سورة الكهف

Verse 65 of 110

18:65

فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً

و [در آنجا] بنده‌اى از بندگان ما را يافتند كه رحمت [و موهبت عظيمى] از سوى خود به او داده، و علم فراوانى از نزد خود به او آموخته بوديم.

Then they found one from among Our servants whom We had granted mercy from Us and whom We had taught knowledge from Ourselves.

પછી તે બન્નેએ અમારા બંદાઓમાંના એક બંદાને પામ્યા, જેને અમોએ અમારી પાસેથી રહેમત અતા કરી હતી અને જેને અમોએ અમારી પાસેથી ઘણુ ઇલ્મ શીખવ્યુ હતું.

الصّادق ( فَمَضَی هُوَ وَ فَتَاهُ یوشع‌بن‌نون (حَتَّی انْتَهَیَا إِلَی مُلْتَقَی الْبَحْرَیْنِ فَوَجَدَا هُنَاکَ الخِضْر (یَتَعَبَّدُ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ کَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَیْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَعَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْما.

امام صادق (علیه السلام)- موسی (علیه السلام) و رفیق جوانمردش که خدمتکار و وصیّ او بود موسوم به یوشع‌بن‌نون حرکت کردند تا به مجمع‌البحرین رسیدند در آنجا خضر (علیه السلام) را یافتند که عبادت حقّ تبارک‌وتعالی را می‌نمود چنانچه خدای عزّوجلّ در کتابش می‌فرماید: فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَیْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً.

Imam Sadiq (peace be upon him): Musa (peace be upon him) and his noble young companion, who was his servant and successor, named Yusha ibn Nun, set out until they reached Majma al-Bahrayn (the meeting place of the two seas). There they found Khidr (peace be upon him) worshipping the Truth, Blessed and Exalted, just as Allah the Mighty and Majestic says in His Book: فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَیْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً [Then they found one from among Our servants whom We had granted mercy from Us and whom We had taught knowledge from Ourselves].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મૂસા (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના જવાંમર્દ સાથી, જે તેમના ખિદમતગાર અને વસી હતા, જેમનું નામ યૂશા બિન નૂન હતું, રવાના થયા ત્યાં સુધી કે તેઓ મજમઉલ બહરૈન (બે દરિયાઓના મિલન સ્થળ) પર પહોંચ્યા. ત્યાં તેઓએ ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)ને જોયા, જેઓ હક તબારક વ તઆલાની ઇબાદત કરી રહ્યા હતા, જેમ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ પોતાની કિતાબમાં ફરમાવે છે: فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَیْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً [પછી તેઓએ અમારા બંદાઓમાંથી એક બંદાને જોયો, જેને અમે અમારી પાસેથી રહમત આપી હતી અને જેને અમે અમારી પાસેથી ઇલ્મ શીખવ્યું હતું].

#2 ولایت Wilayah વિલાયત

الصّادق ( عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (قَالَ: إِنَّمَا مَثَلُ عَلِیٍّ (وَ مَثَلُنَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ کَمَثَلِ مُوسَی النَّبِیِّ عَلَی نَبِیِّنَا وَ آلِهِ وَ (وَ الْعَالِمِ حِینَ لَقِیَهُ وَ اسْتَنْطَقَهُ وَ سَأَلَهُ الصُّحْبَهًَْ فَکَانَ مِنْ أَمْرِهِمَا مَا اقْتَصَّهُ اللَّهُ لِنَبِیِّهِ (فِی کِتَابِهِ وَ ذَلِکَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِمُوسَی إِنِّی اصْطَفَیْتُکَ عَلَی النَّاسِ بِرِسالاتِی وَ بِکَلامِی فَخُذْ ما آتَیْتُکَ وَ کُنْ مِنَ الشَّاکِرِینَ ثُمَّ قَالَ وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ وَ قَدْ کَانَ عِنْدَ الْعَالِمِ عِلْمٌ لَمْ یُکْتَبْ لِمُوسَی فِی الْأَلْوَاحِ وَ کَانَ مُوسَی یَظُنُّ أَنَّ جَمِیعَ الْأَشْیَاءِ الَّتِی یَحْتَاجُ إِلَیْهَا وَ جَمِیعَ الْعِلْمِ قَدْ کُتِبَ لَهُ فِی الْأَلْوَاحِ کَمَا یَظُنُّ هَؤُلَاءِ الَّذِینَ یَدَّعُونَ أَنَّهُمْ فُقَهَاءُ وَ عُلَمَاءُ وَ أَنَّهُمْ قَدْ أَثْبَتُوا جَمِیعَ الْعِلْمِ وَ الْفِقْهِ فِی الدِّینِ مِمَّا یَحْتَاجُ هَذِهِ الْأُمَّهًُْ إِلَیْهِ وَ صَحَّ لَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (وَ عَلِمُوهُ وَ لَفَظُوهُ وَ لَیْسَ کُلُّ عِلْمِ رَسُولِ اللَّهِ (عَلِمُوهُ وَ لَا صَارَ إِلَیْهِمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (وَ لَا عَرَفُوهُ وَ ذَلِکَ أَنَّ الشَّیْءَ مِنَ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ الْأَحْکَامِ یَرِدُ عَلَیْهِمْ فَیُسْأَلُونَ عَنْهُ وَ لَا یَکُونُ عِنْدَهُمْ فِیهِ أَثَرٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (وَ یَسْتَحْیُونَ أَنْ یَنْسُبَهُمُ النَّاسُ إِلَی الْجَهْلِ وَ یَکْرَهُونَ أَنْ یُسْأَلُوا فَلَا یُجِیبُوا فَیَطْلُبَ النَّاسُ الْعِلْمَ مِنْ مَعْدِنِهِ فَلِذَلِکَ اسْتَعْمَلُوا الرَّأْیَ وَ الْقِیَاسَ فِی دِینِ اللَّهِ وَ تَرَکُوا الْآثَارَ وَ دَانُوا لِلَّهِ بِالْبِدَعِ وَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (کُلُّ بِدْعَهًٍْ ضَلَالَهًٌْ فَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ سُئِلُوا عَنْ شَیْءٍ مِنْ دِینِ اللَّهِ فَلَمْ یَکُنْ عِنْدَهُمْ مِنْهُ أَثَرٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (رَدُّوهُ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی الرَّسُولِ وَ إِلی أُولِی الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِینَ یَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ الَّذِینَ مَنَعَهُمْ مِنْ طَلَبِ الْعِلْمِ مِنَّا الْعَدَاوَهًُْ وَ الْحَسَدُ لَنَا وَ لَا وَ اللَّهِ مَا حَسَدَ مُوسَی الْعَالِمَ وَ مُوسَی نَبِیُّ اللَّهِ یُوحَی إِلَیْهِ حَیْثُ لَقِیَهُ وَ اسْتَنْطَقَهُ وَ عَرَفَهُ بِالْعِلْمِ وَ لَمْ یَحْسُدْهُ کَمَا حَسَدَتْنَا هَذِهِ الْأُمَّهًُْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ (عِلْمَنَا وَ مَا وَرِثْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (وَ لَمْ یَرْغَبُوا إِلَیْنَا فِی عِلْمِنَا کَمَا رَغِبَ مُوسَی إِلَی الْعَالِمِ وَ سَأَلَهُ الصُّحْبَهًَْ لِیَتَعَلَّمَ مِنْهُ الْعِلْمَ وَ یُرْشِدَهُ فَلَمَّا أَنْ سَأَلَ الْعَالِمَ ذَلِکَ عَلِمَ الْعَالِمُ أَنَّ مُوسَی لَا یَسْتَطِیعُ صُحْبَتَهُ وَ لَا یَحْتَمِلُ عِلْمَهُ وَ لَا یَصْبِرُ مَعَهُ فَعِنْدَ ذَلِکَ قَالَ الْعَالِمُ وَ کَیْفَ تَصْبِرُ عَلی ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً فَقَالَ لَهُ مُوسَی وَ هُوَ خَاضِعٌ لَهُ یَسْتَنْطِقُهُ عَلَی نَفْسِهِ کَیْ یَقْبَلَهُ سَتَجِدُنِی إِنْ شاءَ اللهُ صابِراً وَ لا أَعْصِی لَکَ أَمْراً وَ قَدْ کَانَ الْعَالِمُ یَعْلَمُ أَنَّ مُوسَی لَا یَصْبِرُ عَلَی عِلْمِهِ فَکَذَلِکَ وَ اللَّهِ یَا إِسْحَاقَ بْنَ عَمَّارٍ قُضَاهًُْ هَؤُلَاءِ وَ فُقَهَاؤُهُمْ وَ جَمَاعَتُهُمُ الْیَوْمَ لَا یَحْتَمِلُونَ وَ اللَّهِ عِلْمَنَا وَ لَا یَقْبَلُونَهُ وَ لَا یُطِیقُونَهُ وَ لَا یَأْخُذُونَ بِهِ وَ لَا یَصْبِرُونَ عَلَیْهِ کَمَا لَمْ یَصْبِرْ مُوسَی عَلَی عِلْمِ الْعَالِمِ حِینَ صَحِبَهُ وَ رَأَی مَا رَأَی مِنْ عِلْمِهِ وَ کَانَ ذَلِکَ عِنْدَ مُوسَی مَکْرُوهاً وَ کَانَ عِنْدَ اللَّهِ رِضًا وَ هُوَ الْحَقُّ وَ کَذَلِکَ عِلْمُنَا عِنْدَ الْجَهَلَهًِْ مَکْرُوهٌ لَا یُؤْخَذُ وَ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ الْحَقُّ.

