سورة الكهف

Verse 32 of 110

18:32

وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً رَجُلَيْنِ جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْنابٍ وَ حَفَفْناهُما بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنا بَيْنَهُما زَرْعاً

[اى پيامبر]! براى آنان مثلى بزن؛ دو مردى، كه براى يكى از آن‌ها دو باغ از انواع انگورها قرار داديم؛ و گرداگرد آن دو [باغ] را با درختان نخل پوشانديم؛ و در ميان آن دو، كشتزارى [پر بركت] قرار داديم.

And set forth to them a parable of two men; for one of them We made two gardens of grape vines, and We surrounded them both with palms, and in the midst of them We made cornfields.

અને તેમના માટે તે બે માણસોનો દાખલો બયાન કરી દે : અમોએ તે બંનેમાંથી એકને માટે બે દ્રાક્ષના બગીચાઓ જેને ખજૂરના વૃક્ષો વડે ઘેરી લીધા હતા અને તે બગીચાઓના વચ્ચેના ભાગમાં (અનાજના) ખેતર બનાવ્યા.

علی‌بن‌ابراهیم ( وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَیْنِ جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَیْنِ مِنْ أَعْنابٍ وَ حَفَفْناهُما بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنا بَیْنَهُما زَرْعاً قَالَ نَزَلَتْ فِی رَجُلٍ کَانَ لَهُ بُسْتَانَانِ کَبِیرَانِ عَظِیمَانِ کَثِیرُ الثِّمَارِ کَمَا حَکَی اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ فِیهِمَا نَخْلٌ وَ زَرْعٌ وَ مَاءٌ وَ کَانَ لَهُ جَارٌ فَقِیرٌ فَافْتَخَرَ الْغَنِیُّ عَلَی الْفَقِیرِ وَ قَالَ لَهُ أَنَا أَکْثَرُ مِنْکَ مالًا وَ أَعَزُّ نَفَراً ثُمَّ دَخَلَ بُسْتَانَهُ وَ قَالَ ما أَظُنُّ أَنْ تَبِیدَ هذِهِ أَبَداً وَ ما أَظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِنْ رُدِدْتُ إِلی رَبِّی لَأَجِدَنَّ خَیْراً مِنْها مُنْقَلَباً فَقَالَ لَهُ الْفَقِیرُ أَ کَفَرْتَ بِالَّذِی خَلَقَکَ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاکَ رَجُلًا لکِنَّا هُوَ اللهُ رَبِّی وَ لا أُشْرِکُ بِرَبِّی أَحَداً ثُمَّ قَالَ الْفَقِیرُ لِلْغَنِیِّ فَهَلَّا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَکَ قُلْتَ ما شاءَ اللهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْکَ مالًا وَ وَلَداً ثُمَّ قَالَ الْفَقِیرُ فَعَسی رَبِّی أَنْ یُؤْتِیَنِ خَیْراً مِنْ جَنَّتِکَ وَ یُرْسِلَ عَلَیْها حُسْباناً مِنَ السَّماءِ فَتُصْبِحَ صَعِیداً زَلَقاً أَیْ مُحْتَرِقاً أَوْ یُصْبِحَ ماؤُها غَوْراً فَوَقَعَ فِیهَا مَا قَالَ الْفَقِیرُ فِی ذَلِکَ اللَّیْلَهًِْ فَأَصْبَحَ الْغَنِیُّ یُقَلِّبُ کَفَّیْهِ عَلَی مَا أَنْفَقَ فِیهَا وَ هِیَ خاوِیَةٌ عَلی عُرُوشِها وَ یَقُولُ یا لَیْتَنِی لَمْ أُشْرِکْ بِرَبِّی أَحَداً* وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ فِئَةٌ یَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللهِ وَ ما کانَ مُنْتَصِراً وَ هَذِهِ عُقُوبَهًُْ الْغَنِیِّ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- این آیه وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَیْنِ جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَیْنِ مِنْ أَعْنابٍ وَ حَفَفْناهُما بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنا بَیْنَهُما زَرْعاً در شأن مردی نازل شد که دو باغ بزرگ و بسیار حاصلخیز داشت. خداوند هم می فرماید: وَ فِیهِمَا نَخْلٌ وَ زَرْعٌ وَ مَاءٌ وَ کَانَ لَهُ جَارٌ فَقِیرٌ فَافْتَخَرَ الْغَنِیُّ عَلَی الْفَقِیرِ و می‌گفت: من از نظر ثروت از تو برتر، و از نظر نفرات نیرومندترم. ( کهف/۳۴ ) سپس وارد باغ خود شد و گفت: «من گمان نمی‌کنم هرگز این باغ نابود شود! و باور نمی‌کنم قیامت برپا گردد! و اگر به‌سوی پروردگارم بازگردانده شوم [و قیامتی در کار باشد]، جایگاهی