سورة الزخرف

Verse 80 of 89

43:80

أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلى وَ رُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ

آيا آنان مى‌پندارند كه ما اسرار نهانى و سخنان درگوشى آنان را نمى‌شنويم؟! آرى، فرستادگان (فرشتگان) ما نزد آن‌ها هستند و مى‌نويسند.

Or do they think that We do not hear what they conceal and their secret discourses? Aye! and Our apostles with them write down.

શું તેઓ એમ ગુમાન કરે છે કે અમે તેઓના રાઝને અને છુપી વાતોને નથી સાંભળતા? હા (સાંભળીએ છીએ) અને અમારા રસૂલો લખે છે.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

دَعُوا بَنِی أُمَیَّهًَْ إِلَی مِیثَاقِهِمْ أَنْ لَا یُصَیِّرُوا لَنَا الْأَمْرَ بَعْدَ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ لَا یُعْطُونَا مِنَ الْخُمُسِ شَیْئاً وَ قَالُوا إِنْ أَعْطَیْنَاهُمُ الْخُمُسَ اسْتَغْنَوْا بِهِ فَقَالُوا سَنُطِیعُکُمْ فِی بَعْضِ الْأَمْرِ لَا تُعْطُوهُمْ مِنَ الْخُمُسِ شَیْئاً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَی نَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ.

امام صادق (علیه السلام)- یعنی آنان بنی‌امیّه را به عهد و پیمانشان دعوت کردند تا بعد از پیامبر (صلی الله علیه و آله) خلافت و ولایت را به ما برنگردانند و چیزی از خمس به ما ندهند و گفتند: «اگر ما خمس را به آن‌ها بدهیم، آن‌ها با این خمس بی‌نیاز می‌شوند»، پس گفتند: سَنُطِیعُکُمْ فِی بَعْضِ الْأَمْرِ وَاللهُ یَعْلَمُ إِسْرَارَهُمْ؛ یعنی چیزی از خمس به آن‌ها ندهید. و خداوند این آیه را بر پیامبرش نازل کرد: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ.

Imam Sadiq (peace be upon him): That is, they invited Banu Umayyah to their covenant that after the Prophet (peace be upon him and his family) they would not return the caliphate and wilayah to us and would not give us anything of the khums, and they said: 'If we give them the khums, they will become self-sufficient through it.' So they said: سَنُطِیعُکُمْ فِی بَعْضِ الْأَمْرِ وَاللهُ یَعْلَمُ إِسْرَارَهُمْ [We shall obey you in some of the matter, and Allah knows their secrets]; that is, do not give them anything of the khums. And Allah revealed this verse to His Prophet (peace be upon him and his family): أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوَاهُمْ بَلَی وَ رُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [Or have they settled some plan? Then indeed We too are settling. Or do they think that We do not hear what they conceal and their secret discourses? Yes, and Our messengers with them write down].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): એટલે તેઓએ બની ઉમય્યાને તેમના અહદ અને પૈમાન તરફ બોલાવ્યા કે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પછી ખિલાફત અને વિલાયત અમને પાછી ન આપે અને ખુમ્સમાંથી કંઈ અમને ન આપે અને કહ્યું: 'જો અમે તેમને ખુમ્સ આપીશું, તો તેઓ આ ખુમ્સ દ્વારા બે-નિયાઝ થઈ જશે', પછી કહ્યું: سَنُطِیعُکُمْ فِی بَعْضِ الْأَمْرِ وَاللهُ یَعْلَمُ إِسْرَارَهُمْ [અમે કેટલીક બાબતોમાં તમારી ઇતાઅત કરીશું, અને અલ્લાહ તેમના રહસ્યોને જાણે છે]; એટલે તેમને ખુમ્સમાંથી કંઈ ન આપો. અને અલ્લાહે આ આયત પોતાના પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર નાઝિલ કરી: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوَاهُمْ بَلَی وَ رُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [શું તેઓએ કોઈ કામનો નિર્ણય કર્યો છે? તો ખરેખર અમે પણ નિર્ણય કરનારા છીએ. શું તેઓ ધારે છે કે અમે તેમના રહસ્ય અને છૂપી વાતચીતને સાંભળતા નથી? હા, અને અમારા ફરિશ્તાઓ તેમની પાસે લખતા રહે છે].