امام صادق (علیه السلام)- اسحاق‌بن‌عمّار نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) فرمود: مَثَل علی (علیه السلام) و ما امامان پس از او در این امّت، مَثَل موسی و خضر (علیها السلام) است هنگامی‌که موسی (علیه السلام) خضر (علیه السلام) را دید و با او سخن گفت، از او خواست اجازه دهد تا همراهی اش کند. خداوند قصّه این دیدار و این همراهی را در کتاب خود برای پیامبر (صلی الله علیه و آله) آورده است و در این قصّه آمده است که خداوند به موسی (علیه السلام) فرمود: من تو را با رسالت‌های خویش، و با سخن‌گفتنم [با تو]، بر مردم برتری دادم و برگزیدم پس آنچه را به تو داده‌ام بگیر و از شکرگزاران باش! ( اعراف/۱۴۴ ) سپس فرمود: و برای او در الواح اندرزی از هر موضوعی نوشتیم و بیانی از هرچیز کردیم. ( اعراف/۱۴۴ ) خضر (علیه السلام) علمی داشت که برای موسی (علیه السلام) در الواح نوشته نشده بود. موسی (علیه السلام) گمان می‌کرد که همه‌ی چیزهایی که به آن احتیاج دارد در تابوتش است و تمامی علم در الواح او نوشته شده است. درست مانند کسانی که ادّعای علم و فقاهت دارند و گمان می‌کنند که هرآنچه را از علم و فقاهت که امّت به آن نیاز دارد به اثبات رسانده اند و احادیث صحیحی را که از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نقل شده است، یاد گرفته و آن‌ها را از بَر کرده‌اند. درحالی‌که این‌طور نیست، نه همه علم پیامبر (صلی الله علیه و آله) را به ارث برده اند و نه علم پیامبر به آن‌ها رسیده است و نه اینکه آنان علم پیامبر (صلی الله علیه و آله) را یاد گرفته اند. زیرا اگر درباره‌ی حلال و حرام و احکام از آنان پرسیده شود، و آنان دراین‌مورد حدیثی از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نداشته باشند، از این بیم دارند که مردم آن‌ها را جاهل بدانند. و اکراه دارند از اینکه کسی از آن‌ها سؤالی بپرسد و آن‌ها نتوانند پاسخ آن را بگویند و در نتیجه مردم هم به‌سراغ سر منشأ علم بروند. به‌همین‌سبب تفسیر به رأی می‌کنند و در دین خدا قیاس می‌کنند و نص را کنار گذاشته و بدعت‌گذاری می کنند. این درحالی است که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «هرگونه بدعتی گمراهی است». پس اگر سؤال دینی از آن‌ها پرسیده شود و آنان سخنی از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در مورد آن در اختیار نداشته باشند، اگر آن را به پیامبر (صلی الله علیه و آله) و پیشوایان که قدرت تشخیص کافی دارند بازگردانند، از ریشه‌های مسائل آگاه خواهند شد. [یعنی به آل محمّد (بازگردانند]. امّا آنچه که مانع از این می‌شود که آن‌ها علم را از ما بجویند، دشمنی و حسادت آن‌ها نسبت به ما است. به خدا سوگند که موسی (علیه السلام) به خضر (علیه السلام) حسادت نمی‌کرد. موسی (علیه السلام) پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) و مهبط وحی او بود و به دیدار خضر (علیه السلام) رفت و با او سخن گفت و به علم او اعتراف نمود. آن‌طور که امّت پیامبر (صلی الله علیه و آله) پس از رحلت او به خاطر علم و میراثی که از نبیّ خدا به ارث بردیم به ما حسادت می ورزند، موسی (علیه السلام) به خضر (علیه السلام) حسادت نمی‌کرد. و آن‌طور که موسی (علیه السلام) به فراگیری علم خضر (علیه السلام) راغب بود و میل به همراهی او داشت تا از او بیاموزد و هدایت شود، این امّت میل به آموختن از ما و همراهی با ما را ندارند. هنگامی‌که موسی (علیه السلام) از خضر (علیه السلام) خواست اجازه دهد با او همراه شود، خضر (علیه السلام) می‌دانست که موسی (علیه السلام) طاقت همراه‌شدن با او را ندارد و تاب تحمّل علم او را نخواهد آورد، به موسی (علیه السلام) گفت: «و چگونه می‌توانی در برابر چیزی که از رموزش آگاه نیستی شکیبا باشی؟! ( کهف/۶۸ )». موسی (علیه السلام) درحالی‌که مطیع او بود و از او درخواست می‌کرد که همراهی او را بپذیرد، گفت: «به خواست خدا مرا شکیبا خواهی یافت و در هیچ کاری مخالفت فرمان تو نخواهم کرد! ( کهف/۶۹ )». امّا خضر می دانست که موسی (علیه السلام) بر علم او صبر ندارد. ای اسحاق‌بن‌عمّار! به خدا سوگند که حال این فقها و علمای آن‌ها و عامّه مردم هم به همین شکل است. به خدا سوگند که این‌ها تحمّل علم ما را ندارند و نمی توانند آن را بپذیرند و تاب بیاورند و از آن پیروی نموده و بر آن پایدار بمانند؛ همان‌طوری که موسی (علیه السلام) هنگامی‌که خضر (علیه السلام) را همراهی می‌کرد و مظاهر علم او را مشاهده می نمود، نتوانست طاقت بیاورد و کارهای خضر (علیه السلام) در نظرش ناپسند بود؛ با اینکه خضر (علیه السلام) همه آن کارها را طبق دستور الهی انجام می داد. علم ما هم همین‌طور است؛ جاهلان آن را ناپسند می دانند، امّا در نزد خداوند پسندیده است و مقبول.

