عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ کَانَ فِی بَنِی إِسْرَائِیلَ عَابِدٌ اسْمُهُ بَرْصِیصَا عَبَدَ اللَّهَ زَمَاناً مِنَ الدَّهْرِ حَتَّی کَانَ یُؤْتَی بِالْمَجَانِینِ یُدَاوِیهِمْ وَ یَعُودُهُمْ فَیَبْرَءُونَ عَلَی یَدِهِ وَ أَنَّهُ أُتِیَ بِامْرَأَهًْ فِی شَرَفٍ قَدْ جَنَتْ وَ کَانَ لَهَا إِخْوَهًْ فَأَتَوْهُ بِهَا وَ کَانَتْ عِنْدَهُ فَلَمْ یَزَلِ الشَّیْطَانُ یُزَیِّنُ لَهُ حَتَّی وَقَعَ عَلَیْهَا فَحَمَلَتْ. فَلَمَّا اسْتَبَانَ حَمْلُهَا قَتَلَهَا وَ دَفَنَهَا. فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِکَ ذَهَبَ الشَّیْطَانُ حَتَّی لَقِیَ أَحَدَ إِخْوَتِهَا فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِی فَعَلَ الرَّاهِبُ وَ أَنَّهُ دَفَنَهَا فِی مَکَانِ کَذَا ثُمَّ أَتَی بِبَقِیَّهًْ إِخْوَتِهَا رَجُلًا رَجُلًا فَذَکَرَ لَهُ. فَجَعَلَ الرَّجُلُ یَلْقَی أَخَاهُ فَیَقُولُ وَ اللَّهِ لَقَدْ أَتَانِی آتٍ ذَکَرَ لِی شَیْئاً یَکْبُرُ عَلَیَّ ذِکْرُهُ فَذَکَرَهُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضِ حَتَّی بَلَغَ مَلِکَهُمْ. فَسَارَ الْمَلِکُ وَ النَّاسُ فَاسْتَزْلَوُهُ فَأَقَرَّ لَهُمْ بِالَّذِی فَعَلَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ. فَلَمَّا رُفِعَ عَلَی خَشَبَهًْ تَمَثَّلَ لَهُ الشَّیْطَانُ فَقَالَ أَنَا الَّذِی أَلْقَیْتُکَ فِی هَذَا فَهَلْ أَنْتَ مُطِیعِی فِیمَا أَقُولُ لَکَ أُخَلِّصْکَ مِمَّا أَنْتَ فِیهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ اسْجُدْ لِی سَجْدَهًْ وَاحِدَهًْ فَقَالَ کَیْفَ أَسْجُدُ لَکَ وَ أَنَا عَلَی هَذِهِ الْحَالَهًْ قَالَ أَکْتَفِی مِنْکَ بِالْإِیمَاءِ فَأَوْمَی لَهُ بِالسُّجُودِ فَکَفَرَ بِاللَّهِ وَ قَتَلَ الْمَرْأَهًَْ. فَأَشَارَ اللَّهُ تَعَالَی إِلَی قِصَّتِهِ فِی قَوْلِهِ کَمَثَلِ الشَّیْطانِ إِذْ قالَ لِلْإِنْسانِ اکْفُرْ فَلَمَّا کَفَرَ قالَ إِنِّی بَرِیءٌ مِنْکَ إِنِّی أَخافُ اللهَ رَبَّ الْعالَمِین.
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- کَمَثَلِ الشَّیْطانِ إِذْ قالَ لِلْإِنْسانِ اکْفُرْ در میان بنی‌اسرائیل مرد عابدی بود به نام برصیصا که سال‌ها به عبادت پروردگار مشغول بود تا آنجا که دیوانه‌ها و مریض‌ها را به نزد او می‌آوردند که او آن‌ها را مداوا می‌کرد و به دست او بهبود می‌یافتند. روزی زن دیوانه‌ای را به نزد او آوردند که دارای چند برادر بود و از عابد شفای او را خواستار شدند، با رفتن برادران، شیطان به نزد عابد آمد و آنقدر او را وسوسه کرد که عابد با زن دیوانه در آمیخت و او از عابد حامله شد، وقتی حمل او آشکار شد، شیطان به نزد عابد آمد و به او گفت: «اگر برادرانش متوجّه شوند، تو را خواهند کشت، پس این زن را بکش و دفن کن و اگر برادرانش آمدند، بگو از نزد من فرار کرده است». عابد در اثر القائات شیطان آن دختر را کشت و پنهانی دفن کرد، از طرف دیگر شیطان به نزد برادران دختر رفت و آن‌ها را از عمل راهب باخبر ساخت و محل دفن او را به آن‌ها نشان داد و آن‌ها شکایت راهب را به نزد پادشاه آن سرزمین بردند و آن امر بر پادشاه و همه‌ی مردم بسیار دشوار آمد و پادشاه حکم به اعدام آن راهب نمود، همه به نزد راهب رفتند و با پیداشدن جنازه‌ی دختر، راهب مجبور به اقرار شد، وقتی آن راهب را بر چوبه‌ی دار بالا بردند، شیطان به نزد او آمد و گفت: «من همان کسی هستم که تو را به این اعمال وادار کردم، اکنون اگر از من اطاعت کنی، من تو را از این مهلکه نجات خواهم داد». راهب گفت: «اکنون چه باید بکنم»، شیطان گفت: «مرا سجده کن». راهب گفت: «چگونه تو را سجده کنم، درحالی‌که مرا به دار آویخته‌اند»؟ شیطان گفت: «با ایماء و اشاره مرا سجده کن». راهب با اشاره او را سجده کرد و به خداوند کافر شد. فرمود: من از تو بیزارم و خداوند این مثال را برای قوم بنی‌نضیر زد آنگاه که شیفته‌ی منافقان شده بودند پس از آن‌ها دوری جستند و مسلمان شدند.
