[امّا گروهى از آن‌ها، چنانند كه] اگر غنايمى نزديك [و در دسترس] و سفرى آسان باشد، [به طمع دنيا] از تو پيروى مى‌كنند، ولى [اكنون كه براى ميدان تبوك] راه بر آن‌ها دور [و پرمشقّت] است [سر باز مى‌زنند] و به خدا سوگند ياد مى‌كنند كه: «اگر توانايى داشتيم، همراه شما حركت مى‌كرديم»! [آن‌ها با اين اعمال و اين دروغ‌ها، در واقع] خود را هلاك مى‌كنند و خداوند مى‌داند آن‌ها دروغگو هستند.
Had it been a near advantage and a short journey, they would certainly have followed you, but the tedious journey was too long for them; and they swear by Allah: If we had been able, we would certainly have gone forth with you; they cause their own souls to perish, and Allah knows that they are most surely
અગર (માલે ગનીમતનો) ફાયદો નજીક (આસાન) અને સફર પણ ટૂંકો હોત તો, તેઓ જરૂર તારી પાછળ નીકળી પડત, પરંતુ રસ્તો દૂર (મુશ્કેલ) છે (માટે નથી આવતા) અને તેઓ અલ્લાહની કસમ ખાઇને કહેશે કે જો અમારાથી શક્ય હોત તો જરૂર તમારી સાથે (મેદાન તરફ) બહાર નીકળત, (આ જૂઠથી) તેઓ પોતાને જ હલાક કરે છે, અને અલ્લાહ જાણે છે કે તેઓ ખરેખર જૂઠા છે.
فِی قَوْلِهِ لَوْ کانَ عَرَضاً قَرِیباً یَقُولُ غَنِیمَهًًْ قَرِیبَهًًْ.
امام باقر (علیه السلام)- لَوْ کَانَ عَرَضاً قَرِیباً، یعنی غنیمتی نزدیک بود.
Imam Baqir (peace be upon him): لَوْ کَانَ عَرَضاً قَرِیباً [Had it been a near advantage], meaning: had there been near spoils of war.
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): لَوْ کَانَ عَرَضاً قَرِیباً [જો કોઈ નજીકનો લાભ હોત], એટલે કે નજીકનું ગનીમત હોત.
وَ لکِنْ بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ یَعْنِی إِلَی تَبُوکَ وَ ذَلِکَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لَمْ یُسَافِرْ سَفَراً أَبْعَدَ مِنْهُ وَ لَا أَشَدَّ مِنْهُ وَ کَانَ سَبَبُ ذَلِکَ أَنَّ الصَّیَّافَهًَْ کَانُوا یَقْدَمُونَ الْمَدِینَهًَْ مِنَ الشَّامِ مَعَهُمُ الدُّرْنُوکُ وَ الطَّعَامُ وَ هُمُ الْأَنْبَاطُ فَأَشَاعُوا بِالْمَدِینَهًِْ أَنَّ الرُّومَ قَدِ اجْتَمَعُوا یُرِیدُونَ غَزْوَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فِی عَسْکَرٍ عَظِیمٍ وَ أَنَّ هِرَقْلَ قَدْ سَارَ فِی جُنُودِهِ وَ جَلَبَ مَعَهُمْ غَسَّانَ وَ جُذَامَ وَ فِهْراً وَ عَامِلَهًَْ وَ قَدْ قَدِمَ عَسَاکِرُهُ الْبَلْقَاءَ وَ نَزَلَ هُوَ حِمْصَ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَصْحَابَهُ التَّهَیُّؤَ إِلَی تَبُوکَ وَ هِیَ مِنْ بِلَادِ الْبَلْقَاءِ وَ بَعَثَ إِلَی القَبَائِلِ حَوْلَهُ وَ إِلَی مَکَّهًَْ وَ إِلَی مَنْ أَسْلَمَ مِنْ خُزَاعَهًَْ وَ مُزَیْنَهًَْ وَ جُهَیْنَهًَْ فَحَثَّهُمْ عَلَی الْجِهَادِ وَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) بِعَسْکَرِهِ فَضَرَبَ فِی ثَنِیَّهًِْ الْوَدَاعِ وَ أَمَرَ أَهْلَ الْجِدَهًِْ أَنْ یُعِینُوا مَنْ لَا قُوَّهًَْ بِهِ وَ مَنْ کَانَ عِنْدَهُ شَیْءٌ أَخْرَجُوا {أَخْرَجَهُ} وَ حَمَلُوا وَ قَوَّوْا وَ حَثُّوا عَلَی ذَلِکَ.
