سورة التوبة

Verse 43 of 129

9:43

عَفَا اللهُ‌ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْكاذِبينَ

خداوند تو را بخشيد، چرا پيش از آنكه راستگويان براى تو آشكار شوند و دروغگويان را بشناسى، به آن‌ها اجازه دادى؟! [خوب بود صبر مى‌كردى، تا هر دو گروه خود را نشان دهند].

Allah pardon you! Why did you give them leave until those who spoke the truth had become manifest to you and you had known the liars?

અલ્લાહે તારાથી દરગુજર કરી (એ બાબતે કે) સાચાઓના જાહેર થવા પહેલા અને જૂઠાઓને ઓળખી લેવા પહેલા તેઓને (જેહાદથી પાછળ રહી જવાની) રજા આપી.

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَلِیِّ‌بْنِ‌مُحَمَّدِ‌بْنِ‌الْجَهْمِ قَالَ: ... فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ یَا ابْنَ‌رَسُولِ اللَّه (صلی الله علیه و آله) ... فَأَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ عَفَا اللهُ عَنْکَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ قَالَ الرِّضَا (علیه السلام) هَذَا مِمَّا نَزَلَ بِإِیَّاکِ أَعْنِی وَ اسْمَعِی یَا جَارَهًِْ خَاطَبَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِذَلِکَ نَبِیَّهُ (صلی الله علیه و آله) وَ أَرَادَ بِهِ أُمَّتَهُ فَکَذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ وَ لَتَکُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِینَ وَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناکَ لَقَدْ کِدْتَ تَرْکَنُ إِلَیْهِمْ شَیْئاً قَلِیلًا.

امام رضا (علیه السلام)- علیّ‌بن‌محمّدبن‌جهم گوید؛.. مأمون به امام رضا (علیه السلام) گفت: «ای فرزند رسول خدا! درباره‌ی این سخن خدای تبارک‌وتعالی: عَفَا اللهُ عَنکَ لِمَ إذنتَ لَهُمْ به من بگو»؟ امام رضا (علیه السلام) فرمود: «این از جمله آیه‌هایی است که مورد خطاب آن‌ها به ظاهر متوجّه شخص خاصّی است امّا کسی دیگر را اراده کرده است. خدای عزّوجلّ با آن عبارت، پیامبرش را مورد خطاب قرار داده است، امّا منظور وی امّت اوست. و همچنین این سخن خدای تبارک‌وتعالی: که اگر مشرک شوی، تمام اعمالت تباه می‌شود و از زیانکاران خواهی بود!. ( زمر/۶۵ ). و نیز این کلام خدای عزّوجلّ: و اگر ما تو را ثابت قدم نمی‌ساختیم [و در پرتو مقام عصمت، مصون از انحراف نبودی]، نزدیک بود به آنان تمایل کنی. ( اسراء/۷۴ )».

Imam Rida (peace be upon him): Ali ibn Muhammad ibn al-Jahm said: ... Ma'mun said to Imam Rida (peace be upon him): "O son of the Messenger of Allah! Tell me about this saying of Allah the Blessed and Exalted: عَفَا اللهُ عَنکَ لِمَ أَذِنتَ لَهُمْ [Allah pardon you! Why did you give them leave?]." Imam Rida (peace be upon him) said: "This is among the verses whose address is outwardly directed at a particular person, but someone else is intended. Allah the Mighty and Majestic addressed His Prophet with that expression, but He meant his community. Likewise this saying of Allah the Blessed and Exalted: 'If you associate [partners with Allah], all your deeds will be nullified and you will be among the losers!' (Zumar/65). And also this saying of Allah the Mighty and Majestic: 'And had We not made you firm-footed [and shielded from deviation by the station of infallibility], you would have almost inclined to them a little.' (Isra/74)."

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): અલી બિન મુહમ્મદ બિન જહમ કહે છે: ...મામૂને ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "હે રસૂલુલ્લાહના ફરઝંદ! અલ્લાહ તબારક વ તઆલાના આ કથન: عَفَا اللهُ عَنکَ لِمَ أَذِنتَ لَهُمْ [અલ્લાહ તમને માફ કરે! તમે તેમને શા માટે પરવાનગી આપી?] વિશે મને જણાવો." ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "આ તે આયતોમાંથી છે જેમનું સંબોધન બાહ્ય રીતે ખાસ વ્યક્તિ તરફ છે પરંતુ કોઈ બીજાનો ઇરાદો કરાયો છે. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તે વાક્ય દ્વારા પોતાના પયગંબરને સંબોધ્યા છે, પરંતુ તેમનો હેતુ તેમની ઉમ્મત છે. અને એજ પ્રમાણે અલ્લાહ તબારક વ તઆલાનું આ કથન: કે જો તમે મુશરિક બનશો, તો તમારા બધા આમાલ બરબાદ થઈ જશે અને તમે નુકસાન ઉઠાવનારાઓમાંથી થઈ જશો! (ઝુમર/૬૫). અને એજ પ્રમાણે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લનું આ કથન: અને જો અમે તમને સાબિતકદમ ન બનાવ્યા હોત [અને ઇસ્મતના મકામના પ્રકાશમાં વિચલનથી સુરક્ષિત ન હોત], તો નજીક હતું કે તમે તેમની તરફ ઝુકી જાવ. (ઇસરા/૭૪)."