بهتر از اینجا خواهم یافت»! ( کهف/۳۶۳۵ ) مرد فقیر به او گفت: دوست [با ایمان] وی درحالی که با او گفتگو می‌کرد گفت: «آیا به خدایی که تو را از خاک، و سپس از نطفه آفرید، و پس از آن تو را مرد کاملی قرار داد، کافر شدی؟! ولی من کسی هستم که «الله» پروردگار من است و هیچ‌کس را شریک پروردگارم قرار نمی‌دهم! ( کهف/۳۸۳۷ ) سپس فقیر به غنی گفت: چرا هنگامی‌که وارد باغت شدی، نگفتی این نعمتی است که خدا خواسته است؟! قوّت [و نیرویی] جز از ناحیه خدا نیست! و اگر می‌بینی من از نظر مال و فرزند از تو کمترم [مطلب مهمّی نیست]! شاید پروردگارم بهتر از باغ تو به من بدهد و مجازات حساب شده‌ای از آسمان بر باغ تو فروفرستد، به‌گونه‌ای که آن را به زمین بی‌گیاه لغزنده‌ای مبدّل کند! ( کهف/۴۰۳۹ ) مقصود از صعیداً زَلَقَاً؛ زمین سوخته است. و یا آب آن در اعمال زمین فرو رود، آن‌گونه که هرگز نتوانی آن را به دست آوری! ( کهف/۴۱ ) اتّفاقی که فقیر گفته بود، همان شب برای باغ ثروتمند افتاد. و أََصبَحَ صاحب باغ یُقَلِّبُ کَفَّیْهِ عَلَی مَا أَنْفَقَ فِیهَا وَ هِیَ خاوِیَةٌ عَلی عُرُوشِها به خاطر از دست‌دادن آنچه که در باغ هزینه کرده بود، دست هایش را از شدّت حسرت به هم می‌زد و به باغ خود می‌نگریست که ویران شده بود و می‌گفت: ای کاش کسی را همتای پروردگارم قرار نداده بودم»! و گروهی نداشت که او را در برابر [عذاب] خداوند یاری دهند و از خودش [نیز] نمی‌توانست یاری گیرد. ( کهف/۴۳۴۲ ) این است عاقبت ظلم و ستم.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): This verse وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَیْنِ جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَیْنِ مِنْ أَعْنابٍ وَ حَفَفْناهُما بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنا بَیْنَهُما زَرْعاً [And set forth to them a parable of two men; for one of them We made two gardens of grape vines, and We surrounded them both with palms, and in the midst of them We made cornfields] was revealed concerning a man who had two large and very fertile gardens. Allah says: وَ فِیهِمَا نَخْلٌ وَ زَرْعٌ وَ مَاءٌ وَ کَانَ لَهُ جَارٌ فَقِیرٌ فَافْتَخَرَ الْغَنِیُّ عَلَی الْفَقِیرِ [and in them were palms and crops and water, and he had a poor neighbour, so the rich man boasted over the poor one] and said: "I am superior to you in wealth and mightier in numbers" (Kahf/34). Then he entered his garden and said: "I do not think this garden will ever perish, and I do not believe the Hour will be established! And if I am returned to my Lord [and there is a resurrection], I will find a place better than this" (Kahf/35-36). The poor man said to him — his [believing] friend said while speaking with him: "Have you disbelieved in the One who created you from dust, then from a drop of sperm, and then made you a complete man?! But as for me, Allah is my Lord, and I do not associate anyone as a partner with my Lord!" (Kahf/37-38). Then the poor man said to the rich one: Why, when you entered your garden, did you not say: "This is what Allah has willed! There is no power except from Allah! And if you see that I am inferior to you in wealth and children, [it is not important]! Perhaps my Lord will give me something better than your garden, and send upon your garden a calculated punishment from the sky, so that it becomes a barren, slippery ground!" (Kahf/39-40). What is meant by صعیداً زَلَقَاً is scorched earth, or its water will sink deep into the ground, such that you can never reach