને અશ્જઅ અને બની ઝમરહ વચ્ચે પડોશીપણાની જાળવણી અને સુલેહનો કરાર થયો હતો. અશ્જઅની ધરતી સૂકી હતી અને બની ઝમરહની ધરતી હરીભરી અને આબાદ હતી; તેથી બની અશ્જઅ બની ઝમરહની ધરતી તરફ ચાલ્યા. જ્યારે તેમના બની ઝમરહ તરફ ચાલવાની ખબર અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) સુધી પહોંચી, ત્યારે તેમના અને બની ઝમરહ કબીલા વચ્ચેના સુલેહના કરારને કારણે, હઝરત રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અશ્જઅ કબીલા તરફ ચાલવા તૈયાર થયા જેથી તેમની સાથે લડે. તો અલ્લાહે આ આયત નાઝિલ કરી: وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء فَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ أَوْلِیَاء حَتَّیَ یُهَاجِرُواْ فِی سَبِیلِ اللهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ وَ لاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیًّا وَ لاَ نَصِیرًا [તેઓ ઈચ્છે છે કે તમે પણ કુફ્ર કરો જેમ તેમણે કુફ્ર કર્યું છે, જેથી તમે સરખા થઈ જાઓ; તેથી તેમનામાંથી કોઈને દોસ્ત ન બનાવો જ્યાં સુધી તેઓ અલ્લાહની રાહમાં હિજરત ન કરે; પણ જો તેઓ મોં ફેરવે, તો તેમને પકડો અને જ્યાં પણ મળે ત્યાં કત્લ કરો, અને તેમનામાંથી ન કોઈ દોસ્ત બનાવો ન મદદગાર], અને અશ્જઅ કબીલાને મુસ્તસ્ના કર્યો: إِلاَّ الَّذِینَ یَصِلُونَ إِلَیَ قَوْمٍ بَیْنَکُمْ وَبَیْنَهُم مِّیثَاقٌ أَوْ جَآؤُوکُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن یُقَاتِلُونَکُمْ أَوْ یُقَاتِلُواْ قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاء اللهُ لَسَلَّطَهُمْ علَیْکُمْ فَلَقَاتَلُوکُمْ فَإِنِ اعتَزَلُوکُمْ فَلَمْ یُقَاتِلُوکُمْ وَ أَلْقَوْاْ إِلَیْکُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعلَ اللهُ لَکُمْ علَیْهِمْ سَبِیلاً [સિવાય તે લોકોના જેઓ એવી કૌમ સાથે જોડાય છે જેમની અને તમારી વચ્ચે કરાર છે, અથવા તેઓ તમારી પાસે એવી હાલતમાં આવે કે તેમના દિલ સંકોચાઈ ગયા હોય તમારી સાથે લડવાથી અથવા પોતાની કૌમ સાથે લડવાથી; અને જો અલ્લાહે ચાહ્યું હોત તો તેમને તમારા પર મુસલ્લત કરી દેત, જેથી તેઓ તમારી સાથે લડત; તો જો તેઓ તમારાથી અલગ થઈ જાય અને તમારી સાથે ન લડે અને તમારી તરફ સુલેહ આગળ ધરે, તો અલ્લાહે તમારા માટે તેમના પર કોઈ રસ્તો રાખ્યો નથી].