سورة الكهف

Verse 17 of 110

18:17

وَ تَرَى الشَّمْسَ إِذا طَلَعَتْ تَتَزاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذاتَ الْيَمينِ وَ إِذا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذاتَ الشِّمالِ وَ هُمْ في فَجْوَةٍ مِنْهُ ذلِكَ مِنْ آياتِ اللهِ مَنْ يَهْدِ اللهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِيًّا مُرْشِداً

و [اگر در آنجا بودى] خورشيد را مى‌ديدى كه به هنگام طلوع، به‌سمت راست غارشان متمايل مى‌گردد؛ و به هنگام غروب، به سمت چپ؛ و آن‌ها در فراخنايى از آن [غار] قرار داشتند؛ اين از نشانه‌هاى خداست. هركس را خدا هدايت كند، هدايت‌يافته [واقعى] اوست؛ و هركس را گمراه نمايد، هرگز سرپرست و راهنمايى براى او نخواهى يافت.

And you might see the sun when it rose, decline from their cave towards the right hand, and when it set, leave them behind on the left while they were in a wide space thereof. This is of the signs of Allah; whomsoever Allah guides, he is the rightly guided one, and whomsoever He causes to err, you shall not find for him any friend to lead (him) aright.

અને તું સૂર્યને જોતે કે જયારે તે ઊગતો ત્યારે તેમની ગુફાથી સીધા હાથ તરફ ઢળેલો રહેતો અને જયારે ડૂબતો હતો ત્યારે તેમને ડાબા હાથ તરફ મૂકીને ચાલ્યો જતો; જયારે કે તેઓ તે (ગુફા)ના વિશાળ ભાગમાં હતા; આ અલ્લાહની નિશાનીઓમાંથી છે; જેને અલ્લાહ હિદાયત કરે છે તે હિદાયત પામેલો છે, અને જેને તે ગુમરાહ કરે, તેના માટે તું કોઇ હિદાયત કરનાર સરપરસ્ત પામશે નહિં.

#1 و [اگر در آنجا بودی] خورشید را می‌دیدی که به هنگام طلوع، به‌سمت راست غارشان متمایل می‌گردد؛ و به هنگام غروب، به سمت چپ؛ … And [had you been there] you would have seen the sun, when it rose, inclining to the right of their cave, and when it set, veering to the left, while they lay in an open space within it અને [જો તમે ત્યાં હોત] તો સૂરજને જોતા કે તે ઉગતી વખતે તેમની ગુફાની જમણી બાજુ ઢળી જાય છે; અને ડૂબતી વખતે ડાબી બાજુ; અને તેઓ તે [ગુફા]ની વિશાળ જગ્યામાં હતા

ابن‌عبّاس ( وَ قِیلَ: تَقْرِضُهُمْ أَیْ تُجَاوِزُ مُنْحَرِفَهًًْ عَنْهُمْ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ (وَ هُمْ فِی فَجْوَةٍ مِنْهُ أَیْ فِی مَوْضِعٍ مُتَّسِعٍ مِنَ الْکَهْفِ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- و گفته شده است: تَقْرِضُهُمْ یعنی از آن‌ها روی‌گردان و منحرف می‌شد و از کنارشان می‌گذشت [و خورشید پرتو خود را به آن‌ها نمی‌تابانید. این معنی] از ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) است. هُمْ فی فَجْوَةٍ مِنْهُ یعنی [آن‌ها] درجای وسیعی از غار [قرار داشتند].

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): And it has been said: تَقْرِضُهُمْ means it would turn away from them and deviate and pass by their side [and the sun would not cast its rays upon them. This meaning] is from Ibn Abbas (may Allah have mercy on him). هُمْ فی فَجْوَةٍ مِنْهُ means [they] were in a spacious place of the cave.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): અને કહેવામાં આવ્યું છે: تَقْرِضُهُمْ એટલે કે તે તેમનાથી મોં ફેરવીને અને વળીને તેમની બાજુથી પસાર થતો હતો [અને સૂર્ય પોતાના કિરણો તેમના પર નાખતો ન હતો. આ અર્થ] ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ) થી છે. هُمْ فی فَجْوَةٍ مِنْهُ એટલે કે [તેઓ] ગુફાની વિશાળ જગ્યામાં [હતા].

