سورة الأعراف

Verse 17 of 206

7:17

ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْديهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرينَ

سپس از پيش‌رو و از پشت‌سر، و از طرف راست و از طرف چپ آن‌ها، به سراغشان مى‌روم؛ و بيشتر آن‌ها را شكرگزار نخواهى يافت.

Then I will certainly come to them from before them and from behind them, and from their right-hand side and from their left-hand side; and Thou shalt not find most of them thankful.

પછી તેમની પાસે તેમની સામેથી તથા પીઠ પાછળથી તથા જમણી બાજુથી તથા ડાબી બાજુથી જરૂર આવીશ; અને તું તેઓમાંથી ઘણાઓને શુક્ર ગુઝાર પામીશ નહિ.

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

لَمَّا قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّکَ رَجِیمٌ وَ إِنَّ عَلَیْکَ لَعْنَتِی إِلی یَوْمِ الدِّینِ قَالَ إِبْلِیسُ یَا رَبِّ وَ کَیْفَ وَ أَنْتَ الْعَدْلُ الَّذِی لَا تَجُورُ وَ لَا تَظْلِمُ فَثَوَابُ عَمَلِی بَطَلَ قَالَ لَا وَ لَکِنْ سَلْنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیَا مَا شِئْتَ ثَوَاباً لِعَمَلِکَ فَأُعْطِیَکَ فَأَوَّلُ مَا سَأَلَ الْبَقَاءُ إِلَی یَوْمِ الدِّینِ فَقَالَ اللَّهُ قَدْ أَعْطَیْتُکَ قَالَ سَلِّطْنِی عَلَی وُلْدِ آدَمَ (علیه السلام) قَالَ سَلَّطْتُکَ قَالَ أَجْرِنِی فِیهِمْ مَجْرَی الدَّمِ فِی الْعُرُوقِ قَالَ قَدْ أَجْرَیْتُکَ قَالَ لَا یُولَدُ لَهُمْ وَلَدٌ إِلَّا وُلِدَ لِیَ اثْنَانِ وَ أَرَاهُمْ وَ لَا یَرَوْنِی وَ أَتَصَوَّرُ لَهُمْ فِی کُلِّ صُورَهًٍْ شِئْتُ فَقَالَ قَدْ أَعْطَیْتُکَ قَالَ یَا رَبِّ زِدْنِی قَالَ قَدْ جَعَلْتُ لَکَ وَ لِذُرِّیَّتِکَ فِی صُدُورِهِمْ أَوْطَاناً قَالَ رَبِّ حَسْبِی فَقَالَ إِبْلِیسُ عِنْدَ ذَلِکَ فَبِعِزَّتِکَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ إِلَّا عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِینَ ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ.

امام علی ( خدای تبارک‌وتعالی به ابلیس فرمود: «از صف آن‌ها (فرشتگان) بیرون رو، که رانده‌شده‌ای [از درگاه ما]!. و لعنت [و دوری از رحمت حق] تا روز قیامت بر تو خواهد بود!. ( حجر/۳۴۳۵ ) ابلیس گفت: «پروردگارا چرا بیرون روم؟! با اینکه تو عادلی و ستم نمی‌کنی، ثواب عمل من باطل شد». خداوند فرمود: «نه ولی هرچه از دنیا می‌خواهی از من بخواه تا در پاداش عبادتت بدهم». اوّلین خواسته‌اش این بود که تا روز جزا زنده ماند». خداوند فرمود: «به تو دادم». گفت: «به فرزندان آدم مسلّط کن». فرمود: «مسلّط کردم». گفت: «مرا در آن‌ها چون خون در رگ روان کن و جاری کن». فرمود: «روان کردم». گفت: «برای آن‌ها هیچ نوزادی به دنیا نیاید جز آنکه برای من دو تا به دنیا بیاید، و من آن‌ها را ببینم و آن‌ها مرا نبینند، و من برای آن‌ها به‌هرصورتی که خواستم درآیم». فرمود: «همه را به تو دادم». گفت: «پروردگارا برایم بیفزا». فرمود: «برای تو و امثال تو در دل‌های آنان خانه‌ای درست کردم». گفت: «پروردگارا مرا کفایت کردی». و در اینجا بود که ابلیس گفت: فَبِعِزَّتِکَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ إِلَّا عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِینَ، ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ.

