سورة التكوير

Verse 29 of 29

81:29

وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللهُ‌ رَبُّ الْعالَمينَ

و شما اراده نمي‌كنيد مگر اينكه خداوندي كه پروردگار جهانيان است، اراده كند!

And you do not please except that Allah please, the Lord of the worlds.

અને તમે કાંઇ પણ ચાહતા નથી સિવાય કે જે દુનિયાઓનો પરવરદિગાર અલ્લાહ ચાહે.*

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ قُلْتُ لَهُ قَوْلُهُ تَعَالَی وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ رَبُّ الْعالَمِینَ قَالَ لِأَنَّ الْمَشِیَّهًَْ إِلَیْهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَا إِلَی النَّاسِ.

امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر گوید: از امام صادق (علیه السلام) در مورد آیه: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ رَبُّ الْعالَمِینَ پرسیدم. فرمود: «زیرا مشیّت مال خدا است نه مردم».

Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Basir said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him) about the verse: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ رَبُّ الْعالَمِینَ [And you do not please except that Allah please, the Lord of the worlds]. He said: 'Because the will belongs to Allah, not to the people.'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ બસીર કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) ને આયત: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ رَبُّ الْعالَمِینَ [અને તમે ઈચ્છી શકતા નથી સિવાય કે અલ્લાહ, જગતોના પાલનહાર, ઈચ્છે] વિશે પૂછ્યું. તમે ફરમાવ્યું: 'કારણ કે મશિય્યત (ઇચ્છા) અલ્લાહની છે, લોકોની નહીં.'

الکاظم (علیه السلام) Imam Kazim (peace be upon him) ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ قُلُوبَ الْأَئِمَّهًِْ (علیهم السلام) مَوْرِداً لِإِرَادَتِهِ فَإِذَا شَاءَ اللَّهُ شَیْئاً شَاءُوهُ وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ رَبُّ الْعالَمِینَ.

امام کاظم (علیه السلام)- خداوند عزّوجلّ، دل‌های امامان (علیهم السلام) را محلّ ورود اراده‌ی خویش قرار داده است؛ پس اگر خداوند، چیزی را بخواهد، آن‌ها نیز آن چیز را می‌خواهند، همان‌گونه که خداوند عزّوجلّ می‌فرماید: وَ مَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن یَشَاءَ اللهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ.

Imam Kazim (peace be upon him): Allah, the Mighty and Majestic, has made the hearts of the Imams (peace be upon them) the place where His will enters; so when Allah wills a thing, they too will it, just as Allah, the Mighty and Majestic, says: وَ مَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن یَشَاءَ اللهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ [And you do not please except that Allah please, the Lord of the worlds].

ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ એ ઇમામો (અલયહેમુસ્સલામ) ના દિલોને પોતાની ઇરાદાના પ્રવેશસ્થાન બનાવ્યા છે; તેથી જ્યારે અલ્લાહ કોઈ વસ્તુને ઈચ્છે છે, તો તેઓ પણ તે વસ્તુને ઈચ્છે છે, જેમ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: وَ مَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن یَشَاءَ اللهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ [અને તમે ઈચ્છી શકતા નથી સિવાય કે અલ્લાહ, જગતોના પાલનહાર, ઈચ્છે].

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ الْمُفَضَّلِ‌بْنِ‌عُمَرَ قَالَ قَالَ أَبُوعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) یَا مُفَضَّلُ إِنَ اللَّهَ خَلَقَنَا مِنْ نُورِهِ وَ خَلَقَ شِیعَتَنَا مِنَّا وَ سَائِرُ الْخَلْقِ فِی النَّارِ بِنَا یُطَاعُ اللَّهُ وَ بِنَا یُعْصَی {اللَّهُ} یَا مُفَضَّلُ سَبَقَتْ عَزِیمَهًٌْ مِنَ اللَّهِ أَنْ لَا یَتَقَبَّلَ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِنَا وَ لَا یُعَذِّبَ أَحَداً إِلَّا بِنَا فَنَحْنُ بَابُ اللَّهِ وَ حُجَّتُهُ وَ أُمَنَاؤُهُ عَلَی خَلْقِهِ وَ خُزَّانُهُ فِی سَمَائِهِ وَ أَرْضِهِ وَ حَلَالُنَا عَنِ اللَّهِ وَ حَرَامُنَا عَنِ اللَّهِ لَا یُحْتَجَبُ مِنَ {عَنِ} اللَّهِ إِذَا شِئْنَا {فَهُوَ فَمِنْ ذَلِکَ قَوْلُهُ} وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللَّهُ اسْتِثْنَاءٌ وَ مِنْ {ذَلِکَ} قَوْلُهُ إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ قَلْبَ وَلِیِّهِ وَکْرَ الْإِرَادَهًِْ فَإِذَا شَاءَ اللَّهُ شِئْنَا.