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

فِی روَایَهًِْ أَبِی‌الجَارُودِ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ عَفَا اللهُ عَنْکَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکَ الَّذِینَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْکاذِبِینَ یَقُولُ تَعْرِفُ أَهْلَ الْعُذْرِ وَ الَّذِینَ جَلَسُوا بِغَیْرِ عُذْرٍ.

امام باقر (علیه السلام)- در روایت ابوالجارود از امام باقر (علیه السلام) آمده است که درباره‌ی این سخن خدای تبارک‌وتعالی: عَفَا اللهُ عَنکَ لِمَ إذنتَ لَهُمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکَ الَّذِینَ صَدَقُواْ وَ تَعْلَمَ الْکَاذِبِینََ، می‌فرماید: «اهل عُذر را می‌شناسی و نیز کسانی را که بدون عُذر نشستند».

Imam Baqir (peace be upon him): In Abu al-Jarud's narration from Imam Baqir (peace be upon him), it is stated that regarding this saying of Allah the Blessed and Exalted: عَفَا اللهُ عَنکَ لِمَ أَذِنتَ لَهُمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکَ الَّذِینَ صَدَقُواْ وَ تَعْلَمَ الْکَاذِبِینَ [Allah pardon you! Why did you give them leave until those who spoke the truth had become manifest to you and you had known the liars?], he says: "You would recognise those with a valid excuse and also those who stayed behind without any excuse."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અબુલ જારૂદની રિવાયતમાં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) થી આવ્યું છે કે અલ્લાહ તબારક વ તઆલાના આ કથન: عَفَا اللهُ عَنکَ لِمَ أَذِنتَ لَهُمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکَ الَّذِینَ صَدَقُواْ وَ تَعْلَمَ الْکَاذِبِینَ [અલ્લાહ તમને માફ કરે! તમે તેમને શા માટે પરવાનગી આપી, જ્યાં સુધી કે તમારા માટે તે લોકો સ્પષ્ટ થઈ જાત જેમણે સાચું કહ્યું અને તમે જૂઠાઓને જાણી લેત?] વિશે ફરમાવે છે: "ઉઝ્રવાળાઓને તમે ઓળખશો અને એ લોકોને પણ જેઓ કોઈ ઉઝ્ર વગર બેસી રહ્યા."

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

عَفَا اللهُ عَنْکَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ فِی التَّخَلُّفِ عَنْکَ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکَ الَّذِینَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْکَاذِبِینَ أَیْ حَتَّی تَعْرِفَ مَنْ لَهُ الْعُذْرُ مِنْهُمْ فِی التَّخَلُّفِ وَ مَنْ لَا عُذْرَ لَهُ فَیَکُونَ إِذْنُکَ لِمَنْ أَذِنْتَ لَهُ عَلَی عِلْمٍ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ (رحمة الله علیه): وَ ذَلِکَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ (صلی الله علیه و آله) لَمْ یَکُنْ یَعْرِفُ الْمُنَافِقِینَ یَوْمَئِذٍ. وَ قِیلَ: إِنَّهُ إِنَّمَا خَیَّرَهُمْ بَیْنَ الظَّعْنِ وَ الْإِقَامَهًِْ مُتَوَعِّداً لَهُمْ وَ لَمْ یَأْذَنْ لَهُمْ، فَاغْتَنَمَ الْقَوْمُ ذَلِکَ، وَ فِی هَذَا إِخْبَارٌ مِنَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ أَنَّهُ کَانَ الْأَوْلَی أَنْ یُلْزِمَهُمُ الْخُرُوجَ مَعَهُ حَتَّی إِذَا لَمْ یَخْرُجُوا ظَهَرَ نِفَاقُهُمْ لِأَنَّهُ مَتَی أَذِنَ لَهُمْ ثُمَّ تَأَخَّرُوا لَمْ یُعْلَمْ أَنَّ لِلنِّفَاقِ کَانَ تَأَخُّرُهُمْ أَمْ لِغَیْرِهِ؟ وَ کَانَ الَّذِینَ اسْتَأْذَنُوهُ مُنَافِقِینَ وَ مِنْهُمُ الْجَدُّ بْنُ قَیْسٍ وَ مُعَتِّبُ بْنُ قُشَیْرٍ وَ هُمَا مِنَ الْأَنْصَارِ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- عَفَا اللهُ عَنْکَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ خدا از تو بگذرد! چرا به آن‌ها اجازه دادی تا از همراهی تو خودداری کرده و باز ایستند؟ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکَ الَّذینَ صَدَقُوا، یعنی تا کسانی را که در این تخلّف و بازماندن از جهاد معذور هستند و آنان را که عذری ندارند، بشناسی تا اجازه دادنت به افراد براساس علم و آگاهی صورت گیرد. علّت این امر آن بود که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آن روز منافقان را نمی شناخت». و گفته شده است: «هرچند پیامبر (صلی الله علیه و آله) آنان را تهدید کرد ولی بدون آنکه به آنان اجازه اقامت و سرباززدن از جهاد دهد، آنان را میان کوچ (سفر) و اقامت مخیّر ساخت. از همین رو آن قوم این امر را غنیمت شمردند. و در این آیه خداوند خبر می دهد: شایسته تر آن بود که آنان را به خروج با خود فرمان می داد تا هنگامی‌که خارج نشدند، نفاقشان آشکار گردد. چرا که وقتی او به آن‌ها اجازه‌ی ماندن داد و سپس آنان از جهاد باز نشستند، ندانست که این امر به خاطر نفاق آنان بوده است یا به خاطر امر دیگری صورت گرفته است. و کسانی که از او اجازه خواسته بودند، گروهی از منافقان از جمله، جدّ‌بن‌قیس و معتب‌بن‌قشیر، دو تن از انصار بودند».

