عَنْ مُحَمَّدبْنالحَنَفِیّهًْ قَالَ: لَمَّا قَدِمَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) الْبَصْرَهًَْ بَعْدَ قِتَالِ أَهْلِ الْجَمَلِ دَعَاهُ الْأَحْنَفُ‌بْنُ‌قَیْسٍ وَ اتَّخَذَ لَهُ طَعَاماً فَبَعَثَ إِلَیْهِ (علیه السلام) وَ إِلَی أَصْحَابِهِ فَأَقْبَلَ ثُمَّ قَالَ یَا أَحْنَفُ ادْعُ لِی أَصْحَابِی فَدَخَلَ عَلَیْهِ قَوْمٌ مُتَخَشِّعُونَ کَأَنَّهُمْ شِنَانٌ بوالی {بَوَالٍ} فَقَالَ الْأَحْنَفُ‌بْنُ‌قَیْسٍ یَا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) مَا هَذَا الَّذِی نَزَلَ بِهِمْ أَ مِنْ قِلَّهًِْ الطَّعَامِ أَوْ مِنْ هَوْلِ الْحَرْبِ فَقَالَ (علیه السلام) لَا یَا أَحْنَفُ إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ أَجَابَ أَقْوَاماً تَنَسَّکُوا لَهُ فِی دَارِ الدُّنْیَا تَنَسُّکَ مَنْ هَجَمَ عَلَی مَا عَلِمَ مِنْ قُرْبِهِمْ مِنْ یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یُشَاهِدُوهَا فَحَمَلُوا أَنْفُسَهُمْ عَلَی مَجْهُودِهَا وَ کَانُوا إِذَا ذَکَرُوا صَبَاحَ یَوْمِ الْعَرْضِ عَلَی اللَّهِ سُبْحَانَهُ تَوَهَّمُوا خُرُوجَ عُنُقٍ یَخْرُجُ مِنَ النَّارِ یُحْشَرُ الْخَلَائِقُ إِلَی رَبِّهِمْ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی وَ کِتَابٍ یَبْدُو فِیهِ عَلَی رُءُوسِ الْأَشْهَادِ فَضَائِحُ ذُنُوبِهِمْ فَکَادَتْ أَنْفُسُهُمْ تَسِیلُ سَیَلَاناً أَوْ تَطِیرُ قُلُوبُهُمْ بِأَجْنِحَهًِْ الْخَوْفِ طَیَرَاناً وَ تُفَارِقُهُمْ عُقُولُهُمْ إِذَا غَلَتْ بِهِمْ مَرَاجِلُ الْمُجَرَّدِ {الْمُحْرَدِ} إِلَی اللَّهِ سُبْحَانَهُ غَلَیَاناً فَکَانُوا یَحِنُّونَ حَنِینَ الْوَالِهِ فِی دُجَی الظُّلَمِ وَ کَانُوا یَفْجَعُونَ مِنْ خَوْفِ مَا أَوْقَفُوا عَلَیْهِ أَنْفُسَهُمْ فَمَضَوْا ذُبُلَ الْأَجْسَامِ حَزِینَهًٌْ قُلُوبُهُمْ کَالِحَهًٌْ وُجُوهُهُمْ ذَابِلَهًٌْ شِفَاهُهُمْ خَامِصَهًٌْ بُطُونُهُمْ تَرَاهُمْ سُکَارَی سُمَّارُ وَحْشَهًِْ اللَّیْلِ مُتَخَشِّعُونَ کَأَنَّهُمْ شِنَانٌ بوالی {بَوَالٍ} قَدْ أَخْلَصُوا لِلَّهِ أَعْمَالًا سِرّاً وَ عَلَانِیَهًًْ فَلَمْ تَأْمَنْ مِنْ فَزَعِهِ قُلُوبُهُمْ بَلْ کَانُوا کَمَنْ حَرَسُوا قِبَابَ خَرَاجِهِمْ فَلَوْ رَأَیْتَهمْ فِی لَیْلَتِهِمْ وَ قَدْ نَامَتِ الْعُیُونُ وَ هَدَأَتِ الْأَصْوَاتُ وَ سَکَنَتِ الْحَرَکَاتُ مِنَ الطَّیْرِ فِی الْوُکُورِ وَ قَدْ نَهْنَهَهُمْ هَوْلُ یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ بِالْوَعِیدِ عَنِ الرُّقَادِ کَمَا قَالَ سُبْحَانَهُ أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُری أَنْ یَأْتِیَهُمْ بَأْسُنا بَیاتاً وَ هُمْ نائِمُونَ فَاسْتَیْقَظُوا لَهَا فَزِعِینَ وَ قَامُوا إِلَی صَلَاتِهِمْ مُعَوِّلِینَ بَاکِینَ تَارَهًًْ وَ أُخْرَی مُسَبِّحِینَ یَبْکُونَ فِی مَحَارِیبِهِمْ وَ یَرِنُّونَ یَصْطَفُّونَ لَیْلَهًًْ مُظْلِمَهًًْ بَهْمَاءَ یَبْکُونَ فَلَوْ رَأَیْتَهُمْ یَا أَحْنَفُ فِی لَیْلَتِهِمْ قِیَاماً عَلَی أَطْرَافِهِمْ مُنْحَنِیَهًًْ ظُهُورُهُمْ یَتْلُونَ أَجْزَاءَ الْقُرْآنِ لِصَلَوَاتِهِمْ قَدِ اشْتَدَّتْ إِعْوَالُهُمْ وَ نَحِیبُهُم.
