عَنْ صَفْوَانَبْنِیَحْیَی قَالَ: سَأَلَنِی أَبُوقُرَّةَ الْمُحَدِّثُ صَاحِبُ شُبْرُمَةَ أَنْ أُدْخِلَهُ عَلَی أَبِیالْحَسَنِ الرِّضَا (علیه السلام) فَاسْتَأْذَنَهُ فَأَذِنَ لَهُ فَدَخَلَ فَسَأَلَهُ عَنْ أَشْیَاءَ مِنَ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ الْفَرَائِضِ وَ الْأَحْکَامِ حَتَّی بَلَغَ سُؤَالُهُ إِلَی التَّوْحِید: فَقَالَ لَهُ أَخْبِرْنِی جَعَلَنِیَ اللَّهُ فِدَاک ... فَإِنَّا رُوِّینَا أَنَّ اللَّهَ قَسَّمَ الرُّؤْیَهًَْ وَ الْکَلَامَ بَیْنَ نَبِیَّیْنِ فَقَسَّمَ لِمُوسَی (علیه السلام) الْکَلَامَ وَ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) الرُّؤْیَهًَْ فَقَالَ أَبُوالْحَسَنِ (علیه السلام) فَمَنِ الْمُبَلِّغُ عَنِ اللَّهِ إِلَی الثَّقَلَیْنِ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَنَّهُ لاتُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ لایُحِیطُونَ بِهِ عِلْماً وَ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ أَلَیْسَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) قَالَ بَلَی قَالَ أَبُوالْحَسَنِ (علیه السلام) فَکَیْفَ یَجِیءُ رَجُلٌ إِلَی الْخَلْقِ جَمِیعاً فَیُخْبِرُهُمْ أَنَّهُ جَاءَ مِنْ عِنْدِاللَّهِ وَ أَنَّهُ یَدْعُوهُمْ إِلَی اللَّهِ بِأَمْرِ اللَّهِ وَ یَقُولُ إِنَّهُ لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ لا یُحِیطُونَ بِهِ عِلْماً وَ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ ثُمَّ یَقُولُ أَنَا رَأَیْتُهُ بِعَیْنِی وَ أَحَطْتُ بِهِ عِلْماً وَ هُوَ عَلَی صُورَهًِْ الْبَشَرِ أَمَا تَسْتَحْیُونَ مَا قَدَرَتِ الزَّنَادِقَهًُْ أَنْ تَرْمِیَهُ بِهَذَا أَنْ یَکُونَ أَتَی عَنِ اللَّهِ بِأَمْرٍ ثُمَّ یَأْتِی بِخِلَافِهِ مِنْ وَجْهٍ آخَرَ فَقَالَ أَبُوقُرَّهًَْ فَإِنَّهُ یَقُولُ وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَهًًْ أُخْری فَقَالَ أَبُوالْحَسَنِ (علیه السلام) إِنَّ بَعْدَ هَذِهِ الْآیَهًِْ مَا یَدُلُّ عَلَی مَا رَأَی حَیْثُ یَقُولُ ما کَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأی یَقُولُ مَا کَذَبَ فُؤَادُ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) مَا رَأَتْ عَیْنَاهُ ثُمَّ أَخْبَرَ بِمَا رَأَتْ عَیْنَاهُ فَقَالَ لَقَدْ رَأی مِنْ آیاتِ رَبِّهِ الْکُبْری فَآیَاتُ اللَّهِ غَیْرُاللَّهِ وَ قَالَ وَ لا یُحِیطُونَ بِهِ عِلْماً فَإِذَا رَأَتْهُ الْأَبْصَارُ فَقَدْ أَحَاطَتْ بِهِ الْعِلْمَ وَ وَقَعَتِ الْمَعْرِفَهًُْ فَقَالَ أَبُوقُرَّهًَْ فَتُکَذِّبُ بِالرِّوَایَهًِْ فَقَالَ أَبُوالْحَسَنِ (علیه السلام) إِذَا کَانَتِ الرِّوَایَهًُْ مُخَالِفَهًًْ لِلْقُرْآنِ کَذَّبْتُهَا وَ مَا أَجْمَعَ الْمُسْلِمُونَ عَلَیْهِ أَنَّهُ لَا یُحَاطُ بِهِ عِلْماً وَ لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ وَ سَأَلَهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ سُبْحانَ الَّذِی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ فَقَالَ أَبُوالْحَسَنِ (علیه السلام) قَدْ أَخْبَرَ اللَّهُ تَعَالَی أَنَّهُ أَسْرَی بِهِ ثُمَّ أَخْبَرَ لِمَ أَسْرَی بِهِ فَقَالَ لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا فَآیَاتُ اللَّهِ غَیْرُاللَّهِ لَقَدْ أَعْذَرَ وَ بَیَّنَ لِمَ فَعَلَ بِهِ ذَلِکَ وَ مَا رَآهُ فَقَالَ فَبِأَیِّ حَدِیثٍ بَعْدَ اللهِ وَ آیاتِهِ یُؤْمِنُونَ فَأَخْبَرَ أَنَّهُ غَیْرُ اللَّه.