Imam Sadiq (peace be upon him): Ishaq ibn Ammar narrates: Imam Sadiq (peace be upon him) said: The likeness of Ali (peace be upon him) and of us Imams after him in this Ummah is the likeness of Musa and Khidr (peace be upon them) when Musa (peace be upon him) met Khidr (peace be upon him) and spoke with him and asked him for permission to accompany him. Allah has recounted the story of this meeting and this companionship in His Book for the Prophet (peace be upon him and his family). In this story it is mentioned that Allah said to Musa (peace be upon him): "إِنِّی اصْطَفَیْتُکَ عَلَی النَّاسِ بِرِسالاتِی وَ بِکَلامِی فَخُذْ ما آتَیْتُکَ وَ کُنْ مِنَ الشَّاکِرِینَ [I have chosen you above the people with My messages and with My speaking (to you), so take what I have given you and be among the grateful]" (al-A'raf/144). Then He said: "وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ [And We wrote for him in the Tablets an admonition on every matter and an explanation of everything]" (al-A'raf/145). Khidr (peace be upon him) had knowledge that had not been written for Musa (peace be upon him) in the Tablets. Musa (peace be upon him) thought that everything he needed was in his Ark and that all knowledge had been written for him in the Tablets. Just like those who claim knowledge and jurisprudence and think that they have established whatever the Ummah needs of knowledge and jurisprudence, and that they have learned and memorised all the sound hadiths narrated from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family). But that is not so: they have not inherited all the knowledge of the Prophet (peace be upon him and his family), nor has the knowledge of the Prophet reached them, nor have they learned the knowledge of the Prophet (peace be upon him and his family). For if they are asked about the lawful and the unlawful and the rulings, and they have no hadith from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) on the matter, they fear that people will consider them ignorant. They dislike that anyone should ask them a question they cannot answer, with the result that people would then turn to the true source of knowledge. For this reason they interpret according to their own opinion, apply analogy (qiyas) in the religion of Allah, set aside the text, and introduce innovations (bid'ah). Yet the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Every innovation is misguidance." So if a religious question is put to them and they have no word from the noble Prophet (peace be upon him and his family) about it, if they were to refer it back to the Prophet (peace be upon him and his family) and to the leaders who have sufficient discernment, they would come to know the roots of the matter. [That is, they should refer it back to the family of Muhammad (peace be upon him and his family)]. But what prevents them from seeking knowledge from us is their enmity and envy towards us. By Allah, Musa (peace be upon him) did not envy Khidr (peace be upon him). Musa (peace be upon him) was a prophet of Allah and a recipient of His revelation, yet he went to meet Khidr (peace be upon him), spoke with him, and acknowledged his knowledge. Musa (peace be upon him) did not envy Khidr (peace be upon him) the way the Ummah of the Prophet (peace be upon him and his family), after his passing, envies us for the knowledge and inheritance we inherited from the Prophet of Allah. And just as Musa (peace be upon him) was eager to acquire the knowledge of Khidr (peace be upon him) and desired to accompany him so that he might learn from him and be guided, this Ummah has no desire to learn from us or to accompany us. When Musa (peace be upon him) asked Khidr (peace be upon him) for permission to accompany him, Khidr (peace be upon him) knew that Musa (peace be upon him) did not have the endurance to accompany him and could not bear his knowledge, and he said to Musa (peace be upon him): "وَ کَیْفَ تَصْبِرُ عَلی ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً [And how can you be patient about a thing whose knowledge you do not comprehend?]" (al-Kahf/68). Musa (peace be upon him), being submissive to him and requesting him to accept his companionship, said: "سَتَجِدُنِی إِنْ شاءَ اللهُ صابِراً وَ لا أَعْصِی لَکَ أَمْراً [You will find me, if Allah wills, patient, and I will not disobey you in any matter]" (al-Kahf/69). But Khidr knew that Musa (peace be upon him) would not have patience with his knowledge. O Ishaq ibn Ammar! By Allah, the state of these jurists and scholars of theirs, and of the common people, is the same. By Allah, they cannot bear our knowledge, nor can they accept it, nor endure it, nor follow it, nor remain firm upon it — just as Musa (peace be upon him), when he was accompanying Khidr (peace be upon him) and witnessing the manifestations of his knowledge, could not endure, and the actions of Khidr (peace be upon him) seemed objectionable to him, even though Khidr (peace be upon him) was doing all those things by divine command. Our knowledge is the same: the ignorant find it objectionable, but in the sight of Allah it is approved and accepted.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇસ્હાક બિન અમ્માર વર્ણવે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: અલી (અલયહિસ્સલામ) અને તેમના પછી અમે ઇમામોનું આ ઉમ્મતમાં ઉદાહરણ મૂસા અને ખિદ્ર (અલયહિમસ્સલામ) જેવું છે, જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) ને જોયા અને તેમની સાથે વાત કરી અને તેમની સાથે રહેવાની અનુમતિ માંગી. અલ્લાહે આ મુલાકાત અને આ સાથ-સાંગતની કિસ્સો પોતાની કિતાબમાં પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) માટે વર્ણવ્યો છે. અને આ કિસ્સામાં આવ્યું છે કે અલ્લાહે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ને ફરમાવ્યું: "إِنِّی اصْطَفَیْتُکَ عَلَی النَّاسِ بِرِسالاتِی وَ بِکَلامِی فَخُذْ ما آتَیْتُکَ وَ کُنْ مِنَ الشَّاکِرِینَ [મેં તને મારી રિસાલતો દ્વારા અને મારી સાથે [તારી સાથે] વાત કરીને લોકો ઉપર પસંદ કર્યો છે, તો જે મેં તને આપ્યું છે તે લઈ લે અને શુકર કરનારાઓમાંથી થા!]" (અઅરાફ/૧૪૪). પછી ફરમાવ્યું: "وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ [અને અમે તેમના માટે તખતીઓ ઉપર દરેક બાબતનો ઉપદેશ અને દરેક વસ્તુની સ્પષ્ટતા લખી]" (અઅરાફ/૧૪૪). ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) પાસે એવું ઇલ્મ હતું જે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) માટે તખતીઓ ઉપર લખવામાં આવ્યું ન હતું. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એવું ગુમાન કરતા હતા કે તેમને જેની જરૂરત છે તે બધું તેમના તાબૂતમાં છે અને સંપૂર્ણ ઇલ્મ તેમના તખતીઓ ઉપર લખાયેલું છે. બિલકુલ એ લોકોની જેમ જેઓ ઇલ્મ અને ફકાહતનો દાવો કરે છે અને ગુમાન કરે છે કે ઇલ્મ અને ફકાહતમાંથી જે કંઈ ઉમ્મતને જરૂરી છે તે બધું તેમણે સાબિત કરી લીધું છે અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) થી વર્ણવાયેલી સહીહ હદીસો શીખી લીધી છે અને તેમને યાદ કરી લીધી છે. જ્યારે કે એવું નથી; ન તેઓ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ના સંપૂર્ણ ઇલ્મના વારસ થયા છે, ન પયગંબરનું ઇલ્મ તેમની પાસે પહોંચ્યું છે, ન તેઓએ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) નું ઇલ્મ શીખ્યું છે. કારણ કે જો હલાલ અને હરામ તથા અહકામ વિશે તેઓથી પૂછવામાં આવે અને તેમની પાસે એ બાબતે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની કોઈ હદીસ ન હોય, તો તેઓને ડર હોય છે કે લોકો તેઓને જાહિલ ગણશે. અને તેમને એ ગમતું નથી કે કોઈ તેમને સવાલ પૂછે અને તેઓ તેનો જવાબ ન આપી શકે અને પરિણામે લોકો ઇલ્મના મૂળ સ્ત્રોત તરફ જાય. આ જ કારણથી તેઓ પોતાના મંતવ્ય પ્રમાણે તફસીર કરે છે અને અલ્લાહના દીનમાં કિયાસ કરે છે અને નસ્સ (સ્પષ્ટ દલીલ) ને એક બાજુ મૂકીને બિદઅત કરે છે. જ્યારે કે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું છે: "દરેક બિદઅત ગુમરાહી છે". તો જો દીની સવાલ તેઓથી પૂછવામાં આવે અને તેમની પાસે તે વિશે પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) નું કોઈ કથન ઉપલબ્ધ ન હોય, જો તેઓ તેને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને પૂરતી પરખ ધરાવતા આગેવાનો તરફ પાછું ફેરવે, તો તેઓ મસાઈલના મૂળથી વાકેફ થશે. [એટલે કે આલે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તરફ પાછું ફેરવે]. પરંતુ જે વસ્તુ તેઓને અમારાથી ઇલ્મ મેળવવાથી રોકે છે તે અમારા પ્રત્યેની તેમની દુશ્મની અને હસદ છે. અલ્લાહની કસમ, મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) ની હસદ કરતા ન હતા. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) અલ્લાહના પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમની વહીના ઉતરવાના સ્થાન હતા, અને ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) ને મળવા ગયા અને તેમની સાથે વાત કરી અને તેમના ઇલ્મનો સ્વીકાર કર્યો. જે રીતે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની ઉમ્મત તેમની વફાત પછી અલ્લાહના નબીથી અમને મળેલા ઇલ્મ અને વારસાના કારણે અમારી હસદ કરે છે, મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) ની એવી હસદ કરતા ન હતા. અને જે રીતે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) નું ઇલ્મ શીખવા માટે રાગિબ હતા અને તેમની સાથે રહેવાની ઇચ્છા રાખતા હતા જેથી તેમનાથી શીખે અને હિદાયત પામે, આ ઉમ્મત અમારાથી શીખવાની અને અમારી સાથે રહેવાની ઇચ્છા ધરાવતી નથી. જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) થી તેમની સાથે રહેવાની અનુમતિ માંગી, ત્યારે ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) જાણતા હતા કે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) તેમની સાથે રહેવાની તાકાત ધરાવતા નથી અને તેમના ઇલ્મને સહન કરી શકશે નહીં, અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ને કહ્યું: "وَ کَیْفَ تَصْبِرُ عَلی ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً [અને તમે એવી વસ્તુ પર કેવી રીતે સબર કરી શકશો જેના રહસ્યથી તમે વાકેફ નથી?!]" (કહફ/૬૮). મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ, તેમને આધીન થઈને અને તેમની સાથે રહેવાની વિનંતી કરતાં, કહ્યું: "سَتَجِدُنِی إِنْ شاءَ اللهُ صابِراً وَ لا أَعْصِی لَکَ أَمْراً [ઇન્શાઅલ્લાહ તમે મને સબર કરનારો પામશો અને હું કોઈ પણ કાર્યમાં તમારા આદેશની અવજ્ઞા નહીં કરું!]" (કહફ/૬૯). પરંતુ ખિદ્ર જાણતા હતા કે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) તેમના ઇલ્મ પર સબર નહીં કરી શકે. ઓ ઇસ્હાક બિન અમ્માર! અલ્લાહની કસમ કે આ ફુકહા અને તેમના ઉલમા અને આમ લોકોની હાલત પણ આ જ પ્રમાણે છે. અલ્લાહની કસમ કે તેઓ અમારા ઇલ્મને સહન કરી શકતા નથી અને તેને સ્વીકારી શકતા નથી અને ઝીલી શકતા નથી અને તેનું અનુસરણ કરીને તેના ઉપર સ્થિર રહી શકતા નથી; જે રીતે મૂસા (અલયહિસ્સલામ), જ્યારે ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) ની સાથે હતા અને તેમના ઇલ્મના પ્રગટીકરણો જોતા હતા, ત્યારે તાકાત નહીં લાવી શક્યા અને ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) નાં કાર્યો તેમની નજરમાં નાપસંદ હતાં; જો કે ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) એ બધાં કાર્યો ઇલાહી આદેશ પ્રમાણે કરતા હતા. અમારું ઇલ્મ પણ આવું જ છે; જાહિલ લોકો તેને નાપસંદ ગણે છે, પરંતુ અલ્લાહની નજરમાં તે પસંદિદ અને સ્વીકાર્ય છે.