#2 هرکس را خدا هدایت کند، هدایت‌یافته [واقعی] اوست؛ و هرکس را گمراه نماید، هرگز سرپرست و راهنمایی برای او نخواهی یافت Whomever Allah guides is truly guided, and whomever He leaves to stray, you will find no guardian or guide for him જેને અલ્લાહ હિદાયત આપે, તે જ [ખરેખર] હિદાયત પામેલો છે; અને જેને તે ગુમરાહ કરે, તેના માટે તું કોઈ સરપરસ્ત અને માર્ગદર્શક નહીં પામે

الصّادق ( عَنْ عَبْدِ‌اللَّهِ‌بْنِ‌الْفَضْلِ الْهَاشِمِیِّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ جعفربن‌محمد (عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ مَنْ یَهْدِ اللهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَنْ یُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُرْشِداً فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی یُضِلُّ الظَّالِمِینَ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ عَنْ دَارِ کَرَامَتِهِ وَ یَهْدِی أَهْلَ الْإِیمَانِ وَ الْعَمَلِ الصَّالِحِ إِلَی جَنَّتِه کَمَا قال عزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ یُضِلُّ اللهُ الظَّالِمِینَ وَ یَفْعَلُ اللهُ ما یَشاءُ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ یَهْدِیهِمْ رَبُّهُمْ بِإِیمانِهِمْ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ فِی جَنَّاتِ النَّعِیمِ قَالَ فَقُلْتُ فَقَوْلُهُ وَ ما تَوْفِیقِی إِلَّا بِاللهِ وَ قَوْلُهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ إِنْ یَنْصُرْکُمُ اللهُ فَلا غالِبَ لَکُمْ وَ إِنْ یَخْذُلْکُ فَمَنْ ذَا الَّذِی یَنْصُرُکُمْ مِنْ بَعْدِهِ فَقَالَ إِذَا فَعَلَ الْعَبْدُ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ بِهِ مِنَ الطَّاعَهًِْ کَانَ فِعْلُهُ وِفْقاً لِأَمْرِ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ سُمِّیَ الْعَبْدُ بِهِ مُوَفَّقاً وَ إِذَا أَرَادَ الْعَبْدُ أَنْ یَدْخُلَ فِی شَیْءٍ مِنْ مَعَاصِی اللَّهِ فَحَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی بَیْنَهُ وَ بَیْنَ تِلْکَ الْمَعْصِیَهًِْ فَتَرَکَهَا کَانَ تَرْکُهُ لَهَا بِتَوْفِیقِ اللَّهِ تَعَالَی وَ مَتَی خُلِّیَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ الْمَعْصِیَهًِْ فَلَمْ یَحُلْ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهَا حَتَّی یَرْتَکِبَهَا فَقَدْ خَذَلَهُ وَ لَمْ یَنْصُرْهُ وَ لَمْ یُوَفِّقْهُ.

امام صادق (علیه السلام)- عبدالله‌بن‌فضل هاشمی گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: مَن یَهْدِ اللهُ فَهُوَ المُهْتَدِی وَ مَن یُضْلِلْ فَلَن تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُّرْشِدًا سؤال کردم. ایشان فرمود: «خداوند متعال، ستمکاران را در روز قیامت از سرای کرامت خویش دور می‌گرداند و اهل ایمان و عمل صالح را به‌سوی بهشت رهنمون می‌سازد؛ همان‌طور که خداوند متعال فرمود: و ستمگران را گمراه می‌سازد، [و لطف خود را از آن‌ها برمی‌گیرد] خداوند هر کار را بخواهد [و مصلحت بداند] انجام می‌دهد! ( ابراهیم/۲۷ ) و نیز خداوند متعال فرمود: [ولی] کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، پروردگارشان آن‌ها را در پرتو ایمانشان هدایت می‌کند از زیر [قصرهای] آن‌ها در باغ‌های بهشت، نهرها جاری است. ( یونس/۹ )». عرض کردم: «مراد از «توفیق» در کتاب خداوند عزّوجلّ: و توفیق من، جز به خدا نیست! ( هود/۸۸ ) و همچنین «خذلان» در آیه‌ی شریفه: إاگر خداوند شما را یاری کند، هیچ‌کس بر شما پیروز نخواهد شد! و اگر دست از یاری شما بردارد، کیست که بعد از او، شما را یاری کند؟! ( آل عمران/۱۶۰ ) چیست»؟ فرمود: «هرگاه بنده‌ای عمل شایسته‌ای را که خدا به او دستور داده انجام داد، این کردارش مناسب و موافق با فرمان خدا است که به او بنده‌ی موفّق گویند. و هرگاه بخواهد مرتکب گناهی شود پروردگار مانعی میان بنده و آن معصیت ایجاد می‌فرماید که در نتیجه، آن را انجام نمی‌دهد، که ترک آن معصیت به کمک و مدد خدای تعالی بوده است و اگر میان او و گناه را واگذارد و حایلی ایجاد نکند، و بنده مرتکب آن گناه گردد، خداوند عزّوجلّ یاری‌اش نکرده و موفّقش نگردانده و در نتیجه او را درمانده و بیچاره ساخته است».

