رَوَی الصَّدُوقُ فِی الْفَقِیهِ قَالَ: سُئِلَ الصَّادِقُ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ اللهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ وَ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لَوْ تَری إِذْ یَتَوَفَّی الَّذِینَ کَفَرُوا الْمَلائِکَةُ وَ قَدْ یَمُوتُ فِی السَّاعَهًِْ الْوَاحِدَهًِْ فِی جَمِیعِ الْآفَاقِ مَا لَا یُحْصِیهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَکَیْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی جَعَلَ لِمَلَکِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ یَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَهًِْ صَاحِبِ الشُّرْطَهًِْ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ یَبْعَثُهُمْ فِی حَوَائِجِهِ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِکَهًُْ وَ یَتَوَفَّاهُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ مَعَ مَا یَقْبِضُ هُوَ وَ یَتَوَفَّاهَا اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْ مَلَکِ الْمَوْتِ.
امام صادق ( در کتاب فقیه از صدوق روایت است: از امام صادق (در مورد این فرمایش خداوند عزّوجلّ: خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض می‌کند. ( زمر/۴۲ ) و باز آنجا که فرمود: بگو: «فرشته مرگ که بر شما مأمور شده، [روح] شما را می‌گیرد. ( سجده/۱۱ ) و باز می‌فرماید: همان‌ها که فرشتگان [مرگ] روحشان را می‌گیرند درحالی‌که پاک و پاکیزه‌اند. ( نحل/۳۲ ) و باز می‌فرماید: همان‌ها که فرشتگان [مرگ] روحشان را می‌گیرد درحالی‌که به خود ظلم کرده بودند. ( نحل/۲۸ ) و باز در جای دیگر می‌فرماید: فرستادگان ما جان او را می‌گیرند. ( انعام/۶۱ ) و باز در جای دیگر می‌فرماید: وَ لَوْ تَری إِذْ یَتَوَفَّی الَّذِینَ کَفَرُوا المَلائِکَةُ. حال با توجّه به اینکه در یک زمان آنقدر نفوس در اطراف جهان از دنیا می‌روند که شمارش آن‌ها را جز خدا نتواند، اگر تنها ملک‌الموت قبض روح می‌کند با توجه به مضمون آیات یاد شده چگونه چنین چیزی ممکن است»؟ آن حضرت (پاسخ فرمود: «خداوند تبارک‌وتعالی برای ملک‌الموت دستیاران و یاری‌کنندگانی از فرشتگان قرار داده است که آن‌ها جان‌ها را می‌ستانند؛ مانند رئیس نظمیّه (پلیس) که دارای مددکاران و دستیارانی از میان انسان‌هاست و برای انجام کارها و نیازهای خود به ایشان مأموریت می‌دهد و آنان را به نقاط مختلف گسیل می‌دارد؛ ملائکه نیز به‌همین‌ترتیب از طرف ملک‌الموت اعزام می‌شوند و انسان‌ها را قبض روح می‌کنند و ملک‌الموت نیز جان‌های قبض‌شده را از فرشتگان می‌ستاند علاوه بر آنچه که خود قبض کرده است و همه را خداوند عزّوجلّ از ملک‌الموت می‌ستاند».
Imam Sadiq (peace be upon him): It is narrated in al-Faqih from al-Saduq that Imam Sadiq (peace be upon him) was asked about this saying of Allah the Mighty and Majestic: اللهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها [Allah takes the souls at the time of their death] (Zumar/42), and about His saying: قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ [Say: The angel of death who is charged with you shall take (your souls)] (Sajdah/11), and about His saying: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ [Those whose souls the angels take while they are pure] (Nahl/32), and: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ [Those whose souls the angels take while they had wronged themselves] (Nahl/28), and in another place He says: تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا [Our messengers take his soul] (An'am/61), and again He says: وَ لَوْ تَری إِذْ یَتَوَفَّی الَّذِینَ کَفَرُوا الْمَلائِکَةُ [And if you could see when the angels take the souls of those who disbelieved]. Now, given that at one and the same time so many souls depart the world across the regions of the world that none can count them but Allah, if only the Angel of Death takes the souls, how — in view of the content of the mentioned verses — is such a thing possible? His Eminence (peace be upon him) answered: "Allah, Blessed and Exalted, has appointed for the Angel of Death helpers and assistants from among the angels who take the souls; like the chief of police who has aides and assistants from among human beings, whom he assigns to carry out his tasks and needs and dispatches them to various places. In the same way, the angels are dispatched on behalf of the Angel of Death and take the souls of human beings, and the Angel of Death then takes the seized souls from those angels, in addition to what he himself has taken; and Allah the Mighty and Majestic takes all of them from the Angel of Death."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): કિતાબે ફકીહમાં સદૂકથી રિવાયત છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના આ કથન વિશે પૂછવામાં આવ્યું: اللهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها [અલ્લાહ મૃત્યુ સમયે રૂહોને કબ્જ કરે છે] (ઝુમર/૪૨), અને ફરી જ્યાં ફરમાવ્યું: قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ [કહો: તમારા પર નિમાયેલો મૃત્યુનો ફરિશ્તો તમારી [રૂહ] લે છે] (સજદહ/૧૧), અને ફરી ફરમાવે છે: الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ [જેમની રૂહ ફરિશ્તાઓ [મૃત્યુના] પવિત્ર અવસ્થામાં લે છે] (નહલ/૩૨), અને الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ [જેમની રૂહ ફરિશ્તાઓ [મૃત્યુના] લે છે જ્યારે તેઓએ પોતાના પર ઝુલ્મ કર્યો હોય છે] (નહલ/૨૮), અને બીજી જગ્યાએ ફરમાવે છે: تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا [અમારા મોકલેલા તેની જાન લે છે] (અન્આમ/૬૧), અને ફરી ફરમાવે છે: وَ لَوْ تَری إِذْ یَتَوَفَّی الَّذِینَ کَفَرُوا الْمَلائِکَةُ. હવે એ ધ્યાનમાં રાખતાં કે એક જ સમયે દુનિયાની આસપાસ એટલી બધી રૂહો દુનિયાથી જાય છે કે તેમની ગણતરી અલ્લાહ સિવાય કોઈ કરી શકતું નથી, જો ફકત મલકુલ મૌત જ કબ્જે રૂહ કરે છે તો ઉલ્લેખિત આયતોના મફહૂમ સાથે આવું કઈ રીતે શક્ય છે? આપ (અલયહિસ્સલામ)એ જવાબમાં ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ મલકુલ મૌત માટે ફરિશ્તાઓમાંથી મદદગારો અને સહાયકો નિમ્યા છે, જેઓ રૂહો કબ્જ કરે છે; જેમ પોલીસના વડા પાસે માણસોમાંથી મદદગારો અને સહાયકો હોય છે અને તે પોતાના કામો અને જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે તેમને હુકમ આપી અલગ અલગ જગ્યાએ મોકલે છે; એ જ રીતે ફરિશ્તાઓ પણ મલકુલ મૌત તરફથી મોકલવામાં આવે છે અને માણસોની રૂહ કબ્જ કરે છે, અને મલકુલ મૌત જે પોતે કબ્જ કરે છે તે ઉપરાંત, કબ્જ થયેલી રૂહો ફરિશ્તાઓ પાસેથી લે છે, અને એ બધીને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ મલકુલ મૌત પાસેથી લે છે."