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ذلِکَ بِأَنَّهُمْ کَرِهُوا ما أَنْزَلَ اللهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ وَ قَوْلِهِ ذلِکَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِینَ کَرِهُوا ما نَزَّلَ اللهُ سَنُطِیعُکُمْ فِی بَعْضِ الْأَمْرِ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِسْرارَهُمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لَمَّا أَخَذَ الْمِیثَاقَ لِامیرالمؤمنین (علیه السلام) قَالَ أَ تَدْرُونَ مَنْ وَلِیُّکُمْ بَعْدِی قَالُوا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ یَقُولُ إِنْ تَظاهَرا عَلَیْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِیلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِینَ یَعْنِی عَلِیّاً (علیه السلام) هُوَ وَلِیُّکُمْ مِنْ بَعْدِی هَذِهِ الْأُولَی وَ أَمَّا الْمَرَّهًُْ الثَّانِیَهًُْ لَمَّا أَشْهَدَهُمْ یَوْمَ غَدِیرِ خُمٍّ وَ قَدْ کَانُوا یَقُولُونَ لَئِنْ قَبَضَ اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) لَا نُرْجِعُ هَذَا الْأَمْرَ فِی آلِ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) وَ لَا نُعْطِیهِمْ مِنَ الْخُمُسِ شَیْئاً فَاطَّلَعَ اللَّهُ نَبِیَّهُ (صلی الله علیه و آله) عَلَی ذَلِکَ وَ أَنْزَلَ عَلَیْهِ أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُون.

امام صادق (علیه السلام)- محمّدبن‌فضیل گوید: از امام صادق (علیه السلام) در تفسیر آیه: این به خاطر آن است که از آنچه خداوند نازل کرده کراهت داشتند ازاین‌رو خدا اعمالشان را حبط و نابود کرد!. ( محمّد/۹ ). و این آیه: این به خاطر آن است که آنان به کسانی که نزول وحی الهی را کراهت داشتند گفتند: «ما در بعضی از امور از شما پیروی می‌کنیم»؟ درحالی‌که خداوند پنهانکاری آنان را می‌داند. ( محمّد/۲۶ ) پرسیدم. فرمود: «هنگامی‌که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) برای امیرالمؤمنین (علیه السلام) پیمان گرفت. فرمود: «می‌دانید ولیّ و جانشین بعد از من کیست»؟ گفتند: «خدا و پیامبرش می‌داند». فرمود: «خداوند می‌گوید: و اگر برضدّ او دست‌به‌دست هم دهید، [کاری از پیش نخواهید برد] زیرا خداوند یاور اوست و همچنین جبرئیل و مؤمنان صالح. ( تحریم/۴ ) منظور علی (علیه السلام) است که او ولیّ شما بعد از من است». این مرتبه‌ی اوّل بود. امّا مرتبه‌ی دوّم موقعی که از غدیر خم مردم را گواه بر ولایت علی (علیه السلام) گرفت، گروهی می‌گفتند: اگر خداوند محمّد (صلی الله علیه و آله) را قبض روح نماید هرگز نخواهیم گذاشت خلافت به بستگان او برسد و از خمس به ایشان نخواهیم داد. خداوند پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را از این راز مطلع نمود و این آیه را بر او نازل فرمود: أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ».