Imam Sadiq (peace be upon him): Abdullah ibn Fadl al-Hashimi said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him) about the verse: مَن یَهْدِ اللهُ فَهُوَ المُهْتَدِی وَ مَن یُضْلِلْ فَلَن تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُّرْشِدًا [Whomsoever Allah guides, he is the rightly guided one, and whomsoever He causes to err, you shall not find for him any friend to lead him aright]. He said: "Allah the Exalted, on the Day of Resurrection, will drive the wrongdoers away from the abode of His honour, and will guide the people of faith and righteous deeds to His Paradise; just as Allah the Exalted said: 'And He leads the wrongdoers astray, [and withdraws His grace from them]; Allah does whatever He wills [and sees as expedient]!' (Ibrahim/27). And Allah the Exalted also said: '[But] those who believed and did righteous deeds — their Lord guides them by their faith; beneath them rivers flow in the gardens of bliss.' (Yunus/9)." I said: "What is meant by 'tawfiq (divine enabling)' in the Book of Allah the Mighty and Majestic: 'And my tawfiq is only from Allah!' (Hud/88), and likewise 'khidhlan (being forsaken)' in the noble verse: 'If Allah helps you, none can overcome you! And if He forsakes you, who then is there that can help you after Him?!' (Al-i Imran/160)?" He said: "Whenever a servant performs a righteous deed that Allah has commanded him to do, this deed of his is fitting and in accord with the command of Allah, and the servant is thereby called muwaffaq (divinely enabled). And whenever he intends to commit a sin, the Lord creates a barrier between the servant and that disobedience, so that as a result he does not do it — his abandoning of that disobedience is by the aid and support of Allah the Exalted. And if He leaves him with the sin and does not create a barrier between him and it, and the servant commits that sin, then Allah the Mighty and Majestic has not aided him, has not made him successful, and has consequently left him helpless and wretched."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ્લાહ બિન ફદ્લ હાશિમી કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) ને આયત: مَن یَهْدِ اللهُ فَهُوَ المُهْتَدِی وَ مَن یُضْلِلْ فَلَن تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُّرْشِدًا [જેને અલ્લાહ હિદાયત આપે તે જ હિદાયત પામેલો છે, અને જેને તે ગુમરાહ કરે તેને માટે તમે કોઈ વલી અને માર્ગદર્શક નહીં પામો] વિશે પ્રશ્ન કર્યો. તેમણે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તઆલા કયામતના દિવસે ઝાલિમોને પોતાના કરામતના ઘરથી દૂર કરશે, અને ઈમાનવાળા તથા નેક અમલ કરનારાઓને પોતાની જન્નત તરફ માર્ગદર્શન આપશે; જેમ કે અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: 'અને ઝાલિમોને ગુમરાહ કરે છે, [અને પોતાની કૃપા તેમનાથી ઉઠાવી લે છે,] અલ્લાહ જે ચાહે [અને હિતકારી સમજે] તે કરે છે!' (ઇબ્રાહીમ/૨૭). અને એ જ રીતે અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: '[પરંતુ] જે લોકો ઈમાન લાવ્યા અને નેક કામો કર્યાં, તેમનો પરવરદિગાર તેમના ઈમાનના પ્રકાશમાં તેમને હિદાયત આપશે; તેમના [મહેલો] ની નીચે જન્નતના બગીચાઓમાં નહેરો વહે છે.' (યૂનુસ/૯)". મેં અરજ કરી: "અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની કિતાબમાં 'તૌફીક (દૈવી સહાય)' થી શું મુરાદ છે: 'અને મારી તૌફીક ફક્ત અલ્લાહથી છે!' (હૂદ/૮૮), તથા આ પવિત્ર આયતમાં 'ખિઝ્લાન (ત્યજી દેવાય જવું)' શું છે: 'જો અલ્લાહ તમારી મદદ કરે, તો કોઈ તમારા પર વિજય નહીં મેળવી શકે! અને જો તે તમારી મદદ છોડી દે, તો કોણ છે જે તેના પછી તમારી મદદ કરી શકે?!' (આલે ઇમરાન/૧૬૦)?" તેમણે ફરમાવ્યું: "જ્યારે કોઈ બંદો કોઈ નેક અમલ કરે જેનો હુકમ અલ્લાહે તેને આપ્યો હોય, તો તેનું આ કાર્ય અલ્લાહના હુકમ સાથે અનુકૂળ અને મુવાફિક હોય છે, અને તે બંદાને મુવફ્ફક (તૌફીક પામેલો) કહેવામાં આવે છે. અને જ્યારે તે કોઈ ગુનાહ કરવા ચાહે, તો પરવરદિગાર બંદા અને તે ગુનાહ વચ્ચે એક અવરોધ ઊભો કરે છે, જેના પરિણામે તે તેને અંજામ આપતો નથી, અને તે ગુનાહનું છોડવું અલ્લાહ તઆલાની મદદ અને સહાયથી થયું હોય છે. અને જો તે તેની અને ગુનાહ વચ્ચે તેને છોડી દે અને કોઈ અવરોધ ઊભો ન કરે, અને બંદો તે ગુનાહ કરી બેસે, તો અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે તેની મદદ કરી નથી અને તેને તૌફીક આપી નથી, અને પરિણામે તેને લાચાર અને બેચારો બનાવી દીધો છે."