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وَلَکِن بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ، یعنی به‌سوی تبوک؛ چرا که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سفری دورتر و سخت‌تر از آن نکرده بود و علّت آن این بود که برخی از شام به مدینه می‌آمدند و دُرْنُوک (نوعی زیرانداز مخملی) و غذا همراهشان بود و آنان نبطی‌ها بودند. آنان در مدینه شایع کردند که رومی‌ها گرد هم آمده اند و می‌خواهند با ارتش خویش به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) حمله کنند و اینکه هرمکیوس با سپاهیانش به راه افتاده، و قبایل غَسّان و جُذَام و بهراء و عامله را با خود آورده و سپاهیانش به بَلْقاء رسیده اند و خود در شهر حمص فرود آمده است. رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) به اصحابش دستور داد که برای رفتن به تبوک که از سرزمین بلقا بود، آماده شوند و به‌سوی قبایل اطراف و به مکّه و به‌دنبال کسانی از خُزاعه و مُزینه و جُهینه که اسلام آورده بودند فرستاد و آنان را به جهاد تشویق کرد. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به سپاهیانش دستور داد در ثنیه وَداع (جایی نزدیک مدینه)، اردو زدند و به ثروتمندان دستور داد که به کسانی که قدرت ندارند کمک کنند و هرکه چیزی دارد، آن را بیاورد. به‌این‌ترتیب، آنان بار زدند و خود را توانمند ساختند و مردم را تشویق کردند.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): وَلَکِن بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ [But the tedious journey was too long for them] — meaning towards Tabuk; for the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) had not undertaken a journey more distant or more arduous than it. The reason for this was that some people used to come from Sham to Medina bringing durnuk (a kind of velvety floor-covering) and food, and they were the Nabateans. They spread a rumour in Medina that the Romans had gathered and wished to attack the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) with their army, and that Heraclius had set out with his troops and had brought with him the tribes of Ghassan, Judham, Bahra and Amila, and that his armies had reached Balqa while he himself had encamped in the city of Homs. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) ordered his companions to prepare to go to Tabuk, which was one of the lands of Balqa, and he sent to the surrounding tribes, and to Makkah, and after those from Khuza'a, Muzayna and Juhayna who had accepted Islam, and urged them to jihad. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) ordered his troops to encamp at Thaniyyat al-Wada (a place near Medina), and he ordered the wealthy to help those who had no strength, and whoever had anything should bring it. In this way, they loaded up, made themselves ready, and encouraged the people.