امام صادق (علیه السلام)- مفضّل‌بن‌عمر گفت: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ای مفضّل! خداوند ما را از نور خود آفرید و شیعیان ما را از ما آفرید بقیّه‌ی مردم در آتشند به‌وسیله‌ی ما خدا اطاعت می‌شود و به‌وسیله‌ی ما معصیت می‌گردد مفضّل خدا تصمیم غیر قابل برگشت گرفته که از کسی عملی را نپذیرد مگر به‌واسطه‌ی ما و کسی را عذاب ننماید مگر به‌واسطه‌ی ما. ما باب اللَّه و حجّت و امین او بر خلق و خزانه‌دار او در آسمان و زمین هستیم از جانب خدا حلال می‌کنیم و به دستور او حرام می‌نماییم بین ما و خدا پرده‌ای نیست وقتی بخواهیم. این آیه اشاره به همان است: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ و این فرمایش پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نیز ناظر بر همین مطلب است: خداوند دل ولیّ خود را آشیانه‌ی اراده‌ی خویش قرار داده هرگاه او بخواهد ما نیز می‌خواهیم».

Imam Sadiq (peace be upon him): Mufaddal ibn Umar said: Imam Sadiq (peace be upon him) said: 'O Mufaddal! Allah created us from His light and created our Shia from us; the rest of the people are in the Fire. Through us Allah is obeyed and through us He is disobeyed. O Mufaddal, an irrevocable decree has gone forth from Allah that He will not accept any deed from anyone except through us, and He will not punish anyone except through us. We are the door of Allah (Bab Allah), and His proof (hujjah), and His trustees over His creation, and His treasurers in the heavens and the earth. From Allah we make lawful and by His command we make unlawful; there is no veil between us and Allah when we wish. This verse points to that very meaning: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ [And you do not please except that Allah please], and this statement of the noble Prophet (peace be upon him and his family) also refers to the same matter: Allah has made the heart of His friend (wali) the nest of His will; whenever He wills, we too will.'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુફઝ્ઝલ બિન ઉમર કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: 'ઓ મુફઝ્ઝલ! અલ્લાહે અમને પોતાના નૂરથી પૈદા કર્યા અને અમારા શિયાઓને અમારાથી પૈદા કર્યા; બાકીના લોકો આગમાં છે. અમારા થકી અલ્લાહની ઇતાઅત થાય છે અને અમારા થકી તેની નાફરમાની થાય છે. ઓ મુફઝ્ઝલ, અલ્લાહનો અટળ નિર્ણય થઈ ચૂક્યો છે કે તે કોઈથી પણ કોઈ અમલ કબૂલ નહીં કરે સિવાય અમારા થકી, અને કોઈને પણ અઝાબ નહીં આપે સિવાય અમારા થકી. અમે બાબુલ્લાહ, તેની હુજ્જત, તેના ખલ્ક પર તેના અમીન, અને આસમાન અને ઝમીનમાં તેના ખઝાનેદાર છીએ. અલ્લાહ તરફથી અમે હલાલ કરીએ છીએ અને તેના હુકમથી અમે હરામ કરીએ છીએ; અમારી અને અલ્લાહની વચ્ચે કોઈ પરદો નથી જ્યારે અમે ઈચ્છીએ. આ આયત તેના તરફ ઈશારો કરે છે: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ [અને તમે ઈચ્છી શકતા નથી સિવાય કે અલ્લાહ ઈચ્છે], અને પયગંબર અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) નું આ ફરમાન પણ આ જ વાત તરફ ઈશારો કરે છે: અલ્લાહે પોતાના વલીના દિલને પોતાની ઇરાદાનું આશિયાનું બનાવ્યું છે; જ્યારે તે ઈચ્છે છે, અમે પણ ઈચ્છીએ છીએ.'

