[به خاطر بياور] هنگامى را كه يوسف به پدرش گفت: «پدرم! من در خواب ديدم كه يازده ستاره و خورشيد و ماه در برابرم سجده مى‌كنند».
When Yusuf said to his father: O my father! surely I saw eleven stars and the sun and the moon-- I saw them making obeisance to me.
જ્યારે યુસુફે પોતાના વાલિદને કહ્યું કે અય મારા વાલિદ! મેં અગિયાર સિતારા અને સૂરજ તથા ચાંદને મારો સજદો કરતાં જોયા.
کَانَ ابْنَ سَبْعِ سِنِین.
امام صادق (علیه السلام)- در آن وقت یوسف (علیه السلام)، هفت‌ساله بود.
Imam Sadiq (peace be upon him): At that time Yusuf (peace be upon him) was seven years old.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): તે વખતે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) સાત વર્ષના હતા.
أَنَّ یُوسُفَ (علیه السلام) رَأَی فِی الْمَنَامِ لَیْلَهًَْ الْجُمُعَهًِْ لَیْلَهًَْ الْقَدْرِ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً نَزَلْنَ مِنَ السَّمَاءِ فَسَجَدْنَ لَهُ، وَ رَأَی الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ نَزَلَا مِنَ السَّمَاءِ فَسَجَدَا لَه.
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- یوسف (علیه السلام) در شب جمعه‌ای که شب قدر [نیز] بود، در خواب یازده ستاره را مشاهده کرد که از آسمان فرود آمده و برای او سجده کردند و [همچنین] خورشید و ماه را دید که از آسمان فرود آمده و برایش سجده نمودند.
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Yusuf (peace be upon him), on a Friday night which was [also] Laylat al-Qadr, saw in a dream eleven stars descend from the sky and prostrate before him, and [likewise] he saw the sun and the moon descend from the sky and prostrate before him.
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ જુમ્આની રાતે, જે લયલતુલ કદ્ર [પણ] હતી, સ્વપ્નમાં જોયું કે અગિયાર તારાઓ આસમાનથી ઉતરીને તેમને સિજદો કર્યો અને [એ જ રીતે] સૂરજ અને ચંદ્રને જોયા કે આસમાનથી ઉતરીને તેમને સિજદો કર્યો.
الْأَنْبِیَاءُ عَلَی خَمْسَهًِْ أَنْوَاعٍ مِنْهُمْ مَنْ یَسْمَعُ الصَّوْتَ مِثْلَ صَوْتِ السِّلْسِلَهًِْ فَیَعْلَمُ مَا عُنِیَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ یُنَبَّأُ فِی مَنَامِهِ مِثْلُ یُوسُفَ وَ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) وَ مِنْهُمْ مَنْ یُعَایِنُ وَ مِنْهُمْ مَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ یُوقَرُ فِی أُذُنِهِ.
امام باقر (علیه السلام)- پیامبران (پنج گروهند. برخی از آن‌ها فقط صدایی را چون صدای زنجیر می‌شنوند، پیام خداوند را می‌گیرند، برخی از پیامبران هستند که خداوند، پیام خویش را وقتی در خوابند به آنان می‌دهد؛ مانند یوسف و ابراهیم (علیها السلام)، برخی فرشته‌ی وحی را می‌بینند و برخی دیگر نیز هستند که پیام خداوند در دلشان افتاده و در گوش آنان باقی می‌ماند.
Imam Baqir (peace be upon him): The prophets are of five kinds. Some of them only hear a sound like the sound of a chain and thereby receive the message of Allah; some of the prophets are those to whom Allah conveys His message while they are asleep, like Yusuf and Ibrahim (peace be upon them); some see the angel of revelation; and there are still others in whose hearts the message of Allah is cast and remains in their ears.
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): પયગંબરો પાંચ પ્રકારના છે. તેમાંથી કેટલાક ફક્ત સાંકળના અવાજ જેવો અવાજ સાંભળે છે અને એ રીતે અલ્લાહનો સંદેશો પ્રાપ્ત કરે છે, કેટલાક પયગંબરો એવા છે કે અલ્લાહ પોતાનો સંદેશો તેમને જ્યારે તેઓ ઊંઘમાં હોય ત્યારે પહોંચાડે છે; જેમ કે યુસુફ અને ઇબ્રાહીમ (અલયહિમસ્સલામ), કેટલાક વહીના ફરિશ્તાને જુએ છે અને કેટલાક બીજા પણ છે કે અલ્લાહનો સંદેશો તેમના દિલમાં પડે છે અને તેમના કાનમાં બાકી રહે છે.
قَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) لعَبْدُ اللَّهِبْنُسَلَامٍ فَسَلْ عَمَّا تَشَاءُ قَالَ أَنْصَفْتَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) فَأَخْبِرْنِی ... مَا الْوَاحِدُ وَ مَا الِاثْنَانِ وَ مَا الثَّلَاثَهًُْ وَ مَا الْأَرْبَعَهًُْ وَ مَا الْخَمْسَهًُْ وَ مَا السِّتَّهًُْ وَ مَا السَّبْعَهًُْ وَ مَا الثَّمَانِیَهًُْ وَ مَا التِّسْعَهًُْ وَ مَا الْعَشَرَهًُْ وَ مَا الْأَحَدَ عَشَرَ وَ مَا الِاثْنَا عَشَرَ وَ مَا الثَّلَاثَهًَْ عَشَرَ وَ مَا الْأَرْبَعَهًَْ عَشَرَ وَ مَا الْخَمْسَهًَْ عَشَرَ وَ مَا السِّتَّهًَْ عَشَرَ وَ مَا السَّبْعَهًَْ عَشَرَ وَ مَا الثَّمَانِیَهًَْ عَشَرَ وَ مَا التِّسْعَهًَْ عَشَرَ وَ مَا الْعِشْرُونَ وَ مَا الْأَحَدُ وَ عِشْرُونَ وَ مَا الِاثْنَانِ وَ عِشْرُونَ وَ ثَلَاثَهًٌْ وَ عِشْرُونَ وَ أَرْبَعَهًٌْ وَ عِشْرُونَ وَ خَمْسَهًٌْ وَ عِشْرُونَ وَ سِتَّهًٌْ وَ عِشْرُونَ وَ سَبْعَهًٌْ وَ عِشْرُونَ وَ ثَمَانِیَهًٌْ وَ عِشْرُونَ وَ تِسْعَهًٌْ وَ عِشْرُونَ وَ مَا الثَّلَاثُونَ وَ مَا الْأَرْبَعُونَ وَ مَا الْخَمْسُونَ وَ مَا السِّتُّونَ وَ مَا السَّبْعُونَ وَ مَا الثَّمَانُونَ وَ مَا التِّسْعَهًُْ وَ التِّسْعُونَ وَ مَا الْمِائَهًُْ ... قَالَ نَعَمْ یَا ابْنَ‌سَلَامٍ ... وَ أَمَّا الْأَحَدَ عَشَرَ قَوْلُ یُوسُفَ (علیه السلام) لِأَبِیهِ یا أَبَتِ إِنِّی رَأَیْتُ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَبا.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به عبدالله‌بن‌سلام فرمود: «اینک هرچه مایلی بپرس». گفت: «انصاف دادی، مرا خبر ده ... بگو ببینم واحد چیست؟ و دو تا و سه تا و چهار تا و پنج تا و شش تا و هفت تا و هشت تا و نه تا و ده تا و یازده تا و دوازده تا و سیزده تا و چهارده تا و پانزده تا و شانزده تا و هفده تا و هجده تا و نوزده تا و بیست تا و بیست‌ویک و بیست‌ودو و بیست‌وسه و بیست‌وچهار و بیست‌وپنج و بیست‌وشش و بیست‌وهفت و بیست‌وهشت و بیست‌ونه و سی و چهل و پنجاه و شصت و هفتاد و هشتاد و نودونه و صد چیست»؟ ... فرمود: «آری! پسر سلام، امّا یازده: سخن یوسف (علیه السلام) که به پدرش گفت: یا أَبَتِ إِنِّی رَأَیْتُ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً».
The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): The Noble Prophet (peace be upon him and his family) said to Abdullah ibn Salam: "Now ask whatever you wish." He said: "You have been fair. Inform me... Tell me, what is one? And two, and three, and four, and five, and six, and seven, and eight, and nine, and ten, and eleven, and twelve, and thirteen, and fourteen, and fifteen, and sixteen, and seventeen, and eighteen, and nineteen, and twenty, and twenty-one, and twenty-two, and twenty-three, and twenty-four, and twenty-five, and twenty-six, and twenty-seven, and twenty-eight, and twenty-nine, and thirty, and forty, and fifty, and sixty, and seventy, and eighty, and ninety-nine, and what is one hundred?" ... He said: "Yes! Son of Salam, as for eleven: it is the saying of Yusuf (peace be upon him) to his father: يا أَبَتِ إِنِّی رَأَیْتُ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً [O my father! surely I saw eleven stars]."
પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ અબ્દુલ્લાહ બિન સલામને ફરમાવ્યું: "હવે તું જે ઇચ્છે તે પૂછ." તેણે કહ્યું: "તમે ઇન્સાફ કર્યો, મને જણાવો ... કહો જોઉં એક શું છે? અને બે અને ત્રણ અને ચાર અને પાંચ અને છ અને સાત અને આઠ અને નવ અને દસ અને અગિયાર અને બાર અને તેર અને ચૌદ અને પંદર અને સોળ અને સત્તર અને અઢાર અને ઓગણીસ અને વીસ અને એકવીસ અને બાવીસ અને ત્રેવીસ અને ચોવીસ અને પચ્ચીસ અને છવ્વીસ અને સત્યાવીસ અને અઠ્ઠાવીસ અને ઓગણત્રીસ અને ત્રીસ અને ચાળીસ અને પચાસ અને સાઠ અને સિત્તેર અને એંસી અને નવ્વાણું અને સો શું છે?" ... ફરમાવ્યું: "હા! ઓ પુત્ર સલામ, પરંતુ અગિયાર: યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ની વાત છે જે તેમણે પોતાના પિતાને કહી: يا أَبَتِ إِنِّی رَأَیْتُ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً [ઓ મારા પિતા! ખરેખર મેં અગિયાર તારાઓ જોયા]."
عَبْدِاللَّهِبْنِعَبَّاسٍ قَالَ ... أَتَیْتُ مَنْزِلَ عَلِیِّبْنِأَبِیطَالِبٍ (علیه السلام) فَقُلْتُ لَهُ یَا عَلِیُّ (علیه السلام) إِنَّ رُؤَسَاءَ الْیَهُودِ قَدْ قَدِمُوا الْمَدِینَهًَْ وَ أَلْقَوْا عَلَی أَبِی‌بَکْرٍ مَسَائِلَ فَبَقِیَ أَبُوبَکْرٍ لَا یَرُدُّ جَوَاباً فَتَبَسَّمَ عَلِیٌّ (علیه السلام) ضَاحِکاً ثُمَّ قَالَ هُوَ الْیَوْمُ الَّذِی وَعَدَنِی رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) ثُمَّ اَقْبَلَ یَمْشِی أَمَامِی فَمَا أَخْطَأَتْ مِشْیَتُهُ مِشْیَهًَْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) حَتَّی قَعَدَ فِی الْمَوْضِعِ الَّذِی کَانَ یَقْعُدُ فِیهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَی الْیَهُودِیَّیْنِ فَقَالَ (علیه السلام) یَا یَهُودِیَّانِ ادْنُوَا مِنِّی وَ أَلْقِیَا عَلَیَّ مَا أَلْقَیْتُمَاهُ عَلَی الشَّیْخِ فَقَالَ لَهُ أَحَدُ الْیَهُودِیَّیْنِ ... فَمَا الْأَحَدَ عَشَرَ قَالَ (علیه السلام) قَوْلُ یُوسُفَ (علیه السلام) لِأَبِیهِ یا أَبَتِ إِنِّی رَأَیْتُ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَیْتُهُمْ لِی ساجِدِین.
امام علی (علیه السلام)- عبدالله‌بن‌عبّاس گفت: ... من به خانه‌ی علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) رفتم و گفتم: «ای علی (علیه السلام)! سرانِ یهود وارد مدینه شده و سؤالاتی را از ابوبکر پرسیده‌اند که او نتوانسته جواب بدهد». علی (علیه السلام) تبسّمی نمود و فرمود: «امروز، همان روزی است که پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) به من وعده فرمود». آنگاه جلوتر از من شروع به راه رفتن نمود و راه رفتنش، همچون راه رفتن رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بود؛ تا اینکه درجایی‌که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می‌نشست، همانجا نشست؛ آنگاه رو به آن دو یهودی کرده و فرمود: «نزدیک من بیایید و آنچه از ابوبکر پرسیدید از من سؤال کنید». یکی از آن دو گفت: «عدد یازده چیست»؟ فرمود: «عدد یازده، کلام یوسف (علیه السلام) به پدرش است که گفت: یا أَبَتِ إِنِّی رَأَیْتُ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَیْتُهُمْ لِی ساجِدِین.
Imam Ali (peace be upon him): Abdullah ibn Abbas said: ... I went to the house of Ali ibn Abi Talib (peace be upon him) and said: "O Ali (peace be upon him)! The chiefs of the Jews have come to Madinah and posed questions to Abu Bakr which he was unable to answer." Ali (peace be upon him) smiled and said: "Today is that very day which the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) promised me." Then he began to walk ahead of me, and his gait was like the gait of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family); until he sat in the very place where the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) used to sit. Then he turned to those two Jews and said: "Come close to me and ask me what you asked Abu Bakr." One of the two said: "What is the number eleven?" He said: "The number eleven is the saying of Yusuf (peace be upon him) to his father: يا أَبَتِ إِنِّی رَأَیْتُ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَیْتُهُمْ لِی ساجِدِین [O my father! surely I saw eleven stars and the sun and the moon-- I saw them making obeisance to me]."