#3 هرکس را خدا هدایت کند، هدایت‌یافته [واقعی] اوست؛ و هرکس را گمراه نماید، هرگز سرپرست و راهنمایی برای او نخواهی یافت Whomever Allah guides is truly guided, and whomever He leaves to stray, you will find no guardian or guide for him જેને અલ્લાહ હિદાયત આપે, તે જ [ખરેખર] હિદાયત પામેલો છે; અને જેને તે ગુમરાહ કરે, તેના માટે તું કોઈ સરપરસ્ત અને માર્ગદર્શક નહીં પામે

الباقر ( وَ لَا تَکُونُوا فِی حِزْبِ الشَّیْطَانِ فَتَضِلُّوا یَهْلِکُ مَنْ هَلَکَ وَ یَحْیَا مَنْ حَیَّ وَ عَلَی اللَّهِ الْبَیَانُ بَیَّنَ لَکُمْ فَاهْتَدُوا وَ بِقَوْلِ الْعُلَمَاءِ فَانْتَفِعُوا وَ السَّبِیلُ فِی ذَلِکَ إِلَی اللَّهِ {فَ} مَنْ یَهْدِ اللهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَنْ یُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُرْشِداً.

امام باقر (علیه السلام)- در گروه شیطان نباشید که گمراه می‌شوید. هرکه گمراه شود، هلاک می‌گردد، و کسی که زنده ماند، زنده می‌ماند. بر خدا بیان حق است که برایتان بیان کرده، پس هدایت شوید و از گفتار دانشمندان بهره ببرید، و راه آن به سوی خداست. مَنْ یَهْدِ اللهُ فَهُوَ الْمهْتَدِ وَ مَنْ یُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُرْشِداً.

Imam Baqir (peace be upon him): Do not be in the party of Satan, for then you will go astray. Whoever goes astray perishes, and whoever remains alive lives on. Upon Allah is the exposition of the truth, which He has set forth for you, so be guided, and benefit from the words of the scholars, and the way to that is toward Allah. مَنْ یَهْدِ اللهُ فَهُوَ الْمهْتَدِ وَ مَنْ یُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُرْشِداً [Whomsoever Allah guides, he is the rightly guided one, and whomsoever He causes to err, you shall not find for him any friend to lead him aright].

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): શેતાનના જૂથમાં ન થાવ કે તમે ગુમરાહ થઈ જશો. જે કોઈ ગુમરાહ થાય, તે હલાક થાય છે, અને જે જીવતો રહે, તે જીવતો રહે છે. અલ્લાહ પર હકનું બયાન છે જે તેણે તમારા માટે બયાન કર્યું છે, તો હિદાયત મેળવો અને આલિમોના કથનથી લાભ મેળવો, અને તેનો માર્ગ અલ્લાહ તરફ છે. مَنْ یَهْدِ اللهُ فَهُوَ الْمهْتَدِ وَ مَنْ یُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِیًّا مُرْشِداً [જેને અલ્લાહ હિદાયત આપે તે જ હિદાયત પામેલો છે, અને જેને ગુમરાહ કરે તેના માટે તમે કોઈ સરપરસ્ત અને માર્ગદર્શક નહીં પામો].