الْعَقْلُ دَلِیلُ الْخَیْرِ وَ الْهَوَی مَرْکَبُ الْمَعَاصِی وَ الْفِقْهُ وِعَاءُ الْعَمَلِ وَ الدُّنْیَا سُوقُ الْآخِرَهًِْ وَ النَّفْسُ تَاجِرَهًٌْ وَ اللَّیْلُ وَ النَّهَارُ رَأْسُ الْمَالِ وَ الْمَکْسَبُ الْجَنَّهًُْ وَ الْخُسْرَانُ النَّارُ هَذَا وَ اللَّهِ التِّجَارَهًُْ الَّتِی لَا تَبُورُ وَ الْبِضَاعَهًُْ الَّتِی لَا تَخْسَرُ. وَ قَالَ مِثْلَهُ (صلی الله علیه و آله) وَ سُوقُ الْفَائِزِینَ مِنْ شِیعَتِهِ وَ شِیعَهًِْ آبَائِهِ وَ أَبْنَائِهِ (علیه السلام) وَ لَقَدْ جَمَعَ اللَّهُ هَذَا کُلَّهُ بِقَوْلِهِ تَعَالَی: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُلْهِکُمْ أَمْوالُکُمْ وَ لا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللهِ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ وَ قَالَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَی رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللهِ وَ قَالَ تَعَالَیفَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّی عَنْ ذِکْرِنا وَ لَمْ یُرِدْ إِلَّا الْحَیاةَ الدُّنْیا، ذلِکَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ و قال تعالی وَ لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِکْرِنا وَ اتَّبَعَ هَواهُ وَ کانَ أَمْرُهُ فُرُطاً.
امام سجّاد (علیه السلام)- عقل راهنمای خیرات و هوا و هوسهای نفسانی مرکب گناهان است. فهم ظرف عمل، دنیا بازار آخرت است. و نفس تاجر این بازار است. و شب و روز سرمایه است. و سود این تجارت بهشت است. و ضرر آن آتش است. این است به خدا! تجارت آنچنانی که فانی نخواهد شد و بضاعت و جنسی که در معامله آن ضرر نیست. و مثل این فرمایش از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رسیده است. و در آن ذکر شده که؛ دنیا بازار رستگاران از میان شیعیان است که پیرو ائمّه خود (علیهم السلام) میباشند. و به تحقیق که جامع همهی این فرمایشات این آیه کریمه است: ای کسانی که ایمان آوردهاید! اموال و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نکند! و کسانی که چنین کنند، زیانکارانند!. ( منافقون/۹ ) و خداوند فرمود: مردانی که نه تجارت و نه معاملهای آنان را از یاد خدا غافل نمیکند. ( نور/۳۷ ) و از کسانی که قلبشان را از یاد خود غافل ساختیم اطاعت مکن! همانها که از هوای نفس پیروی کردند، و کارهایشان افراطی است. ( کهف/۲۸ )
Imam Sajjad (peace be upon him): The intellect is the guide to good, and the desires and passions of the soul are the mount of sins. Understanding is the vessel of action, the world is the marketplace of the Hereafter, and the soul is the merchant in this marketplace. The night and the day are the capital, the profit of this trade is Paradise, and its loss is the Fire. By Allah, this is the trade that will not perish and the merchandise whose transaction incurs no loss. And the like of this saying has come from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family). And in it is mentioned that the world is the marketplace of the successful ones from among the Shia who follow their Imams (peace be upon them). Indeed, this noble verse gathers all of these sayings: "O you who believe! Let not your wealth and your children divert you from the remembrance of Allah! And whoever does so, they are the losers." (Munafiqun/9) And Allah said: "Men whom neither trade nor sale diverts from the remembrance of Allah." (Nur/37) And: "Do not obey him whose heart We have made heedless of Our remembrance — those who followed the desires of the soul, and their affair is excessive." (Kahf/28)
ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ): અક્લ ભલાઈઓની માર્ગદર્શક છે અને નફસાની ખ્વાહિશો ગુનાહોનું વાહન છે. સમજ અમલનું પાત્ર છે, દુનિયા આખિરતનું બજાર છે. અને નફસ આ બજારનો વેપારી છે. અને રાત તથા દિવસ મૂડી છે. અને આ વેપારનો નફો જન્નત છે. અને તેનું નુકસાન આગ છે. અલ્લાહની કસમ! આ છે તે વેપાર જે ફાની થશે નહીં અને તે માલ જેના સોદામાં નુકસાન નથી. અને આવી જ ફરમાયશ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) થી પ્રાપ્ત થઈ છે. અને તેમાં ઝિક્ર છે કે; દુનિયા શિયાઓમાંથી કામયાબ થનારાઓનું બજાર છે જેઓ પોતાના ઇમામો (અલયહિમુસ્સલામ) ના પૈરવ છે. અને ખરેખર આ બધી ફરમાયશોનું જામિઅ (સંગ્રહ) આ કરીમ આયત છે: હે ઈમાન લાવનારાઓ! તમારા માલ અને તમારા સંતાનો તમને અલ્લાહની યાદથી ગાફિલ ન કરે! અને જેઓ આવું કરશે, તેઓ નુકસાન ઉઠાવનારા છે. (મુનાફિકૂન/૯) અને અલ્લાહે ફરમાવ્યું: એવા મર્દો કે જેમને ન વેપાર અને ન કોઈ સોદો અલ્લાહની યાદથી ગાફિલ કરતો નથી. (નૂર/૩૭) અને એવા લોકોની ઇતાઅત ન કર જેમના દિલોને અમે અમારી યાદથી ગાફિલ કરી દીધા છે, તે જ છે જેઓએ નફસની ખ્વાહિશની પૈરવી કરી, અને તેમના કામો હદથી વધારે છે. (કહફ/૨૮)