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): کَمَثَلِ الشَّیْطانِ إِذْ قالَ لِلْإِنْسانِ اکْفُرْ [Like the Shaitan when he says to man: Disbelieve]. Among the Children of Israel there was a devout man named Barsisa who was engaged in the worship of the Lord for years, to the point that the insane and the sick were brought to him, and he would treat them and they would be healed at his hand. One day an insane woman was brought to him who had several brothers, and they asked the devout man to heal her. When her brothers left, Satan came to the devout man and tempted him so much that the devout man had intercourse with the insane woman, and she became pregnant by him. When her pregnancy became apparent, Satan came to the devout man and said to him: "If her brothers find out, they will kill you, so kill this woman and bury her, and if her brothers come, say that she ran away from me." Under Satan's inducements the devout man killed the girl and buried her in secret. On the other side, Satan went to the girl's brothers and informed them of the monk's deed and showed them the place where he had buried her. They took their complaint against the monk to the king of that land, and the matter was very grievous to the king and to all the people, and the king passed the sentence of death upon the monk. Everyone went to the monk, and when the girl's body was discovered, the monk was compelled to confess. When they raised the monk up on the gallows, Satan came to him and said: "I am the very one who drove you to these deeds; now if you obey me, I shall save you from this predicament." The monk said: "What must I do now?" Satan said: "Prostrate to me." The monk said: "How can I prostrate to you, when I am hanged on the gallows?" Satan said: "Prostrate to me by a gesture and a sign." The monk by a gesture prostrated to him and disbelieved in Allah. He said: I am free of you. And Allah struck this parable for the people of Banu al-Nadir, when they had become enamoured of the hypocrites, then they [the hypocrites] distanced themselves from them and became Muslims.
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): کَمَثَلِ الشَّیْطانِ إِذْ قالَ لِلْإِنْسانِ اکْفُرْ [શેતાનના જેવો કે જ્યારે તેણે માણસને કહ્યું: કુફ્ર કર]. બની ઇસરાઈલમાં એક આબિદ (ઇબાદત કરનાર) માણસ હતો જેનું નામ બરસીસા હતું, જે વર્ષો સુધી પરવરદિગારની ઇબાદતમાં મશગૂલ રહ્યો, ત્યાં સુધી કે લોકો દીવાનાઓ અને બીમારોને તેની પાસે લાવતા હતા, અને તે તેમની સારવાર કરતો અને તેના હાથે તેઓ સાજા થતા. એક દિવસ એક દીવાની સ્ત્રીને તેની પાસે લાવવામાં આવી જેને કેટલાક ભાઈઓ હતા, અને તેમણે આબિદ પાસેથી તેની શિફા માંગી. ભાઈઓ જવા પછી શેતાન આબિદ પાસે આવ્યો અને તેને એટલો વસવસો કર્યો કે આબિદે તે દીવાની સ્ત્રી સાથે સંભોગ કર્યો અને તે આબિદથી ગર્ભવતી થઈ. જ્યારે તેનો ગર્ભ સ્પષ્ટ થયો ત્યારે શેતાન આબિદ પાસે આવ્યો અને તેને કહ્યું: "જો તેના ભાઈઓને ખબર પડશે તો તેઓ તમને મારી નાખશે, તો આ સ્ત્રીને મારી નાખો અને દફન કરી દો, અને જો તેના ભાઈઓ આવે તો કહો કે તે મારી પાસેથી ભાગી ગઈ છે." શેતાનની ઉશ્કેરણીથી આબિદે તે છોકરીને મારી નાખી અને છૂપી રીતે દફન કરી. બીજી બાજુ શેતાન છોકરીના ભાઈઓ પાસે ગયો અને તેમને રાહિબના કાર્યની ખબર આપી અને તેને દફન કરવાનું સ્થળ તેમને બતાવ્યું. તેઓ રાહિબની ફરિયાદ તે ધરતીના બાદશાહ પાસે લઈ ગયા, અને એ વાત બાદશાહ અને બધા લોકો પર ખૂબ જ ભારે પડી, અને બાદશાહે તે રાહિબને ફાંસીનો હુકમ આપ્યો. બધા રાહિબ પાસે ગયા, અને જ્યારે છોકરીની લાશ મળી, ત્યારે રાહિબ ઇકરાર કરવા મજબૂર થયો. જ્યારે તે રાહિબને ફાંસીના લાકડા પર ચઢાવવામાં આવ્યો, ત્યારે શેતાન તેની પાસે આવ્યો અને કહ્યું: "હું જ તે છું જેણે તને આ કૃત્યો કરવા મજબૂર કર્યો, હવે જો તું મારી આજ્ઞા માને તો હું તને આ મુસીબતથી બચાવીશ." રાહિબે કહ્યું: "હવે મારે શું કરવું જોઈએ?" શેતાને કહ્યું: "મને સિજદો કર." રાહિબે કહ્યું: "હું તને કેવી રીતે સિજદો કરું, જ્યારે મને ફાંસી પર લટકાવ્યો છે?" શેતાને કહ્યું: "ઇશારાથી મને સિજદો કર." રાહિબે ઇશારાથી તેને સિજદો કર્યો અને અલ્લાહનો ઇન્કાર કર્યો (કાફિર થયો). [શેતાને] ફરમાવ્યું: હું તારાથી બરી (અલગ) છું. અને અલ્લાહે આ મિસાલ બનૂ નઝીર કૌમ માટે આપી જ્યારે તેઓ મુનાફિકોથી મોહિત થયા હતા, પછી [મુનાફિકોએ] તેમનાથી દૂરી અખત્યાર કરી અને મુસલમાન થઈ ગયા.