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

فِی قَوْلِهِ رَبُّ الْعالَمِینَ قَال إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خَلَقَ ثَلَاثَمِائَهًِْ عَالَمٍ وَ بِضْعَهًَْ عَشَرَ عَالَماً خَلْفَ قَافٍ وَ خَلْفَ الْبِحَارِ السَّبْعَهًِْ لَمْ یَعْصُوا اللَّهَ طَرْفَهًَْ عَیْنٍ قَطُّ وَ لَمْ یَعْرِفُوا آدَمَ وَ لَا وُلْدَهُ کُلُّ عَالَمٍ مِنْهُمْ یَزِیدُ مِنْ ثَلَاثِمِائَهًٍْ وَ ثَلَاثَهًَْ عَشَرَ مِثْلَ آدَمَ وَ مَا وَلَدَ فَذَلِکَ قَوْلُهُ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ رَبُّ الْعالَمِینَ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- رَبُّ الْعالَمِینَ راستی خدا عزّوجلّ سیصدوده و چند جهان پشت قاف آفریده و پشت هفت دریا که هرگز یک چشم‌به‌هم‌زدن نافرمانی خدا نکرده‌اند: و آدم (علیه السلام) و فرزندانش را نشناخته‌اند، جهان هرکدامش از سیصدوسیزده برابر آدم (علیه السلام) است و آنچه فرزند آورده، و این است قول او: وَ مَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن یَشَاءَ اللهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): رَبُّ الْعالَمِینَ [the Lord of the worlds] — indeed Allah, the Mighty and Majestic, has created three hundred and ten and some worlds behind Qaf, and behind the seven seas, who have never disobeyed Allah for the blink of an eye, and they have not known Adam (peace be upon him) or his children. Each of those worlds is three hundred and thirteen times [the size of the descendants of] Adam (peace be upon him) and what he has brought forth as offspring. And this is His saying: وَ مَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن یَشَاءَ اللهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ [And you do not please except that Allah please, the Lord of the worlds].

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): رَبُّ الْعالَمِینَ [જગતોના પાલનહાર] — ખરેખર અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ કાફ [પર્વત]ની પાછળ અને સાત દરિયાઓની પાછળ ત્રણસો દસ અને કેટલાક જગત પેદા કર્યા છે, જેઓએ ક્યારેય પલક ઝપકવા જેટલો સમય પણ અલ્લાહની નાફરમાની કરી નથી, અને તેઓ આદમ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમની સંતાનોને ઓળખતા નથી. તેમાંનો દરેક જગત આદમ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમની સંતાનો કરતાં ત્રણસો તેર ગણો છે, અને આ તેમનું કથન છે: وَ مَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن یَشَاءَ اللهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ [અને તમે ઈચ્છતા નથી સિવાય કે અલ્લાહ, જગતોના પાલનહાર, ઈચ્છે].

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

جَاءَ بَعْضُ الزَّنَادِقَهًِْ إِلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ قَالَ لَهُ لَوْ لَا مَا فِی الْقُرْآنِ مِنَ الِاخْتِلَافِ وَ التَّنَاقُضِ لَدَخَلْتُ فِی دِینِکُمْ فَقَالَ لَهُ (علیه السلام) وَ مَا هُوَ؟… فَقَالَ لَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَأَمَّا قَوْلُهُ تَعَالَی…اللهُ یَصْطَفِی مِنَ الْمَلائِکَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ کَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَهًِْ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِکَهًُْ الرَّحْمَهًِْ وَ مَنْ کَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِیَهًِْ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِکَهًُْ النَّقِمَهًِْ وَ لِمَلَکِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِکَهًِْ الرَّحْمَهًِْ وَ النَّقِمَهًِْ یَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ کُلُّ مَا یَأْتُونَ مَنْسُوبٌ إِلَیْهِ وَ إِذَا کَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَکِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَکِ الْمَوْتِ فِعْلَ اللَّهِ لِأَنَّهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ عَلَی یَدِ مَنْ یَشَاءُ وَ یُعْطِی وَ یَمْنَعُ وَ یُثِیبُ وَ یُعَاقِبُ عَلَی یَدِ مَنْ یَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ فَمَا یَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهَ.