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وَلَکِن بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ [પરંતુ તે મુશ્કેલ મુસાફરી તેમના પર દૂર હતી], એટલે તબુક તરફ; કારણ કે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ તેનાથી વધુ દૂર અને વધુ કઠિન મુસાફરી કરી ન હતી, અને તેનું કારણ એ હતું કે કેટલાક લોકો શામથી મદીના આવતા હતા અને તેમની સાથે દુર્નૂક (એક પ્રકારનો મખમલી બિછાવો) અને ખોરાક હતું અને તેઓ નબતી હતા. તેઓએ મદીનામાં અફવા ફેલાવી કે રોમના લોકો ભેગા થયા છે અને પોતાના લશ્કર સાથે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર હુમલો કરવા માગે છે, અને હીરકલ (હેરાક્લિયસ) પોતાના સૈન્ય સાથે નીકળી પડ્યો છે, અને ગસ્સાન, જુઝામ, બહરાઅ અને આમિલા કબીલાઓને પોતાની સાથે લાવ્યો છે અને તેનું લશ્કર બલ્કા સુધી પહોંચી ગયું છે અને પોતે હિમ્સ શહેરમાં ઉતર્યો છે. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ પોતાના સાથીઓને હુકમ આપ્યો કે તબુક, જે બલ્કાની ભૂમિમાંથી હતું, ત્યાં જવા માટે તૈયાર થાય, અને આજુબાજુના કબીલાઓ તરફ અને મક્કા તરફ અને ખુઝાઆ, મુઝયના તથા જુહયનામાંથી જેઓ મુસલમાન થયા હતા તેમની પાછળ મોકલ્યું અને તેઓને જિહાદ માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ પોતાના સૈન્યને હુકમ આપ્યો કે તેઓ સનિય્યતુલ વદાઅ (મદીના નજીકનું એક સ્થળ)માં પડાવ નાખે, અને શ્રીમંતોને હુકમ આપ્યો કે જેઓ પાસે તાકાત નથી તેમની મદદ કરે, અને જેની પાસે કંઈ હોય તેને લાવે. આ રીતે તેઓએ સામાન લાદ્યો, પોતાને સશક્ત બનાવ્યા અને લોકોને પ્રોત્સાહિત કર્યા.
عَنْ أَحْمَدَبْنِمُحَمَّدٍ الْبَرْقِی عَنْ أَبِیعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی وَ سَیَحْلِفُونَ بِاللهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَکُمْ یُهْلِکُونَ أَنْفُسَهُمْ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ قَالَ أَکْذَبَهُمْ اللَّهُ فِی قَوْلِهِمْ لَوِاسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَکُمْ وَ قَدْ کَانُوا مُسْتَطِیعِینَ لِلْخُرُوجِ.
امام صادق (علیه السلام)- احمدبن‌محمّدبرقی از امام صادق (علیه السلام) روایت می‌کند که درباره‌ی این سخن خدای تبارک‌وتعالی: سَیَحْلِفُونَ بِاللهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَکُمْ یُهْلِکُونَ أَنفُسَهُمْ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَکَاذِبُونَ، فرمود: «خدای عزّوجلّ آنان را در این گفته‌ی ایشان لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَکُمْ تکذیب کرده است و آنان می‌توانستند برای جنگ بیرون آیند».
Imam Sadiq (peace be upon him): Ahmad ibn Muhammad al-Barqi narrates from Imam Sadiq (peace be upon him) that regarding this saying of Allah the Blessed and Exalted: سَیَحْلِفُونَ بِاللهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَکُمْ یُهْلِکُونَ أَنفُسَهُمْ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَکَاذِبُونَ [They will swear by Allah: If we had been able, we would certainly have gone forth with you; they cause their own souls to perish, and Allah knows that they are surely liars], he said: "Allah the Mighty and Majestic has declared them liars in their saying لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَکُمْ [If we had been able, we would certainly have gone forth with you], and they were able to go out for the battle."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અહમદ બિન મુહમ્મદ બરકી ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી રિવાયત કરે છે કે અલ્લાહ તબારક વ તઆલાના આ કથન: سَیَحْلِفُونَ بِاللهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَکُمْ یُهْلِکُونَ أَنفُسَهُمْ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَکَاذِبُونَ [તેઓ અલ્લાહની કસમ ખાશે કે જો અમે સક્ષમ હોત તો તમારી સાથે ચોક્કસ નીકળ્યા હોત; તેઓ પોતાની જાતને હલાક કરે છે અને અલ્લાહ જાણે છે કે તેઓ ખરેખર જૂઠા છે] વિશે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમને તેમના આ કથન لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَکُمْ [જો અમે સક્ષમ હોત તો તમારી સાથે ચોક્કસ નીકળ્યા હોત] માં જૂઠા ઠરાવ્યા છે, અને તેઓ જંગ માટે નીકળવા સક્ષમ હતા."