Imam Sadiq (peace be upon him): Muhammad ibn Fudayl said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him) about the interpretation of the verse: "This is because they hated what Allah has sent down, so He rendered their deeds vain." (Muhammad/9), and this verse: "This is because they said to those who hated what Allah has sent down: 'We will obey you in some matters', while Allah knows their secrets." (Muhammad/26). He said: "When the Noble Prophet (peace be upon him and his family) took the covenant for Amir al-Mu'minin (peace be upon him), he said: 'Do you know who is your guardian and successor after me?' They said: 'Allah and His Messenger know best.' He said: 'Allah says: And if you both back one another against him, [you will accomplish nothing], for indeed Allah is his protector, and Gabriel and the righteous believers as well. (Tahrim/4) The intent is Ali (peace be upon him), for he is your guardian after me.' This was the first time. As for the second time, it was when at Ghadir Khumm he took the people as witnesses to the guardianship of Ali (peace be upon him); a group were saying: 'If Allah takes the soul of Muhammad (peace be upon him and his family), we will never let the caliphate reach his relatives, and we will not give them anything of the khums.' Allah informed the Noble Prophet (peace be upon him and his family) of this secret, and revealed upon him this verse: أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [Or do they think that We do not hear what they conceal and their secret discourses? Aye! and Our apostles with them write down]."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ બિન ફુઝૈલ કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને આ આયતના તફસીર વિષે પૂછ્યું: "આ એટલા માટે છે કે અલ્લાહે જે નાઝિલ કર્યું તેનાથી તેઓ નારાજ હતા, તેથી અલ્લાહે તેમના અમલોને બરબાદ કરી નાખ્યા." (મુહમ્મદ/૯). અને આ આયત: "આ એટલા માટે છે કે તેઓએ એ લોકોને, જેઓ અલ્લાહની વહી નાઝિલ થવાને નાપસંદ કરતા હતા, કહ્યું: 'અમે કેટલાક કામોમાં તમારું અનુસરણ કરીશું', જ્યારે કે અલ્લાહ તેમની છુપાવેલી વાતોને જાણે છે." (મુહમ્મદ/૨૬). આપે ફરમાવ્યું: "જ્યારે પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) માટે વચન લીધું, તો ફરમાવ્યું: 'શું તમે જાણો છો કે મારા પછી તમારો વલી અને ઉત્તરાધિકારી કોણ છે?' તેઓએ કહ્યું: 'અલ્લાહ અને તેનો પયગંબર વધુ જાણે છે.' આપે ફરમાવ્યું: 'અલ્લાહ કહે છે: અને જો તમે તેની વિરુદ્ધ એકબીજાની મદદ કરશો, [તો કંઈ કરી શકશો નહીં] કારણ કે અલ્લાહ તેનો મદદગાર છે અને એ જ પ્રમાણે જિબ્રઈલ અને સાલેહ મુઅમેનીન. (તહરીમ/૪) અહીં હેતુ અલી (અલયહિસ્સલામ) છે, જેઓ મારા પછી તમારા વલી છે.' આ પહેલી વાર હતી. પરંતુ બીજી વાર જ્યારે ગદીરે ખુમ્મ પર લોકોને અલી (અલયહિસ્સલામ)ની વિલાયત પર ગવાહ બનાવ્યા, તો એક જૂથ કહેતું હતું: જો અલ્લાહ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની રૂહ કબ્ઝ કરી લે, તો અમે ક્યારેય ખિલાફત તેમના સંબંધીઓ સુધી પહોંચવા દઈશું નહીં અને ખુમ્સમાંથી તેમને કંઈ પણ આપીશું નહીં. અલ્લાહે પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને આ રહસ્યથી માહિતગાર કર્યા અને આ આયત તેમના પર નાઝિલ કરી: أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [શું તેઓ એવું ધારે છે કે અમે તેમના રહસ્યો અને તેમની છૂપી વાતચીત સાંભળતા નથી? હા, અને અમારા દૂતો તેમની પાસે લખી રહ્યા છે]."

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ‌بْنِ‌کَثِیر عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَوْلُهُ کَرِهُوا ما نَزَّلَ اللهُ وَ الَّذِی نَزَّلَ اللَّهُ مَا افْتَرَضَ عَلَی خَلْقِهِ مِنْ وَلَایَهًِْ امیرالمؤمنین (علیه السلام) وَ کَانَ مَعَهُمْ أَبُو عُبَیْدَهًَْ وَ کَانَ کَاتِبَهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ الْآیَهًَْ.