امام رضا (علیه السلام)- صفوانبنیحیی گوید: ابوقرّه به آن حضرت (علیه السلام) گفت: «فدایت شوم! روایت داریم که خداوند دیدهشدن و کلام را بین دو پیامبر تقسیم نموده؛ کلام را به موسی (علیه السلام) داده و دیدهشدن را به حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله)»!؟ امام رضا (علیه السلام) فرمود: «پس آن شخص که بود که به جهانیان اعلام کرد از جانب خدا که دیدهها او را درک نمیکنند و نمیتوانند تصوّرش کنند و مانند ندارد. مگر این اعلامیّهها از محمّد مصطفی (صلی الله علیه و آله) نیست»؟ گفت: «چرا»؟ فرمود: «پس چطور میشود که شخصی از جانب خدا به مردم اعلام کند که من از طرف خدا مبعوث شدهام و شما را به دین خدا دعوت میکنم، او میفرماید: چشمها او را نمیبینند ولی او همهی چشمها را میبیند و او بخشنده [انواع نعمتها، و باخبر از دقایق موجودات]، و آگاه [از همه] چیز است. ( انعام/۱۰۳ ). بعد خودش میگوید من با چشم خود او را دیدهام و تصوّرش کردهام که بهصورت انسان است. خجالت نمیکشید از چنین نسبتها. خدانشناسها و کفّار نمیتوانند چنین نسبتی به پیامبر ما (صلی الله علیه و آله) بدهند که از جانب خدا دستوری بیاورد. بعد برخلاف آن نیز به طریق دیگر سخن میگوید». ابوقرّه گفت: «خداوند در قرآن میفرماید: «وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْری؛ و بار دیگر نیز او را مشاهده کرد. ( نجم/۱۳ )». حضرت رضا (علیه السلام) فرمود: «آیهی بعد معنی میکند که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) چهچیز را دیده؛ ما کَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأی، قلب [پاک او] در آنچه دید هرگز دروغ نگفت. ( نجم/۱۱ ). در این آیه معنی میکند که چشمهایش چهچیز را دیده. لَقَدْ رَأی مِنْ آیاتِ رَبِّهِ الْکُبْری، او پارهای از آیات و نشانههای بزرگ پروردگارش را دید!. ( نجم/۱۸ ). در این آیه میفرماید: وَ لا یُحِیطُونَ بِهِ عِلْماً؛ ولی آنها به [علم] او احاطه ندارند!. ( طه/۱۱۰ )». ابوقرّه گفت: «پس روایت را صحیح نمیدانید»؟ فرمود: «وقتی روایت مخالف قرآن و اجماع مسلمانان باشد البتّه تکذیب میکنم، زیرا مسلمانان اتّفاق دارند. او را نمیتوان دریافت و چشمها او را درک نمیکنند و مثل و مانندی ندارد». ابوقرّه از این آیه سؤال کرد: «سُبْحانَ الَّذِی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ المَسْجِدِ الحَرامِ إِلَی الْمسْجِدِ الْأَقْصَی؛ پاک و منزّه است خدایی که بندهاش را در یک شب، از مسجد الحرام به مسجد الاقصی. ( اسراء/۱ )». فرمود: «خداوند در این آیه اعلام میکند که پیامبرش را به شب سیر داده، بعد خودش میفرماید سیر برای چه بوده؛ «لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا؛ تا برخی از آیات خود را به او نشان دهیم. ( اسراء/۱ )». آیات خدا غیر خدا است. در آیه، توضیح علّتِ سیر را داده و آنچه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) دیده است، در آیهی دیگر میفرماید: فَبِأَیِّ حَدِیثٍ بَعْدَ اللهِ وَ آیاتِهِ یُؤْمِنُونَ از این آیه معلوم میشود که آیات غیر از خدا هستند».