it! (Kahf/41). What the poor man had said happened to the rich man's garden that very night. So the owner of the garden began to twist his hands over what he had spent on it, while it had collapsed on its trellises. Because of losing what he had spent on the garden, he was wringing his hands in intense regret and looking at his garden, which had been ruined, and saying: "Would that I had not associated anyone as a partner with my Lord!" And he had no group to help him against [the punishment of] Allah, and he could not help himself either (Kahf/42-43). This is the end of oppression and injustice.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): આ આયત وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَیْنِ جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَیْنِ مِنْ أَعْنابٍ وَ حَفَفْناهُما بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنا بَیْنَهُما زَرْعاً [અને તેમને બે માણસોનું ઉદાહરણ આપો; અમે તેમાંના એકને દ્રાક્ષના બે બગીચા આપ્યા, અને તેમની આસપાસ ખજૂરીના વૃક્ષોથી ઘેરી લીધા, અને તેમની વચ્ચે ખેતરો બનાવ્યા] એ માણસના શાનમાં નાઝિલ થઈ જેની પાસે બે મોટા અને ખૂબ ફળદ્રુપ બગીચા હતા. અલ્લાહ ફરમાવે છે: وَ فِیهِمَا نَخْلٌ وَ زَرْعٌ وَ مَاءٌ وَ کَانَ لَهُ جَارٌ فَقِیرٌ فَافْتَخَرَ الْغَنِیُّ عَلَی الْفَقِیرِ [અને તેમાં ખજૂરીઓ, ખેતરો અને પાણી હતું, અને તેનો એક ગરીબ પડોશી હતો, તેથી ધનવાને ગરીબ પર ઘમંડ કર્યું] અને કહ્યું: "હું સંપત્તિની દ્રષ્ટિએ તારાથી ચઢિયાતો છું, અને સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ પણ વધુ શક્તિશાળી છું" (કહફ/૩૪). પછી તે પોતાના બગીચામાં દાખલ થયો અને કહ્યું: "મને લાગતું નથી કે આ બગીચો ક્યારેય નષ્ટ થશે! અને હું માનતો નથી કે કયામત ઊભી થશે! અને જો હું મારા પરવરદિગાર તરફ પાછો ફેરવવામાં આવું [અને કયામત હોય] તો હું અહીંથી બહેતર જગ્યા મેળવીશ" (કહફ/૩૫-૩૬). ગરીબ માણસે તેને કહ્યું — તેના [ઈમાનવાળા] મિત્રે તેની સાથે વાત કરતાં કહ્યું: "શું તેં એ ખુદાનો ઇનકાર કર્યો જેણે તને માટીથી, પછી નુત્ફાથી પેદા કર્યો, અને પછી તને પૂર્ણ માણસ બનાવ્યો?! પરંતુ હું એ છું જેનો પરવરદિગાર 'અલ્લાહ' છે અને હું મારા પરવરદિગારના ભાગીદાર તરીકે કોઈને પણ ઠરાવતો નથી!" (કહફ/૩૭-૩૮). પછી ગરીબે ધનવાનને કહ્યું: તું જ્યારે તારા બગીચામાં દાખલ થયો ત્યારે તેં કેમ ન કહ્યું કે આ તો અલ્લાહે ઇચ્છેલી નેઅમત છે?! અલ્લાહ સિવાય કોઈ કુવ્વત [અને શક્તિ] નથી! અને જો તું જુએ છે કે હું માલ અને સંતાનની દ્રષ્ટિએ તારાથી ઓછો છું [તો એ મહત્વની બાબત નથી]! કદાચ મારો પરવરદિગાર મને તારા બગીચાથી બહેતર આપશે અને તારા બગીચા પર આકાશથી હિસાબી અઝાબ મોકલશે, એવી રીતે કે તેને લસરતી, ઘાસ વગરની જમીનમાં ફેરવી નાખે! (કહફ/૩૯-૪૦). صعیداً زَلَقَاًનો અર્થ છે બળી ગયેલી જમીન. અથવા તેનું પાણી જમીનની ઊંડાણમાં ઊતરી જાય, એ રીતે કે તું ક્યારેય તેને પ્રાપ્ત ન કરી શકે! (કહફ/૪૧). ગરીબે જે કહ્યું હતું તે એ જ રાત્રે ધનવાનના બગીચા પર થઈ ગયું. અને બગીચાનો માલિક یُقَلِّبُ کَفَّیْهِ عَلَی مَا أَنْفَقَ فِیهَا وَ هِیَ خاوِیَةٌ عَلی عُرُوشِها [બગીચામાં જે ખર્ચ કર્યો હતો તેના પર પોતાના હાથ મસળતો હતો અને તે પોતાના માંડવાઓ પર પડી ગયો હતો] બગીચામાં જે ખર્ચ કર્યું હતું તે ગુમાવવાના કારણે તે તીવ્ર અફસોસમાં હાથ મસળતો હતો અને પોતાના બગીચાને જોતો હતો જે વેરાન થઈ ગયો હતો અને કહેતો હતો: "કાશ મેં મારા પરવરદિગારના ભાગીદાર તરીકે કોઈને ન ઠરાવ્યો હોત!" અને તેની પાસે એવો કોઈ સમૂહ ન હતો જે તેને અલ્લાહના [અઝાબ] સામે મદદ કરે અને તે પોતે પણ મદદ મેળવી શકતો ન હતો (કહફ/૪૨-૪૩). આ છે ઝુલ્મ અને અત્યાચારનો અંજામ.