امام صادق (علیه السلام)- عبدالرّحمن‌بن‌کثیر گوید: امام صادق (علیه السلام) در مورد آیه: به کسانی که نزول وحی الهی را کراهت داشتند. ( محمّد/۲۶ ) فرمود: از آنچه خدا لازم نموده بود ناراحت بودند و آن وجوب ولایت علی (علیه السلام) برای مردم بود. با این دسته ابوعبیده نیز بود که نویسنده‌ی ایشان به شمار می‌رفت خداوند این آیه را فرستاد: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ پیمان می‌بندند ما نیز پیمان بسته‌ایم آن‌ها خیال می‌کنند ما اسرارشان را نمی‌دانیم و آهسته نجوا کردنشان را نمی‌شنویم.

Imam Sadiq (peace be upon him): Abd al-Rahman ibn Kathir said: Imam Sadiq (peace be upon him) said regarding the verse: "to those who hated what Allah has sent down" (Muhammad/26): They were displeased with what Allah had made obligatory, which was the obligation of the wilayah of Ali (peace be upon him) upon the people. With this group was also Abu Ubayda, who was counted as their scribe. Allah sent down this verse: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ [Or have they settled a plan? Then We too are settling. Or do they think that We do not hear their secrets and their private conversation?] — they make a pact, and We too have made a pact; they imagine that We do not know their secrets and do not hear their quiet whispering.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુર્રહમાન બિન કસીર કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ આ આયત વિષે ફરમાવ્યું: "એ લોકોને જેઓ અલ્લાહની વહી નાઝિલ થવાને નાપસંદ કરતા હતા" (મુહમ્મદ/૨૬): અલ્લાહે જે વાજિબ કર્યું હતું તેનાથી તેઓ નાખુશ હતા, અને તે લોકો પર અલી (અલયહિસ્સલામ)ની વિલાયતનું વુજૂબ હતું. આ જૂથ સાથે અબૂ ઉબૈદા પણ હતો, જે તેમનો લેખક ગણાતો હતો. અલ્લાહે આ આયત નાઝિલ કરી: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ [શું તેઓએ કોઈ કામ પાકું કરી લીધું છે? તો અમે પણ પાકું કરનારા છીએ. શું તેઓ એવું ધારે છે કે અમે તેમના રહસ્યો અને તેમની છૂપી વાતચીત સાંભળતા નથી] — તેઓ કરાર બાંધે છે, અમે પણ કરાર બાંધ્યો છે; તેઓ વિચારે છે કે અમે તેમના રહસ્યો જાણતા નથી અને તેમની ધીમી કાનાફૂસી સાંભળતા નથી.

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

عَنْ بُرَیْدَهًَْ الْأَسْلَمِیِ أَنَّ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) قَالَ لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ: سَلِّمُوا عَلَی عَلِیٍّ (علیه السلام) بِإِمْرَهًِْ الْمُؤْمِنِینَ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ: لَا وَ اللَّهِ لَا یَجْتَمِعُ النُّبُوَّهًُْ وَ الْخِلَافَهًُْ فِی أَهْلِ بَیْتٍ أَبَداً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- بریده اسلمی گوید: پیامبر (صلی الله علیه و آله) به بعضی از یارانش فرمود: «رسیدن به ولایت مؤمنان را به علی (علیه السلام) تبریک بگویید». یکی از آنان گفت: «به خدا قسم! نبوّت و امامت هرگز در یک خاندان گرد هم نمی‌آید. دراین‌هنگام خداوند آیه زیر را نازل فرمود: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ ونَجْواهُم بَلی ورُسُلنَا لدَیهِمْ یکْتُبُونَ».