#3 ولایت Wilayah વિલાયત

الصّادق ( عَنْ سَیْفٍ التَّمَّارِ قَالَ: کُنَّا مَعَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (جَمَاعَهًًْ مِنَ الشِّیعَهًِْ فِی الْحِجْرِ فَقَالَ عَلَیْنَا عَیْنٌ فَالْتَفَتْنَا یَمْنَهًًْ وَ یَسْرَهًًْ فَلَمْ نَرَ أَحَداً فَقُلْنَا لَیْسَ عَلَیْنَا عَیْنٌ قَالَ وَ رَبِّ الْکَعْبَهًِْ وَ رَبِّ الْبَیْتِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ لَوْ کُنْتُ بَیْنَ مُوسَی وَ الخِضْر لَأَخْبَرْتُهُمَا أَنِّی أَعْلَمُ مِنْهُمَا وَ لَأَنْبَأْتُهُمَا بِمَا لَیْسَ فِی أَیْدِیهِمَا لِأَنَّ مُوسَی وَ الخِضْر أُعْطِیَا عِلْمَ مَا کَانَ وَ لَمْ یُعْطَیَا عِلْمَ مَا هُوَ کَائِنٌ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ وَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ أُعْطِیَ عِلْمَ مَا کَانَ وَ مَا هُوَ کَائِنٌ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ فَوَرِثْنَاهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (وِرَاثَهًْ.

امام صادق (علیه السلام)- سیف تمّار گوید: با گروهی از شیعیان با امام صادق (علیه السلام) در حجر نشسته بودیم که ایشان فرمود: «یک چشم جاسوس به ما نگاه می کند»، به راست و چپ خود نگاه کردیم ولی کسی را ندیدیم. گفتیم: «کسی به ما نگاه نمی کند». سه بار فرمود: «قسم به خدای کعبه، قسم به خدای آن خانه، اگر بین موسی و خضر (علیها السلام) بودم به آنها خبر می‌دادم که من از آن‌ها عالم‌تر هستم و به آنچه در دستانشان نبود خبر می‌دادم. چون علم آنچه که اتفاق افتاده به آن‌ها داده شده ولی به آنها علم حوادث آینده و آنچه تا روز قیامت اتفاق می‌افتد داده نشده و ما اهل بیت این علم را از پیامبر (صلی الله علیه و آله) به ارث برده‌ایم».