امام علی ( محمّدبن‌حنفیّه گوید: بعد از پایان جنگ جمل، امیرالمؤمنین (به بصره آمد. احنف‌بن‌قیس به افتخار آن حضرت و یارانش ضیافتی ترتیب داد. حضرت به خانه‌ی او رفت و فرمود: «ای احنف! یاران مرا بخوان که بیایند». در این موقع جمعی وارد مجلس شدند که در نهایت خشوع و شکستگی، همچون مشک‌های پوسیده بودند. احنف پرسید: «یا امیرالمؤمنین! این‌ها چه ناراحتی دارند؟ آیا از غذا نخوردن چنین ضعیف شده‌اند یا از وحشت و هراس جنگ»؟ حضرت فرمود: «نه ای احنف! خداوند سبحان جمعیّت‌هایی را که در دنیا به خاطر او ریاضت کشیده‌اند پذیرفته است، زیرا خودشان را به روز قیامت نزدیک می‌دانند، پیش از آنکه آن روز را ببینند، خویشتن را به رنج و ریاضت واداشته است. آنها چنان هستند که هرگاه صبح قیامت و لحظه‌ای را که به پیشگاه خدا عرضه می‌شوند به خاطر می‌آورند، گردن‌هایی را که از آتش دوزخ بیرون می‌آید یاد می‌کنند، و به یاد می‌آورند که مردم به سوی پروردگارشان محشور می‌گردند، در حالی که نامه سرگشاده‌ای که همه بر آن آگاهی می‌یابند کردار زشت و گناهانشان را ثبت کرده، از شدت وحشت نزدیک است جانشان آب شود یا دل‌هایشان با بال‌های ترس به یکباره پر زند و از خرد بیگانه شوند، آنگاه که آهنگ خدای سبحان آنان را به غلیان و جوشش می‌آورد. آنها همچون دلدادگان در تاریکی شب‌ها ناله شوق سر می‌کنند، پیوسته از ترس کرداری که خود بر آنها آگاهند فزع دارند، دنیا را با بدن‌های افسرده و خشکیده، دل‌های غم‌زده، صورت‌های تیره رنگ و بی‌فروغ، لب‌های پژمرده، شکم‌های تهی و به پشت چسبیده واگذارند. آنان را در حال بی‌خودی همچون افراد مست و داستانسرای وحشت شب می‌بینی، و در نهایت خشوع و شکستگی همچون مشک‌های پوسیده‌اند. آنها در نهان و آشکار فقط برای خدا کار می‌کنند و از بیم او لحظه‌ای دلشان آرام نیست (پیوسته بیدار و هشیارند)، گویا نگهبان انبارهای ارزاقند. ای احنف! شبانگاه اگر آنها را ببینی هنگامی که دیدگان در خواب، صداها آرام، جنبش‌ها ساکن و پرندگان در لانه‌ها هستند، آنان از بیم و هراس روز قیامت آرام ندارند و وعده‌های عذاب، آنها را از استراحت بازداشته است. چنانچه خداوند فرموده: أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُری أَنْ یَأْتِیَهُمْ بَأْسُنا بَیاتاً وَ هُمْ نائِمُون، آنها از هول عذاب خدا، با وحشت و ترس از خواب می‌پرند و با ناله و آه به نماز می‌ایستند، گاهی می‌گریند و زمانی تسبیح می‌گویند، در محراب عبادت اشک می‌ریزند، صدای ناله‌شان طنین می‌افکند و در شب تیره و تار، به صف می‌ایستند و می‌گریند. ای احنف! شب هنگام اگر به آن قوم نظر افکنی، مردمی را می‌بینی که روی پاها ایستاده ولی پشت آنها خم گشته؛ در نمازند و قرآن می‌سرایند؛ ناله و فریاد و سوز و گدازشان پرشور است».