الصّادق ( عَنِ الْقَاسِمِ‌بْنِ عُرْوَهًَْ عَنْ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (فِی قَوْلِهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَیْنِ قَالَ هُمَا عَلِیٌّ (وَ رَجُلٌ آخَرُ مَعْنَی هَذَا التَّأْوِیلِ ظَاهِرٌ وَ هُوَ یَحْتَاجُ إِلَی بَیَانِ حَالِ هَذَیْنِ الرَّجُلَیْنِ وَ بَیَانُ ذَلِکَ أَنَّ حَالَ عَلِیٍّ (لَا یَحْتَاجُ إِلَی بَیَانٍ وَ أَمَّا الْبَحْثُ عَنِ الرَّجُلِ الْآخَرِ وَ هُوَ عَدُوُّهُ فَقَوْلُهُ جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَیْنِ هُمَا عِبَارَهًٌْ عَنِ الدُّنْیَا فَجَنَّهًٌْ مِنْهُمَا لَهُ فِی حَیَاتِهِ وَ الْأُخْرَی لِلتَّابِعِینَ لَهُ بَعْدَ وَفَاتِهِ لِأَنَّهُ کَافِرٌ وَ الدُّنْیَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّهًُْ الْکَافِرِ وَ إِنَّمَا جَعَلَ الْجَنَّتَیْنِ لَهُ لِأَنَّهُ هُوَ الَّذِی أَنْشَأَهَا وَ غَرَسَ أَشْجَارَهَا وَ أَجْرَی أَنْهَارَهَا وَ ذَلِکَ عَلَی سَبِیلِ الْمَجَازِ مَعْنَی ذَلِکَ أَنَّ الدُّنْیَا یَسْتَوْثِقُ لَهُ وَ لِأَتْبَاعِهِ لِیَتَمَتَّعُوا بِهَا حَتَّی حِینٍ ثُمَّ قَالَ تَعَالَی فَقالَ أَیْ صَاحِبُ الْجَنَّهًِْ لِصاحِبِهِ وَ هُوَ عَلِیٌّ (أَنَا أَکْثَرُ مِنْکَ مالًا أَیْ دُنْیَا وَ سُلْطَاناً وَ أَعَزُّ نَفَراً أَیْ عَشِیرَهًًْ وَ أَعْوَاناً وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ أَیْ دَخَلَ دُنْیَاهُ وَ أَنْعَمَ فِیهَا وَ ابْتَهَجَ بِهَا وَ رَکَنَ إِلَیْهَا وَ هُوَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ بِقَوْلِهِ وَ فِعْلِهِ وَ لَمْ یَکْفِهِ ذَلِکَ حَتَّی قالَ ما أَظُنُّ أَنْ تَبِیدَ هذِهِ أَبَداً أَیْ جَنَّتُهُ وَ دُنْیَاهُ ثُمَّ کَشَفَ عَنِ اعْتِقَادِهِ فَقَالَ وَ ما أَظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِنْ رُدِدْتُ إِلی رَبِّی کَمَا تَزْعُمُونَ أَنْتُمْ مَرَدّاً إِلَی اللهِ لَأَجِدَنَّ خَیْراً مِنْها أَیْ مِنْ جَنَّتِهِ مُنْقَلَباً فَقَالَ لَهُ صَاحِبُهُ وَ هُوَ عَلِیٌّ (أَ کَفَرْتَ بِالَّذِی خَلَقَکَ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاکَ رَجُلًا لکِنَّا هُوَ اللهُ رَبِّی مَعْنَی ذَلِکَ أَنْتَ کَفَرْتَ بِرَبِّکَ فَإِنِّی أَنَا أَقُولُ هُوَ اللَّهُ رَبِّی وَ خَالِقِی وَ رَازِقِی وَ لا أُشْرِکُ بِرَبِّی أَحَداً ثُمَّ دَلَّهُ عَلَی مَا کَانَ أَوْلَی لَوْ قَالَهُ فَقَالَ وَ لَوْ لا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَکَ قُلْتَ ما شاءَ اللهُ کَانَ فِی جَمِیعِ أُمُورِی وَ لَا قُوَّهًَْ لِی عَلَیْهَا إِلَّا بِاللَّهِ ثُمَّ إِنَّهُ (أَرْجَعَ الْقَوْلَ إِلَی نَفْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْکَ مالًا وَ وَلَداً أَیْ فَقِیراً مُحْتَاجاً إِلَی اللَّهِ تَعَالَی وَ مَعَ ذَلِکَ فَعَسی رَبِّی أَنْ یُؤْتِیَنِ خَیْراً مِنْ جَنَّتِکَ وَ دُنْیَاکَ فِی الدُّنْیَا بِقِیَامِ وَلَدِیَ القائم (دَوْلَهًًْ وَ مُلْکاً وَ سُلْطَاناً وَ فِی الْآخِرَهًِْ حُکْماً وَ شَفَاعَهًًْ وَ جِنَاناً وَ مِنَ اللَّهِ رِضْوَاناً وَ یُرْسِلَ عَلَیْها أَیْ عَلَی جَنَّتِکَ حُسْباناً مِنَ السَّماءِ أَیْ عَذَاباً وَ نِیرَاناً فَتُحْرِقَهَا أَوْ سَیْفاً مِنْ سُیُوفِ القائم (فَیَمْحَقَهَا فَتُصْبِحَ صَعِیداً أَیْ أَرْضاً لَا نَبَاتَ بِهَا زَلَقاً أَیْ یَزْلَقُ الْمَاشِی عَلَیْهَا وَ أُحِیطَ بِثَمَرِهِ الَّتِی أَثْمَرَتْهَا جَنَّتُهُ یَعْنِی ذَهَبَتْ دُنْیَاهُ وَ سُلْطَانُهُ فَأَصْبَحَ یُقَلِّبُ کَفَّیْهِ عَلی ما أَنْفَقَ فِیها مِنْ دِینِهِ وَ دُنْیَاهُ وَ آخِرَتِهِ وَ هِیَ خاوِیَةٌ عَلی عُرُوشِها وَ یَقُولُ یا لَیْتَنِی لَمْ أُشْرِکْ بِرَبِّی أَحَداً وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ فِئَةٌ وَ لَا عَشِیرَةٌ یَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللهِ وَ ما کانَ مُنْتَصِرا ً.