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) — Buraydah al-Aslami said: The Prophet (peace be upon him and his family) said to some of his companions: "Congratulate Ali (peace be upon him) on attaining the wilayah (guardianship) of the believers." One of them said: "By Allah! Prophethood and Imamate will never come together in one household." At that moment, Allah revealed the following verse: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْواهُم بَلی وَرُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [Or have they settled a matter? Then indeed We [too] are settling. Or do they think that We do not hear their secret and their private conversations? Yes, and Our messengers are with them recording].

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) — બુરયદહ અસ્લમી કહે છે: પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) પોતાના કેટલાક સાથીઓને ફરમાવ્યું: "અલી (અલયહિસ્સલામ) ને મોમિનોની વિલાયત [સરપરસ્તી] પ્રાપ્ત થવા બદલ મુબારકબાદ આપો." તેમાંથી એકે કહ્યું: "અલ્લાહની કસમ! નબુવ્વત અને ઇમામત ક્યારેય એક જ ખાનદાનમાં ભેગી થશે નહીં." તે વખતે અલ્લાહે નીચેની આયત નાઝિલ ફરમાવી: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْواهُم بَلی وَرُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [શું તેમણે કોઈ કાર્ય પાકું કરી લીધું છે? તો ખરેખર અમે પણ [તેનો ફેંસલો] પાકો કરનારા છીએ. અથવા શું તેઓ ધારે છે કે અમે તેમની ખાનગી વાતો અને ગુસપુસ સાંભળતા નથી? હાં, અને અમારા મોકલેલા [ફરિશ્તાઓ] તેમની પાસે [બધું] લખી રહ્યા છે].

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

عَنْ عَبْدِ‌اللَّهِ‌بْنِ‌الْعَبَّاسِ (رحمة الله علیه) أَنَّهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَخَذَ عَلَیْهِمُ الْمِیثَاقَ مَرَّتَیْنِ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) الْأُولَی حِینَ قَالَ: أَ تَدْرُونَ مَنْ وَلِیُّکُمْ مِنْ بَعْدِی؟ قَالُوا: اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: صَالِحُ الْمُؤْمِنِینَ وَ أَشَارَ بِیَدِهِ إِلَی عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) وَ قَالَ هَذَا وَلِیُّکُمْ مِنْ بَعْدِی. وَ الثَّانِیَهًُْ یَوْمُ غَدِیرِ خُمٍّ یَقُولُ: مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِیٌّ (علیه السلام) مَوْلَاهُ وَ کَانُوا قَدْ أَسَرُّوا فِی أَنْفُسِهِمْ وَ تَعَاقَدُوا أَنْ لَا نَرْجِعَ إِلَی أَهْلِهِ هَذَا الْأَمْرُ وَ لَا نُعْطِیهِمْ الْخُمُسَ فَأَطْلَعَ اللَّهُ نَبِیَّهُ (صلی الله علیه و آله) عَلَی أَمْرِهِمْ وَ أَنْزَلَ عَلَیْه أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و آله) دو بار برای علی (علیه السلام) از آنان تعهّد و پیمان گرفت. اوّلین‌بار زمانی بود که فرمود: «آیا می‌دانید پس از من، ولیّ شما کیست»؟ آن‌ها پاسخ دادند: «خداوند و پیامبرش می‌دانند». رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «بهترین فرد مؤمن و با دستش به علیّ‌بن‌ابیطالب (علیه السلام) اشاره کرد و فرمود: پس از من، این شخص، ولیّ و سرپرست شماست. دوّمین‌بار روز غدیر خم بود که فرمود: هرکسی من مولای اویم، پس علی (علیه السلام) هم مولای اوست. آن‌ها از او کینه‌ها به دل گرفتند و با یکدیگر پیمان بستند که اجازه ندهند اهل بیت (علیهم السلام) به این مقام دست یابند و آن‌ها را از خمس محروم کنند. خداوند این امر را به پیامبرش اطّلاع داد و آیه‌ی زیر را بر او نازل کرد: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ * أَمْ یحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ ونَجْواهُم بَلی و رُسُلنَا لدَیهِمْ یکْتُبُونَ».