Imam Sadiq (peace be upon him): Sayf al-Tammar said: We were sitting with Imam Sadiq (peace be upon him) together with a group of the Shia in the Hijr, when he said, "A spying eye is watching us." We looked to our right and left but saw no one. We said, "No one is watching us." Three times he said, "By the Lord of the Ka'bah, by the Lord of this House, if I had been between Musa and Khidr (peace be upon them), I would have informed them that I am more knowledgeable than the two of them, and I would have told them of what was not in their hands. For Musa and Khidr were given knowledge of what has happened, but they were not given knowledge of the events to come and of what will happen until the Day of Resurrection. And we, the Ahl al-Bayt, have inherited this knowledge from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): સયફ તમ્માર કહે છે: અમે શિયાઓના એક જૂથ સાથે ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) સાથે હિજ્રમાં બેઠા હતા, ત્યારે તેમણે ફરમાવ્યું: "એક જાસૂસની આંખ આપણને જોઈ રહી છે." અમે અમારી જમણી અને ડાબી બાજુ જોયું પરંતુ કોઈને જોયું નહીં. અમે કહ્યું: "કોઈ અમને જોઈ રહ્યું નથી." ત્રણ વાર તેમણે ફરમાવ્યું: "કાબાના રબની કસમ, તે ઘરના રબની કસમ, જો હું મૂસા અને ખિઝ્ર (અલયહિમસ્સલામ) વચ્ચે હોત તો હું તેમને જણાવત કે હું તેમના કરતાં વધારે જ્ઞાની છું, અને હું તેમને એવી બાબતોની ખબર આપત જે તેમના હાથોમાં ન હતી. કારણ કે તેમને જે થઈ ગયું છે તેનું જ્ઞાન આપવામાં આવ્યું છે, પરંતુ ભવિષ્યની ઘટનાઓનું અને કયામતના દિવસ સુધી જે થશે તેનું જ્ઞાન તેમને આપવામાં આવ્યું નથી. અને અમે અહલે બૈતે આ જ્ઞાન રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસેથી વારસામાં મેળવ્યું છે."