امام صادق (علیه السلام)- قاسم‌بن‌عروه از امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که درباره‌ی سخن خدای عزّوجلّ: وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَیْنِ؛ فرمود: «آن دو علی (علیه السلام) و مرد دیگری است. معنای این تأویل روشن است و آن به بیان حال این دو مرد نیاز دارد و بیان آن این است که حال علی (علیه السلام) نیاز به توضیح ندارد و امّا بحث از مرد دیگر که دشمن علی (علیه السلام) است، این سخن خداوند است؛ جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَیْنِ. آن دو [باغ] عبارت است از دنیا که یکی از آن دو باغ، درحال زنده‌بودنش برای او است و دیگری برای پیروانش بعد از وفات او است؛ چون او کافر است و دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر است و دو باغ را برای او قرار داده است چون او است که آن را ایجاد کرده و درختانش را کاشته و نهرهایش را جاری کرده است و این [تعبیر]، مجازی است و معنایش این است که دنیا برای او و پیروانش محکم و مورد اعتماد است برای اینکه تا مدّتی از آن بهره‌مند شوند. سپس خدای تعالی فرمود: فَقالَ یعنی صاحب باغ، لِصاحِبِهِ و او علی (علیه السلام) است أَنَا أَکْثَرُ مِنْکَ مالًا؛ ( کهف/۳۴ ) یعنی از نظر دنیا و فرمانروایی وَ أَعَزُّ نَفَراً؛ ( کهف/۳۴ ) یعنی از نظر خویشاوند و یاور، وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ؛ ( کهف/۳۵ ) یعنی وارد دنیایش شد و در آن به نازونعمت در آمد و به آن خورسند و شادمان شد و به آن اعتماد نمود، وَ هُوَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ؛ و درحالی‌که نسبت به خود ستمکار بود. ( کهف/۳۵ )». با سخنش و کارش و به آن اکتفا نکرد تا اینکه ما أَظُنُّ أَنْ تَبِیدَ هذِهِ أَبَداً؛ من گمان نمی‌کنم هرگز این باغ نابود شود! ( کهف/۳۵ ) یعنی باغش و دنیایش. سپس از اعتقادش پرده برداشت و گفت: و باور نمی‌کنم قیامت برپا گردد! و اگر به‌سوی پروردگارم بازگردانده شوم [و قیامتی در کار باشد]، جایگاهی بهتر از این‌جا خواهم یافت»! ( کهف/۳۶ ) همنشینش و او علی (علیه السلام) است به او فرمود: آیا به خدایی که تو را از خاک، و سپس از نطفه آفرید، و پس از آن تو را مرد کاملی قرار داد، کافر شدی؟! ولی من کسی هستم که «الله» پروردگار من است. ( کهف/۳۸۳۷ ) معنای آن این است که تو به پروردگارت کافر شدی و من می‌گویم که خدای یگانه پروردگار من، آفریننده من و روزی رسان من است وَ لا أُشْرِکُ بِرَبِّی أَحَداً. سپس او را راهنمایی کرد بر چیزی که اگر آن را می‌گفت سزاوار بود؛ پس فرمود: در همه‌ی کارهایم [هرچه خدا خواسته همان] بوده و من قدرتی جز به‌وسیله‌ی خدا بر آن ندارم. سپس علی (علیه السلام) سخن را به خودش برگرداند و به او فرمود: و اگر می‌بینی من از نظر مال و فرزند از تو کمترم [مطلب مهمّی نیست]! ( کهف/۳۹ ) یعنی فقیر و نیازمند به خدای تعالی، با این وجود شاید پروردگارم بهتر از باغ تو به من بدهد و مجازات حساب شده‌ای. ( کهف/۴۰ ) و دنیای تو در این دنیا، با قیام فرزندم قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از نظر دولت، حکومت و فرمانروایی، و در آخرت از نظر حکم‌کردن، شفاعت، بهشت و خشنودی خداوند، وَ یُرْسِلَ عَلَیْها؛ ( کهف/۴۰ ) یعنی بر باغ تو، حُسْباناً مِنَ السَّماءِ ( کهف/۴۰ ) یعنی عذابی و آتشی و آن را بسوزاند یا شمشیری از شمشیرهای قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و آن را نابود کند، فَتُصْبِحَ صَعِیداً ( کهف/۴۰ ) یعنی زمینی که در آن گیاهی نیست. زَلَقاً یعنی راه رونده بر روی آن می‌لغزد، أُحِیطَ بِثَمَرِهِ که باغش آن را میوه داد؛ یعنی دنیایش و حکومتش از بین رفت. فَأَصْبَحَ یُقَلِّبُ کَفَّیْهِ عَلی ما أَنْفَقَ فِیها ( کهف/۴۲ ) از دینش و دنیایش و آخرتش. درحالی‌که تمام باغ بر داربست‌هایش فرو ریخته بود. ( کهف/۴۲ ) و می‌گوید: ای کاش کسی را همتای پروردگارم قرار نداده بودم! و گروهی نداشت که او را در برابر [عذاب] خداوند یاری دهند و از خودش [نیز] نمی‌توانست یاری گیرد. ( کهف/۴۳۴۲ )».