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) — Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) said: The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) twice took a covenant from them concerning Ali (peace be upon him). The first was when he said: "Do you know who is your guardian after me?" They replied: "Allah and His Messenger know best." The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "The best of the believers," and he pointed with his hand to Ali ibn Abi Talib (peace be upon him) and said: "After me, this person is your guardian and master." The second was on the day of Ghadir Khumm, when he said: "Whoever I am his master, then Ali (peace be upon him) is also his master." They harboured resentments against him and made a pact with one another not to allow the Ahl al-Bayt (peace be upon them) to attain this position and to deprive them of the khums. Allah informed His Prophet of this matter and revealed the following verse to him: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ * أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْواهُم بَلی وَرُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [Or have they settled a matter? Then indeed We are settling. Or do they think that We do not hear their secret and their private conversations? Yes, and Our messengers are with them recording].

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) — ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ) કહે છે: રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) અલી (અલયહિસ્સલામ) માટે તેમની પાસેથી બે વાર અહદ અને પયમાન લીધા. પહેલી વાર તે વખતે હતું જ્યારે તમે ફરમાવ્યું: "શું તમે જાણો છો કે મારા પછી તમારો વલી [સરપરસ્ત] કોણ છે?" તેમણે જવાબ આપ્યો: "અલ્લાહ અને તેનો પયગંબર જાણે છે." રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) ફરમાવ્યું: "મોમિનોમાં શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિ," અને પોતાના હાથથી અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) તરફ ઈશારો કરીને ફરમાવ્યું: "મારા પછી, આ વ્યક્તિ તમારા વલી અને સરપરસ્ત છે." બીજી વાર ગદીર ખુમ્મના દિવસે હતું જ્યારે તમે ફરમાવ્યું: "જેનો હું મૌલા છું, અલી (અલયહિસ્સલામ) પણ તેના મૌલા છે." તેમણે તેમના પ્રત્યે દિલમાં દ્વેષ રાખ્યો અને એકબીજા સાથે પયમાન બાંધ્યું કે તેઓ અહલે બૈત (અલયહેમુસ્સલામ) ને આ મકામ પર પહોંચવા ન દેશે અને તેમને ખુમ્સથી વંચિત રાખશે. અલ્લાહે આ બાબત પોતાના પયગંબરને જણાવી અને તેમના પર આ આયત નાઝિલ કરી: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ * أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْواهُم بَلی وَرُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [શું તેમણે કોઈ કાર્ય પાકું કરી લીધું છે? તો ખરેખર અમે પણ [તેનો ફેંસલો] પાકો કરનારા છીએ. અથવા શું તેઓ ધારે છે કે અમે તેમની ખાનગી વાતો અને ગુસપુસ સાંભળતા નથી? હાં, અને અમારા મોકલેલા [ફરિશ્તાઓ] તેમની પાસે [બધું] લખી રહ્યા છે].

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

فَاجْتَمَعَ قَوْمٌ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ قَالُوا یُرِیدُ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) أَنْ یَجْعَلَ الْإِمَامَهًَْ فِی أَهْلِ بَیْتِهِ فَخَرَجَ مِنْهُمْ أَرْبَعَهًُْ نَفَرٍ إِلَی مَکَّهًَْ وَ دَخَلُوا الْکَعْبَهًَْ وَ تَعَاهَدُوا وَ تَعَاقَدُوا وَ کَتَبُوا فِیمَا بَیْنَهُمْ کِتَاباً إِنْ أَمَاتَ اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) أَوْ قَتَلَهُ أَنْ لَا یَرُدُّوا هَذَا الْأَمْرَ فِی أَهْلِ بَیْتِهِ (علیهم السلام) أَبَداً فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی عَلَی نَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) فِی ذَلِکَ أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- پس جمعی از اصحاب وی گرد آمده و گفتند: «محمّد (صلی الله علیه و آله) می خواهد امامت را در اهل بیت خود قرار دهد». سپس چهار تن از ایشان به مکّه رفته و وارد کعبه شدند و عهد و پیمانی میان خود نوشتند مبنی بر اینکه اگر محمّد (صلی الله علیه و آله) از دنیا رفت یا کشته شد، هرگز رهبری به خاندان وی باز نگردد، پس خداوند متعال آیه: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ را در این خصوص نازل فرمود.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): Then a group of his companions gathered and said: "Muhammad (peace be upon him and his family) wants to place the Imamate in his own Ahl al-Bayt." Then four of them went to Mecca and entered the Ka'bah and drew up a covenant and pact among themselves in writing, that if Muhammad (peace be upon him and his family) died or was killed, leadership would never return to his household. So Allah the Exalted revealed concerning this the verse: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْواهُمْ بَلی وَرُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [Or have they settled a matter? Then indeed We are settling. Or do they think that We do not hear their secret and their private conversations? Yes, and Our messengers are with them recording].