Imam Ali (peace be upon him): Muhammad ibn al-Hanafiyya said: After the end of the Battle of the Camel, Amir al-Mu'minin (peace be upon him) came to Basra. Ahnaf ibn Qays arranged a banquet in honour of him and his companions. The Imam went to his house and said: "O Ahnaf! Call my companions to come." At that moment a group entered the gathering who, in the utmost humility and brokenness, were like worn-out waterskins. Ahnaf asked: "O Amir al-Mu'minin! What troubles them? Have they grown so weak from not eating, or from the terror and dread of war?" The Imam said: "No, O Ahnaf! Allah the Glorified has accepted a people who have undertaken austerity in this world for His sake, because they see themselves as close to the Day of Resurrection; before seeing that Day they have driven themselves to hardship and austerity. They are such that whenever they remember the morning of the Resurrection and the moment when they will be presented before Allah, they call to mind the necks that will emerge from the Fire of Hell, and they remember that people will be gathered before their Lord while an open scroll — of which all will be made aware — has recorded their evil deeds and sins. From the intensity of their dread, their souls are on the verge of melting away or their hearts on the verge of flying off all at once on the wings of fear and departing from reason, when the resolve towards Allah the Glorified brings them to a boil and seething. Like lovers in the darkness of nights they raise a cry of longing, and they are constantly in terror of the deeds they themselves are aware of. They leave this world with withered, dried-up bodies, sorrowful hearts, dark and lustreless faces, parched lips, and empty bellies clinging to their backs. You see them in a state of self-loss like drunkards and the storytellers of the night's dread, and in the utmost humility and brokenness they are like worn-out waterskins. In secret and in the open they work only for Allah, and out of fear of Him their hearts are not at rest for a moment (they are constantly awake and alert), as though they were guards over storehouses of provisions. O Ahnaf! If you were to see them at night, when eyes are asleep, voices are still, movements are stilled, and the birds are in their nests, they have no rest from the fear and dread of the Day of Resurrection, and the warnings of punishment have kept them from repose. As Allah has said: أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُری أَنْ یَأْتِیَهُمْ بَأْسُنا بَیاتاً وَ هُمْ نائِمُون [Do the people of the towns then feel secure that Our punishment should come to them by night while they sleep?]. From the terror of Allah's punishment they spring from their sleep in dread and fear, and with wailing and sighs they stand to prayer; at times they weep and at times they glorify Allah, they shed tears in the prayer-niche of worship, the sound of their lamentation resounds, and in the pitch-dark night they stand in ranks and weep. O Ahnaf! If at night you cast your gaze upon that people, you will see people standing on their feet with their backs bent, in prayer, reciting the Qur'an; their wailing, cries, and burning ardour are impassioned."