عَنْ عَبْدِالْأَعْلَی‌بْنِ‌أَعْیَنَ عَنْ أَبِیعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) فِی هَذِهِ الْآیَهًِْ لَوْ کانَ عَرَضاً قَرِیباً وَ سَفَراً قاصِداً لَاتَّبَعُوکَ وَ لکِنْ بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ وَ سَیَحْلِفُونَ بِاللهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَکُمْ یُهْلِکُونَ أَنْفُسَهُمْ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ إِنَّهُمْ کَانُوا یَسْتَطِیعُونَ لِلْخُرُوجِ وَ قَدْ کَانَ فِی الْعِلْمِ أَنَّهُ لَوْ کَانَ عَرَضاً قَرِیباً وَ سَفَراً قَاصِداً لَفَعَلُوا.
امام صادق (علیه السلام)- عبدالأعلی‌بن‌اعین از امام (علیه السلام) روایت می‌کند که امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی این سخن خدای تبارک‌وتعالی؛ لَوْ کَانَ عَرَضاً قَرِیباً وَ سَفَراً قَاصِداً لاَّتَّبَعُوکَ وَ لکِنْ بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ وَ سَیَحْلِفُونَ بِاللهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَکُمْ یُهْلِکُونَ أَنْفُسَهُمْ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ، چنین فرمود: «تردیدی نیست که آنان می‌توانستند آن کار را انجام بدهند و در علم الهی بود که اگر پیشنهادی نزدیک و سفری آسان و کوتاه بود، آن کار را می کردند».
Imam Sadiq (peace be upon him): Abd al-A'la ibn A'yan narrates from the Imam (peace be upon him) that Imam Sadiq (peace be upon him) said regarding this saying of Allah the Blessed and Exalted: لَوْ کَانَ عَرَضاً قَرِیباً وَ سَفَراً قَاصِداً لاَّتَّبَعُوکَ وَ لکِنْ بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ وَ سَیَحْلِفُونَ بِاللهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَکُمْ یُهْلِکُونَ أَنْفُسَهُمْ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ [Had it been a near advantage and a short journey, they would certainly have followed you, but the tedious journey was too long for them; and they will swear by Allah: If we had been able, we would certainly have gone forth with you; they cause their own souls to perish, and Allah knows that they are surely liars]: "There is no doubt that they were able to do that deed, and it was in Allah's knowledge that had it been a near proposal and an easy, short journey, they would have done it."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ આ'લા બિન અઅ્યન ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) થી રિવાયત કરે છે કે ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહ તબારક વ તઆલાના આ કથન: لَوْ کَانَ عَرَضاً قَرِیباً وَ سَفَراً قَاصِداً لاَّتَّبَعُوکَ وَ لکِنْ بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ وَ سَیَحْلِفُونَ بِاللهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَکُمْ یُهْلِکُونَ أَنْفُسَهُمْ وَ اللهُ یَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ [જો તે નજીકનો લાભ અને ટૂંકી મુસાફરી હોત તો તેઓ ચોક્કસ તમારી પાછળ ચાલત, પરંતુ કઠિન મુસાફરી તેમના માટે લાંબી થઈ ગઈ; અને તેઓ અલ્લાહની કસમ ખાશે કે જો અમે સક્ષમ હોત તો તમારી સાથે ચોક્કસ નીકળ્યા હોત; તેઓ પોતાની જાતને હલાક કરે છે અને અલ્લાહ જાણે છે કે તેઓ ખરેખર જૂઠા છે] વિશે આ પ્રમાણે ફરમાવ્યું: "કોઈ શંકા નથી કે તેઓ તે કાર્ય કરી શકતા હતા, અને અલ્લાહના ઇલ્મમાં હતું કે જો નજીકની પ્રસ્તાવ અને આસાન તથા ટૂંકી મુસાફરી હોત, તો તેઓ તે કાર્ય કરત."