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): પછી તેમના સાથીઓમાંથી એક જૂથ ભેગું થયું અને કહ્યું: "મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ઇમામતને પોતાના અહલે બૈતમાં રાખવા માંગે છે." પછી તેમાંથી ચાર જણ મક્કા ગયા અને કાબામાં દાખલ થયા અને પોતાની વચ્ચે અહદ અને પયમાન લખ્યું કે જો મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) દુનિયામાંથી ચાલ્યા જાય અથવા કત્લ થાય તો રહબરી ક્યારેય તેમના ખાનદાનમાં પાછી ન ફરે. તો અલ્લાહ તઆલાએ આ સંબંધમાં આ આયત નાઝિલ ફરમાવી: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْواهُمْ بَلی وَرُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [શું તેમણે કોઈ કાર્ય પાકું કરી લીધું છે? તો ખરેખર અમે પણ [તેનો ફેંસલો] પાકો કરનારા છીએ. અથવા શું તેઓ ધારે છે કે અમે તેમની ખાનગી વાતો અને ગુસપુસ સાંભળતા નથી? હાં, અને અમારા મોકલેલા [ફરિશ્તાઓ] તેમની પાસે [બધું] લખી રહ્યા છે].

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ أبوعبدالله (علیه السلام) قَوْلُهُ فَلا وَ رَبِّکَ لا یُؤْمِنُونَ حَتَّی یُحَکِّمُوکَ فِیما شَجَرَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ لا یَجِدُوا فِی أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَیْتَ وَ یُسَلِّمُوا تَسْلِیماً وَ ذَلِکَ أَنَّهُ لَمَّا أَنْ کَانَ فِی حَجَّهًِْ الْوَدَاعِ دَخَلَ أَرْبَعَهًُْ نَفَرٍ فِی الْکَعْبَهًِْ فَتَحَالَفُوا فِیمَا بَیْنَهُمْ وَ کَتَبُوا کِتَاباً لَئِنْ أَمَاتَ اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) لَا یَرُدُّوا هَذَا الْأَمْرَ فِی بَنِی هَاشِمٍ فَأَطْلَعَ اللَّهُ رَسُولَهُ عَلَی ذَلِکَ فَأَنْزَلَ عَلَیْهِ أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ الْآیَهًَْ.

امام صادق (علیه السلام)- به پروردگارت سوگند که آن‌ها مؤمن نخواهند بود، مگر اینکه تو را در اختلافات خود به داوری طلبند، و سپس در دل خود از داوری تو احساس ناراحتی نکنند و کاملا تسلیم باشند. ( نساء/۶۵ )، نزول این آیه بدان خاطر بود که در حجّهًْ الوداع چهار تن وارد کعبه شده و هم قسم شدند و نوشته‌ای را تنظیم کردند که هرگاه خداوند جان حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) را گرفت، دیگر اجازه ندهند که امر خلافت به بنی هاشم برگردد. در این هنگام خدا و رسولش بر این امر آگاه شدند و این آیه از جانب خداوند نازل شد: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ.