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ્લાહ બિન અબ્બાસે કહ્યું: ... હું અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) ના ઘરે ગયો અને કહ્યું: "ઓ અલી (અલયહિસ્સલામ)! યહૂદીઓના સરદારો મદીનામાં આવ્યા છે અને અબૂ બક્રને એવા સવાલો પૂછ્યા છે કે તે જવાબ આપી શક્યો નથી." અલી (અલયહિસ્સલામ) એ મુસ્કુરાહટ કરી અને ફરમાવ્યું: "આજે એ જ દિવસ છે જેનો અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ મને વાયદો કર્યો હતો." પછી તેઓ મારી આગળ ચાલવા લાગ્યા અને તેમની ચાલ, અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની ચાલ જેવી હતી; ત્યાં સુધી કે જ્યાં અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) બેસતા હતા, ત્યાં જ બેઠા; પછી તે બે યહૂદીઓ તરફ મુખ કરીને ફરમાવ્યું: "મારી નજીક આવો અને જે અબૂ બક્રને પૂછ્યું તે મને પૂછો." તેમાંથી એકે કહ્યું: "અગિયારનો આંકડો શું છે?" ફરમાવ્યું: "અગિયારનો આંકડો, યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) નું પોતાના પિતાને કહેલું કલામ છે કે તેમણે કહ્યું: يا أَبَتِ إِنِّی رَأَیْتُ أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَیْتُهُمْ لِی ساجِدِین [ઓ મારા પિતા! ખરેખર મેં અગિયાર તારાઓ અને સૂરજ અને ચંદ્રને જોયા-- મેં તેમને મને સિજદો કરતા જોયા]."
تَأْوِیلُ هَذِهِ الرُّؤْیَا أَنَّهُ سَیَمْلِکُ مِصْرَ وَ یَدْخُلُ عَلَیْهِ أَبَوَاهُ وَ إِخْوَتُهُ أَمَّا الشَّمْسُ فَأُمُّ یُوسُفَ رَاحِیلُ وَ الْقَمَرُ یَعْقُوبُ وَ أَمَّا أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَباً فَإِخْوَتُهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَیْهِ سَجَدُوا شُکْراً لِلَّهِ وَحْدَهُ حِینَ نَظَرُوا إِلَیْهِ وَ کَانَ ذَلِکَ السُّجُودُ لِلَّهِ.
امام باقر (علیه السلام)- تأویل آن [آیه] این بود که یوسف (علیه السلام) به‌زودی پادشاه مصر شده و پدر و مادر و برادرانش بر او وارد می‌شوند. امّا الشَّمْسَ مادر یوسف (علیه السلام) راحیل و الْقَمَرَ پدر او یعقوب (علیه السلام) و ستاره‌ها برادران او هستند که وقتی در مصر بر او وارد می‌شوند، سجده‌ی شکر الهی را به‌جا می‌آورند و از هیبت و جمال یوسف (علیه السلام) خدا را سپاس می‌گویند و این سجده برای خداوند بوده نه برای یوسف (علیه السلام).
Imam Baqir (peace be upon him): The interpretation of that [verse] was this: Yusuf (peace be upon him) would soon become the king of Egypt, and his father, mother and brothers would enter upon him. As for الشَّمْسَ [the sun], it is the mother of Yusuf (peace be upon him), Rahil, and الْقَمَرَ [the moon] is his father Yaqub (peace be upon him), and the stars are his brothers, who, when they enter upon him in Egypt, perform the prostration of thanks to Allah and praise Allah for the awe and beauty of Yusuf (peace be upon him). This prostration was for Allah, not for Yusuf (peace be upon him).
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): તે [આયત]નું તાવીલ આ હતું કે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) જલ્દી જ મિસ્રના બાદશાહ બનશે અને તેમના પિતા, માતા અને ભાઈઓ તેમની પાસે આવશે. પરંતુ الشَّمْسَ [સૂર્ય]થી મુરાદ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ની માતા રાહિલ છે અને الْقَمَرَ [ચંદ્ર]થી મુરાદ તેમના પિતા યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) છે અને સિતારાઓ તેમના ભાઈઓ છે, જેઓ જ્યારે મિસ્રમાં તેમની પાસે આવે છે, ત્યારે અલ્લાહના શુક્રનો સજદો કરે છે અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ની હૈબત અને સૌંદર્ય પર અલ્લાહનો શુક્ર અદા કરે છે, અને આ સજદો અલ્લાહ માટે હતો, યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) માટે નહીં.
إِنَّمَا ابْتَلَی یَعْقُوبَ (علیه السلام) بِیُوسُفَ (علیه السلام) أَنَّهُ ذَبَحَ کَبْشاً سَمِیناً وَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ یُدْعَی بیوم مُحْتَاجٌ لَمْ یَجِدْ مَا یُفْطِرُ عَلَیْهِ فَأَغْفَلَهُ وَ لَمْ یُطْعِمْهُ فَابْتُلِیَ بِیُوسُفَ (علیه السلام) وَ کَانَ بَعْدَ ذَلِکَ کُلَّ صَبَاحٍ مُنَادِیهِ یُنَادِی مَنْ لَمْ یَکُنْ صَائِماً فَلْیَشْهَدْ غَدَاءَ یَعْقُوبَ (علیه السلام) فَإِذَا کَانَ الْمَسَاءُ نَادَی مَنْ کَانَ صَائِماً فَلْیَشْهَدْ عَشَاءَ یَعْقُوبَ (علیه السلام).
امام صادق (علیه السلام)- یعقوب (علیه السلام) بدین‌سبب به [داغِ فراق] یوسف (علیه السلام) مبتلا شد که گوسفندی چاق، سر برید و یکی از اصحابش به‌نام «بقوم» محتاج به غذا بود و آن شب چیزی نیافت که افطار کند و یعقوب (علیه السلام) از او غفلت کرده و به او چیزی نداد، در نتیجه به درد فراق یوسف (علیه السلام) مبتلا شد. از آن پس، کسی از طرف او هر بامداد فریاد می‌زد: «هرکه روزه‌دار نیست سر سفره‌ی ناهار یعقوب (علیه السلام) حاضر شود». و عصرگاهان فریاد می‌زد: «هرکس روزه‌دار است هم سُفره‌ی شام یعقوب (علیه السلام) شود».
Imam Sadiq (peace be upon him): Yaqub (peace be upon him) was afflicted with [the grief of separation from] Yusuf (peace be upon him) for this reason: he slaughtered a fat sheep, and one of his companions named "Baqum" was in need of food and that night found nothing with which to break his fast, and Yaqub (peace be upon him) was heedless of him and gave him nothing; as a result he was afflicted with the pain of separation from Yusuf (peace be upon him). After that, every morning someone would call out on his behalf: "Whoever is not fasting, let him be present at the lunch table of Yaqub (peace be upon him)." And in the evenings he would call out: "Whoever is fasting, let him share the dinner table of Yaqub (peace be upon him)."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ના [જુદાઈના ગમ]માં આ કારણે મુબ્તલા થયા કે તેમણે એક જાડું ઘેટું ઝબ્હ કર્યું અને તેમના સાથીઓમાંનો એક જેનું નામ "બકૂમ" હતું તે ખોરાકનો મોહતાજ હતો અને તે રાત્રે તેને ઇફ્તારી માટે કંઈ ન મળ્યું, અને યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)એ તેની તરફ ધ્યાન ન આપ્યું અને તેને કંઈ ન આપ્યું, પરિણામે તેઓ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ના જુદાઈના દર્દમાં મુબ્તલા થયા. તે પછી, તેમના તરફથી કોઈ દરરોજ સવારે પોકારતું: "જે રોઝેદાર ન હોય તે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના બપોરના ખાણાના દસ્તરખ્વાન પર હાજર થાય." અને સાંજે પોકારતું: "જે રોઝેદાર હોય તે યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ)ના રાત્રિભોજનમાં શરીક થાય."
عَنِ الثُّمَالِیِّ قَالَ: صَلَّیْتُ مَعَ عَلِیِّبْنِالْحُسَیْنِ (علیه السلام) الْفَجْرَ بِالْمَدِینَهًِْ یَوْمَ جُمُعَهًٍْ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ وَ سُبْحَتِهِ نَهَضَ إِلَی مَنْزِلِهِ وَ أَنَا مَعَهُ فَدَعَا مَوْلَاهًًْ لَهُ تُسَمَّی سُکَیْنَهًَْ فَقَالَ لَهَا لَا یَعْبُرْ عَلَی بَابِی سَائِلٌ إِلَّا أَطْعَمْتُمُوهُ فَإِنَّ الْیَوْمَ یَوْمُ الْجُمُعَهًِْ قُلْتُ لَهُ لَیْسَ کُلُّ مَنْ یَسْأَلُ مُسْتَحِقّاً فَقَالَ یَا ثَابِتُ أَخَافُ أَنْ یَکُونَ بَعْضُ مَنْ یَسْأَلُنَا مُسْتَحِقّاً فَلَا نُطْعِمَهُ وَ نَرُدَّهُ فَیَنْزِلَ بِنَا أَهْلَ الْبَیْتِ مَا نَزَلَ بِیَعْقُوبَ (علیه السلام) أَطْعِمُوهُمْ أَطْعِمُوهُمْ إِنَّ یَعْقُوبَ (علیه السلام) کَانَ یَذْبَحُ کُلَّ یَوْمٍ کَبْشاً فَیَتَصَدَّقُ مِنْهُ وَ یَأْکُلُ هُوَ وَ عِیَالُهُ مِنْهُ وَ إِنً سَائِلًا مُؤْمِناً صَوَّاماً مُسْتَحِقّاً لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَهًٌْ وَ کَانَ مُجْتَازاً غَرِیباً اعْتَرَّ عَلَی بَابِ یَعْقُوبَ (علیه السلام) عَشِیَّهًَْ جُمُعَهًٍْ عِنْدَ أَوَانِ إِفْطَارِهِ یَهْتِفُ عَلَی بَابِهِ أَطْعِمُوا السَّائِلَ الْمُجْتَازَ الْغَرِیبَ الْجَائِعَ مِنْ فَضْلِ طَعَامِکُمْ یَهْتِفُ بِذَلِکَ عَلَی بَابِهِ مِرَاراً وَ هُمْ یَسْمَعُونَهُ قَدْ جَهِلُوا حَقَّهُ وَ لَمْ یُصَدِّقُوا قَوْلَهُ فَلَمَّا یَئِسَ أَنْ یُطْعِمُوهُ وَ غَشِیَهُ اللَّیْلُ اسْتَرْجَعَ وَ اسْتَعْبَرَ وَ شَکَا جُوعَهُ إِلَی اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ بَاتَ طَاوِیاً وَ أَصْبَحَ صَائِماًجَائِعاً صَابِراً حَامِداً لِلَّهِ تَعَالَی وَ بَاتَ یَعْقُوبُ (علیه السلام) وَ آلُ یَعْقُوبَ (علیه السلام) شِبَاعاً بِطَاناً وَ أَصْبَحُوا وَ عِنْدَهُمْ فَضْلَهًٌْ مِنْ طَعَامِهِمْ قَالَ فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَی یَعْقُوبَ (علیه السلام) فِی صَبِیحَهًِْ تِلْکَ اللَّیْلَهًِْ لَقَدْ أَذْلَلْتَ یَا یَعْقُوبُ (علیه السلام) عَبْدِی ذِلَّهًًْ اسْتَجْرَرْتَ بِهَا غَضَبِی وَ اسْتَوْجَبْتَ بِهَا أَدَبِی وَ نُزُولَ عُقُوبَتِی وَ بَلْوَایَ عَلَیْکَ وَ عَلَی وُلْدِکَ یَا یَعْقُوبُ (علیه السلام) إِنَّ أَحَبَّ أَنْبِیَائِی (إِلَیَّ وَ أَکْرَمَهُمْ عَلَیَّ مَنْ رَحِمَ مَسَاکِینَ عِبَادِی وَ قَرَّبَهُمْ إِلَیْهِ وَ أَطْعَمَهُمْ وَ کَانَ لَهُمْ مَأْوَی وَ مَلْجَأً یَا یَعْقُوبُ (علیه السلام) أَمَا رَحِمْتَ ذِمْیَالَ عَبْدِی الْمُجْتَهِدَ فِی عِبَادَتِهِ الْقَانِعَ بِالْیَسِیرِ مِنْ ظَاهِرِ الدُّنْیَا عِشَاءَ أَمْسِ لَمَّا اعْتَرَّ بِبَابِکَ عِنْدَ أَوَانِ إِفْطَارِهِ وَ هَتَفَ بِکُمْ أَطْعِمُوا السَّائِلَ الْغَرِیبَ الْمُجْتَازَ الْقَانِعَ فَلَمْ تُطْعِمُوهُ شَیْئاً فَاسْتَرْجَعَ وَ اسْتَعْبَرَ وَ شَکَا مَا بِهِ إِلَیَّ وَ بَاتَ طَاوِیاً حَامِداً لِی وَ أَصْبَحَ لِی صَائِماً وَ أَنْتَ یَا یَعْقُوبُ (علیه السلام) وَ وُلْدُکَ شِبَاعٌ وَ أَصْبَحَتْ {أَصْبَحْتَ} عِنْدَکُمْ فَضْلَهًٌْ مِنْ طَعَامِکُمْ أَ‌وَ مَا