فِی خَبَرِ مَنِ ادَّعَی التَّنَاقُضَ فِی الْقُرْآنِ قَالَ أَمِیرُ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) ... إِنَّ اللَّهَ جَلَّ ذِکْرُهُ بِسَعَهًِْ رَحْمَتِهِ وَ رَأْفَتِهِ بِخَلْقِهِ وَ عِلْمِهِ بِمَا یُحْدِثُهُ الْمُبَدِّلُونَ مِنْ تَغْیِیرِ کَلَامِهِ قَسَمَ کَلَامَهُ ثَلَاثَهًَْ أَقْسَامٍ فَجَعَلَ قِسْماً مِنْهُ یَعْرِفُهُ الْعَالِمُ وَ الْجَاهِلُ وَ قِسْماً لَا یَعْرِفُهُ إِلَّا مَنْ صَفَا ذِهْنُهُ وَ لَطُفَ حِسُّهُ وَ صَحَّ تَمْیِیزُهُ مِمَّنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ وَ قِسْماً لَا یَعْرِفُهُ إِلَّا اللَّهُ وَ أُمَنَاؤُهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ وَ إِنَّمَا فَعَلَ ذَلِکَ لِئَلَّا یَدَّعِیَ أَهْلُ الْبَاطِلِ مِنَ الْمُسْتَوْلِینَ عَلَی مِیرَاثِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنْ عِلْمِ الْکِتَابِ مَا لَمْ یَجْعَلْهُ اللَّهُ لَهُمْ وَ لِیَقُودَهُمُ الِاضْطِرَارُ إِلَی الِایتِمَارِ بِمَنْ وَلَّاهُ أَمْرَهُمْ فَاسْتَکْبَرُوا عَنْ طَاعَتِهِ تَعَزُّزاً وَ افْتِرَاءً عَلَی اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ اغْتِرَاراً بِکَثْرَهًِْ مَنْ ظَاهَرَهُمْ وَ عَاوَنَهُمْ وَ عَانَدَ اللَّهَ جَلَّ اسْمُهُ وَ رَسُولَهُ (صلی الله علیه و آله) فَأَمَّا مَا عَلِمَهُ الْجَاهِلُ وَ الْعَالِمُ مِنْ فَضْلِ رَسُولِ اللَّهِ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مَنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللهَ وَ قَوْلُهُ إِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً وَ لِهَذِهِ الْآیَهًِْ ظَاهِرٌ وَ بَاطِنٌ فَالظَّاهِرُ قَوْلُهُ صَلُّوا عَلَیْهِ وَ الْبَاطِنُ قَوْلُهُ وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً أَیْ سَلِّمُوا لِمَنْ وَصَّاهُ وَ اسْتَخْلَفَهُ علیکم فضله} وَ فَضَّلَهُ عَلَیْکُمْ {وَ مَا عَهِدَ بِهِ إِلَیْهِ تَسْلِیماً وَ هَذَا مِمَّا أَخْبَرْتُکَ أَنَّهُ لَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا مَنْ لَطُفَ حِسُّهُ وَ صَفَا ذِهْنُهُ وَ صَحَّ تَمْیِیزُهُ وَ کَذَلِکَ قَوْلُهُ سَلَامٌ عَلَی آلِ یَاسِینَ لِأَنَّ اللَّهَ سَمَّی النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) بِهَذَا الِاسْمِ حَیْثُ قَالَ یس وَ الْقُرْآنِ الْحَکِیمِ إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ لِعِلْمِهِ أَنَّهُمْ یُسْقِطُونَ قَوْلَ سَلَامٌ عَلَی آلِ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) کَمَا أَسْقَطُوا غَیْرَهُ وَ مَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَتَأَلَّفُهُمْ وَ یُقَرِّبُهُمْ وَ یُجْلِسُهُمْ عَنْ یَمِینِهِ وَ شِمَالِهِ حَتَّی أَذِنَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ فِی إِبْعَادِهِمْ بِقَوْلِهِ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِیلًا وَ بِقَوْلِهِ فَما لِ الَّذِینَ کَفَرُوا قِبَلَکَ مُهْطِعِینَ عَنِ الْیَمِینِ وَ عَنِ الشِّمالِ عِزِینَ أَ یَطْمَعُ کُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ یُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِیم.