Imam Sadiq (peace be upon him): Qasim ibn Urwa narrates from Imam Sadiq (peace be upon him) that concerning the words of Allah the Mighty and Majestic: وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً رَجُلَیْنِ [And set forth to them a parable of two men], he said: "Those two are Ali (peace be upon him) and another man. The meaning of this interpretation is clear, and it requires an explanation of the state of these two men. The explanation is that the state of Ali (peace be upon him) needs no clarification, but as for the discussion of the other man, who is the enemy of Ali (peace be upon him), this is the word of Allah: جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَیْنِ [For one of them We made two gardens]. Those two [gardens] refer to the world (dunya): one of the two gardens is for him during his lifetime, and the other is for his followers after his death, because he is a disbeliever, and the world is the prison of the believer and the paradise of the disbeliever. Two gardens were assigned to him because it is he who created them, planted their trees, and made their rivers flow. This [expression] is metaphorical, and its meaning is that the world is made firm and secure for him and his followers, so that they may enjoy it for a while. Then Allah the Exalted said: فَقالَ [So he said], meaning the owner of the garden, لِصاحِبِهِ [to his companion] — and he is Ali (peace be upon him) — أَنَا أَکْثَرُ مِنْکَ مالًا [I have greater wealth than you] (Kahf/34), meaning in respect to worldly goods and dominion, وَ أَعَزُّ نَفَراً [and am mightier in men] (Kahf/34), meaning in respect to kin and helpers; وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ [and he entered his garden] (Kahf/35), meaning he entered his world and lived there in luxury and comfort, and was pleased and joyful with it and relied upon it, وَ هُوَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ [while he was doing wrong to himself] (Kahf/35)." With his word and his deed, and he did not suffice with that, until [he said]: ما أَظُنُّ أَنْ تَبِیدَ هذِهِ أَبَداً [I do not think this will ever perish!] (Kahf/35), meaning his garden and his world. Then he lifted the veil from his belief and said: "And I do not believe the Hour will come to pass; and if I am returned to my Lord [and there is indeed a resurrection], I shall find a place better than this!" (Kahf/36). His companion — and he is Ali (peace be upon him) — said to him: "Have you disbelieved in the One who created you from dust, then from a drop of sperm, and then fashioned you into a complete man?! But I am one for whom 'Allah' is my Lord." (Kahf/37-38). Its meaning is: you disbelieved in your Lord, and I say that the One Allah is my Lord, my Creator, and my Provider, وَ لا أُشْرِکُ بِرَبِّی أَحَداً [and I do not associate anyone with my Lord]. Then he guided him to that which, had he said it, would have been fitting; so he said: In all my affairs [whatever Allah wills is what has come to be], and I have no power over it except through Allah. Then Ali (peace be upon him) turned the speech back to himself and said to him: "And if you see me as less than you in wealth and children [it is not an important matter]!" (Kahf/39), meaning poor and in need of Allah the Exalted; and with this, perhaps my Lord will give me something better than your garden, and a reckoned punishment [for you] (Kahf/40). And your world in this world, with the rising of my son al-Qa'im (may Allah hasten his noble relief), in terms of state, government and dominion, and in the Hereafter in terms of judgement, intercession, paradise, and the pleasure of Allah; وَ یُرْسِلَ عَلَیْها [and He will send upon it] (Kahf/40), meaning upon your garden, حُسْباناً مِنَ السَّماءِ [thunderbolts from the sky] (Kahf/40), meaning a punishment and a fire that burns it, or a sword from the swords of al-Qa'im (may Allah hasten his noble relief) that destroys it, فَتُصْبِحَ صَعِیداً [so that it becomes barren ground] (Kahf/40), meaning ground in which there is no plant; زَلَقاً [slippery], meaning one who walks on it slips; أُحِیطَ بِثَمَرِهِ [his fruit was encompassed] which his garden bore for him, meaning his world and his rule perished. فَأَصْبَحَ یُقَلِّبُ کَفَّیْهِ عَلی ما أَنْفَقَ فِیها [So he began to turn his hands over on account of what he had spent on it] (Kahf/42), of his religion, his world and his Hereafter, while the whole garden had collapsed upon its trellises (Kahf/42). And he says: Would that I had never associated anyone with my Lord! And he had no group to help him against [the punishment of] Allah, nor could he even help himself. (Kahf/42-43)."