عَلِمْتَ یَا یَعْقُوبُ (علیه السلام) أَنَّ الْعُقُوبَهًَْ وَ الْبَلْوَی إِلَی أَوْلِیَائِی أَسْرَعُ مِنْهَا إِلَی أَعْدَائِی وَ ذَلِکَ حُسْنُ النَّظَرِ مِنِّی لِأَوْلِیَائِی وَ اسْتِدْرَاجٌ مِنِّی لِأَعْدَائِی أَمَا وَ عِزَّتِی لَأُنْزِلُ بِکَ بَلْوَایَ وَ لَأَجْعَلَنَّکَ وَ وُلْدَکَ غَرَضاً لِمَصَائِبِی وَ لَأُوذِیَنَّکَ بِعُقُوبَتِی فَاسْتَعِدُّوا لِبَلْوَایَ وَ ارْضَوْا بِقَضَائِی وَ اصْبِرُوا لِلْمَصَائِبِ فَقُلْتُ لِعَلِیِّبْنِالْحُسَیْنِ (علیه السلام) جُعِلْتُ فِدَاکَ مَتَی رَأَی یُوسُفُ (علیه السلام) الرُّؤْیَا فَقَالَ فِی تِلْکَ اللَّیْلَهًِْ الَّتِی بَاتَ فِیهَا یَعْقُوبُ (علیه السلام) وَ آلُ یَعْقُوبَ (علیه السلام) شِبَاعاً وَ بَاتَ فِیهَا ذِمْیَالُ طَاوِیاً جَائِعاً فَلَمَّا رَأَی یُوسُفُ (علیه السلام) الرُّؤْیَا وَ أَصْبَحَ یَقُصُّهَا عَلَی أَبِیهِ یَعْقُوبَ (علیه السلام) فَاغْتَمَّ یَعْقُوبُ (علیه السلام) لِمَا سَمِعَ مِنْ یُوسُفَ (علیه السلام) مَعَ مَا أَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَیْهِ أَنِ اسْتَعِدَّ لِلْبَلَاءِ فَقَالَ یَعْقُوبُ لِیُوسُفَ (علیها السلام) لَا تَقْصُصْ رُؤْیَاکَ هَذِهِ عَلَی إِخْوَتِکَ فَإِنِّی أَخَافُ أَنْ یَکِیدُوا لَکَ کَیْداً فَلَمْ یَکْتُمْ یُوسُفُ (علیه السلام) رُؤْیَاهُ وَ قَصَّهَا عَلَی إِخْوَتِهِ قَالَ عَلِیُّبْنُالْحُسَیْنِ (علیه السلام) وَ کَانَتْ أَوَّلُ بَلْوَی نَزَلَتْ بِیَعْقُوبَ (علیه السلام) وَ آلِ یَعْقُوبَ (علیه السلام) الْحَسَدَ لِیُوسُفَ (علیه السلام) لَمَّا سَمِعُوا مِنْهُ الرُّؤْیَا قَالَ فَاشْتَدَّتْ رِقَّهًُْ یَعْقُوبَ (علیه السلام) عَلَی یُوسُفَ (علیه السلام) وَ خَافَ أَنْ یَکُونَ مَا أَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَیْهِ مِنَ الِاسْتِعْدَادِ لِلْبَلَاءِ هُوَ فِی یُوسُفَ (علیه السلام) خَاصَّهًًْ فَاشْتَدَّتْ رِقَّتُهُ عَلَیْهِ مِنْ بَیْنِ وُلْدِهِ فَلَمَّا رَأَی إِخْوَهًُْ یُوسُفَ (علیه السلام) مَا یَصْنَعُ یَعْقُوبُ بِیُوسُفَ (علیها السلام) وَ تَکْرِمَتَهُ إِیَّاهُ وَ إِیثَارَهُ إِیَّاهُ عَلَیْهِمْ اشْتَدَّ ذَلِکَ عَلَیْهِمْ وَ بَدَا الْبَلَاءُ فِیهِمْ فَتَآمَرُوا فِیمَا بَیْنَهُمْ وَ قَالُوا إِنَّ یُوسُفَ وَ أَخَاهُ أَحَبُّ إِلی أَبِینا مِنَّا وَ نَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبانا لَفِی ضَلالٍ مُبِینٍ* اقْتُلُوا یُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضاً یَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبِیکُمْ وَ تَکُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صالِحِینَ أَیْ تَتُوبُونَ فَعِنْدَ ذَلِکَ قَالُوا یا أَبانا ما لَکَ لا تَأْمَنَّا عَلی یُوسُفَ وَ إِنَّا لَهُ لَناصِحُونَ* أَرْسِلْهُ مَعَنا غَداً یَرْتَعْ فَقَالَ یَعْقُوبُ (علیه السلام) إِنِّی لَیَحْزُنُنِی أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَ أَخافُ أَنْ یَأْکُلَهُ الذِّئْبُ فَانْتَزَعَهُ حَذَراً عَلَیْهِ مِنْهُ مِنْ أَنْ تَکُونَ الْبَلْوَی مِنَ اللَّهِ عَلَی یَعْقُوبَ (علیه السلام) فِی یُوسُفَ خَاصَّهًًْ لِمَوْقِعِهِ مِنْ قَلْبِهِ وَ حُبِّهِ لَهُ قَالَ فَغَلَبَتْ قُدْرَهًُْ اللَّهِ وَ قَضَاؤُهُ وَ نَافِذُ أَمْرِهِ فِی یَعْقُوبَ (علیه السلام) وَ یُوسُفَ (علیه السلام) وَ إِخْوَتِهِ فَلَمْ یَقْدِرْ یَعْقُوبُ (علیه السلام) عَلَی دَفْعِ الْبَلَاءِ عَنْ نَفْسِهِ وَ لَا عَنْ یُوسُفَ (علیه السلام) وَ وُلْدِهِ فَدَفَعَهُ إِلَیْهِمْ وَ هُوَ لِذَلِکَ کَارِهٌ مُتَوَقِّعٌ لِلْبَلْوَی مِنَ اللَّهِ فِی یُوسُفَ (علیه السلام) فَلَمَّا خَرَجُوا مِنْ مَنْزِلِهِمْ لَحِقَهُمْ مُسْرِعاً فَانْتَزَعَهُ مِنْ أَیْدِیهِمْ فَضَمَّهُ إِلَیْهِ وَ اعْتَنَقَهُ وَ بَکَی وَ دَفَعَهُ إِلَیْهِمْ فَانْطَلَقُوا بِهِ مُسْرِعِینَ مَخَافَهًَْ أَنْ یَأْخُذَهُ مِنْهُمْ وَ لَا یَدْفَعَهُ إِلَیْهِمْ فَلَمَّا أَمْعَنُوا بِهِ أَتَوْا بِهِ غَیْضَهًَْ أَشْجَارٍ فَقَالُوا نَذْبَحُهُ وَ نُلْقِیهِ تَحْتَ هَذِهِ الشَّجَرَهًِْ فَیَأْکُلُهُ الذِّئْبُ اللَّیْلَهًَْ فَقَالَ کَبِیرُهُمْ لا تَقْتُلُوا یُوسُفَ وَلَکِنْ أَلْقُوهُ فِی غَیابَتِ الْجُبِّ یَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّیَّارَةِ إِنْ کُنْتُمْ فاعِلِینَ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَی الْجُبِّ فَأَلْقَوْهُ وَ هُمْ یَظُنُّونَ أَنَّهُ یَغْرَقُ فِیهِ فَلَمَّا صَارَ فِی قَعْرِ الْجُبِّ نَادَاهُمْ یَا وُلْدَ رُومِینَ أَقْرِءُوا یَعْقُوبَ (علیه السلام) عَنِّی السَّلَامَ فَلَمَّا سَمِعُوا کَلَامَهُ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ لَا تَزَالُوا مِنْ هَاهُنَا حَتَّی تَعْلَمُوا أَنَّهُ قَدْ مَاتَ فَلَمْ یَزَالُوا بِحَضْرَتِهِ حَتَّی أَمْسَوْا وَ رَجَعُوا إِلَی أَبِیهِمْ عِشاءً یَبْکُونَ* قالُوا یا أَبانا إِنَّا ذَهَبْنا نَسْتَبِقُ وَ تَرَکْنا یُوسُفَ عِنْدَ مَتاعِنا فَأَکَلَهُ الذِّئْبُ فَلَمَّا سَمِعَ مَقَالَتَهُمُ اسْتَرْجَعَ وَ اسْتَعْبَرَ وَ ذَکَرَ مَا أَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَیْهِ مِنَ الِاسْتِعْدَادِ لِلْبَلَاءِ فَصَبَرَ وَ أَذْعَنَ لِلْبَلْوَی وَ قَالَ لَهُمْ بَلْ سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ أَمْراً وَ مَا کَانَ اللَّهُ لِیُطْعِمَ لَحْمَ یُوسُفَ (علیه السلام) الذِّئْبَ مِنْ قَبْلِ أَنْ أُرِیَ تَأْوِیلَ رُؤْیَاهُ الصَّادِقَهًِْ قَالَ أَبُوحَمْزَهًَْ ثُمَّ انْقَطَعَ حَدِیثُ عَلِیِّبْنِالْحُسَیْنِ (علیه السلام) عِنْدَ هَذَا فَلَمَّا کَانَ مِنَ الْغَدِ غَدَوْتُ عَلَیْهِ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنَّکَ حَدَّثْتَنِی أَمْسِ بِحَدِیثٍ لِیَعْقُوبَ (علیه السلام) وَ وُلْدِهِ ثُمَّ قَطَعْتَهُ مَا کَانَ مِنْ قِصَّهًِْ إِخْوَهًِْ یُوسُفَ (علیه السلام) وَ قِصَّهًِْ یُوسُفَ (علیه السلام) بَعْدَ ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّهُمْ لَمَّا أَصْبَحُوا قَالُوا انْطَلِقُوا بِنَا حَتَّی نَنْظُرَ مَا حَالُ یُوسُفَ (علیه السلام) أَ‌مَاتَ أَمْ هُوَ حَیٌّ فَلَمَّا انْتَهَوْا إِلَی الْجُبِّ وَجَدُوا بِحَضْرَهًِْ الْجُبِّ سَیَّارَهًًْ وَ قَدْ أَرْسَلُوا وارِدَهُمْ فَأَدْلی دَلْوَهُ فَلَمَّا جَذَبَ دَلْوَهُ إِذَا هُوَ بِغُلَامٍ مُتَعَلِّقٍ بِدَلْوِهِ فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ یا بُشْری هذا غُلامٌ فَلَمَّا أَخْرَجُوهُ أَقْبَلُوا إِلَیْهِمْ إِخْوَهًُْ یُوسُفَ (علیه السلام) فَقَالُوا هَذَا عَبْدُنَا سَقَطَ مِنَّا أَمْسِ فِی هَذَا الْجُبِّ وَ جِئْنَا الْیَوْمَ لِنُخْرِجَهُ فَانْتَزَعُوهُ مِنْ أَیْدِیهِمْ وَ تَنَحَّوْا بِهِ نَاحِیَهًًْ فَقَالُوا إِمَّا أَنْ تُقِرَّ لَنَا أَنَّکَ عَبْدٌ لَنَا فَنَبِیعَکَ بَعْضَ هَذِهِ السَّیَّارَهًِْ أَوْ نَقْتُلَکَ فَقَالَ لَهُمْ یُوسُفُ (علیه السلام) لَا تَقْتُلُونِی وَ اصْنَعُوا مَا شِئْتُمْ فَأَقْبَلُوا بِهِ إِلَی السَّیَّارَهًِْ فَقَالُوا مِنْکُمْ مَنْ یَشْتَرِی مِنَّا هَذَا الْعَبْدَ فَاشْتَرَاهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ بِعِشْرِینَ دِرْهَماً وَ کَانَ إِخْوَتُهُ فِیهِ مِنَ الزَّاهِدِینَ وَ سَارَ بِهِ الَّذِی اشْتَرَاهُ مِنَ الْبَدْوِ حَتَّی أَدْخَلَهُ مِصْرَ فَبَاعَهُ الَّذِی اشْتَرَاهُ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ مَلِکِ مِصْرَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ قالَ الَّذِی اشْتَراهُ مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِهِ أَکْرِمِی مَثْواهُ عَسی أَنْ یَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً قَالَ أَبُوحَمْزَهًَْ فَقُلْتُ لِعَلِیِّبْنِالْحُسَیْنِ (علیه السلام) ابْنَ‌کَمْ کَانَ یُوسُفُ (علیه السلام) یَوْمَ أَلْقَوْهُ فِی الْجُبِّ فَقَالَ کَانَ ابْنَ تِسْعِ سِنِینَ فَقُلْتُ کَمْ کَانَ بَیْنَ مَنْزِلِ یَعْقُوبَ (علیه السلام) یَوْمَئِذٍ وَ بَیْنَ مِصْرَ فَقَالَ مَسِیرَهًَْ اثْنَیْ عَشَرَ یَوْماً قَالَ وَ کَانَ یُوسُفُ (علیه السلام) مِنْ أَجْمَلِ أَهْلِ زَمَانِهِ فَلَمَّا رَاهَقَ یُوسُفُ (علیه السلام) رَاوَدَتْهُ امْرَأَهًُْ الْمَلِکِ عَنْ نَفْسِهِ فَقَالَ لَهَا مَعَاذَ اللهِ أَنَا مِنْ أَهْلِ بَیْتٍ لَا یَزْنُونَ فَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ عَلَیْهَا وَ عَلَیْهِ وَ قَالَتْ لَا تَخَفْ وَ أَلْقَتْ نَفْسَهَا عَلَیْهِ فَأَفْلَتَ مِنْهَا هَارِباً إِلَی الْبَابِ فَفَتَحَهُ فَلَحِقَتْهُ فَجَذَبَتْ قَمِیصَهُ مِنْ خَلْفِهِ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْهُ فَأَفْلَتَ یُوسُفُ (علیه السلام) مِنْهَا فِی ثِیَابِهِ وَ أَلْفَیا سَیِّدَها لَدَی الْبابِ قالَتْ ما جَزاءُ مَنْ أَرادَ بِأَهْلِکَ سُوءاً إِلَّا أَنْ یُسْجَنَ أَوْ عَذابٌ أَلِیمٌ قَالَ فَهَمَّ الْمَلِکُ بِیُوسُفَ (علیه السلام) لِیُعَذِّبَهُ فَقَالَ لَهُ یُوسُفُ (علیه السلام) وَ إِلَهِ یَعْقُوبَ (علیه السلام) مَا أَرَدْتُ بِأَهْلِکَ سُوءاً بَلْ هِیَ رَاوَدَتْنِی عَنْ نَفْسِی فَاسْأَلْ هَذَا الصَّبِیَّ أَیُّنَا رَاوَدَ صَاحِبَهُ عَنْ نَفْسِهِ قَالَ وَ کَانَ عِنْدَهَا مِنْ أَهْلِهَا صَبِیٌّ زَائِرٌ لَهَا فَأَنْطَقَ اللَّهُ الصَّبِیَّ لِفَصْلِ الْقَضَاءِ فَقَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ انْظُرْ إِلَی قَمِیصِ یُوسُفَ (علیه السلام) فَإِنْ کَانَ مَقْدُوداً مِنْ قُدَّامِهِ فَهُوَ الَّذِی رَاوَدَهَا وَ إِنْ کَانَ مَقْدُوداً مِنْ خَلْفِهِ فَهِیَ الَّتِی رَاوَدَتْهُ فَلَمَّا سَمِعَ الْمَلِکُ کَلَامَ الصَّبِیِّ وَ مَا اقْتَصَّ أَفْزَعَهُ ذَلِکَ فَزَعاً شَدِیداً فَجِیءَ بِالْقَمِیصِ فَنَظَرَ إِلَیْهِ فَلَمَّا رَآهُ مَقْدُوداً مِنْ خَلْفِهِ قَالَ لَهَا إِنَّهُ مِنْ کَیْدِکُنَّ إِنَّ کَیْدَکُنَّ عَظِیمٌ وَ قَالَ لِیُوسُفَ (علیه السلام) أَعْرِضْ عَنْ هذا وَ لَا یَسْمَعْهُ مِنْکَ أَحَدٌ وَ اکْتُمْهُ قَالَ فَلَمْ یَکْتُمْهُ یُوسُفُ (علیه السلام) وَ أَذَاعَهُ فِی الْمَدِینَهًِْ حَتَّی قُلْنَ نِسْوَهًٌْ مِنْهُنَّ امْرَأَتُ الْعَزِیزِ تُراوِدُ فَتاها عَنْ نَفْسِهِ فَبَلَغَهَا ذَلِکَ فَأَرْسَلَتْ إِلَیْهِنَّ وَ هَیَّأَتْ لَهُنَّ طَعَاماً وَ مَجْلِساً ثُمَّ أَتَتْهُنَّ بِأُتْرُجٍّ وَ آتَتْ کُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ سِکِّیناً ثُمَّ قَالَتْ لِیُوسُفَ (علیه السلام) اخْرُجْ عَلَیْهِنَّ فَلَمَّا رَأَیْنَهُ أَکْبَرْنَهُ وَ قَطَّعْنَ أَیْدِیَهُنَّ وَ قُلْنَ مَا قُلْنَ فقَالَتْ لَهُنَّ هَذَا الَّذِی لُمْتُنَّنِی فِیهِ یَعْنِی فِی حُبِّهِ وَ خَرَجْنَ النِّسْوَهًُْ مِنْ عِنْدِهَا فَأَرْسَلَتْ کُلُّ وَاحِدَهًٍْ مِنْهُنَّ إِلَی یُوسُفَ (علیه السلام) سِرّاً مِنْ صَاحِبَتِهَا تَسْأَلُهُ الزِّیَارَهًَْ فَأَبَی عَلَیْهِنَّ وَ قَالَ إِلَّا تَصْرِفْ عَنِّی کَیْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَیْهِنَّ وَ أَکُنْ مِنَ الْجاهِلِینَ فَصَرَفَ اللَّهُ عَنْهُ کَیْدَهُنَّ فَلَمَّا شَاعَ أَمْرُ یُوسُفَ (علیه السلام) وَ أَمْرُ امْرَأَهًِْ الْعَزِیزِ وَ النِّسْوَهًِْ فِی مِصْرَ بَدَا لِلْمَلِکِ بَعْدَ مَا سَمِعَ قَوْلَ الصَّبِیِّ لَیَسْجُنَنَّ یُوسُفَ (علیه السلام) فَسَجَنَهُ فِی السِّجْنِ وَ دَخَلَ السِّجْنَ مَعَ یُوسُفَ (علیه السلام) فَتَیَانِ وَ کَانَ مِنْ قِصَّتِهِمَا وَ قِصَّهًِْ یُوسُفَ (علیه السلام) مَا قَصَّهُ اللَّهُ فِی الْکِتَابِ قَالَ أَبُوحَمْزَهًَْ ثُمَّ انْقَطَعَ حَدِیثُ عَلِیِّبْنِالْحُسَیْنِ (علیه السلام).
امام سّجاد (علیه السلام)- ابوحمزه ثمالی گوید: یک روز جمعه نماز صبح را با حضرت امام زین‌العابدین (علیه السلام) در مسجد مدینه ادا نمودم و چون آن حضرت از نماز و تعقیبات فارغ شد، به‌سوی منزل خود حرکت کرد و من همراه آن حضرت بودم، چون به خانه رسیدیم آن حضرت کنیز خود را که سکینه نام داشت طلبید و به او فرمود: «هر سائلی به در خانه آمد، او را محروم نکنید و غذایش دهید زیرا امروز جمعه است». من عرض کردم: «چنین نیست که هرکسی سؤال کند مستحق باشد». فرمود: ای ابوحمزه می‌ترسم که بعضی از آن‌ها که سؤال می‌نمایند مستحقّ و به ما اهل بیت آنچه که به‌حضرت یعقوب (علیه السلام) و خاندانش نازل گردید نازل شود، طعام بدهید، زیرا حضرت یعقوب (علیه السلام) هر روز گوسفندی ذبح می‌کرد و قسمتی از آن را به فقراء صدقه می‌داد و قسمتی از آن را خود و اهل و عیال او مصرف می‌کردند، تا شب جمعه‌ای موقع افطار؛ سائل مؤمن روزه‌دار مسافر غریب مستحقّی که در پیشگاه خدای تعالی با قرب و منزلت بود بر در خانه‌ی آن حضرت آمد و گفت: «سائل غریب مسافر گرسنه را از زیادی غذای خود طعام دهید»! و چندین مرتبه تکرار کرد و لیکن می‌شنیدند و سخنش را باور نمی‌کردند چون ناامید شد و تاریکی شب همه‌جا را فرا گرفت گریست و گفت: ما از آن خدا هستیم و به او باز می‌گردیم. ( بقره/۱۵۶ ) و گرسنگی خود را به خداوند شکایت کرد و شب را با گرسنگی به سر برد و درحالی‌که روزه بود صبح نمود و بر گرسنگی صبر کرد و حمد خدای را به‌جای آورد. و یعقوب (علیه السلام) و خاندانش شب را با شکم سیر خوابیدند، درحالی‌که زیادی غذای شب آن‌ها مانده بود، و صبح نمودند حق‌تعالی به یعقوب (علیه السلام) در صبح همان شب وحی فرمود: «ای یعقوب! بنده‌ی مرا ذلیل نمودی و غضب مرا به‌سوی خود کشیدی و مستوجب تأدیب و عقوبت من شدی و باعث شدی که تو و فرزندت مبتلا به بلا شوید. ای یعقوب (علیه السلام) همانا محبوب‌ترین پیغمبران و گرامی‌ترین ایشان نزد من آن پیغمبریست که ترحّم به مساکین و بیچارگانِ بندگان من نماید و با ایشان مجالست و معاشرت نماید و اطعام کند. و پناگاه و ملجأ ایشان باشد. ای یعقوب (علیه السلام) به بنده‌ی من ذمیال ترحّم نکردی با اینکه او بنده‌ی خالص من است و در عبادت من منتهای سعی و کوشش را می‌نماید و به اندکی از غذا قانع است. و شب گذشته از درب خانه‌ی تو عبور کرد شما را صدا زد و طلب غذایی نمود و گفت: «سائل غریب رهگذر را، طعام دهید و شما او را طعام ندادید، و جمله‌ی استرجاع را گفت. و اشک دیدگانش جاری شد و به من شکایت کرد و شب را گرسنه به سر برد و حمد و ثنای مرا به‌جای آورد، و روز را روزه گرفت و تو و خاندان تو ای یعقوب! شب را با شکم سیر خوابیدید و باقیمانده‌ی غذای شب شما تا صبح باقی بود. ای یعقوب (علیه السلام) مگر ندانسته‌ای که عقوبت و بلا به دوستان من نسبت به دشمنان من زودتر می‌رسد، و این از لطف و حسن نظر من به اولیاء خودم است، و استدراج و امتحان من نسبت به دشمنانم می‌باشد. به عزّت خودم قسم! بر تو بلا را نازل کنم، و تو و فرزندان تو را در معرض مصیبت و عقوبت قرار دهم، باید مهیّا و آماده‌ی بلای من شوید و به قضا و مقدّرات من راضی باشید و در مصائب صبر کنید». عرض کردم: «فدایت شوم! کی یوسف (علیه السلام) آن خواب را دید». فرمود: «در همان شبی که یعقوب (علیه السلام) و خاندانش با شکم سیر خوابیدند و ذمیال گرسنه خوابید و یوسف (علیه السلام) وقتی خواب را دید صبح به پدر خود حضرت یعقوب (علیه السلام) نقل کرد [که دیدم یازده ستاره و آفتاب و ماه مرا سجده کردند] حضرت یعقوب (علیه السلام) از شنیدن خواب سخت مغموم شد و وحی هم به او شد که مستعّد بلا باش، به یوسف (علیه السلام) فرمود: «فرزند عزیزم! این خوابت را برای برادرانت حکایت مکن، زیرا می‌ترسم حیله و مکری درباره‌ی تو بنمایند»، و یوسف (علیه السلام) غافل از دستور پدر شد و خواب را به برادران نقل کرد». امام سجّاد (علیه السلام) فرمود: «اوّلین بلایی که یعقوب (علیه السلام) و خاندانش گرفتار آن شدند؛ حسد بود. برادران به یوسف (علیه السلام) زمانی‌که از او خوابش را شنیدند بردند، رشک بردند و میل و علاقه‌ی یعقوب به یوسف (علیه السلام) زیاد شد و می‌ترسید آن وحی که خدا به او فرموده بود که: مستعد و آماده‌ی بلا باش، در فرزندش یوسف (علیه السلام) واقع گردد. لذا بیشتر نسبت به او ابراز محبّت می‌نمود و برادران چون چنین محبّتی را از پدر خود به یوسف (علیه السلام) دیدند و مشاهده نمودند که او را گرامی می‌دارد، برایشان این عمل گران آمد و بین خود مشورت کردند. گفتند: «یوسف و برادرش (بنیامین) نزد پدر، از ما محبوبترند درحالی‌که ما گروه نیرومندی هستیم! مسلّماً پدر ما، در گمراهی آشکاری است! یوسف را بکشید یا او را به سرزمین دوردستی بیفکنید تا توجه پدر، فقط به شما باشد و بعد از آن، [از گناه خود توبه می‌کنید و] افراد صالحی خواهید بود!. ( یوسف/۹۸ ) در همان دم به نزد پدر خود حضرت یعقوب (علیه السلام) آمدند و گفتند: «پدرجان! چرا تو درباره [برادرمان] یوسف، به ما اطمینان نمی‌کنی؟! در حالی که ما خیرخواه او هستیم! فردا او را با ما [به خارج شهر] بفرست، تا غذای کافی بخورد و تفریح کند و ما نگهبان او هستیم!» ( یوسف/۱۲۱۱ ) حضرت یعقوب (علیه السلام) فرمود: «من از بردن او غمگین می‌شوم و از این می‌ترسم که گرگ او را بخورد، و شما از او غافل باشید!» ( یوسف/۱۳ ) و دلیل آنکه این‌گونه بهانه می‌آورد این بود که می‌ترسید بلایی که به او وحی شده است درباره‌ی یوسف (علیه السلام) باشد؛ چون او را بیشتر از فرزندان دیگرش دوست می‌داشت. ولیکن قضاوقدر الهی بر خواسته‌ی یعقوب (علیه السلام) غالب گردید و امر پروردگار بر او و یوسف (علیه السلام) جاری شد و یعقوب (علیه السلام) قادر نبود و نتوانست که از خود و یوسف (علیه السلام) و برادر دیگرش (بنیامین) دفع بلا نماید و او را با اکراه قلب درحالی‌که منتظر بلا بود به برادرانش واگذار نمود. وقتی فرزندان یعقوب (علیه السلام)از منزل خارج شدند، حضرت یعقوب (علیه السلام) بیتاب گردید و با شتاب و سرعت خود را به‌ایشان رسانید و یوسف (علیه السلام) را در آغوش گرفت و دست در گردن او کرد و سخت گریست و سپس او را به آن‌ها پس داد و آن‌ها با سرعت روانه شدند و راه می‌رفتند زیرا می‌ترسیدند که پدرشان پشیمان شود و بیاید یوسف (علیه السلام) را بازستاند و دیگر به آن‌ها ندهد. و آنقدر رفتند که از چشم ناپدید شدند و رهسپار بیشه گردیدند و داخل جنگلی شدند و با یکدیگر گفتند که باید یوسف (علیه السلام) را بکشیم و پای یکی از این درخت‌ها بیندازیم تا شبانه گرگی او را بخورد و برادر بزرگ ایشان اظهار داشت که «یوسف را نکشید! و اگر می‌خواهید کاری انجام دهید، او را در نهانگاه چاه بیفکنید تا بعضی از قافله‌ها او را برگیرند (و با خود به مکان دوری ببرند)!» ( یوسف/۱۰ ) بنا به رأی برادر بزرگ یوسف (علیه السلام) را در چاه افکندند و گمان می‌کردند که غرق خواهد شد، لیکن چون آن حضرت به قعر چاه رسید، صدا زد و گفت: «ای نواده‌های رومین سلام مرا به‌یعقوب (علیه السلام) برسانید». برادران چون صدای او را شنیدند بعضی از آن‌ها گفتند باید در این مکان بمانیم تا یقین کنیم که مرده است. به ناچار ماندند تا هنگام غروب آفتاب و شبانه به‌سوی پدر با قیافه‌ی غمناک و صورت حقّ به‌جانب و آه و ناله‌ی دروغی و مصنوعی و با چشم گریان باز گشتند و گفتند: «ای پدر! ما رفتیم و مشغول مسابقه شدیم، و یوسف را نزد اثاث خود گذاردیم و گرگ او را خورد!» ( یوسف/۱۷ ) حضرت یعقوب (علیه السلام) چون سخن ایشان را شنید جمله‌ی استرجاع را گفت و سخت گریست و از آن وحی که خدا فرموده بود مستعد و مهیّای بلا باش به یادش آمد، و صبر را پیشه کرد و به ایشان فرمود: هوس‌های نفسانی شما این کار را برایتان آراسته!. ( یوسف/۱۸ ) و این سخنی بیش نیست که می‌گویید وگرنه خداوند گوشت یوسف (علیه السلام) را پیش از آنکه تأویل آن خواب راستی را که یوسف (علیه السلام) دیده بود مشاهده نمایم، خوراک گرگ قرار نمی‌دهد». حضرت سجّاد (علیه السلام) سخن خود را در اینجا قطع فرمود، و چون فردای آن روز شد حضورش شرفیاب شدم و عرض کردم: «فدایت شوم! روز گذشته قصّه‌ی یعقوب (علیه السلام) و فرزندانش را بیان داشتی و دیگر قضایای یوسف (علیه السلام) و برادرانش را نفرمودی». فرمود: «چون صبح شد برادران یوسف (علیه السلام) با یکدیگر گفتند بیایید برویم و حال یوسف (علیه السلام) را بینیم که هنوز زنده است یا مرده؟! حرکت نمودند و رفتند و چون به سر چاه رسیدند قافله‌ای را دیدند که [از مدین به مصر می‌رفتند و] در نزدیکی آن چاه منزل نموده‌اند و کسی را که از چاه آب بکشد فرستاده‌اند خدمتگزار دلو را در چاه فرو برد. ( یوسف/۱۹ ) و بالا کشید پسری را دید که به دلو آویزان است، به همراهان خود گفت: مژده باد! این کودکی است [زیبا و دوست داشتنی]!. ( یوسف/۱۹ ) برادران یوسف (علیه السلام) پیش آمدند و گفتند این غلام ماست که دیروز به این چاه افتاده و آمده‌ایم بیرونش بیاوریم و یوسف (علیه السلام) را از ایشان گرفتند و به گوشه‌ای رفتند و به یوسف (علیه السلام) گفتند: «تو باید یا اقرار به غلامی ما بنمایی تا تو را به مردم این قافله بفروشیم یا کشته‌شدن را اختیار کنی». فرمود: «مرا نکشید و هرچه خواهید انجام دهید». برادران او را با خود پیش قافله آوردند و گفتند: «آیا در میان شما کسی هست که این غلام را از ما خریداری کند»؟ یک‌نفر از قافله گفت: «من خریدارم». و او را به بیست درهم خرید و برادران اعتنایی به شأن او نداشتند و او را به‌قیمت بسیار کمی فروختند و آن کسی که یوسف را خریده بود او را با خود به مصر برد و به پادشاه مصر فروخت. چنان‌که خدای عزّوجلّ می‌فرماید: و آن کس که او را از سرزمین مصر خرید [عزیز مصر]، به همسرش گفت: «مقام وی را گرامی دار، شاید برای ما سودمند باشد و یا او را به‌عنوان فرزند انتخاب کنیم»!. ( یوسف/۲۱ ) ابوحمزه گوید: عرض کردم: «حضرت یوسف (علیه السلام) موقعی‌که او را در چاه افکندند چند سال داشت؟»، فرمود: «نه سال»! عرض کردم: «میان منزل یعقوب (علیه السلام) و مصر چقدر راه بود»؟ فرمود: «دوازده روز»! و یوسف (علیه السلام) زیباترین مردم زمان خود در حسن و جمال بوده، و [راعیل ملقب به زلیخا همسر عزیز مصر در تربیت یوسف کوشش بسیار می‌کرد و نهایت رسیدگی را می‌نمود تا] زمانی‌که آن حضرت به‌حدّ رشد و بلوغ رسید. همسر پادشاه عاشق او شد و به او ابراز و اظهار عشق می‌نمود و حضرتش را به‌سوی خود می‌خواند ولیکن آن حضرت نمی‌پذیرفت و می‌فرمود: «معاذ الله! من از خاندانی هستم که زنا نمی‌کنند»، زلیخا درب‌ها را محکم بست و به آن حضرت در آویخت و گفت: نترس و خود را به روی آن حضرت انداخت. حضرت یوسف (علیه السلام) خود را از دست زلیخا رهایی داد و گریخت و درب‌ها را گشود که زلیخا از عقبش رسید و از پشت سر پیراهنش را گرفت و کشید تا پاره شد. و در کشمکش بودند که شوهر زلیخا رسید و ایشان را در آن حال دید، و دراین‌هنگام، آقای آن زن را دم در یافتند! آن زن گفت: «کیفر کسی که بخواهد نسبت به اهل تو خیانت کند، جز زندان و یا عذاب دردناک، چه خواهد بود؟! ( یوسف/۲۵ ) پادشاه تصمیم گرفت که یوسف (علیه السلام) را تنبیه کند یوسف (علیه السلام) فرمود: «به خدای یعقوب (علیه السلام) قسم! اراده‌ی بد و خیانت نسبت به اهل تو نکرده‌ام [و چنان نیست که زلیخا می‌گوید] بلکه او مرا با اصرار به‌سوی خود دعوت کرد!. ( یوسف/۲۶ ) از این طفل بپرس که کدام‌یک از ما اراده‌ی دیگری را نموده بودیم، خداوند طفل شیرخوار را برای بیان قضیّه و فصل قضاوت گویا فرمود و گفت: «ای پادشاه! به پیراهن یوسف (علیه السلام) نظر کن که اگر از پیش رو پاره شده یوسف (علیه السلام) اراده‌ی خیانت نموده و اگر از پشت‌سر پاره شده زلیخا قصد یوسف (علیه السلام) را کرده. پادشاه چون این سخن را از آن طفل شنید به‌سختی ترسید و مضطرب شد و نگاهی به پیراهن یوسف (علیه السلام) کرد و مشاهده نمود که از پشت‌سرش پاره شده است، به زلیخا گفت که این از مکر و حیله‌ی شما زنان است که مکر و حیله‌ی شما زنان، عظیم است. ( یوسف/۲۸ ). و سپس به یوسف (علیه السلام) رو کرد و گفت: از این موضوع صرف نظر کن. ( یوسف/۱۹ ) و پنهان دار که کسی آن را نشنود. [و کار به رسوایی نکشد] لیکن یوسف (علیه السلام) قضیه را به دیگران نقل نمود تا انتشار پیدا کرد، و زنان مصری] زبان به ملامت زلیخا گشودند و] گفت: همسر عزیز، جوانش [غلامش] را به‌سوی خود دعوت می‌کند!. ( یوسف/۳۰ ). چون این خبر به زلیخا رسید زنان [رجال شهر] را به قصر سلطنتی دعوت کرد و مجلسی بیاراست و لوازم پذیرایی و غذا و میوه آماده و مهیّا نمود و برای ایشان ترنج آورد و به دست هرکدام، چاقویی [برای بریدن میوه] داد. ( یوسف/۳۱ ) و [از اتاق خارج شد و] به یوسف (علیه السلام) گفت: «وارد مجلس آنان شو»! هنگامی‌که چشمشان به او افتاد، او را بسیار بزرگ [و زیبا] شمردند و [بی‌توجّه] دست‌های خود را بریدند. ( یوسف/۳۱ ) و گفتند حاشا که این غلام از جنس بشر باشد و [همسر عزیز] گفت: «این همان کسی است که به خاطر [عشق] او مرا سرزنش کردید!. ( یوسف/۳۲ ). چون آن زنان از مجلس زلیخا برخاستند و به منزل‌های خود رفتند هریک از ایشان پنهانی قاصدی پیش یوسف (علیه السلام) می‌فرستادند و التماس و درخواست می‌نمودند که آن حضرت به نزد آن‌ها برود، لیکن آن حضرت امتناع می‌نمود. و عرض کرد: «پروردگارا! زندان نزد من محبوب‌تر است از آنچه این‌ها مرا به‌سوی آن می‌خوانند! و اگر مکر و نیرنگ آن‌ها را از من باز نگردانی، به‌سوی آنان متمایل خواهم شد و از جاهلان خواهم بود»!. ( یوسف/۳۳ ) خدای تعالی دعایش را مستجاب فرمود و او را از مکر زنان نجات داد، و موقعی‌که قصّه‌ی آن حضرت با زلیخا و خواسته‌های زنان دیگر از او در مصر شایع گردید. پادشاه با اینکه از آن طفل شنیده بود که یوسف (علیه السلام) تقصیری ندارد تصمیم گرفت که آن حضرت را زندانی کند و حضرت را به زندان فرستاد و بعد از مدّتی دو نفر دیگر برای تقصیری که داشتند را داخل زندان نمودند. چنان‌که خدای تعالی قصّه‌ی ایشان را در قرآن بیان فرموده است». ابوحمزه گوید: «امام زین‌العابدین (علیه السلام) چون سخنش را به اینجا رسانید دیگر چیزی نفرمود».
Imam al-Sajjad (peace be upon him) — Abu Hamza al-Thumali said: One Friday I prayed the dawn prayer with Imam Zayn al-Abidin (peace be upon him) in the mosque of Madina, and when he had finished the prayer and its supplications he set off for his house, and I was with him. When we reached the house, he called his maidservant, whose name was Sukayna, and said to her: "Do not turn away any beggar who comes to my door — give him food, for today is Friday." I said to him: "Not everyone who asks is deserving." He said: "O Abu Hamza, I fear that some of those who ask us may indeed be deserving, and if we do not feed them and turn them away, there may come down upon us, the Ahl al-Bayt, what came down upon Yaqub (peace be upon him) and his family. Feed them! For Yaqub (peace be upon him) used to slaughter a sheep every day and give part of it in charity to the poor, and he and his household would eat part of it. Until one Friday evening at the time of iftar, a believing, fasting, travelling, needy, deserving beggar — one who had a station of nearness and rank with Allah the Exalted — came to his door and said: 'Feed the travelling, needy, hungry beggar from the surplus of your food!' He repeated this several times, and they heard him but did not believe his words. When he despaired and the darkness of night covered everything, he wept and said: إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ [Indeed we belong to Allah, and to Him we return.] (Baqara/156), and complained of his hunger to Allah the Exalted, and spent the night hungry, and in the morning he was still fasting, patient over his hunger, praising Allah. And Yaqub (peace be upon him) and his family slept that night with full bellies, and there was surplus food left over from their meal, and morning came. Allah the Exalted revealed to Yaqub (peace be upon him) in the morning of that very night: 'O Yaqub! You have humiliated a servant of Mine, and by that you have drawn My anger upon yourself, and you have made yourself deserving of My discipline and My punishment, and of the descent of My trial upon you and upon your children. O Yaqub (peace be upon him), indeed the most beloved of the prophets to Me, and the most honoured of them with Me, is the prophet who has mercy on the poor and needy among My servants and keeps their company and feeds them and is a refuge and shelter for them. O Yaqub (peace be upon him)! Did you not show mercy to My servant Dhimyal, who is a pure servant of Mine, striving to the utmost in My worship and content with little from the outward things of this world? Last night he passed by your door and called out to you and asked for food, saying, "Feed the travelling, needy beggar," but you did not feed him. He said the words of istirja, and tears flowed from his eyes, and he complained to Me, and spent the night hungry and gave Me praise and thanks, and passed the day fasting; while you, O Yaqub, and your household slept the night with full bellies, and the remainder of your night's food was left over until morning. O Yaqub (peace be upon him)! Do you not know that punishment and trial come more swiftly to My friends than to My enemies, and this is out of My grace and My favourable regard for My friends, and My gradual drawing-on and testing of My enemies? By My might! I shall surely send down My trial upon you, and I shall make you and your children a target for calamities and afflict you with My punishment. So prepare yourselves for My trial, and be content with My decree, and be patient in calamities.'"