Amir al-Mu'minin (peace be upon him): Allah, Blessed and Exalted, said to Iblis: "Depart from their ranks (the angels), for you are outcast [from Our presence]! And the curse [and distance from the Divine mercy] shall be upon you until the Day of Resurrection!" (al-Hijr 34-35) Iblis said: "O Lord, why should I depart?! Since You are Just and do not oppress, the reward of my deeds has been nullified." Allah said: "No, but ask of Me whatever you wish from the world, that I may grant it to you as the reward for your worship." His first request was that he remain alive until the Day of Recompense. Allah said: "I have granted it to you." He said: "Give me power over the children of Adam." He said: "I have given you power." He said: "Make me flow within them like blood in the veins." He said: "I have made you flow." He said: "Let no child be born to them except that two are born to me, and let me see them while they do not see me, and let me appear to them in whatever form I wish." He said: "I have granted you all of this." He said: "O Lord, grant me more." He said: "I have made in their hearts a dwelling for you and the likes of you." He said: "O Lord, You have sufficed me." And it was at this point that Iblis said: فَبِعِزَّتِکَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ إِلَّا عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِینَ، ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ [By Your might, I will surely mislead them all except Your sincere servants among them. Then I will surely come to them from before them and from behind them and from their right and from their left, and You will not find most of them thankful].

અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ ઇબ્લીસને ફરમાવ્યું: "તેમની (ફરિશ્તાઓની) સફમાંથી બહાર નીકળ, કે તું રાંધાયેલો છે [અમારા દરબારથી]! અને લઅનત [અને હકની રહમતથી દૂરી] કયામતના દિવસ સુધી તારા પર રહેશે!" (સૂરએ હિજ્ર 34-35) ઇબ્લીસે કહ્યું: "હે પરવરદિગાર! શા માટે બહાર નીકળું?! જ્યારે તું આદિલ છે અને ઝુલ્મ કરતો નથી, મારા અમલનો સવાબ બાતિલ થઈ ગયો." અલ્લાહે ફરમાવ્યું: "નહીં, પરંતુ દુનિયામાંથી જે કંઈ ઈચ્છે તે મારી પાસે માંગ, જેથી હું તારી ઇબાદતના બદલામાં આપું." તેની પ્રથમ માંગ એ હતી કે તે કયામતના દિવસ સુધી જીવતો રહે. અલ્લાહે ફરમાવ્યું: "તને આપી દીધું." કહ્યું: "મને આદમના સંતાનો પર સત્તા આપ." ફરમાવ્યું: "સત્તા આપી દીધી." કહ્યું: "મને તેમનામાં લોહીની જેમ નસોમાં વહેતો કર." ફરમાવ્યું: "વહેતો કરી દીધો." કહ્યું: "તેમના માટે કોઈ બાળક જન્મે નહીં સિવાય કે મારા માટે બે જન્મે, અને હું તેમને જોઉં અને તેઓ મને ન જુએ, અને હું તેમના માટે જે સૂરત ઈચ્છું તેમાં આવું." ફરમાવ્યું: "બધું જ તને આપી દીધું." કહ્યું: "હે પરવરદિગાર! મને વધારે આપો." ફરમાવ્યું: "તારા અને તારા જેવાઓ માટે તેમના દિલોમાં ઘર બનાવી દીધું." કહ્યું: "હે પરવરદિગાર! તેં મને પૂરતું આપ્યું." અને આ જ સ્થળે ઇબ્લીસે કહ્યું: فَبِعِزَّتِکَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ إِلَّا عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِینَ، ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ [તારી ઇઝ્ઝતની કસમ! હું તે બધાને ગુમરાહ કરીશ સિવાય તેમાંના તારા મુખ્લિસ બંદાઓના. પછી હું ચોક્કસ તેમની પાસે તેમની આગળથી અને તેમની પાછળથી અને તેમની જમણી બાજુથી અને તેમની ડાબી બાજુથી આવીશ, અને તું તેમાંના ઘણાને શુક્ર કરનારા નહીં પામે].