امام علی (علیه السلام)- در خبری که ادّعای تناقض در قرآن شده بود، امام علی (علیه السلام) فرمود: ... سپس خداوند که یادش با شکوه و بلند مرتبه باد به سبب فراخی رحمت و مهربانی اش در حقّ آفریدگان و نیز از آنجا که می دانست تبدیل‌کنندگان در کتابش تغییر به وجود می آورند، کلام خود را بر سه‌گونه تقسیم کرد: گونه ای را چنان قرار داد که دانا و نادان در می یابند، گونه‌ای را چنان قرار داد که تنها دارندگان ذهن پالوده و احساس لطیف و تشخیص درست درمی یابند؛ یعنی همان کسانی که خداوند خود، سینه‌شان را برای اسلام گشوده است، و گونه ای دیگر را چنان قرار داد که تنها خدا و امنای او و راسخون در علم که سلام و درود خدا بر ایشان باد در می‌یابند. البته خداوند چنین کرد تا اهل باطل، یعنی همان کسانی که بر میراث رسول خدا (صلی الله علیه و آله) چنگ زده و مستولی شدند، درباره‌ی دانش کتاب خدا ادعای چیزی را نکنند که خداوند برای آنان قرار نداده است. و به خاطر نیازی که به دانستن علم کتاب دارند، مجبور شوند سر به آستان کسانی دیگر بگذارند و به سراغ کسانی بروند که خداوند، امر خویش را به آنان سپرده بود؛ امّا آنان بزرگی فروختند و از طاعت او سرباز زدند و به خداوند عزّ و جلّ بهتان زدند و از زیادی یاران و پشتیبانان خود و دشمنان خداوند و رسولش که سلام و درود خدا بر او باد فریفته شدند و از این رو در برابر اطاعت از خداوند، تکبّر پیشه کردند. و امّا آنچه که دانا و نادان از ذکر برتری رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در کتاب خدا می دانند، کلام حق تعالی است که فرمود: کسی که از پیامبر اطاعت کند، خدا را اطاعت کرده است. ( نساء/۸۰ ) و خدا و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستد ای کسانی که ایمان آورده‌اید، بر او درود فرستید و سلام گویید و کاملًا تسلیم [فرمان او] باشید. ( احزاب/۵۶ ) که این آیه ظاهری دارد و باطنی، ظاهرش آنجاست که فرمود: صَلُّوا عَلَیْهِ و باطنش آنجاست که فرمود: وَ سَلِّمُوا تَسْلِیمًا؛ یعنی تسلیم کسی شوید که او را وصیّ و جانشین خود قرار داد و بر شما برتری اش بخشید و تسلیم آنچه که به او سپرد، شوید. این از جمله آیاتی بود که گفتم تأویلش را تنها دارندگان احساس لطیف و ذهن پالوده و تشخیص درست می‌دانند. همچنین این کلام خداوند متعال: سلام بر الیاسین! ( صافّات/۱۳۰ ) چراکه خداوند، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را بدین اسم نامید و فرمود: یس*وَالْقُرْآنِ الْحَکِیمِ*إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ زیرا می دانست که آنان کلام او یعنی درود بر خاندان محمّد (صلی الله علیه و آله) را همچون دیگر کلام هایی که حذف کردند، از میان می‌برند. در همین حال رسول خدا (صلی الله علیه و آله) همواره با آنان مأنوس بود و به خود نزدیکشان می داشت و آنان را بر چپ و راست خود می نشاند تا اینکه خداوند عزّوجلّ فرمان به دوری از آنان داد و فرمود: وَ اهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِیلًا. و فَمَالِ الَّذِینَ کَفَرُوا قِبَلَکَ مُهْطِعِینَ*عَنِ الْیَمِینِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِینَ *أَیَطْمَعُ کُلُّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن یُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِیمٍ.