Imam Sadiq (peace be upon him): "By your Lord, they will not be believers until they make you the judge in their disputes, and then feel no discomfort in their hearts at your verdict and submit completely" (al-Nisa/65). This verse was revealed because during the Farewell Pilgrimage (Hajjat al-Wada') four men entered the Ka'bah and swore an oath together and drew up a document that whenever Allah took the life of Muhammad (peace be upon him and his family), they would not allow the matter of the caliphate to return to Banu Hashim. At that moment Allah and His Messenger became aware of this matter and this verse was revealed from Allah: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ [Or have they settled a matter? Then indeed We are settling. Or do they think...].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): "તમારા પરવરદિગારની કસમ કે તેઓ મોમિન નહીં હોય, સિવાય કે તેઓ પોતાના મતભેદોમાં તમને હાકિમ બનાવે, અને પછી તમારા ફેંસલાથી પોતાના દિલમાં કોઈ નારાજગી ન અનુભવે અને સંપૂર્ણ રીતે તસ્લીમ થઈ જાય" (નિસા/65). આ આયતનું નાઝિલ થવું એટલા માટે હતું કે હજ્જતુલ વિદાઅ [વિદાયની હજ]માં ચાર જણ કાબામાં દાખલ થયા અને એકબીજા સાથે કસમ ખાધી અને એક લખાણ તૈયાર કર્યું કે જ્યારે અલ્લાહ હઝરત મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો જીવ લે, ત્યારે તેઓ હવે પછી ખિલાફતનો અમર બની હાશિમ તરફ પાછો ફરવા ન દેશે. તે વખતે અલ્લાહ અને તેનો રસૂલ આ બાબતથી વાકેફ થયા અને અલ્લાહ તરફથી આ આયત નાઝિલ થઈ: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ یَحْسَبُونَ [શું તેમણે કોઈ કાર્ય પાકું કરી લીધું છે? તો ખરેખર અમે પણ [તેનો ફેંસલો] પાકો કરનારા છીએ. અથવા શું તેઓ ધારે છે...].

ثُمَّ ذَکَرَ عَلَی أَثَرِ هَذَا خَبَرَهُمْ وَ مَا تَعَاهَدُوا عَلَیْهِ فِی الْکَعْبَهًِْ أَنْ لَا یَرُدُّوا الْأَمْرَ فِی أَهْلِ بَیْتِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ إِلَی قَوْلِهِ لَدَیْهِمْ یَکْتُبُون.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- [خداوند] در ادامه، ماجرای آن گروه‌ها و اتّفاق آن‌ها در کعبه را ذکر نمود که تصمیم گرفتند امر خلافت را به اهل بیت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بازنگردانند و فرمود: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ یحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ و نَجْواهُم بَلی ورُسُلنَا لدَیهِمْ یکْتُبُونَ.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): [Allah], following on from this, mentioned the affair of those groups and their pact in the Ka'ba — that they resolved not to return the matter of the caliphate to the Ahl al-Bayt of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) — and said: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ * أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوَاهُمْ بَلَی وَ رُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [Or have they settled an affair? Then indeed We are settling. Or do they think that We do not hear their secrets and their private talk? Yes, and Our messengers are with them writing down].

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): [અલ્લાહે] આના પછી, તે જૂથોની હકીકત અને કાબામાં તેમના કરારનો ઉલ્લેખ કર્યો — કે તેઓએ નિર્ણય કર્યો કે ખિલાફતના મામલાને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના અહલેબૈત તરફ પાછો ન વાળે — અને ફરમાવ્યું: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ * أَمْ یَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوَاهُمْ بَلَی وَ رُسُلُنَا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ [શું તેઓએ કોઈ કામનો નિર્ણય કરી લીધો છે? તો ખરેખર અમે પણ નિર્ણય કરનારા છીએ. અથવા શું તેઓ સમજે છે કે અમે તેમની ગુપ્ત વાતો અને ખાનગી મંત્રણાઓ સાંભળતા નથી? હા, અને અમારા ફરિશ્તાઓ તેમની પાસે લખી રહ્યા છે].