#4 خضر Khidr ખિઝ્ર

الرّسول ( عَنْ أَبِی أُمَامَهًَْ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (قَالَ ذَاتَ یَوْمٍ لِأَصْحَابِهِ: أَ لَا أُحَدِّثُکُمْ عَنِ الخِضْر؟ قَالُوا: بَلَی یَا رَسُولَ اللَّهِ (قَالَ: بَیْنَا هُوَ یَمْشِی فِی سُوقٍ مِنْ أَسْوَاقِ بَنِی إِسْرَائِیلَ إِذْ بَصُرَ بِهِ مِسْکِینٌ، فَقَالَ: تَصَدَّقْ عَلَیَّ بَارَکَ اللَّهُ فِیکَ. قَالَ الخِضْر: آمَنْتُ بِاللَّهِ مَا یَقْضِی اللَّهُ یَکُونُ مَا عِنْدِی مِنْ شَیْءٍ أُعْطِیکَهُ. قَالَ الْمِسْکِینُ: بِوَجْهِ اللَّهِ لَمَّا تَصَدَّقْتَ عَلَیَّ إِنِّی رَأَیْتُ الْخَیْرَ فِی وَجْهِکَ وَ رَجَوْتُ الْخَیْرَ عِنْدَکَ. قَالَ الخِضْر: آمَنْتُ بِاللَّهِ إِنَّکَ سَأَلْتَنِی بِأَمْرٍ عَظِیمٍ مَا عِنْدِی مِنْ شَیْءٍ أُعْطِیکَهُ إِلَّا أَنْ تَأْخُذَنِی فَتَبِیعَنِی. قَالَ الْمِسْکِینُ: وَ هَلْ یَسْتَقِیمُ هَذَا؟ قَالَ: الْحَقَّ أَقُولُ لَکَ إِنَّکَ سَأَلْتَنِی بِأَمْرٍ عَظِیمٍ سَأَلْتَنِی بِوَجْهِ رَبِّی عَزَّوَجَلَّ، أَمَا إِنِّی لَا أُخَیِّبُکَ فِی مَسْأَلَتِی بِوَجْهِ رَبِّی فَبِعْنِی فَقَدَّمَهُ إِلَی السُّوقِ فَبَاعَهُ بِأَرْبَعِمِائَهًِْ دِرْهَمٍ فَمَکَثَ عِنْدَ الْمُشْتَرِی زَمَاناً لَا یَسْتَعْمِلُهُ فِی شَیْءٍ. فَقَالَ الخِضْر (: إِنَّمَا ابْتَعْتَنِی الْتِمَاسَ خِدْمَتِی فَمُرْنِی بِعَمَلٍ. قَالَ: إِنِّی أَکْرَهُ أَنْ أَشُقَّ عَلَیْکَ إِنَّکَ شَیْخٌ کَبِیرٌ. قَالَ: لَسْتَ تَشُقُّ عَلَیَّ. قَالَ: فَقُمْ فَانْقُلْ هَذِهِ الْحِجَارَهًَْ. قَالَ: وَ کَانَ لَا یَنْقُلُهَا دُونَ سِتَّهًِْ نَفَرٍ فِی یَوْمٍ. فَقَامَ فَنَقَلَ الْحِجَارَهًَْ فِی سَاعَتِهِ فَقَالَ لَهُ: أَحْسَنْتَ وَ أَجْمَلْتَ وَ أَطَقْتَ مَا لَمْ یُطِقْهُ أَحَدٌ. قَالَ: ثُمَّ عَرَضَ لِلرَّجُلِ سَفَرٌ فَقَالَ: إِنِّی أَحْسَبُکَ أَمِیناً فَاخْلُفْنِی فِی أَهْلِی خِلَافَهًًْ حَسَنَهًًْ وَ إِنِّی أَکْرَهُ أَنْ أَشُقَّ عَلَیْکَ. قَالَ: لَسْتَ تَشُقُّ عَلَیَّ. قَالَ: فَاضْرِبْ مِنَ اللَّبِنِ شَیْئاً حَتَّی أَرْجِعَ إِلَیْکَ قَالَ فَخَرَجَ الرَّجُلُ لِسَفَرِهِ وَ رَجَعَ وَ قَدْ شَیَّدَ بِنَاءَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ أَسْأَلُکَ بِوَجْهِ اللَّهِ مَا حَسَبُکَ وَ مَا أَمْرُکَ. قَالَ: إِنَّکَ سَأَلْتَنِی بِأَمْرٍ عَظِیمٍ بِوَجْهِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ وَجْهُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ أَوْقَعَنِی فِی الْعُبُودِیَّهًِْ وَ سَأُخْبِرُکَ مَنْ أَنَا؟ أَنَا الخِضْر الَّذِی سَمِعْتَ بِهِ، سَأَلَنِی مِسْکِینٌ صَدَقَهًًْ وَ لَمْ یَکُنْ عِنْدِی شَیْءٌ أُعْطِیهِ فَسَأَلَنِی بِوَجْهِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَأَمْکَنْتُهُ مِنْ رَقَبَتِی فَبَاعَنِی فَأُخْبِرُکَ أَنَّهُ مَنْ سُئِلَ بِوَجْهِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَرَدَّ سَائِلَهُ وَ هُوَ قَادِرٌ عَلَی ذَلِکَ وَقَفَ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ لَیْسَ لِوَجْهِهِ جِلْدٌ وَ لَا لَحْمٌ وَ لَا دَمٌ إِلَّا عَظْمٌ یَتَقَعْقَعُ. قَالَ الرَّجُلُ: شَقَقْتُ عَلَیْکَ وَ لَمْ أَعْرِفْکَ. قَالَ: لَا بَأْسَ أَبْقَیْتَ وَ أَحْسَنْتَ قَالَ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی احْکُمْ فِی أَهْلِی وَ مَالِی بِمَا أَرَاکَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَمْ أُخَیِّرُکَ فَأُخَلِّی سَبِیلَکَ. قَالَ: أَحَبُّ إِلَیَّ أَنْ تُخَلِّیَ سَبِیلِی فَأَعْبُدَ اللَّهَ عَلَی سَبِیلِهِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- از ابوامامه روایت است: رسول خدا (صلی الله علیه و آله) روزی به اصحابش فرمود: «آیا می‌خواهید در مورد خضر (علیه السلام) برایتان داستانی بگویم»؟ گفتند: «بله»، فرمود: «روزی در یکی از بازارهای بنی اسرائیل راه می‌رفت که یک مسکینی او را دید و گفت: «خداوند به تو برکت دهد، چیزی به من صدقه بده». خضر (علیه السلام) گفت: «به خدا ایمان آوردم که هرچه او بخواهد انجام می‌شود چیزی ندارم که به تو ببخشم». مسکین گفت: «به خدا سوگنت می دهم که صدقه ای به من بدهی، من خیر و برکت را در چهره ات دیدم و امید خیر از تو دارم». خضر (علیه السلام) گفت: «به خدا ایمان آوردم که تو به امری عظیم چیزی از من خواستی و من چیزی ندارم که به تو ببخشم جز اینکه من را ببری و در بازار بفروشی». آن مرد فقیر گفت: «و آیا این کار امکان دارد و درست است»؟ خضر (علیه السلام) گفت: «راست می‌گویم چون به امری عظیم چیزی از من خواستی. تو من را به خداوند عزّوجلّ قسم دادی و چون به امری عظیم چیزی از من خواستی، من نمی خواهم تو را ناامید کنم پس من را ببر و بفروش»، پس آن مرد خضر (علیه السلام) را به بازار برد و به چهار صد درهم فروخت و خضر (علیه السلام) زمانی در نزد صاحبش ماند و کاری را به او نمی‌داد که انجام دهد. خضر (علیه السلام) گفت: «تو به خاطر این من را خریدی که برایت کار بکنم پس به من دستور بده تا کاری را برایت انجام بدهم». آن مرد گفت: «من دوست ندارم که بر تو سخت بگیرم چون تو پیر هستی». خضر گفت: «نه تو بر من سخت نمی گیری چنین تصور مکن ». آن مرد گفت: «پس برو و آن سنگ را جابجا کن». که آن سنگ را فقط شش نفر در یک روز کامل می‌توانستند حمل بکنند . پس خضر (علیه السلام) آن سنگ را به تنهایی در طول یک ساعت حمل کرد. آن مرد به او گفت: «آفرین تو کاری را انجام دادی که هیچ‌کس نمی‌توانست آن را انجام دهد». سپس آن مرد به سفری تجاری رفت و به خضر گفت: «من تو را امین خودم می‌دانم پس در نزد خانواده ام جانشین من باش و با آنها درست رفتار کن، و من نمی‌خواهم بر تو سخت بگیرم». خضر گفت «نه بر من سخت نیست بگو چکاری بکنم»؟ گفت: «تا من بر می‌گردم مقداری خشت بزن». پس آن مرد به سفرش رفت و کارش را انجام داد و برگشت و دید که ساختمانش ساخته شده است. به خضر (علیه السلام) گفت: «تو را قسم می‌دهم که تو چه کسی هستی؟ و داستان تو چیست»؟ خضر گفت: «تو به امری عظیم مرا قسم دادی یعنی به خداوند متعال و قسم به خداوند متعال مرا در بردگی انداخت. اکنون به تو خبر می دهم که کیستم. من خضر هستم که نامم را شنیدی؛ مرد فقیری از من چیزی درخواست کرد و من هم چیزی نداشتم که به او ببخشم پس من را به خدا قسم داد که به او چیزی بدهم من هم خودم را به او دادم که من را بفروشد و او نیز من را فروخت. پس بدان هرکس با خداوند از او چیزی بخواهند، ولی او چیزی نبخشد درحالی‌که بتواند چیزی ببخشد در روز قیامت، صورتش پوست و گوشت و خون ندارد و فقط استخوان هایی هستنند که تکان می‌خورند». آن مرد گفت: «بر تو سخت گرفتم و نمی‌دانستم که چه کسی هستی». گفت: «مشکلی ندارد تو بر من رحم کردی و با من خوب رفتار کردی». و به خضر گفت: «فدایت بشوم آن طور که خداوند عزّوجلّ به تو نشان داده است در مورد من و خانواده و مالم دستور بده یا اینکه تو را مخیر می گردانم پس تو را آزاد کنم»؟ خضر (علیه السلام) گفت: «من دوست دارم که تو من را آزاد کنی تا خداوند را عبادت کنم. سپاس برای خداوندی که من را در دام بندگی انداخت سپس من را از آن نجات داد».

The Prophet (peace be upon him and his family) — narrated from Abu Umamah: The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) one day said to his companions: "Would you like me to tell you a story about Khidr (peace be upon him)?" They said: "Yes." He said: "One day he was walking in one of the markets of the Children of Israel when a poor man saw him and said: 'May Allah bless you, give me something in charity.' Khidr (peace be upon him) said: 'I have believed in Allah — whatever He wills comes to pass. I have nothing to give you.' The poor man said: 'I ask you by Allah to give me a charity. I have seen goodness and blessing in your face, and I hope for good from you.' Khidr (peace be upon him) said: 'I have believed in Allah — you have asked me by a mighty matter, and I have nothing to give you, unless you take me and sell me in the market.' The poor man said: 'Is such a thing possible and proper?' Khidr (peace be upon him) said: 'I speak truthfully, for you asked me by a mighty matter. You put me under an oath by Allah, the Mighty and Majestic, and since you asked me by a mighty matter, I do not wish to disappoint you, so take me and sell me.' So the man took Khidr (peace be upon him) to the market and sold him for four hundred dirhams. Khidr (peace be upon him) stayed with his master for a time, and he did not give him any work to do. Khidr (peace be upon him) said: 'You bought me so that I would work for you, so order me to do some task for you.' The man said: 'I do not like to burden you, for you are old.' Khidr said: 'No, you are not burdening me; do not suppose such a thing.' The man said: 'Then go and move that stone.' — a stone which only six men in a full day could carry. Khidr (peace be upon him) carried that stone alone in the space of an hour. The man said to him: 'Well done! You have done what no one else could do.' Then that man went on a trading journey and said to Khidr: 'I consider you trustworthy, so be my deputy over my family and treat them well, and I do not wish to burden you.' Khidr said: 'No, it is no burden on me — tell me what to do.' He said: 'Until I return, mould some bricks.' The man went on his journey, completed his work and returned, and found that his building had been constructed. He said to Khidr (peace be upon him): 'I ask you by Allah — who are you, and what is your story?' Khidr said: 'You have put me under oath by a mighty matter — by Allah the Exalted — and the oath by Allah the Exalted cast me into servitude. Now I shall tell you who I am: I am Khidr, whose name you have heard. A poor man asked me for something, and I had nothing to give him, so he put me under an oath by Allah to give him something, and I gave him myself so that he could sell me, and he sold me. So know that whoever is asked by Allah, the Mighty and Majestic, for something and refuses while he is able to give, on the Day of Judgement his face will have no skin, no flesh, no blood — only bones that rattle.' The man said: 'I put a burden on you and did not know who you were.' He said: 'It is no matter, you showed mercy to me and treated me well.' And he said to Khidr: 'May I be your ransom — decide concerning me and my family and my property as Allah, the Mighty and Majestic, shows you; or I give you the choice and set you free?' Khidr (peace be upon him) said: 'I would prefer that you set me free, so that I may worship Allah. Praise be to Allah, who cast me into the snare of servitude and then delivered me from it.'"