Imam Ali (peace be upon him): In a report where a claim of contradiction in the Quran had been made, Imam Ali (peace be upon him) said: ... Then Allah — whose remembrance be glorious and exalted — because of the vastness of His mercy and kindness towards His creatures, and because He knew that the alterers would introduce changes into His Book, divided His speech into three kinds. One kind He placed such that both the learned and the ignorant grasp it. Another kind He placed such that only those possessing a refined mind, a subtle sense and sound discernment grasp it — that is, those whose breasts Allah Himself has opened to Islam. And another kind He placed such that only Allah, His trustees, and those firmly rooted in knowledge — upon whom be Allah's peace and blessings — grasp it. Allah did this so that the people of falsehood — those who seized upon and took possession of the inheritance of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) — would not claim, regarding the knowledge of the Book of Allah, what Allah had not placed for them; and so that, because of their need for the knowledge of the Book, they would be compelled to submit themselves at the door of others and to turn to those to whom Allah had entrusted His affair. But they behaved with arrogance and turned away from obeying him, slandered Allah the Mighty and Majestic, and were deceived by the multitude of their supporters and helpers, the enemies of Allah and of His Messenger — upon whom be Allah's peace and blessings — and so they took to arrogance in the face of obedience to Allah. As for what both the learned and the ignorant know from the Book of Allah concerning the mention of the excellence of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), it is the word of the Exalted, who said: مَنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللهَ [Whoever obeys the Messenger has obeyed Allah] (al-Nisa/80), and: إِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً [Indeed Allah and His angels send blessings upon the Prophet; O you who believe, send blessings upon him and submit fully in submission] (al-Ahzab/56). This verse has an outward and an inward. Its outward is His saying صَلُّوا عَلَیْهِ [send blessings upon him], and its inward is His saying وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً [and submit fully in submission] — that is, submit to the one whom he made his successor and vicegerent and whom he made superior over you, and submit to what he entrusted to him. This is among the verses of which I told you that only those with a subtle sense, a refined mind and sound discernment know its interpretation. Likewise His saying: سَلَامٌ عَلَی آلِ یَاسِینَ [Peace be upon the family of Yasin] (al-Saffat/130), for Allah named the noble Prophet (peace be upon him and his family) by this name and said: یس*وَالْقُرْآنِ الْحَکِیمِ*إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ [Ya Sin. By the wise Quran, indeed you are among the messengers], because He knew that they would remove His word — namely, "peace be upon the household of Muhammad (peace be upon him and his family)" — just as they had removed other words. All the while the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) remained on familiar terms with them, drew them close to himself and seated them on his right and left, until Allah the Mighty and Majestic commanded him to distance himself from them and said: وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِیلًا [And keep away from them with a gracious keeping-away], and: فَما لِ الَّذِینَ کَفَرُوا قِبَلَکَ مُهْطِعِینَ*عَنِ الْیَمِینِ وَ عَنِ الشِّمالِ عِزِینَ*أَ یَطْمَعُ کُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ یُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِیمٍ [What is with those who disbelieve, hastening towards you from the right and from the left in groups? Does every man of them desire that he should be made to enter the garden of bliss?].