I said: "May I be your ransom! When did Yusuf (peace be upon him) see that dream?" He said: "On that very night in which Yaqub (peace be upon him) and his family slept with full bellies and Dhimyal slept hungry. When Yusuf (peace be upon him) saw the dream, in the morning he related it to his father Yaqub (peace be upon him), [saying that he had seen eleven stars and the sun and the moon prostrating to him]. Yaqub (peace be upon him) was deeply grieved by hearing this dream, and it had already been revealed to him: 'Be prepared for the trial.' So he said to Yusuf (peace be upon him): 'My dear son! Do not relate this dream of yours to your brothers, for I fear they may plot against you.' But Yusuf (peace be upon him) was heedless of his father's instruction and related the dream to his brothers." Imam al-Sajjad (peace be upon him) said: "The first trial that befell Yaqub (peace be upon him) and his family was envy. When the brothers heard Yusuf's dream from him, they envied him. And Yaqub's love and attachment to Yusuf (peace be upon him) increased, and he feared that the revelation which Allah had sent him — 'Prepare yourself for the trial' — was specifically about his son Yusuf (peace be upon him). So he showed him more affection than before. When the brothers saw such love from their father for Yusuf (peace be upon him) and observed that he was honouring him, this weighed heavily upon them, and they consulted among themselves and said: إِنَّ یُوسُفَ وَ أَخَاهُ أَحَبُّ إِلَی أَبِینَا مِنَّا وَ نَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفِی ضَلَالٍ مُبِینٍ اقْتُلُوا یُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضاً یَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبِیکُمْ وَ تَکُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صَالِحِینَ [Yusuf and his brother (Benjamin) are more beloved to our father than we are, though we are a strong band. Truly our father is in clear error. Kill Yusuf, or cast him into some distant land, so that your father's attention may be turned solely to you, and after that (you will repent of your sin and) become righteous people.] (Yusuf/9-8). Then they came to their father Yaqub (peace be upon him) and said: یَا أَبَانَا مَا لَکَ لَا تَأْمَنَّا عَلَی یُوسُفَ وَ إِنَّا لَهُ لَنَاصِحُونَ أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَداً یَرْتَعْ [O our father! Why do you not trust us about (our brother) Yusuf, when we are his well-wishers? Send him with us tomorrow (outside the town) so that he may eat well and enjoy himself; and we shall be his guardians.] (Yusuf/11-12). Yaqub (peace be upon him) said: إِنِّی لَیَحْزُنُنِی أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَ أَخَافُ أَنْ یَأْکُلَهُ الذِّئْبُ [Truly it grieves me that you should take him away, and I fear that a wolf may eat him, while you are heedless of him!] (Yusuf/13). The reason he gave such an excuse was that he feared the trial revealed to him might concern Yusuf (peace be upon him), for he loved him more than his other children. But the divine decree and predestination overcame Yaqub's (peace be upon him) wish, and the command of the Lord took effect upon him, Yusuf (peace be upon him) and his brothers. Yaqub (peace be upon him) had no power to ward off the trial from himself, nor from Yusuf (peace be upon him) and his other son (Benjamin), and he handed him over to them, unwillingly at heart and awaiting the trial. When the sons of Yaqub (peace be upon him) left the house, Yaqub (peace be upon him) became restless and hurried after them and reached them, took Yusuf (peace be upon him) into his arms, wrapped his arms around his neck and wept bitterly, then handed him back to them. They set off swiftly and walked quickly, fearing their father might regret it and come and take Yusuf (peace be upon him) back and not give him again. They went on until they were out of sight, and headed towards the woodland, and entered a forest, and said to one another that they should kill Yusuf (peace be upon him) and throw him at the foot of one of these trees so that a wolf would eat him at night. The eldest of them said: لَا تَقْتُلُوا یُوسُفَ وَلَکِنْ أَلْقُوهُ فِی غَیَابَتِ الْجُبِّ یَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّیَّارَةِ إِنْ کُنْتُمْ فَاعِلِینَ [Do not kill Yusuf! And if you must do something, cast him into the depths of the well, so that some caravan may pick him up (and take him with them to a distant land)!] (Yusuf/10). Following the counsel of the eldest brother, they cast Yusuf (peace be upon him) into the well, thinking he would drown. But when he reached the bottom of the well, he called out and said: 'O sons of Rumin, convey my greetings of peace to Yaqub (peace be upon him).' When the brothers heard his voice, some of them said we should stay here until we are certain he is dead. So they stayed until sunset, and at night they returned to their father with sorrowful faces, with a self-righteous appearance, and with false and contrived weeping and wailing and tearful eyes, and they said: یَا أَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَ تَرَکْنَا یُوسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَأَکَلَهُ الذِّئْبُ [O our father! We went off racing, and left Yusuf with our belongings, and a wolf ate him.] (Yusuf/17). When Yaqub (peace be upon him) heard their words, he said the words of istirja and wept bitterly, and remembered the revelation Allah had sent him: 'Prepare yourself for the trial,' and he adopted patience and submitted to the trial and said to them: بَلْ سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ أَمْراً [Rather, your own selves have made this matter attractive to you!] (Yusuf/18). This is nothing but talk that you say; otherwise Allah would not make the flesh of Yusuf (peace be upon him) food for a wolf before I see the interpretation of the truthful dream that Yusuf (peace be upon him) saw."
Imam al-Sajjad (peace be upon him) cut off his speech at this point, and when the next day came I came into his presence and said: "May I be your ransom! Yesterday you narrated the story of Yaqub (peace be upon him) and his sons, but you did not tell the rest of the story of Yusuf (peace be upon him) and his brothers." He said: "When morning came, the brothers of Yusuf (peace be upon him) said to one another: 'Come, let us go and see how Yusuf (peace be upon him) is — whether he is still alive or dead.' They set off and went, and when they reached the mouth of the well they saw a caravan [travelling from Midian to Egypt] that had halted near the well and had sent someone to draw water from it. The servant lowered the bucket into the well (Yusuf/19), and when he pulled it up he saw a boy clinging to the bucket. He said to his companions: یَا بُشْرَی هَذَا غُلَامٌ [Good news! Here is a (beautiful and lovable) boy!] (Yusuf/19). The brothers of Yusuf (peace be upon him) came forward and said: 'This is our slave who fell into this well yesterday, and we have come to take him out.' And they took Yusuf (peace be upon him) from them and went aside and said to Yusuf (peace be upon him): 'You must either acknowledge that you are our slave, so that we may sell you to the people of this caravan, or choose to be killed.' He said: 'Do not kill me, and do whatever you wish.' The brothers brought him to the caravan and said: 'Is there anyone among you who will buy this slave from us?' A man from the caravan said: 'I will buy him.' And he bought him for twenty dirhams. The brothers had no regard for his worth and sold him for a very small price. And the one who had bought Yusuf took him with him to Egypt and sold him to the king of Egypt. As Allah the Mighty and Majestic says: وَ قَالَ الَّذِی اشْتَرَاهُ مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِهِ أَکْرِمِی مَثْوَاهُ عَسَی أَنْ یَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً [And the one who bought him from the land of Egypt (the Aziz of Egypt) said to his wife: 'Honour his stay; perhaps he will benefit us, or we may adopt him as a son.'] (Yusuf/21)."
Abu Hamza said: I asked Imam Zayn al-Abidin (peace be upon him): "How old was Yusuf (peace be upon him) when they cast him into the well?" He said: "Nine years old." I said: "How far was it between the home of Yaqub (peace be upon him) and Egypt?" He said: "Twelve days' journey." And Yusuf (peace be upon him) was the most beautiful person of his time in charm and appearance. [Rail, known as Zulaykha, the wife of the Aziz of Egypt, took great pains in raising Yusuf and cared for him with the utmost attention until] he reached the age of maturity. The wife of the king fell in love with him and expressed her love to him and called him to herself, but he refused and said: "Allah forbid! I am from a household that does not commit adultery." Zulaykha shut the doors tight and clung to him and said: 'Do not be afraid,' and threw herself upon him. Yusuf (peace be upon him) freed himself from Zulaykha and fled, and opened the doors, but Zulaykha caught up with him from behind and grabbed his shirt from the back and pulled until it tore. While they were struggling, Zulaykha's husband arrived and saw them in that state; وَ أَلْفَیَا سَیِّدَهَا لَدَی الْبَابِ [and they found her master at the door!]. That woman said: مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِکَ سُوءاً إِلَّا أَنْ یُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِیمٌ [What is the punishment for one who intended evil towards your wife except that he should be imprisoned, or a painful punishment?] (Yusuf/25). The king resolved to punish Yusuf (peace be upon him). Yusuf (peace be upon him) said: "By the Allah of Yaqub (peace be upon him)! I have not intended any evil or treachery towards your wife [and it is not as Zulaykha says]; rather she called me to herself with insistence! (Yusuf/26). Ask this child which of us intended what against the other." Allah made the suckling infant speak to state the matter and settle the judgment, and he said: "O king! Look at Yusuf's (peace be upon him) shirt: if it is torn from the front, then Yusuf (peace be upon him) intended the treachery, and if it is torn from the back, then Zulaykha intended it towards Yusuf (peace be upon him)." When the king heard this from the child, he was greatly frightened and troubled, and he looked at Yusuf's (peace be upon him) shirt and saw that it was torn from behind. He said to Zulaykha: إِنَّهُ مِنْ کَیْدِکُنَّ إِنَّ کَیْدَکُنَّ عَظِیمٌ [This is of your (women's) scheming; truly your scheming is great.] (Yusuf/28). Then he turned to Yusuf (peace be upon him) and said: أَعْرِضْ عَنْ هَذَا [Overlook this matter.] (Yusuf/29), and keep it hidden so that no one hears it [and it does not lead to scandal]. But Yusuf (peace be upon him) related the matter to others until it spread, and the women of Egypt [began to reproach Zulaykha and] said: امْرَأَتُ الْعَزِیزِ تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ [The wife of the Aziz is soliciting her young man (her slave)!] (Yusuf/30). When this news reached Zulaykha, she invited the women [of the nobles of the town] to the royal palace and prepared a gathering, and readied the utensils for reception and food and fruit, and brought them citrons and gave each of them a knife [to cut the fruit] (Yusuf/31). And she [went out of the room and] said to Yusuf (peace be upon him): "Enter their gathering." When their eyes fell upon him, they considered him very great [and beautiful], and [inattentively] cut their own hands (Yusuf/31), and said: 'Far be it that this youth be of human kind!' And [the wife of the Aziz] said: هَذَا الَّذِی لُمْتُنَّنِی فِیهِ [This is the one over whose (love) you blamed me!] (Yusuf/32). When those women rose from Zulaykha's gathering and returned to their homes, each of them secretly sent a messenger to Yusuf (peace be upon him) and pleaded and requested him to come to her, but he refused and said: "O my Lord! Prison is dearer to me than what these women call me to; and if You do not turn their scheming away from me, I shall incline to them and be among the ignorant!" (Yusuf/33). Allah the Exalted answered his supplication and saved him from the scheming of the women. When the story of Yusuf (peace be upon him) with Zulaykha, and the demands of the other women upon him, spread through Egypt, the king — though he had heard from the child that Yusuf (peace be upon him) was innocent — resolved to imprison him and sent him to prison. And after a time, two other men were placed in the prison for offences they had committed, as Allah the Exalted has related their story in the Quran." Abu Hamza said: "When Imam Zayn al-Abidin (peace be upon him) reached this point in his speech, he said no more."
ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ) — અબૂ હમ્ઝા સુમાલી કહે છે: એક શુક્રવારે મેં હઝરત ઇમામ ઝૈનુલ આબેદીન (અલયહિસ્સલામ) સાથે મદીનાની મસ્જિદમાં ફજરની નમાઝ અદા કરી. જ્યારે તે હઝરત નમાઝ અને તઆકિબાતથી ફારેગ થયા, ત્યારે તેઓ પોતાના ઘરે જવા નીકળ્યા, અને હું તેમની સાથે હતો. જ્યારે અમે ઘરે પહોંચ્યા, ત્યારે તે હઝરતે પોતાની કનીઝ, જેનું નામ સકીના હતું, તેને બોલાવી અને તેને ફરમાવ્યું: "જે પણ સવાલી મારા ઘરના દરવાજે આવે, તેને વંચિત ન કરો અને તેને ખાવાનું આપો, કારણ કે આજે શુક્રવાર છે." મેં અરજ કરી: "એવું નથી કે જે પણ સવાલ કરે તે હકદાર હોય." તેમણે ફરમાવ્યું: ઓ અબૂ હમ્ઝા, હું ડરું છું કે કદાચ તેમાંથી કેટલાક જે અમને સવાલ કરે તે હકદાર હોય, અને જો અમે તેમને ન ખવડાવીએ અને ફેરવી દઈએ તો અમારા અહલે બૈત પર તે ઉતરી પડે જે હઝરત યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના ખાનદાન પર ઉતર્યું હતું. ખવડાવો! કારણ કે હઝરત યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) દરરોજ એક ઘેટું ઝબહ કરતા હતા અને તેનો એક ભાગ ફકીરોને સદકો આપતા હતા અને એક ભાગ પોતે અને પોતાના ઘરવાળા ઉપયોગમાં લેતા હતા. એક શુક્રવારની સાંજે ઇફતારના સમયે, એક મોમિન, રોઝેદાર, મુસાફિર, ગરીબ, હકદાર સવાલી — જે અલ્લાહ તઆલાની બારગાહમાં કુર્બત અને મંઝેલત ધરાવતો હતો — તે હઝરતના ઘરના દરવાજે આવ્યો અને કહ્યું: "ગરીબ, મુસાફિર, ભૂખ્યા સવાલીને તમારા વધારાના ખાવામાંથી ખવડાવો!" અને તેણે કેટલીક વાર દોહરાવ્યું, પણ તેઓ સાંભળતા હતા છતાં તેની વાત પર વિશ્વાસ કરતા ન હતા. જ્યારે તે નિરાશ થઈ ગયો અને રાતનું અંધારું ચારેબાજુ છવાઈ ગયું, ત્યારે તે રડ્યો અને તેણે કહ્યું: إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ [ખરેખર અમે અલ્લાહ માટે છીએ અને તેની તરફ જ પાછા ફરવાના છીએ.] (બકરહ/૧૫૬), અને તેણે પોતાની ભૂખની ફરિયાદ અલ્લાહ તઆલાને કરી, અને રાત ભૂખમાં જ કાઢી, અને સવારે તે રોઝો ધરાવતો હતો, ભૂખ પર સબર કરી, અને અલ્લાહની હમ્દ કરી. અને યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના ખાનદાને પેટ ભરીને રાત ગુજારી, જ્યારે તેમના રાતના ખાવાનું વધારે બાકી હતું, અને સવાર થઈ. હક તઆલાએ તે જ રાતની સવારે યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) પર વહી ઉતારી: "ઓ યાકુબ! તમે મારા બંદાને ઝલીલ કર્યો અને મારા ગુસ્સાને પોતાની તરફ ખેંચ્યો અને મારા તાદીબ અને સજાને પાત્ર બન્યા, અને એ કારણ બન્યા કે તમે અને તમારા ફરઝંદ બલામાં મુબ્તલા થાવ. ઓ યાકુબ (અલયહિસ્સલામ)! ખરેખર મારી પાસે સૌથી પ્રિય પયગંબર અને સૌથી માનનીય તે પયગંબર છે જે મારા બંદાઓમાંથી મિસ્કીનો અને બેચારાઓ પર દયા કરે અને તેમની સાથે ઉઠવા-બેસવા અને હળવા-મળવાનું રાખે અને તેમને ખવડાવે અને તેમનું આશ્રય અને પનાહગાહ બને. ઓ યાકુબ (અલયહિસ્સલામ)! તમે મારા બંદા ઝિમ્યાલ પર દયા ન કરી, જ્યારે તે મારો ખાલિસ બંદો છે અને મારી ઇબાદતમાં અંતિમ કોશિશ કરે છે અને દુનિયાના ખાવામાંથી થોડામાં કાનેઅ છે. ગઈ રાત્રે તે તમારા ઘરના દરવાજેથી પસાર થયો, તમને પોકાર્યો અને ખાવાનું માંગ્યું અને કહ્યું: 'ગરીબ મુસાફિર સવાલીને ખવડાવો,' અને તમે તેને ખવડાવ્યું નહીં, અને તેણે ઇસ્તિરજાના શબ્દો કહ્યા. અને તેની આંખોમાંથી આંસુ વહ્યા અને તેણે મારી પાસે ફરિયાદ કરી અને રાત ભૂખ્યો કાઢી અને મારી હમ્દ અને સના કરી, અને દિવસ રોઝો રાખ્યો; અને તમે અને તમારા ખાનદાન, ઓ યાકુબ! પેટ ભરીને રાત સૂતા અને તમારા રાતના ખાવાનું બચેલું સવાર સુધી બાકી હતું. ઓ યાકુબ (અલયહિસ્સલામ)! શું તમે નથી જાણતા કે સજા અને બલા મારા દુશ્મનો કરતાં મારા દોસ્તો પર જલ્દી પહોંચે છે, અને આ મારા દોસ્તો પ્રત્યેની મારી લુત્ફ અને હુસ્ને નઝર છે, અને મારા દુશ્મનો પ્રત્યેની મારી ઇસ્તિદરાજ અને આઝમાયશ છે. મારી ઇઝ્ઝતના કસમ! હું તમારા પર બલા ઉતારીશ, અને તમને અને તમારા ફરઝંદોને મુસીબત અને સજાના નિશાન બનાવીશ, તમારે મારી બલા માટે તૈયાર થવું જોઈએ અને મારી કઝા અને મુકદ્દરાત પર રાજી રહેવું જોઈએ અને મુસીબતોમાં સબર કરવો જોઈએ."
મેં અરજ કરી: "હું આપ પર કુરબાન! યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ સ્વપ્ન ક્યારે જોયું?" તેમણે ફરમાવ્યું: "તે જ રાત્રે જ્યારે યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમનું ખાનદાન પેટ ભરીને સૂતા હતા અને ઝિમ્યાલ ભૂખ્યો સૂતો. અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ સ્વપ્ન જોયું અને સવારે પોતાના પિતા હઝરત યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) ને કહ્યું [કે મેં અગિયાર તારા અને સૂરજ અને ચંદ્રને મને સિજદો કરતા જોયા]. હઝરત યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) સ્વપ્ન સાંભળીને સખ્ત ગમગીન થયા, અને તેમને વહી પણ થઈ હતી કે બલા માટે તૈયાર રહો, તેમણે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને ફરમાવ્યું: 'મારા વ્હાલા દીકરા! તમારું આ સ્વપ્ન તમારા ભાઈઓને ન કહો, કારણ કે હું ડરું છું કે તેઓ તમારા વિશે કોઈ કાવતરું અને છળ કરે,' અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) પિતાના આદેશથી ગાફેલ થઈ ગયા અને સ્વપ્ન ભાઈઓને કહ્યું." ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "પહેલી બલા જે યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના ખાનદાનને પકડી ગઈ તે હસદ હતી. ભાઈઓએ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) સાથે, જ્યારે તેમની પાસેથી તેમનું સ્વપ્ન સાંભળ્યું, ત્યારે હસદ કર્યો, અને યાકુબની યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) પ્રત્યેની મુહબ્બત અને લગાવ વધી ગયો અને તેઓ ડરતા હતા કે તે વહી જે અલ્લાહે તેમને કરી હતી કે: બલા માટે તૈયાર થાઓ, તે તેમના ફરઝંદ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને પડે. તેથી તેઓ તેમના પ્રત્યે વધુ મુહબ્બત જાહેર કરતા હતા, અને ભાઈઓએ જ્યારે પિતાની આવી મુહબ્બત યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) પ્રત્યે જોઈ અને જોયું કે તેઓ તેમને ગ્રામી માને છે, ત્યારે તેઓને આ કામ ભારે લાગ્યું અને પોતાની વચ્ચે મશવરો કર્યો. તેમણે કહ્યું: إِنَّ یُوسُفَ وَ أَخَاهُ أَحَبُّ إِلَی أَبِینَا مِنَّا وَ نَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفِی ضَلَالٍ مُبِینٍ اقْتُلُوا یُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضاً یَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبِیکُمْ وَ تَکُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صَالِحِینَ [યુસુફ અને તેમના ભાઈ (બિન્યામીન) પિતાની પાસે અમારા કરતાં વધુ પ્રિય છે, જ્યારે અમે એક તાકતવર જૂથ છીએ! ખરેખર અમારા પિતા સ્પષ્ટ ભ્રમમાં છે! યુસુફને મારી નાખો અથવા તેમને દૂરની ધરતી પર ફેંકી દો, જેથી પિતાનું ધ્યાન ફક્ત તમારા પર જ રહે, અને પછી (તમે તમારા ગુનાહથી તૌબા કરશો અને) નેક લોકોમાંથી હશો!] (યુસુફ/૯-૮). પછી તેઓ પોતાના પિતા હઝરત યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) પાસે આવ્યા અને કહ્યું: یَا أَبَانَا مَا لَکَ لَا تَأْمَنَّا عَلَی یُوسُفَ وَ إِنَّا لَهُ لَنَاصِحُونَ أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَداً یَرْتَعْ [ઓ પિતાજી! તમે [અમારા ભાઈ] યુસુફ વિશે અમારો કેમ ભરોસો કરતા નથી? જ્યારે અમે તેમના ખૈરખ્વાહ છીએ! કાલે તેમને અમારી સાથે [શહેરની બહાર] મોકલો જેથી પૂરતું ખાવાનું ખાય અને મનોરંજન કરે અને અમે તેમના રક્ષક છીએ!] (યુસુફ/૧૨-૧૧). હઝરત યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: إِنِّی لَیَحْزُنُنِی أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَ أَخَافُ أَنْ یَأْکُلَهُ الذِّئْبُ [મને તેને લઈ જવાથી ગમ થાય છે અને હું ડરું છું કે વરુ તેમને ખાઈ જાય, જ્યારે તમે તેમનાથી ગાફેલ હો!] (યુસુફ/૧૩). અને આવો બહાનો બતાવવાનું કારણ એ હતું કે તેઓ ડરતા હતા કે જે બલા વિશે તેમને વહી થઈ છે તે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) વિશે હોય; કારણ કે તેઓ તેમને પોતાના બીજા ફરઝંદો કરતાં વધુ ચાહતા હતા. પરંતુ ઇલાહી કઝા-કદર યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) ની ઇચ્છા પર ગાલિબ થઈ ગઈ અને પરવરદિગારનો હુકમ તેમના પર અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના ભાઈઓ પર જારી થયો અને યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) સક્ષમ ન હતા અને પોતાનાથી અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) અને પોતાના બીજા ફરઝંદ (બિન્યામીન) થી બલા દૂર કરી શક્યા નહીં, અને દિલની અકરાહ સાથે, બલાની રાહ જોતાં, તેમને ભાઈઓને સોંપી દીધા. જ્યારે યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) ના ફરઝંદો ઘરેથી નીકળ્યા, ત્યારે હઝરત યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) બેચેન થઈ ગયા અને ઝડપ અને ઉતાવળથી પોતાને તેમને પહોંચાડ્યા અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને આલિંગનમાં લીધા અને તેમની ગરદન પર હાથ ફેરવ્યો અને સખ્ત રડ્યા અને પછી તેમને ભાઈઓને પરત આપ્યા, અને તેઓ ઝડપથી નીકળી ગયા અને ચાલતા રહ્યા કારણ કે તેઓ ડરતા હતા કે તેમના પિતા પસ્તાય અને આવીને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને પાછા લઈ લે અને ફરી તેમને ન આપે. અને એટલા ચાલ્યા કે નજરથી અદ્રશ્ય થઈ ગયા અને જંગલ તરફ ગયા અને એક વનમાં દાખલ થયા અને એકબીજાને કહ્યું કે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને મારી નાખવો જોઈએ અને આ ઝાડોમાંથી કોઈ એકના પગ પાસે ફેંકી દેવો જોઈએ જેથી રાત્રે વરુ તેમને ખાઈ જાય. અને તેમનો સૌથી મોટો ભાઈ બોલ્યો: لَا تَقْتُلُوا یُوسُفَ وَلَکِنْ أَلْقُوهُ فِی غَیَابَتِ الْجُبِّ یَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّیَّارَةِ إِنْ کُنْتُمْ فَاعِلِینَ [યુસુફને મારી ન નાખો! અને જો કંઈક કરવા માગતા હો, તો તેમને કૂવાની ઊંડાઈમાં ફેંકી દો જેથી કોઈ કાફલો તેમને ઉપાડી લે (અને પોતાની સાથે દૂરના સ્થળે લઈ જાય)!] (યુસુફ/૧૦). મોટા ભાઈની સલાહ મુજબ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને કૂવામાં ફેંક્યા અને એમ ધારતા હતા કે તેઓ ડૂબી જશે, પરંતુ જ્યારે તે હઝરત કૂવાના તળિયે પહોંચ્યા, તેમણે અવાજ કર્યો અને કહ્યું: "ઓ રૂમીનના પૌત્રો, મારો સલામ યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) ને પહોંચાડજો." ભાઈઓએ જ્યારે તેમનો અવાજ સાંભળ્યો, ત્યારે તેમાંથી કેટલાકે કહ્યું કે આ જગ્યાએ રહેવું જોઈએ ત્યાં સુધી કે યકીન થાય કે તે મરી ગયો છે. પરિણામે તેઓ સૂર્યાસ્ત સુધી રહ્યા અને રાત્રે પિતા તરફ ગમગીન ચહેરા સાથે, હકને પોતાની તરફ બતાવતા ચહેરા સાથે, જૂઠી અને બનાવટી આહ-નાળા સાથે અને રડતી આંખો સાથે પાછા ફર્યા અને કહ્યું: یَا أَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَ تَرَکْنَا یُوسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَأَکَلَهُ الذِّئْبُ [ઓ પિતાજી! અમે દોડ લગાવવામાં લાગી ગયા, અને યુસુફને પોતાના સામાન પાસે છોડ્યા, અને વરુએ તેમને ખાઈ લીધા!] (યુસુફ/૧૭). હઝરત યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) એ જ્યારે તેમની વાત સાંભળી ત્યારે ઇસ્તિરજાના શબ્દો કહ્યા અને સખ્ત રડ્યા અને તે વહી જે ખુદાએ ફરમાવી હતી કે બલા માટે તૈયાર રહો તે તેમને યાદ આવી, અને સબર અખ્તિયાર કરી અને બલા સામે તસ્લીમ થયા અને તેમને ફરમાવ્યું: بَلْ سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ أَمْراً [બલ્કે તમારા નફસાની હવસોએ આ કામ તમારા માટે સજાવ્યું છે!] (યુસુફ/૧૮). અને આ ફક્ત તમારી વાત છે, નહીં તો અલ્લાહ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) નું માંસ, હું જે સાચું સ્વપ્ન યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ જોયું છે તેની તાવીલ જોઉં તે પહેલાં, વરુનો ખોરાક ન બનાવે."