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

یَا ابْنَ‌مَسْعُودٍ اتَّخِذِ الشَّیْطَانَ عَدُوّاً فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا وَ یَقُولُ عَنْ إِبْلِیسَ ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ وَ یَقُولُ فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ أَقُولُ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْکَ وَ مِمَّنْ تَبِعَکَ مِنْهُمْ أَجْمَعِین.

پیامبر ( ای پسر مسعود! شیطان را دشمن خویش بگیر زیرا که خدای تعالی می‌فرماید: البتّه شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن بدانید. ( فاطر/۶ ). و از قول ابلیس می‌گوید: ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ. و می‌گوید: فرمود: «به حق سوگند، و حق می‌گویم، که جهنّم را از تو و هرکدام از آنان که از تو پیروی کند، پر خواهم کرد! ( ص/۸۵۸۴ ).

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): O son of Mas'ud! Take Satan as an enemy, for Allah the Exalted says: إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا [Indeed, Satan is an enemy to you, so take him as an enemy] (Fatir/6). And quoting Iblis, He says: ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ [Then I will certainly come to them from before them and from behind them, and from their right and from their left; and You will not find most of them thankful]. And He says: He said, "By the truth I swear, and the truth I say, I shall fill Hell with you and with whoever of them follows you, all together!" (Sad/84-85).

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ઓ ઇબ્ને મસ્ઊદ! શેતાનને પોતાનો દુશ્મન સમજો, કારણ કે અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا [ખરેખર શેતાન તમારો દુશ્મન છે, તો તેને દુશ્મન સમજો] (ફાતિર/૬). અને ઇબ્લીસના કથન વિશે ફરમાવે છે: ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ [પછી હું તેમની પાસે તેમની આગળથી અને તેમની પાછળથી અને તેમની જમણી અને ડાબી બાજુથી આવીશ; અને આપ તેમાંથી મોટા ભાગનાને આભારી નહીં જુઓ]. અને ફરમાવે છે: "હકનાં કસમ, અને હું હક કહું છું, કે હું જહન્નમને તારાથી અને તેમાંથી જે કોઈ તારી પૈરવી કરે તે બધાથી ભરી દઈશ!" (સાદ/૮૪-૮૫).

... وَ قَدْ عَرَفْتُ أَنَّ مُعَاوِیَهًَْ کَتَبَ إِلَیْکَ یَسْتَزِلُّ لُبَّکَ وَ یَسْتَفِلُّ غَرْبَکَ فَاحْذَرْهُ فَإِنَّمَا هُوَ الشَّیْطَانُ یَأْتِی الْمَرْءَ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ لِیَقْتَحِمَ غَفْلَتَهُ وَ یَسْتَلِبَ غِرَّتَه.

امام علی ( در نهج‌البلاغه، در نامه امام علی (به زیادبن‌أبیه آن هنگام‌که امام باخبر شد، معاویه نامه‌ای به او نوشته، آمده است: «اطّلاع یافتم که معاویه برای تو نامه‌ای نوشته تا عقل تو را بلغزاند، و اراده‌ی تو را سست کند. از او بترس که شیطان است، و از پیش‌رو، و پشت‌سر، و از راست و چپ به‌سوی انسان می‌آید تا درحال فراموشی، او را تسلیم خود سازد، و شعور و درکش را بر باید».