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): એક રિવાયતમાં જ્યાં કુરઆનમાં તનાકુઝ (વિરોધાભાસ) નો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો, ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: ... પછી અલ્લાહ — જેનો ઝિકર ભવ્ય અને ઉચ્ચ છે — પોતાની રહમત અને પોતાના સર્જન પર દયાની વિશાળતાના કારણે, અને એટલા માટે કે તે જાણતો હતો કે બદલનારાઓ તેની કિતાબમાં ફેરફાર લાવશે, પોતાના કલામને ત્રણ પ્રકારમાં વિભાજિત કર્યો. એક પ્રકાર એવો રાખ્યો કે જ્ઞાની અને અજ્ઞાની બંને તેને સમજે. બીજો પ્રકાર એવો રાખ્યો કે ફક્ત તે જ સમજે જેમની પાસે નિર્મળ મન, સૂક્ષ્મ સંવેદના અને સાચી પરખ છે — એટલે કે તે લોકો જેમના સીનાને ખુદ અલ્લાહે ઇસ્લામ માટે ખોલ્યા છે. અને ત્રીજો પ્રકાર એવો રાખ્યો કે ફક્ત અલ્લાહ, તેના અમીનો, અને રાસિખૂન ફિલ ઇલ્મ (જેઓ ઇલ્મમાં દ્રઢ છે) — જેમના પર અલ્લાહનો સલામ અને દુરૂદ થાય — તેને સમજે. અલ્લાહે આવું એટલા માટે કર્યું કે અહલે બાતિલ, એટલે કે તે લોકો જેમણે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ના વારસા પર કબજો જમાવ્યો, અલ્લાહની કિતાબના ઇલ્મ વિષે એવી કોઈ વસ્તુનો દાવો ન કરે જે અલ્લાહે તેમના માટે નથી રાખી. અને કિતાબનું ઇલ્મ જાણવાની જરૂરિયાતના કારણે તેઓ મજબૂર થાય કે બીજાઓના દરવાજા પર માથું નમાવે અને તે લોકો પાસે જાય જેમને અલ્લાહે પોતાનો અમ્ર સોંપ્યો હતો; પરંતુ તેઓએ ઘમંડ કર્યું અને તેની આજ્ઞાપાલનથી મોઢું ફેરવ્યું, અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ પર બોહતાન લગાવ્યું, અને પોતાના સાથીઓ અને મદદગારો — જેઓ અલ્લાહ અને તેના રસૂલના દુશ્મનો હતા, જેમના પર અલ્લાહનો સલામ અને દુરૂદ થાય — તેમની બહુલતાથી ધોકાયા, અને આ કારણે અલ્લાહની ઇતાઅતની સામે તકબ્બુર કર્યું. અને જે વસ્તુ જ્ઞાની અને અજ્ઞાની બંને અલ્લાહની કિતાબમાં રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની બુઝુર્ગીના ઝિકરથી જાણે છે, તે હક તઆલાનો કલામ છે જેમાં ફરમાવ્યું: مَنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللهَ [જેણે પયગંબરની આજ્ઞાનું પાલન કર્યું તેણે અલ્લાહની આજ્ઞાનું પાલન કર્યું] (નિસા/૮૦), અને: إِنَّ اللهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً [ખરેખર અલ્લાહ અને તેના ફરિશ્તાઓ પયગંબર પર દુરૂદ મોકલે છે; ઓ ઈમાનવાળાઓ, તેમના પર દુરૂદ મોકલો અને પૂરી રીતે તસ્લીમ થાઓ] (અહઝાબ/૫૬). આ આયતનું ઝાહિર છે અને બાતિન પણ છે. તેનું ઝાહિર તે છે જ્યાં ફરમાવ્યું صَلُّوا عَلَیْهِ [તેમના પર દુરૂદ મોકલો], અને તેનું બાતિન તે છે જ્યાં ફરમાવ્યું وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً [અને પૂરી રીતે તસ્લીમ થાઓ]; એટલે કે તે વ્યક્તિ સામે તસ્લીમ થાઓ જેને તેમણે પોતાના વસી અને જાનશીન બનાવ્યા અને તમારા પર બુઝુર્ગી આપી, અને જે વસ્તુ તેમને સોંપી તેના સામે તસ્લીમ થાઓ. આ તે આયતોમાંથી છે જેમના વિષે મેં કહ્યું કે તેની તાવીલ ફક્ત તે લોકો જાણે છે જેમની પાસે સૂક્ષ્મ સંવેદના, નિર્મળ મન અને સાચી પરખ છે. એ જ રીતે અલ્લાહ તઆલાનો આ કલામ: سَلَامٌ عَلَی آلِ یَاسِینَ [આલે યાસીન પર સલામ!] (સાફ્ફાત/૧૩૦), કારણ કે અલ્લાહે પયગંબર અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ને આ નામથી બોલાવ્યા અને ફરમાવ્યું: یس*وَالْقُرْآنِ الْحَکِیمِ*إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ [યા સીન. હિકમતવાળા કુરઆનની કસમ, ખરેખર તમે મુરસલોમાંથી છો], કારણ કે તે જાણતો હતો કે તેઓ તેના કલામ — એટલે કે "મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ના ખાનદાન પર દુરૂદ" — ને એ જ રીતે હટાવી દેશે જેમ બીજા કલામોને હટાવ્યા. આ દરમિયાન રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) હંમેશા તેમની સાથે માનૂસ રહેતા અને તેમને પોતાની નજદીક રાખતા અને પોતાની જમણી અને ડાબી બાજુ બેસાડતા, ત્યાં સુધી કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમનાથી દૂર રહેવાનો હુકમ આપ્યો અને ફરમાવ્યું: وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِیلًا [અને તેમનાથી સારી રીતે દૂર થઈ જાઓ]. અને فَمَالِ الَّذِینَ کَفَرُوا قِبَلَکَ مُهْطِعِینَ*عَنِ الْیَمِینِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِینَ*أَیَطْمَعُ کُلُّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن یُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِیمٍ [કાફિરોને શું થયું છે કે તેઓ તમારી તરફ જમણી અને ડાબી બાજુથી ટોળામાં દોડી રહ્યા છે? શું તેમાંનો દરેક શખ્સ એ ઉમ્મીદ રાખે છે કે તેને નેઅમતોવાળી જન્નતમાં દાખલ કરવામાં આવે?].