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): عَفَا اللهُ عَنْکَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ [Allah pardon you! Why did you give them leave] to hold back from accompanying you and to stay behind? حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکَ الَّذینَ صَدَقُوا [until those who spoke the truth had become manifest to you], that is, until you come to know which of them had a valid excuse for this failure and holding back from jihad and which of them had no excuse, so that your granting permission to those to whom you granted it would be based on knowledge and awareness. The reason for this was that the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) on that day did not know the hypocrites." And it has been said: "Although the Prophet (peace be upon him and his family) threatened them, he — without giving them permission to stay behind and refuse jihad — left them free to choose between marching out (setting off) and staying. For this reason those people took this as a windfall. And in this verse Allah informs [us]: it would have been more fitting had He commanded them to go out with him, so that when they did not go out their hypocrisy would become apparent. For when he gave them permission to stay and they then held back from jihad, it was not known whether this was on account of their hypocrisy or on account of some other matter. And those who had asked his permission were a group of the hypocrites, among them Jadd ibn Qays and Muattib ibn Qushayr, two men of the Ansar."

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): عَفَا اللهُ عَنْکَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ [અલ્લાહ તમને માફ કરે! તમે તેમને શા માટે પરવાનગી આપી] કે તેઓ તમારી સાથે જવાનું ટાળે અને પાછળ રહી જાય? حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکَ الَّذینَ صَدَقُوا [જ્યાં સુધી તમારા માટે તે લોકો સ્પષ્ટ થઈ જાય જેઓ સાચા હતા], એટલે કે જ્યાં સુધી તમે એ લોકોને ઓળખી લો કે જેઓ આ પાછળ રહી જવા અને જિહાદથી બાકી રહેવામાં માફીપાત્ર છે અને જેઓને કોઈ બહાનું નથી, જેથી તમારું લોકોને પરવાનગી આપવું ઇલ્મ અને જાણકારીના આધારે થાય. આનું કારણ એ હતું કે તે દિવસે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મુનાફિકોને ઓળખતા ન હતા." અને કહેવામાં આવ્યું છે: "જોકે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ તેમને ધમકી આપી, પરંતુ તેમને રોકાવાની અને જિહાદથી ઇનકાર કરવાની પરવાનગી આપ્યા વગર, તેમને કૂચ (સફર) અને રોકાવા વચ્ચે પસંદગીની છૂટ આપી. તેથી તે કોમે આને ગનીમત ગણી. અને આ આયતમાં અલ્લાહ ખબર આપે છે: વધુ યોગ્ય તો એ હતું કે તેમને પોતાની સાથે નીકળવાનો હુકમ આપ્યો હોત, જેથી જ્યારે તેઓ નીકળે નહીં, ત્યારે તેમનો નિફાક જાહેર થઈ જાય. કારણ કે જ્યારે તેમણે તેમને રોકાવાની પરવાનગી આપી અને પછી તેઓ જિહાદથી બાકી રહ્યા, ત્યારે ખબર ન પડી કે આ તેમના નિફાકના કારણે હતું કે કોઈ બીજા કારણથી થયું. અને જે લોકોએ તેમની પાસે પરવાનગી માંગી હતી, તેઓ મુનાફિકોમાંનો એક જૂથ હતું, જેમાં જદ્દ બિન કૈસ અને મુઅત્તિબ બિન કુશૈર, અન્સારના બે માણસો હતા."