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): કાસિમ બિન ઉરવા ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી નકલ કરે છે કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના કથન: وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً رَجُلَیْنِ [અને તેમને બે માણસોનું ઉદાહરણ આપો] વિષે તેમણે ફરમાવ્યું: "તે બંને અલી (અલયહિસ્સલામ) અને એક બીજો માણસ છે. આ તાવીલનો અર્થ સ્પષ્ટ છે અને તેને આ બે માણસોની હાલતના બયાનની જરૂર છે, અને તેનું બયાન એ છે કે અલી (અલયહિસ્સલામ)ની હાલતને સ્પષ્ટતાની જરૂર નથી. પરંતુ બીજા માણસની ચર્ચા, જે અલી (અલયહિસ્સલામ)નો દુશ્મન છે, તે અલ્લાહનું આ કથન છે: جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَیْنِ [અમે તેમાંના એક માટે બે બગીચા બનાવ્યા]. તે બંને [બગીચા] દુનિયાનું નામ છે, જેમાંનો એક બગીચો તેના જીવનકાળમાં તેના માટે છે અને બીજો તેના મૃત્યુ પછી તેના અનુયાયીઓ માટે છે; કારણ કે તે કાફિર છે અને દુનિયા મોમિનનું કેદખાનું અને કાફિરની જન્નત છે. અને તેના માટે બે બગીચા બનાવ્યા છે કારણ કે તે જ છે જેણે તેને બનાવ્યા, તેના વૃક્ષો રોપ્યા અને તેની નહેરો વહાવી. અને આ [અભિવ્યક્તિ] મજાઝી (અલંકારિક) છે અને તેનો અર્થ એ છે કે દુનિયા તેના અને તેના અનુયાયીઓ માટે મજબૂત અને ભરોસાપાત્ર છે, જેથી કેટલાક સમય સુધી તેઓ તેમાંથી લાભ ઉઠાવે. પછી અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: فَقالَ [તો તેણે કહ્યું] યાની બગીચાના માલિકે, لِصاحِبِهِ [પોતાના સાથીને] અને તે અલી (અલયહિસ્સલામ) છે, أَنَا أَکْثَرُ مِنْکَ مالًا [મારી પાસે તારા કરતાં વધુ માલ છે] (કહફ/૩૪) યાની દુનિયા અને હકૂમતની દ્રષ્ટિએ, وَ أَعَزُّ نَفَراً [અને લોકોના લિહાજથી પણ પ્રતિષ્ઠિત] (કહફ/૩૪) યાની સગા-સંબંધી અને મદદગારોની દ્રષ્ટિએ, وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ [અને તેણે પોતાના બગીચામાં પ્રવેશ કર્યો] (કહફ/૩૫) યાની તે પોતાની દુનિયામાં દાખલ થયો અને તેમાં નાઝો-નેઅમતમાં આવ્યો અને તેનાથી ખુશ અને શાદમાન થયો અને તેના પર ભરોસો કર્યો, وَ هُوَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ [જ્યારે કે તે પોતાના પર ઝુલ્મ કરનારો હતો] (કહફ/૩૫)." પોતાની વાત અને પોતાના કાર્યથી, અને તે એટલા પર જ ન અટક્યો ત્યાં સુધી કે [કહ્યું]: ما أَظُنُّ أَنْ تَبِیدَ هذِهِ أَبَداً [હું ધારતો નથી કે આ ક્યારેય નષ્ટ થશે!] (કહફ/૩૫) યાની તેનો બગીચો અને તેની દુનિયા. પછી તેણે પોતાની આસ્થાનો પરદો ઉઠાવ્યો અને કહ્યું: "અને હું માનતો નથી કે કયામત બરપા થશે! અને જો હું મારા પરવરદિગાર તરફ પાછો ફેરવવામાં આવું [અને કયામત હોય], તો હું અહીંથી વધુ સારું સ્થાન પ્રાપ્ત કરીશ!" (કહફ/૩૬). તેના સાથી, અને તે અલી (અલયહિસ્સલામ) છે, તેમણે તેને ફરમાવ્યું: "શું તું તે અલ્લાહનો ઇન્કાર કરે છે જેણે તને માટીથી, પછી નુત્ફાથી પેદા કર્યો, અને ત્યાર બાદ તને એક પરિપૂર્ણ પુરુષ બનાવ્યો?! પરંતુ હું તે છું જેનો પરવરદિગાર 'અલ્લાહ' છે." (કહફ/૩૭-૩૮). તેનો અર્થ એ છે કે તું તારા પરવરદિગારનો ઇન્કાર કર્યો અને હું કહું છું કે એકમાત્ર અલ્લાહ મારો પરવરદિગાર, મારો પેદા કરનાર અને મારો રિઝક આપનાર છે, وَ لا أُشْرِکُ بِرَبِّی أَحَداً [અને હું મારા પરવરદિગાર સાથે કોઈને શરીક કરતો નથી]. પછી તેમણે તેને એવી વસ્તુ તરફ માર્ગદર્શન કર્યું જે જો તે કહેત તો યોગ્ય હોત; તો ફરમાવ્યું: મારા બધા કાર્યોમાં [જે અલ્લાહે ચાહ્યું તે જ] થયું છે અને મને તેના પર અલ્લાહ સિવાય કોઈ શક્તિ નથી. પછી અલી (અલયહિસ્સલામ)એ વાતને પોતાના તરફ ફેરવી અને તેને ફરમાવ્યું: "અને જો તું જુએ છે કે માલ અને સંતાનની દ્રષ્ટિએ હું તારા કરતાં ઓછો છું [તે કોઈ મહત્ત્વની વાત નથી]!" (કહફ/૩૯) યાની ફકીર અને અલ્લાહ તઆલા તરફ મોહતાજ. આ છતાં, કદાચ મારો પરવરદિગાર મને તારા બગીચા કરતાં વધુ સારું આપશે અને હિસાબ કરેલો અઝાબ [તારા પર મોકલશે]. (કહફ/૪૦) અને આ દુનિયામાં તારી દુનિયા, મારા ફરઝંદ કાઇમ (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ)ના કિયામથી દૌલત, હકૂમત અને ફરમાનરવાઈની દ્રષ્ટિએ, અને આખેરતમાં હુકમ કરવા, શફાઅત, જન્નત અને અલ્લાહની ખુશનૂદીની દ્રષ્ટિએ. وَ یُرْسِلَ عَلَیْها [અને તે તેના પર મોકલશે] (કહફ/૪૦) યાની તારા બગીચા પર, حُسْباناً مِنَ السَّماءِ [આસમાનથી વીજળીઓ] (કહફ/૪૦) યાની અઝાબ અને આગ જે તેને બાળી નાખે, અથવા કાઇમ (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ)ની તલવારોમાંથી એક તલવાર જે તેને નષ્ટ કરી નાખે, فَتُصْبِحَ صَعِیداً [જેથી તે એક નિર્જન જમીન બની જાય] (કહફ/૪૦) યાની એવી જમીન જેમાં કોઈ છોડ ન હોય; زَلَقاً [લસરકણી], યાની તેના પર ચાલનારો લસરી પડે; أُحِیطَ بِثَمَرِهِ [તેના ફળોને ઘેરી લેવામાં આવ્યા] જે તેના બગીચાએ તેને ફળ આપ્યા, યાની તેની દુનિયા અને તેની હકૂમત નષ્ટ થઈ ગઈ. فَأَصْبَحَ یُقَلِّبُ کَفَّیْهِ عَلی ما أَنْفَقَ فِیها [પછી તે તેના પર જે ખર્ચ કર્યું હતું તેના પર પોતાના હાથ મસળવા લાગ્યો] (કહફ/૪૨) પોતાના દીન, પોતાની દુનિયા અને પોતાની આખેરતથી. જ્યારે કે આખો બગીચો પોતાના મંડપો પર પડી ગયો હતો. (કહફ/૪૨) અને તે કહે છે: કાશ મેં કોઈને મારા પરવરદિગારના સમાન ન ગણ્યો હોત! અને તેની પાસે કોઈ જૂથ ન હતું જે અલ્લાહના [અઝાબ] સામે તેની મદદ કરે, અને પોતાનાથી [પણ] તે મદદ લઈ શકતો ન હતો. (કહફ/૪૨-૪૩)."