Imam Ali (peace be upon him): In Nahj al-Balagha, in Imam Ali's letter to Ziyad ibn Abih, when the Imam was informed that Mu'awiya had written a letter to him, it is stated: "I have learned that Mu'awiya has written you a letter to make your intellect slip and weaken your resolve. Beware of him, for he is Satan, who comes to man from before, from behind, from the right and from the left, so that at a moment of heedlessness he may make him submit to himself and snatch away his awareness and understanding."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): નહજુલ બલાગામાં, ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ)ના ઝિયાદ બિન અબીહને લખાયેલ પત્રમાં, જ્યારે ઇમામને ખબર પડી કે મુઆવિયાએ તેને એક પત્ર લખ્યો છે, આવ્યું છે: "મને જાણ થઈ છે કે મુઆવિયાએ તારા માટે એક પત્ર લખ્યો છે જેથી તારી અકલને લપસાવે, અને તારા ઇરાદાને નબળો પાડે. તેનાથી ડર, કારણ કે તે શેતાન છે, અને આગળથી, પાછળથી, અને જમણી અને ડાબી બાજુથી માણસ તરફ આવે છે જેથી ગફલતના સમયે તેને પોતાની આગળ સોંપી દે, અને તેની સમજ અને ચેતનાને ઝૂંટવી લે."

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَ إِنَّمَا لَمْ یَقُلْ: مِنْ فَوْقِهِمْ، لِأَنَّ فَوْقَهُمْ جَهَهًُْ نُزُولِ الرَّحْمَهًِْ مِنَ السَّمَاءِ فَلَا سَبِیلَ لَهُ إِلَی ذَلِکَ؛ وَ لَمْ یَقُلْ: مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ، لِأَنَّ الْإِتْیَانَ مِنْهُ مُوحِشُ.

ابن‌عبّاس ( ابلیس نگفت که از سمت بالا بر انسان‌ها مسلّط می‌شوم؛ چون راه نزول رحمت است و از آنجا راه ندارد و از زیر پا هم نگفت، چون هراس‌آور است.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Iblis did not say that he would overpower human beings from above, because that is the direction from which mercy descends and he has no way there; nor did he say from beneath the feet, because coming from there is frightening.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): ઇબ્લીસે એ ન કહ્યું કે ઉપરની બાજુથી માણસો પર કાબૂ મેળવીશ; કારણ કે તે રહમત ઉતરવાનો રસ્તો છે અને ત્યાંથી તેને રસ્તો નથી, અને પગ નીચેથી પણ ન કહ્યું, કારણ કે તે ભયાનક છે.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ الْآیَهًَْ أَمَّا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ فَهُوَ مِنْ قِبَلِ الْآخِرَهًِْ لَأُخْبِرَنَّهُمْ أَنَّهُ لَا جَنَّهًَْ وَ لَا نَارَ وَ لَا نُشُورَ وَ أَمَّا خَلْفَهُمْ یَقُولُ مِنْ قِبَلِ دُنْیَاهُمْ آمُرُهُمْ بِجَمْعِ الْأَمْوَالِ وَ آمُرُهُمْ أَنْ لَا یَصِلُوا فِی أَمْوَالِهِمْ رَحِماً وَ لَا یُعْطُوا مِنْهُ حَقّاً وَ آمُرُهُمْ أَنْ لَا یُنْفِقُوا عَلَی ذَرَارِیِّهِمْ وَ أُخَوِّفُهُمْ عَلَی الضَّیْعَهًِْ وَ أَمَّا عَنْ أَیْمَانِهِمْ یَقُولُ مِنْ قِبَلِ دِینِهِمْ فَإِنْ کَانُوا عَلَی ضَلَالَهًٍْ زَیَّنْتُهَا لَهُمْ وَ إِنْ کَانُوا عَلَی الْهُدَی أُخْرِجُهُمْ مِنْهُ وَ أَمَّا عَنْ شَمَائِلِهِمْ یَقُولُ مِنْ قِبَلِ اللَّذَّاتِ وَ الشَّهَوَاتِ یَقُولُ اللَّهُ وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَیْهِمْ إِبْلِیسُ ظَنَّهُ قَوْلُهُ اخْرُجْ مِنْها مَذْؤُماً مَدْحُوراً فَالْمَذْءُومُ الْمَعِیبُ وَ الْمَدْحُورُ الْمُقْصَی أَیْ مُلْقًی فِی جَهَنَّمَ.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدیهِمْ ... و امّا بَیْنِ أَیْدِیهِمْ منظور از جانب آخرت است و به آنان خبر خواهم داد که نه بهشت و نه آتش و نه بعث و نشور در کار خواهد بود. امّا خَلْفِهِمْ از جانب دنیای آنان، به آنان دستور می‌دهم مشغول جمع‌آوری مال باشند و به آنان امر می‌کنم که اموالشان را به هیچ‌یک از ارحام و خویشاوندان نرسانند و حقّی از آن را ندهند و به آنان دستور می‌دهم به ذرّیّه و فرزندانشان زیاد ندهند و آنان را از تباه‌شدن اموالشان بیم می‌دهم». امّا معنای عَنْ أَیْمَانِهِمْ این است که شیطان می‌گوید: [از جانب دینشان] اگر گمراه باشند این گمراهی را برای آنان زیبا نشان می‌دهم، و اگر در راه درست باشند، آن‌قدر تلاش می‌کنم تا آن‌ها را از این راه راست خارج سازم؛ و امّا معنای عَن شَمَآئِلِهِمْ این است که شیطان می‌گوید: «از ناحیه‌ی لذّت ها و شهوت ها؛ خدا می‌گوید: [آری] به‌یقین، ابلیس گمان خود را درباره‌ی آن‌ها محقّق یافت. ( سبأ/۲۰ ) امّا در این سخن خدای عزّوجلّ: اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُومًا مَّدْحُورًا منظور از مذؤوم، معیوب و منظور از مدحور، رانده‌شده است، یعنی کسی که در جهنّم انداخته شده است».