Imam Rida (peace be upon him): Safwan ibn Yahya said: Abu Qurrah said to His Eminence (peace be upon him): "May I be your ransom! We have a narration that Allah divided seeing and speech between two prophets — He gave speech to Musa (peace be upon him) and seeing to Muhammad (peace be upon him and his family)!?" Imam Rida (peace be upon him) said: "Then who was the person who announced to the worlds, on behalf of Allah, that eyes do not perceive Him and cannot conceive of Him and He has no equal? Are these announcements not from Muhammad al-Mustafa (peace be upon him and his family)?" He said: "Yes." He said: "Then how can it be that a person announces to the people on behalf of Allah, 'I have been sent from Allah and I invite you to the religion of Allah,' and he says: eyes do not see Him but He sees all eyes, and He is the Bestower [of all kinds of blessings, and Aware of the subtleties of all beings], and the Knower [of all] things (Al-An'am/103) — then he himself says, 'I saw Him with my own eye and conceived of Him as being in the form of a human'? Are you not ashamed of such attributions? The deniers of Allah and the disbelievers cannot make such an attribution to our Prophet (peace be upon him and his family) — that he brings a command from Allah and then, by another route, says the opposite of it." Abu Qurrah said: "Allah says in the Qur'an: وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْری [And indeed he saw Him another time] (Al-Najm/13)." Imam Rida (peace be upon him) said: "The next verse explains what the Noble Prophet (peace be upon him and his family) saw: ما کَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأی [His (pure) heart did not lie about what he saw] (Al-Najm/11). In this verse it explains what his eyes saw: لَقَدْ رَأی مِنْ آیاتِ رَبِّهِ الْکُبْری [Indeed he saw some of the greatest signs of his Lord!] (Al-Najm/18). And in this verse He says: وَ لا یُحِیطُونَ بِهِ عِلْماً [But they cannot encompass Him in knowledge] (Ta-Ha/110)." Abu Qurrah said: "Then do you not consider the narration valid?" He said: "When a narration contradicts the Qur'an and the consensus of the Muslims, of course I reject it, for the Muslims are in agreement that He cannot be grasped, eyes do not perceive Him, and He has no likeness." Abu Qurrah then asked about this verse: "سُبْحانَ الَّذِی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ المَسْجِدِ الحَرامِ إِلَی الْمسْجِدِ الْأَقْصَی [Glorified is the One who took His servant by night from the Sacred Mosque to the Farthest Mosque] (Al-Isra/1)." He said: "Allah announces in this verse that He took His Prophet by night; then He Himself says why the journey took place: لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا [that We might show him some of Our signs] (Al-Isra/1). And the signs of Allah are other than Allah. In this verse He gave the reason for the journey and what the Noble Prophet (peace be upon him and his family) saw. In another verse He says: فَبِأَیِّ حَدِیثٍ بَعْدَ اللهِ وَ آیاتِهِ یُؤْمِنُونَ [Then in what statement, after Allah and His signs, will they believe?] — from this verse it is clear that the signs are other than Allah."
ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): સફવાન બિન યહ્યા કહે છે: અબૂ કુર્રહે તે હઝરત (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "હું આપ પર કુરબાન થાઉં! અમારી પાસે રિવાયત છે કે અલ્લાહે જોવાની અને કલામની બક્ષિશ બે પયગંબરો વચ્ચે વહેંચી છે; કલામ મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને આપ્યું અને જોવું હઝરત મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને!?" ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "તો તે વ્યક્તિ કોણ હતા જેમણે અલ્લાહ તરફથી જગતના લોકોને એલાન કર્યું કે આંખો તેને પામી શકતી નથી અને તેની કલ્પના કરી શકતી નથી અને તેના જેવું કંઈ નથી? શું આ એલાનો મુહમ્મદે મુસ્તફા (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તરફથી નથી?" તેણે કહ્યું: "હા, છે." આપે ફરમાવ્યું: "તો કેવી રીતે એવું બને કે એક વ્યક્તિ અલ્લાહ તરફથી લોકોને એલાન કરે કે હું અલ્લાહ તરફથી મોકલાયો છું અને તમને અલ્લાહના દીન તરફ આમંત્રિત કરું છું, અને તે ફરમાવે છે: આંખો તેને જોતી નથી પરંતુ તે તમામ આંખોને જુએ છે અને તે બક્ષનાર [વિવિધ પ્રકારની નેઅમતોના, અને મવજૂદાતની ઝીણવટોથી માહિતગાર], અને [દરેક] વસ્તુનો જાણનાર છે. (અન્આમ/૧૦૩). પછી પોતે કહે કે મેં તેને પોતાની આંખથી જોયો છે અને તેની કલ્પના કરી છે કે તે ઇન્સાનની સૂરતમાં છે. શું તમે આવી નિસ્બતોથી શરમાતા નથી? અલ્લાહને નહીં ઓળખનારાઓ અને કાફિરો પણ અમારા પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને એવી નિસ્બત આપી શકતા નથી કે તેઓ અલ્લાહ તરફથી કોઈ હુકમ લાવે, અને પછી બીજા માર્ગે તેની વિરુદ્ધ વાત કરે." અબૂ કુર્રહે કહ્યું: "અલ્લાહ કુરઆનમાં ફરમાવે છે: وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْری [અને ખરેખર બીજી વાર પણ તેમણે તેને જોયો. (નજ્મ/૧૩)]." હઝરત રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "પછીની આયત સ્પષ્ટ કરે છે કે પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ શું જોયું; ما کَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأی [તેમના (પવિત્ર) દિલે જે જોયું તેમાં કદી પણ જૂઠ ન બોલ્યું. (નજ્મ/૧૧)]. આ આયતમાં તે સ્પષ્ટ કરે છે કે તેમની આંખોએ શું જોયું. لَقَدْ رَأی مِنْ آیاتِ رَبِّهِ الْکُبْری [ખરેખર તેમણે પોતાના પરવરદિગારની કેટલીક મોટી નિશાનીઓ જોઈ! (નજ્મ/૧૮)]. અને આ આયતમાં ફરમાવે છે: وَ لا یُحِیطُونَ بِهِ عِلْماً [પરંતુ તેઓ તેને [ઇલ્મ દ્વારા] ઘેરી શકતા નથી! (તાહા/૧૧૦)]." અબૂ કુર્રહે કહ્યું: "તો શું આપ આ રિવાયતને સહીહ ગણતા નથી?" આપે ફરમાવ્યું: "જ્યારે રિવાયત કુરઆન અને મુસલમાનોના ઇજમાઅની વિરુદ્ધ હોય તો ચોક્કસ હું તેને જૂઠી ઠરાવું છું, કારણ કે મુસલમાનો એ વાત પર સહમત છે કે તેને પામી શકાતો નથી, આંખો તેને પ્રાપ્ત કરી શકતી નથી અને તેના જેવું અને સમાન કંઈ નથી." અબૂ કુર્રહે આ આયત વિશે સવાલ કર્યો: "سُبْحانَ الَّذِی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ المَسْجِدِ الحَرامِ إِلَی الْمسْجِدِ الْأَقْصَی [પાક અને પવિત્ર છે તે અલ્લાહ જેણે પોતાના બંદાને એક રાતમાં મસ્જિદે હરામથી મસ્જિદે અકસા સુધી લઈ ગયો. (ઇસરા/૧)]." આપે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ આ આયતમાં એલાન કરે છે કે તેણે પોતાના પયગંબરને રાત્રે સફર કરાવી, પછી પોતે ફરમાવે છે કે આ સફર શા માટે હતી; 'لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا [જેથી અમે તેમને અમારી કેટલીક નિશાનીઓ બતાવીએ. (ઇસરા/૧)].' અલ્લાહની આયતો અલ્લાહ સિવાય છે. આ આયતમાં સફરની ઇલ્લતનો ખુલાસો આપ્યો છે અને પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ જે જોયું તે વિશે બીજી આયતમાં ફરમાવે છે: فَبِأَیِّ حَدِیثٍ بَعْدَ اللهِ وَ آیاتِهِ یُؤْمِنُونَ [તો અલ્લાહ અને તેની આયતો પછી કઈ વાત પર તેઓ ઈમાન લાવશે?] આ આયતથી માલૂમ થાય છે કે આયતો અલ્લાહ સિવાય છે."