હઝરત સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાની વાત અહીં કાપી, અને જ્યારે તેનો બીજો દિવસ થયો ત્યારે હું તેમની ખિદમતમાં હાજર થયો અને અરજ કરી: "હું આપ પર કુરબાન! ગઈ કાલે તમે યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના ફરઝંદોની કિસ્સા બતાવી અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના ભાઈઓની બાકીની બાબતો ન ફરમાવી." તેમણે ફરમાવ્યું: "જ્યારે સવાર થઈ ત્યારે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ના ભાઈઓએ એકબીજાને કહ્યું ચાલો જઈએ અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ની હાલત જોઈએ કે તે હજી જીવતા છે કે મરી ગયા છે? તેઓ નીકળ્યા અને ગયા, અને જ્યારે કૂવાના મુખ પર પહોંચ્યા ત્યારે એક કાફલો જોયો જે [મદયનથી મિસ્ર જઈ રહ્યો હતો અને] તે કૂવાની નજીક ઉતરી ગયો હતો, અને કૂવામાંથી પાણી ખેંચનારને મોકલ્યો હતો. ખિદમતગુઝારે ડોલ કૂવામાં ઉતારી (યુસુફ/૧૯), અને ઉપર ખેંચી તો એક છોકરો દેખાયો જે ડોલમાં લટકેલો હતો, તેણે પોતાના સાથીઓને કહ્યું: یَا بُشْرَی هَذَا غُلَامٌ [મુબારક! આ એક બાળક છે [સુંદર અને પ્રિય]!] (યુસુફ/૧૯). યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ના ભાઈઓ આગળ આવ્યા અને કહ્યું આ અમારો ગુલામ છે જે ગઈ કાલે આ કૂવામાં પડ્યો હતો, અને અમે તેને બહાર કાઢવા આવ્યા છીએ, અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને તેમની પાસેથી લઈ લીધા અને એક ખૂણામાં ગયા અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને કહ્યું: 'તમારે કાં તો અમારી ગુલામીનો ઇકરાર કરવો પડશે જેથી અમે તમને આ કાફલાના લોકોને વેચી શકીએ, અથવા મરવાનું પસંદ કરો.' તેમણે ફરમાવ્યું: 'મને ન મારશો અને જે ઈચ્છો તે કરો.' ભાઈઓ તેમને પોતાની સાથે કાફલા પાસે લાવ્યા અને કહ્યું: 'શું તમારામાં કોઈ છે જે આ ગુલામને અમારી પાસેથી ખરીદે?' કાફલાના એક વ્યક્તિએ કહ્યું: 'હું ખરીદનાર છું,' અને તેને વીસ દિરહમમાં ખરીદ્યો. ભાઈઓ તેમની શાનની પરવા કરતા ન હતા અને તેમને બહુ જ થોડી કિંમતે વેચી દીધા, અને જેણે યુસુફને ખરીદ્યા હતા તે તેમને પોતાની સાથે મિસ્ર લઈ ગયો અને મિસ્રના બાદશાહને વેચી દીધા. જેમ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: وَ قَالَ الَّذِی اشْتَرَاهُ مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِهِ أَکْرِمِی مَثْوَاهُ عَسَی أَنْ یَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً [અને જેણે તેમને મિસ્રની ધરતીથી ખરીદ્યા હતા [મિસ્રનો અઝીઝ], તેણે પોતાની પત્નીને કહ્યું: 'તેમના મુકામને ગ્રામી માન, કદાચ અમારા માટે ઉપયોગી હોય કે અમે તેમને ફરઝંદ તરીકે અપનાવીએ!] (યુસુફ/૨૧)."
અબૂ હમ્ઝા કહે છે: મેં ઇમામ ઝૈનુલ આબેદીન (અલયહિસ્સલામ) ને અરજ કરી: "હઝરત યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને જ્યારે કૂવામાં ફેંક્યા ત્યારે તેમની ઉંમર કેટલી હતી?" તેમણે ફરમાવ્યું: "નવ વર્ષ!" મેં અરજ કરી: "યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) ના ઘર અને મિસ્ર વચ્ચે કેટલો રસ્તો હતો?" તેમણે ફરમાવ્યું: "બાર દિવસ!" અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) પોતાના ઝમાનાના લોકોમાં હુસ્ન અને જમાલમાં સૌથી સુંદર હતા, અને [રાઈલ, જેને ઝુલૈખા કહેવાય છે, મિસ્રના અઝીઝની પત્ની યુસુફની તરબિયતમાં ઘણી કોશિશ કરતી હતી અને અંતિમ સંભાળ લેતી હતી] જ્યાં સુધી તે હઝરત રુશ્દ અને બલૂગની હદે પહોંચ્યા. બાદશાહની પત્ની તેમના પર આશિક થઈ ગઈ અને તેમને પોતાની ઇશ્ક જાહેર કરવા લાગી અને તે હઝરતને પોતાની તરફ બોલાવવા લાગી, પરંતુ તે હઝરત કબૂલ કરતા ન હતા અને ફરમાવતા હતા: "મઆઝલ્લાહ! હું એવા ખાનદાનનો છું જ્યાં ઝિના નથી થતી." ઝુલૈખાએ દરવાજા મજબૂત બંધ કર્યા અને તે હઝરત સાથે ચોંટી ગઈ અને કહ્યું: ડરો નહીં, અને પોતાને તે હઝરત પર ફેંકી. હઝરત યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાને ઝુલૈખાના હાથથી છોડાવ્યા અને ભાગ્યા અને દરવાજા ખોલ્યા, અને ઝુલૈખા પાછળથી પહોંચી અને પાછળથી તેમનું પિરહન પકડ્યું અને ખેંચ્યું જ્યાં સુધી ફાટી ગયું. અને તેઓ ઝપાઝપીમાં હતા કે ઝુલૈખાનો પતિ આવી પહોંચ્યો અને તેમને તે હાલતમાં જોયો; وَ أَلْفَیَا سَیِّدَهَا لَدَی الْبَابِ [અને તે સ્ત્રીના માલિકને દરવાજા પર જોયો!]. તે સ્ત્રીએ કહ્યું: مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِکَ سُوءاً إِلَّا أَنْ یُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِیمٌ [એ વ્યક્તિનો બદલો કે જે તમારી પત્ની સાથે ખિયાનત કરવા ઈચ્છે, જેલ અથવા દરદનાક અઝાબ સિવાય, શું હશે?!] (યુસુફ/૨૫). બાદશાહે નક્કી કર્યું કે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને સજા આપે. યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "યાકુબ (અલયહિસ્સલામ) ના ખુદાના કસમ! તમારી પત્ની સાથે ખરાબ ઇરાદો અને ખિયાનત નથી કરી [અને એવું નથી કે જેમ ઝુલૈખા કહે છે] બલ્કે તેણે મને આગ્રહપૂર્વક પોતાની તરફ બોલાવ્યો!" (યુસુફ/૨૬). આ બાળકને પૂછો કે અમારામાંથી કોણે બીજાનો ઇરાદો કર્યો હતો. અલ્લાહે ધાવણા બાળકને કિસ્સાના બયાન અને કઝાવતના નિર્ણય માટે બોલતો કર્યો અને તેણે કહ્યું: "ઓ બાદશાહ! યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ના પિરહન તરફ જુઓ, જો આગળથી ફાટ્યું છે તો યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ ખિયાનતનો ઇરાદો કર્યો છે, અને જો પાછળથી ફાટ્યું છે તો ઝુલૈખાએ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) નો કસદ કર્યો છે. બાદશાહ જ્યારે તે બાળક પાસેથી આ વાત સાંભળી ત્યારે સખ્ત ડરી ગયો અને પરેશાન થયો, અને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ના પિરહન પર નજર નાખી અને જોયું કે તે પાછળથી ફાટ્યું છે, ઝુલૈખાને કહ્યું કે إِنَّهُ مِنْ کَیْدِکُنَّ إِنَّ کَیْدَکُنَّ عَظِیمٌ [આ તમારી (સ્ત્રીઓની) મક્કારી અને ચાલાકીથી છે, ખરેખર તમારી સ્ત્રીઓની મક્કારી અઝીમ છે.] (યુસુફ/૨૮). પછી યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) તરફ ફર્યો અને કહ્યું: أَعْرِضْ عَنْ هَذَا [આ બાબતથી નજર ફેરવો.] (યુસુફ/૨૯), અને છુપાવો કે કોઈ તેને ન સાંભળે. [અને વાત બદનામીમાં ન પરિણમે] પરંતુ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) એ કિસ્સો બીજાઓને કહ્યો ત્યાં સુધી કે તે ફેલાઈ ગયું, અને મિસ્રી સ્ત્રીઓએ [ઝુલૈખાની નિંદા શરૂ કરી અને] કહ્યું: امْرَأَتُ الْعَزِیزِ تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ [અઝીઝની પત્ની પોતાના જવાનને [પોતાના ગુલામને] પોતાની તરફ બોલાવે છે!] (યુસુફ/૩૦). જ્યારે આ સમાચાર ઝુલૈખાને પહોંચ્યા ત્યારે [શહેરની અગ્રણી] સ્ત્રીઓને શાહી મહેલમાં આમંત્રિત કરી અને એક મજલિસ સજાવી અને પિરસવાની અને ખાવાની અને ફળોની સામગ્રી તૈયાર કરી, અને તેમના માટે તુરંજ લાવી અને દરેકના હાથમાં ચાકુ [ફળ કાપવા માટે] આપ્યું (યુસુફ/૩૧). અને [કમરેથી બહાર નીકળીને] યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) ને કહ્યું: "તેમની મજલિસમાં દાખલ થાઓ"! જ્યારે તેમની આંખો તેમના પર પડી ત્યારે તેમને ઘણા મહાન [અને સુંદર] માન્યા, અને [ધ્યાન વગર] પોતાના હાથ કાપ્યા (યુસુફ/૩૧), અને કહ્યું હાશા! કે આ ગુલામ બશરમાંથી હોય, અને [અઝીઝની પત્નીએ] કહ્યું: هَذَا الَّذِی لُمْتُنَّنِی فِیهِ [આ એ જ છે જેમના [ઇશ્ક]ના કારણે તમે મને નિંદિત કરી હતી!] (યુસુફ/૩૨). જ્યારે તે સ્ત્રીઓ ઝુલૈખાની મજલિસમાંથી ઉભી થઈ અને પોતાના ઘરે ગઈ ત્યારે તેમાંથી દરેકે છુપાઈને એક કાસિદને યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) પાસે મોકલ્યો અને વિનંતી અને દરખાસ્ત કરી કે તે હઝરત તેમની પાસે આવે, પરંતુ તે હઝરત ઇનકાર કરતા હતા, અને અરજ કરી: "પરવરદિગાર! જેલ મારા માટે તેનાથી વધુ મહબૂબ છે જેની તરફ આ મને બોલાવે છે! અને જો તું તેમની મક્કારી અને છળને મારાથી દૂર ન કરે તો હું તેમની તરફ ઝુકી જઈશ અને જાહિલોમાંથી થઈ જઈશ!" (યુસુફ/૩૩). અલ્લાહ તઆલાએ તેમની દુઆ કબૂલ કરી અને તેમને સ્ત્રીઓની મક્કારીથી બચાવ્યા, અને જ્યારે તે હઝરતનો કિસ્સો ઝુલૈખા સાથે અને બીજી સ્ત્રીઓની તેમની પાસેની માંગણીઓ મિસ્રમાં ફેલાયી. બાદશાહ, જોકે તે બાળક પાસેથી સાંભળ્યું હતું કે યુસુફ (અલયહિસ્સલામ) નો કોઈ કસૂર નથી, છતાં નક્કી કર્યું કે તે હઝરતને જેલમાં નાખે અને હઝરતને જેલમાં મોકલ્યા, અને એક સમય પછી બીજા બે વ્યક્તિઓને તેમના ગુનાહ માટે જેલમાં દાખલ કર્યા. જેમ કે અલ્લાહ તઆલાએ તેમનો કિસ્સો કુરઆનમાં બયાન કર્યો છે." અબૂ હમ્ઝા કહે છે: "ઇમામ ઝૈનુલ આબેદીન (અલયહિસ્સલામ) જ્યારે પોતાની વાત અહીં પહોંચાડી ત્યારે વધુ કંઈ ન ફરમાવ્યું."
أَمَّا الشَّمْسُ فَأُمُ یُوسُفَ رَاحِیلُ وَ الْقَمَرُ یَعْقُوب (علیه السلام).
امام باقر (علیه السلام)- امّا مراد از الشَّمْسَ، همان مادر یوسف (علیه السلام)، راحیل و مراد از الْقَمَرَ، یعقوب (علیه السلام) است.
Imam Baqir (peace be upon him): As for the meaning of الشَّمْسَ [the sun], it is the mother of Yusuf (peace be upon him), Rahil, and the meaning of الْقَمَرَ [the moon] is Yaqub (peace be upon him).
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): પરંતુ الشَّمْسَ [સૂર્ય]થી મુરાદ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ની માતા રાહિલ છે અને الْقَمَرَ [ચંદ્ર]થી મુરાદ યાકૂબ (અલયહિસ્સલામ) છે.
قَالَ فَالشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ أَبَوَاهُ وَ الْکَوَاکِبُ إِخْوَتُهُ الْأَحَدَ عَشَر.
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- مراد از الشَّمْسَ و الْقَمَرَ، پدر و مادر یوسف (علیه السلام)، و ستاره‌ها یازده برادرش هستند.
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): The meaning of الشَّمْسَ [the sun] and الْقَمَرَ [the moon] is the father and mother of Yusuf (peace be upon him), and the stars are his eleven brothers.
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): الشَّمْسَ [સૂર્ય] અને الْقَمَرَ [ચંદ્ર]થી મુરાદ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ના પિતા અને માતા છે, અને સિતારાઓ તેમના અગિયાર ભાઈઓ છે.
الشَّمْسُ أُمُّهُ وَ الْقَمَرُ أَبُوهُ.
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- مراد از الشَّمْسَ، مادر یوسف (علیه السلام) و الْقَمَرَ، پدرش می‌باشد.
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): The meaning of الشَّمْسَ [the sun] is the mother of Yusuf (peace be upon him) and الْقَمَرَ [the moon] is his father.
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): الشَّمْسَ [સૂર્ય]થી મુરાદ યુસુફ (અલયહિસ્સલામ)ની માતા છે અને الْقَمَرَ [ચંદ્ર]થી મુરાદ તેમના પિતા છે.