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدیهِمْ ... [Then I will certainly come to them from before them ...] — as for بَیْنِ أَیْدِیهِمْ [before them], what is meant is from the side of the Hereafter, and I will tell them that there is neither Paradise nor Fire nor resurrection and rising. As for خَلْفِهِمْ [behind them], from the side of their world, I command them to be occupied with amassing wealth and I order them not to let any of their kin and relatives receive any of their wealth and not to give any right from it, and I command them not to give much to their progeny and children, and I frighten them with the loss of their wealth. As for the meaning of عَنْ أَیْمَانِهِمْ [from their right], it is that Satan says: [from the side of their religion,] if they are astray I make this misguidance appear beautiful to them, and if they are on the right path I strive so much that I remove them from this straight path. As for the meaning of عَن شَمَآئِلِهِمْ [from their left], it is that Satan says: 'from the side of pleasures and desires.' Allah says: '[Yes,] indeed, Iblis found his opinion about them true.' (Saba/20) But in this word of Allah the Mighty and Majestic: اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُومًا مَّدْحُورًا [Get out of it, despised, driven away], what is meant by mazh'um is defective, and what is meant by madhur is one driven away, that is, one who is cast into Hell.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدیهِمْ ... [પછી હું ખરેખર તેમની પાસે તેમની આગળથી આવીશ ...] — بَیْنِ أَیْدِیهِمْ [તેમની આગળથી]નો અર્થ આખિરતની બાજુથી છે, અને હું તેમને ખબર આપીશ કે ન જન્નત છે, ન આગ છે અને ન બઅસ અને નુશૂર (પુનર્જીવન) છે. અને خَلْفِهِمْ [તેમની પાછળથી] એટલે તેમની દુનિયાની બાજુથી, હું તેમને હુકમ કરું છું કે તેઓ માલ ભેગું કરવામાં મશગૂલ રહે અને હું તેમને હુકમ કરું છું કે તેમના માલમાંથી કોઈ સગા-સંબંધીને ન પહોંચાડે અને તેમાંથી કોઈ હક ન આપે અને હું તેમને હુકમ કરું છું કે તેમની સંતાનો પર વધારે ખર્ચ ન કરે અને હું તેમને તેમના માલના નષ્ટ થવાનો ડર બતાવું છું. عَنْ أَیْمَانِهِمْ [તેમની જમણી બાજુથી]નો અર્થ એ છે કે શેતાન કહે છે: [તેમના દીનની બાજુથી] જો તેઓ ગુમરાહ હોય તો હું આ ગુમરાહીને તેમના માટે સુંદર બતાવું છું, અને જો તેઓ સાચા માર્ગ પર હોય તો હું એટલી કોશિશ કરું છું કે તેમને આ સીધા માર્ગમાંથી બહાર કાઢું; અને عَن شَمَآئِلِهِمْ [તેમની ડાબી બાજુથી]નો અર્થ એ છે કે શેતાન કહે છે: 'લજ્જતો અને શહવતોની બાજુથી.' અલ્લાહ કહે છે: '[હા] ખરેખર, ઇબ્લીસે તેમના વિશે પોતાનું ગુમાન સાચું પાડ્યું.' (સબા/૨૦) પરંતુ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની આ વાત: اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُومًا مَّدْحُورًا [તેમાંથી નીકળ, નિંદિત અને ધકેલાયેલો]માં મઝ્ઊમનો અર્થ છે ખામીવાળો અને મદ્હૂરનો અર્થ છે દૂર ધકેલાયેલો, એટલે કે જેને જહન્નમમાં ફેંકવામાં આવ્યો છે.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ مَعْنَاهُ أُهَوِّنُ عَلَیْهِمْ أَمْرَ الْآخِرَهًِْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ آمُرُهُمْ بِجَمْعِ الْأَمْوَالِ وَ الْبُخْلِ بِهَا عَنِ الْحُقُوقِ لِتَبْقَی لِوَرَثَتِهِمْ وَ عَنْ أَیْمانِهِمْ أُفْسِدُ عَلَیْهِمْ أَمْرَ دِینِهِمْ بِتَزْیِینِ الضَّلَالَهًِْ وَ تَحْسِینِ الشُّبْهَهًِْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ بِتَحْبِیبِ اللَّذَّاتِ إِلَیْهِمْ وَ تَغْلِیبِ الشَّهَوَاتِ عَلَی قُلُوبِهِم وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِین.