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ બિન હનફિય્યાહ કહે છે: જંગે જમલના અંત પછી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) બસરા આવ્યા. અહનફ બિન કૈસે તેમના અને તેમના સાથીઓના માનમાં ઝિયાફત યોજી. હઝરત તેમના ઘરે ગયા અને ફરમાવ્યું: "ઓ અહનફ! મારા સાથીઓને બોલાવો કે તેઓ આવે." આ સમયે એક જૂથ મજલિસમાં દાખલ થયું જેઓ પરાકાષ્ઠાની ખુશૂ અને તૂટેલી હાલતમાં, સડેલી મશકો જેવા હતા. અહનફે પૂછ્યું: "યા અમીરલ મોઅમેનીન! આ લોકોને શી તકલીફ છે? શું તેઓ ખાવાનું ન ખાવાથી આટલા નબળા થઈ ગયા છે કે જંગની દહેશત અને ભયથી?" હઝરતે ફરમાવ્યું: "ના ઓ અહનફ! અલ્લાહ સુબ્હાનહુએ એવા લોકોને કબૂલ કર્યા છે જેમણે દુનિયામાં તેની ખાતર રિયાઝત ઉઠાવી છે, કારણ કે તેઓ પોતાને કયામતના દિવસની નજીક જુએ છે; તે દિવસને જોયા પહેલા જ તેમણે પોતાને તકલીફ અને રિયાઝતમાં નાખ્યા છે. તેઓ એવા છે કે જ્યારે પણ કયામતની સવાર અને એ ક્ષણ જ્યારે તેમને અલ્લાહની બારગાહમાં પેશ કરવામાં આવશે તે યાદ કરે છે, ત્યારે તેઓ જહન્નમની આગમાંથી નીકળનારી ગરદનોને યાદ કરે છે, અને યાદ કરે છે કે લોકોને તેમના પરવરદિગાર તરફ મહશૂર કરવામાં આવશે, જ્યારે એક ખુલ્લી નામ-એ-અમલ કે જેના પર બધા વાકેફ થશે તેમના ખરાબ કાર્યો અને ગુનાહો નોંધી ચૂકી હશે; દહેશતની તીવ્રતાથી નજીક છે કે તેમની જાન પાણી થઈ જાય કે તેમના દિલો ડરની પાંખો સાથે એકસાથે ઉડી જાય અને અક્લથી બેગાના થઈ જાય, જ્યારે અલ્લાહ સુબ્હાનહુ તરફનો ઈરાદો તેમને ઉકળાટ અને જોશમાં લાવી દે છે. તેઓ રાતોના અંધકારમાં દિલદારો [પ્રેમીઓ] ની જેમ શૌકની ચીસો પાડે છે, અને પોતાના જે કાર્યોથી પોતે વાકેફ છે તેના ડરથી હંમેશા ભયભીત રહે છે. દુનિયાને સૂકાયેલા-કરમાયેલા શરીરો, ગમગીન દિલો, કાળા અને તેજહીન ચહેરાઓ, સૂકાયેલા હોઠો, ખાલી અને પીઠ સાથે ચોંટેલા પેટો સાથે છોડી દે છે. તેમને બેખુદીની હાલતમાં નશામાં ધૂત લોકો અને રાતની દહેશતના કિસ્સા-ગોઓ જેવા જુઓ છો, અને પરાકાષ્ઠાની ખુશૂ અને તૂટેલી હાલતમાં સડેલી મશકો જેવા છે. તેઓ છૂપા અને જાહેરમાં માત્ર અલ્લાહ માટે કામ કરે છે અને તેના ડરથી એક ક્ષણ પણ તેમના દિલ શાંત નથી (સતત જાગ્રત અને હોશિયાર છે), જાણે કે તેઓ રિઝ્કના ભંડારોના રક્ષક હોય. ઓ અહનફ! રાત્રે જો તમે તેમને જુઓ જ્યારે આંખો ઊંઘમાં હોય, અવાજો શાંત હોય, હલચલો સ્થિર હોય અને પક્ષીઓ પોતાના માળામાં હોય, તો તેઓ કયામતના દિવસના ડર અને દહેશતથી શાંત નથી અને અઝાબના વાયદાઓએ તેમને આરામથી રોકી રાખ્યા છે. જેમ કે અલ્લાહે ફરમાવ્યું: أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُری أَنْ یَأْتِیَهُمْ بَأْسُنا بَیاتاً وَ هُمْ نائِمُون [શું વસ્તીના લોકો આ વાતથી નિર્ભય છે કે અમારો અઝાબ તેમની પાસે રાત્રે આવે જ્યારે તેઓ સૂતા હોય?]. તેઓ અલ્લાહના અઝાબની દહેશતથી, દહેશત અને ડર સાથે ઊંઘમાંથી ઉછળી પડે છે અને નાલા-ઓ-આહ સાથે નમાઝ માટે ઊભા થાય છે, ક્યારેક રડે છે અને ક્યારેક તસ્બીહ કરે છે, ઇબાદતના મહેરાબમાં આંસુ વહાવે છે, તેમની ચીસનો અવાજ ગૂંજી ઊઠે છે અને અંધારી કાળી રાતમાં, સફ બાંધીને ઊભા રહે છે અને રડે છે. ઓ અહનફ! રાત્રે જો તમે એ કૌમ પર નજર નાખો, તો તમને એવા લોકો દેખાશે જેઓ પગ પર ઊભા છે પણ તેમની પીઠ ઝૂકેલી છે; નમાઝમાં છે અને કુરઆન તિલાવત કરે છે; તેમની ચીસ અને પોકાર અને સોઝ-ઓ-ગુદાઝ પુરજોશ છે."