امام علی (علیه السلام)- امیرالمؤمنین (علیه السلام) در جواب یکی از زندیق‌ها (بی‌دین‌ها) که بر قرآن اعتراض داشت و توهّم کرده بود که میان این قول خدا: خداوند از فرشتگان رسولانی برمی‌گزیند، و همچنین از مردم خداوند شنوا و بیناست!. ( حج/۷۵ ) تناقض (ناهم‌خوانی) وجود دارد اینگونه فرمود: «هرکه اهل فرمانبری باشد، روحش را فرشتگان رحمت می ستانند و هرکه اهل نافرمانی باشد، ستاندن روحش را فرشتگان عذاب بر عهده می گیرند. از این رو فرشته‌ی مرگ، یارانی از فرشتگان رحمت و عذاب دارد که فرمان او را به انجام می رسانند و فعل آنان فعل اوست. پس هر آن چه ایشان انجام دهند، به او نسبت داده می شود و به این ترتیب فعل آنان، فعل فرشته مرگ است و فعل فرشته مرگ، فعل خداوند است؛ چرا که او عزّ‌وجلّ، به دست هرکس که خود می خواهد، جان ها را می میراند و عطا می کند و دریغ می دارد و به دست هرکس که خود می خواهد، پاداش می دهد و مجازات می کند. این چنین فعل امانت‌داران او، فعل اوست؛ همان گونه که فرمود: ما یَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ».

Imam Ali (peace be upon him): Amir al-Mu'minin (peace be upon him), in reply to one of the zindiqs (irreligious people) who objected to the Qur'an and imagined that there was a contradiction (inconsistency) between this saying of Allah — "Allah chooses messengers from among the angels, and likewise from among people; indeed Allah is All-Hearing, All-Seeing" (Hajj/75) — spoke thus: "Whoever is of the people of obedience, the angels of mercy take his soul; and whoever is of the people of disobedience, the angels of punishment take charge of taking his soul. Thus the angel of death has helpers from among the angels of mercy and punishment who carry out his command, and their act is his act. So whatever they do is attributed to him, and in this way their act is the act of the angel of death, and the act of the angel of death is the act of Allah — for He, the Mighty and Majestic, takes the souls by the hand of whomever He wills, and gives and withholds, and rewards and punishes by the hand of whomever He wills. Thus the act of His trustees is His act, just as He said: مَا یَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ [They do not please except that Allah please]."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ એક ઝિંદીક (બે-દીન)ના જવાબમાં, જે કુરઆન પર વાંધો ઉઠાવતો હતો અને ધારતો હતો કે અલ્લાહના આ કથન — "અલ્લાહ ફરિશ્તાઓમાંથી રસૂલો પસંદ કરે છે, અને એ જ રીતે લોકોમાંથી; ખરેખર અલ્લાહ સાંભળનાર, જોનાર છે!" (હજ્જ/૭૫) — વચ્ચે વિરોધાભાસ (અસંગતિ) છે, આ પ્રમાણે ફરમાવ્યું: "જે કોઈ ફરમાંબરદારીવાળા હોય, તેમની રૂહને રહમતના ફરિશ્તાઓ કબ્જે કરે છે, અને જે કોઈ નાફરમાનીવાળા હોય, તેમની રૂહ કબ્જે કરવાનું અઝાબના ફરિશ્તાઓ સંભાળે છે. આથી મૌતના ફરિશ્તા પાસે રહમત અને અઝાબના ફરિશ્તાઓમાંથી મદદનીશો છે જેઓ તેમનો હુકમ અમલમાં લાવે છે, અને તેમનું કાર્ય તેમનું જ કાર્ય છે. તો જે કંઈ તેઓ કરે છે, તે તેમને જ સંબંધિત થાય છે, અને આ રીતે તેમનું કાર્ય મૌતના ફરિશ્તાનું કાર્ય છે, અને મૌતના ફરિશ્તાનું કાર્ય અલ્લાહનું કાર્ય છે; કારણ કે તે અઝ્ઝ વ જલ્લ, જેના હાથે પોતે ઈચ્છે તેના દ્વારા જીવોને મૃત્યુ આપે છે અને આપે છે અને રોકે છે અને જેના હાથે પોતે ઈચ્છે તેના દ્વારા બદલો આપે છે અને સજા કરે છે. આ રીતે તેમના અમાનતદારોનું કાર્ય, તેમનું જ કાર્ય છે; જેમ ફરમાવ્યું: مَا یَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ [તેઓ ઈચ્છતા નથી સિવાય કે અલ્લાહ ઈચ્છે]."