الصّادق ( أَبَانُ بْنُ عُثْمَانَ وَ هِشَامُ بْنُ سَالِمٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ حُمْرَانَ عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (قَالَ: عَجِبْتُ لِمَنْ فَزِعَ مِنْ أَرْبَعٍ کَیْفَ لَا یَفْزَعُ إِلَی أَرْبَعٍ ... عَجِبْتُ لِمَنْ أَرَادَ الدُّنْیَا وَ زِینَتَهَا کَیْفَ لَا یَفْزَعُ إِلَی قَوْلِهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی ما شاءَ اللهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ فَإِنِّی سَمِعْتُ اللَّهَ عَزَّ اسْمُهُ یَقُولُ بِعَقِبِهَا إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْکَ مالًا وَ وَلَداً* فَعَسی رَبِّی أَنْ یُؤْتِیَنِ خَیْراً مِنْ جَنَّتِکَ وَ عَسَی مُوجِبَهًٌْ.

امام صادق (علیه السلام)- محمّدبن‌حمران از امام صادق (علیه السلام) روایت می کند که فرمود: «تعجّب می کنم از کسی که از چهار چیز می ترسد و در مقابل آن به چهار چیز امید ندارد ... و عجب دارم از کسی که خواهان دنیا و نعم دنیوی است و به این سخن خداوند پناه نمی‌برد که فرمود: قوّت [و نیرویی] جز از ناحیه‌ی خدا نیست! ( کهف/۳۹ ) زیرا من شنیدم که خداوند به‌دنبال آن می‌فرماید: و اگر می‌بینی من از نظر مال و فرزند از تو کمترم [مطلب مهمّی نیست]! شاید پروردگارم بهتر از باغ تو به من بدهد. ( کهف/۴۰۳۹ ) و کلمه‌ی عسی در این آیه، موجبه است [یعنی به‌معنای امید تنها نیست، بلکه به‌معنای اثبات و تحقّق‌یافتن است]».

Imam Sadiq (peace be upon him): Muhammad ibn Humran narrates from Imam Sadiq (peace be upon him) that he said: "I am astonished at the one who fears four things and does not, in the face of them, place his hope in four things ... And I am astonished at the one who desires the world and its blessings and does not take refuge in this saying of Allah, who said: there is no strength [or power] except from Allah! (al-Kahf/39), for I heard that Allah, after it, says: and if you see me as less than you in wealth and children [it is not an important matter]! Perhaps my Lord will give me better than your garden. (al-Kahf/40, 39). And the word 'asa in this verse is mujibah [that is, it does not merely mean hope, but bears the sense of affirmation and actual realisation]."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ બિન હુમરાન ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી રિવાયત કરે છે કે તેઓએ ફરમાવ્યું: "મને એ વ્યક્તિ પર આશ્ચર્ય થાય છે જે ચાર વસ્તુઓથી ડરે છે અને તેની સામે ચાર વસ્તુઓ પર આશા રાખતો નથી ... અને મને એ વ્યક્તિ પર આશ્ચર્ય થાય છે જે દુનિયા અને દુન્યવી નેઅમતોનો ઇચ્છુક છે અને અલ્લાહના આ કથનમાં પનાહ લેતો નથી કે જેમાં ફરમાવ્યું: અલ્લાહની બાજુ સિવાય કોઈ કુવ્વત [અને શક્તિ] નથી! (કહફ/૩૯) કારણ કે મેં સાંભળ્યું છે કે અલ્લાહ ત્યારપછી ફરમાવે છે: અને જો તું જુએ કે હું માલ અને સંતાનની દ્રષ્ટિએ તારાથી ઓછો છું [એ કોઈ મહત્વની વાત નથી]! કદાચ મારો પરવરદિગાર મને તારા બાગ કરતાં વધુ સારું આપે. (કહફ/૪૦, ૩૯) અને આ આયતમાં 'અસા' શબ્દ મૂજિબહ છે [એટલે કે તે ફક્ત આશાના અર્થમાં નથી, બલ્કે સાબિત થવા અને હકીકતમાં પરિણમવાના અર્થમાં છે]."