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) - અબૂ ઉમામહથી રિવાયત છે: રસૂલે અલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) એક દિવસ પોતાના અસ્હાબોને ફરમાવ્યું: "શું તમે ઈચ્છો છો કે હું તમને ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) વિશે એક કિસ્સો સંભળાવું?" તેઓએ કહ્યું: "હા." આપે ફરમાવ્યું: "એક દિવસ તેઓ બની ઇસરાઇલના બજારોમાંથી એક બજારમાં ચાલી રહ્યા હતા કે એક મિસ્કીને તેમને જોયા અને કહ્યું: 'અલ્લાહ તમને બરકત આપે, મને કંઈક સદકો આપો.' ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામે) કહ્યું: 'હું અલ્લાહ પર ઈમાન લાવ્યો છું કે જે તે ઈચ્છશે તે થશે; મારી પાસે એવું કંઈ નથી કે તને આપું.' મિસ્કીને કહ્યું: 'હું તને અલ્લાહની કસમ આપું છું કે મને સદકો આપ, મેં તારા ચહેરામાં ખૈર અને બરકત જોયી છે અને હું તારાથી ખૈરની આશા રાખું છું.' ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામે) કહ્યું: 'હું અલ્લાહ પર ઈમાન લાવ્યો છું કે તે મને એક મહાન બાબતથી કંઈક માંગ્યું છે અને મારી પાસે એવું કંઈ નથી કે તને આપું, સિવાય કે તું મને લઈ જાય અને બજારમાં વેચી નાખે.' તે ફકીર માણસે કહ્યું: 'શું આ કામ શક્ય અને યોગ્ય છે?' ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામે) કહ્યું: 'હું સાચું કહું છું, કારણ કે તેં મને એક મહાન બાબત દ્વારા કંઈક માંગ્યું. તેં મને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની કસમ આપી, અને કારણ કે તેં એક મહાન બાબત દ્વારા માંગ્યું છે, હું તને નિરાશ કરવા માંગતો નથી, તો મને લઈ જા અને વેચી નાખ.' પછી તે માણસે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)ને બજારમાં લઈ જઈને ચારસો દિરહમમાં વેચી નાખ્યા, અને ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) થોડા સમય માટે તેમના માલિકની પાસે રહ્યા અને તે તેમને કોઈ કામ કરવા આપતો ન હતો. ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામે) કહ્યું: 'તેં તો મને એટલા માટે ખરીદ્યો છે કે હું તારા માટે કામ કરું, તો મને હુકમ કર કે હું તારા માટે કોઈ કામ કરું.' તે માણસે કહ્યું: 'હું નથી ચાહતો કે તારા પર બોજ નાખું કારણ કે તું વૃદ્ધ છે.' ખિઝ્રે કહ્યું: 'ના, તું મારા પર બોજ નહીં નાખે, એવું ન વિચાર.' તે માણસે કહ્યું: 'તો જા અને પેલા પથ્થરને હટાવ.' અને તે પથ્થર એવો હતો કે ફક્ત છ માણસો એક આખા દિવસમાં તેને ઉઠાવી શકતા હતા. પછી ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામે) એકલા જ તે પથ્થરને એક કલાકમાં ઉઠાવ્યો. તે માણસે તેમને કહ્યું: 'આફરીન! તેં એવું કામ કર્યું છે કે જે કોઈ કરી શકતું નહોતું.' પછી તે માણસ એક વેપાર માટે સફર પર ગયો અને ખિઝ્રને કહ્યું: 'હું તને પોતાનો અમીન સમજું છું, તો મારા ઘરવાળાઓ પાસે મારો જાનશીન બની જા અને તેમની સાથે યોગ્ય વર્તન કર, અને હું તારા પર બોજ નાખવા નથી માંગતો.' ખિઝ્રે કહ્યું: 'ના, મારા પર બોજ નથી, કહો હું શું કરું?' તેણે કહ્યું: 'હું પાછો આવું ત્યાં સુધી થોડી ઈંટો બનાવ.' પછી તે માણસ પોતાની સફર પર ગયો અને પોતાનું કામ પૂરું કરીને પાછો આવ્યો અને જોયું કે તેનું મકાન બની ગયું છે. તેણે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: 'હું તને કસમ આપું છું કે તું કોણ છે? અને તારો કિસ્સો શું છે?' ખિઝ્રે કહ્યું: 'તેં મને એક મહાન બાબત દ્વારા કસમ આપી, એટલે કે અલ્લાહ તઆલાની, અને અલ્લાહ તઆલાની કસમે મને ગુલામીમાં નાખ્યો. હવે હું તને જણાવું છું કે હું કોણ છું. હું ખિઝ્ર છું જેનું નામ તેં સાંભળ્યું છે; એક ફકીર માણસે મારી પાસેથી કંઈક માંગ્યું અને મારી પાસે એવું કંઈ ન હતું કે તેને આપું, તો તેણે મને અલ્લાહની કસમ આપી કે તેને કંઈક આપું, તો મેં પોતાને તેને આપી દીધો કે તે મને વેચી નાખે, અને તેણે મને વેચી નાખ્યો. તો જાણી લે કે જેની પાસેથી અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની કસમે કંઈક માંગવામાં આવે, પરંતુ તે કંઈ ન આપે જ્યારે કે તે આપી શકે છે, કયામતના દિવસે તેના ચહેરા પર ન ચામડી હશે, ન ગોશ્ત, ન લોહી, ફક્ત હાડકાં હશે જે ખડખડશે.' તે માણસે કહ્યું: 'મેં તમારા પર બોજ નાખ્યો અને હું જાણતો ન હતો કે તમે કોણ છો.' તેમણે કહ્યું: 'કોઈ વાંધો નથી, તેં મારા પર રહમ કરી અને મારી સાથે સારો વ્યવહાર કર્યો.' અને ખિઝ્રને કહ્યું: 'હું તમારા પર કુરબાન થાઉં, જે રીતે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે તમને દેખાડ્યું છે તે પ્રમાણે મારા અને મારા ઘરવાળા અને મારા માલ વિશે હુકમ કરો, અથવા હું તમને ઈખ્તિયાર આપું છું કે તમને આઝાદ કરી દઉં?' ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામે) કહ્યું: 'હું ચાહું છું કે તું મને આઝાદ કરી દે જેથી હું અલ્લાહની ઇબાદત કરું. તે અલ્લાહનો શુક્ર છે જેણે મને ગુલામીની ફાંસમાં નાખ્યો અને પછી મને તેમાંથી છોડાવ્યો.'"