امام باقر ( ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِّن بَیْنِ أَیْدِیهِمْ؛ امر آخرت را برای آنان آسان می‌کنم. وَ مِنْ خَلْفِهِمْ به آنان دستور می‌دهم اموال را جمع‌آوری کنند و حقوق را از این اموال نپردازند تا برای ورثه آنان باقی بماند. عَنْ أَیْمَانِهِمْ دینشان را با آراستن گمراهی و زیبا نشان‌دادن شبهه‌ها تباه می‌کنم. عَن شَمَآئِلِهِمْ از طریق ترغیب آنان به لذّت‌ها و چیره‌کردن شهوت‌ها بر دل‌های آنان. وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِین».

Imam Baqir (peace be upon him): ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِّن بَیْنِ أَیْدِیهِمْ [Then I will certainly come to them from before them]; I make the matter of the Hereafter easy for them. وَ مِنْ خَلْفِهِمْ [and from behind them] — I command them to amass wealth and not to pay the dues from these properties, so that it remains for their heirs. عَنْ أَیْمَانِهِمْ [from their right] — I ruin their religion by adorning misguidance and making doubts appear beautiful. عَن شَمَآئِلِهِمْ [from their left] — by making them love pleasures and by overpowering their hearts with desires. وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِین [and Thou shalt not find most of them thankful].

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ثُمَّ لَآتِیَنَّهُمْ مِّن بَیْنِ أَیْدِیهِمْ [પછી હું ખરેખર તેમની આગળથી આવીશ]; આખિરતના મામલાને હું તેમના માટે આસાન બનાવું છું. وَ مِنْ خَلْفِهِمْ [અને તેમની પાછળથી] — હું તેમને હુકમ કરું છું કે માલ ભેગું કરે અને આ માલમાંથી હકો અદા ન કરે, જેથી તેમના વારસદારો માટે બાકી રહે. عَنْ أَیْمَانِهِمْ [તેમની જમણી બાજુથી] — હું તેમના દીનને ગુમરાહીને શણગારીને અને શંકાઓને સુંદર બતાવીને બગાડું છું. عَن شَمَآئِلِهِمْ [તેમની ડાબી બાજુથી] — તેમને લજ્જતો તરફ પ્રેરિત કરીને અને તેમના દિલો પર શહવતોને પ્રભાવી બનાવીને. وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِین [અને તમે તેમાંના મોટા ભાગનાને શુક્રગુઝાર નહીં પામો].