#5 خضر Khidr ખિઝ્ર

الرّضا ( إِنَّ الخِضْر شَرِبَ مِنْ مَاءِ الْحَیَاهًِْ فَهُوَ حَیٌّ لَا یَمُوتُ حَتَّی یُنْفَخَ فِی الصُّورِ وَ إِنَّهُ لَیَأْتِینَا فَیُسَلِّمُ عَلَیْنَا فَنَسْمَعُ صَوْتَهُ وَ لَا نَرَی شَخْصَهُ وَ إِنَّهُ لَیَحْضُرُ حَیْثُ ذُکِرَ فَمَنْ ذَکَرَهُ مِنْکُمْ فَلْیُسَلِّمْ عَلَیْهِ وَ إِنَّهُ لَیَحْضُرُ الْمَوَاسِمَ فَیَقْضِی جَمِیعَ الْمَنَاسِکِ وَ یَقِفُ بِعَرَفَهًَْ فَیُؤَمِّنُ عَلَی دُعَاءِ الْمُؤْمِنِینَ وَ سَیُؤْنِسُ اللَّهُ بِهِ وَحْشَهًَْ قَائِمِنَا (فِی غَیْبَتِهِ وَ یَصِلُ بِهِ وَحْدَتَهُ.

امام رضا (علیه السلام)- خضر (علیه السلام) از آب حیات نوشید. او تا روز قیامت زنده است، به نزد ما می‌آید و بر ما سلام می دهد. ما صدای او را می‌شنویم، امّا او را نمی بینیم. هرکجا که نامش برده شود حاضر می شود. هرکدام از شما که نام او را می‌برد باید بر او درود بفرستد. او هر سال به حج می‌رود و کلیه‌ی مناسک آن را به‌جا می آورد، در عرفه توقّف می‌کند و بر دعای مؤمنین آمین می گوید، و خداوند به‌وسیله‌ی او تنهایی قائم آل محمّد (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را برطرف می‌کند.

Imam Rida (peace be upon him): Khidr (peace be upon him) drank from the Water of Life. He is alive until the Day of Judgement. He comes to us and greets us. We hear his voice but do not see him. Wherever his name is mentioned, he is present. Whichever of you mentions his name should send salutations upon him. Every year he goes for Hajj and performs all its rites, stops at Arafah and says amin to the supplications of the believers, and Allah, through him, removes the loneliness of the Qaim of the family of Muhammad (may Allah hasten his noble reappearance).

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) એ આબે હયાત પીધું. તેઓ કયામતના દિવસ સુધી જીવંત છે, અમારી પાસે આવે છે અને અમને સલામ કરે છે. અમે તેમનો અવાજ સાંભળીએ છીએ, પરંતુ તેમને જોતા નથી. જ્યાં પણ તેમનું નામ લેવાય ત્યાં તેઓ હાજર થાય છે. તમારામાંથી જે કોઇ પણ તેમનું નામ લે તેણે તેમના પર દરૂદ મોકલવો જોઇએ. તેઓ દર વર્ષે હજ માટે જાય છે અને તેની બધી મનાસિક અદા કરે છે, અરફામાં રોકાય છે અને મોમિનોની દુઆઓ પર 'આમીન' કહે છે, અને અલ્લાહ તેમના મારફતે કાઈમે આલે મુહમ્મદ (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ) ની એકલતાને દૂર કરે છે.

#6 خضر Khidr ખિઝ્ર

الرّضا ( عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ الرِّضَا (قَالَ: لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ (جَاءَ الخِضْر فَوَقَفَ عَلَی بَابِ الْبَیْتِ وَ فِیهِ عَلِیٌ وَ فَاطِمَهًُْ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (وَ رَسُولُ اللَّهِ (قَدْ سُجِّیَ بِثَوْبٍ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَیْکُمْ یَا أَهْلَ الْبَیْتِ کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَهًِْ إِنَّ فِی اللَّهِ خَلَفاً مِنْ کُلِّ هَالِکٍ وَ عَزَاءً مِنْ کُلِّ مُصِیبَهًٍْ وَ دَرَکاً مِنْ کُلِّ فَائِتٍ فَتَوَکَّلُوا عَلَیْهِ وَ ثِقُوا بِهِ وَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِی وَ لَکُمْ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (هَذَا أَخِی الخِضْر جَاءَ یُعَزِّیکُمْ بِنَبِیِّکُمْ.

امام رضا (علیه السلام)- ابن‌فضّال از امام رضا (علیه السلام) روایت نمود: وقتی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رحلت یافت، خضر (علیه السلام) حاضر شد و بر در خانه‌ی پیامبر (صلی الله علیه و آله) ایستاد، درحالی‌که پیامبر (علیه السلام) و علی و فاطمه و حسن و حسین (درون خانه بودند، فرمود: «سلام بر شما اهل بیت، هر نفسی چشنده مرگ است و به‌درستی شما در روز قیامت مطابق اعمالتان جزا داده می‌شوید. فقط خداست که از هلاک و فناء منزّه است و خداوند پس از رحلت پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای او جانشین قرار داده است، تا او جبران فقدان پیامبر (صلی الله علیه و آله) را بنماید، پس بر خدا توکّل کنید و برای خود و من از خداوند طلب آمرزش نمایید». آن وقت امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود، این شخص برادرم خضر (علیه السلام) بود که برای تعزیت و تسلّی‌دادن شما در وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله) به اینجا آمده بود».

Imam Rida (peace be upon him): Ibn Fazzal narrated from Imam Rida (peace be upon him): When the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) passed away, Khidr (peace be upon him) came and stood at the door of the Prophet's (peace be upon him and his family) house, while the Prophet (peace be upon him and his family) [was covered with a cloth] and Ali, Fatimah, Hasan and Husayn were inside the house. He said: "Peace be upon you, O Ahl al-Bayt. كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ [Every soul shall taste death, and you shall only be paid your rewards in full on the Day of Resurrection]. Indeed only Allah is free from destruction and annihilation, and Allah, after the passing of the Prophet (peace be upon him and his family), has appointed a successor for him to compensate for the loss of the Prophet (peace be upon him and his family). So put your trust in Allah and seek forgiveness from Allah for yourselves and for me." Then Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said: "This person was my brother Khidr (peace be upon him), who had come here to offer condolences and consolation to you upon the passing of the Prophet (peace be upon him and his family)."

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): ઇબ્ને ફઝ્ઝાલે ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ) થી રિવાયત કરી: જ્યારે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ વફાત પામ્યા, ત્યારે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) હાજર થયા અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ના ઘરના દરવાજા પર ઊભા રહ્યા, જ્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) [કપડાથી ઢાંકેલા હતા] અને અલી, ફાતિમા, હસન અને હુસૈન ઘરની અંદર હતા, ત્યારે તેમણે ફરમાવ્યું: 'સલામ હો તમારા પર હે અહલેબૈત, كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ [દરેક જીવ મૃત્યુનો સ્વાદ ચાખનાર છે, અને ખરેખર તમને કયામતના દિવસે તમારો પૂરો બદલો આપવામાં આવશે]. ફક્ત અલ્લાહ જ છે જે હલાકત અને ફના થી પાક છે, અને અલ્લાહે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની વફાત પછી તેમના માટે જાનશીન નિયુક્ત કર્યા છે, જેથી તેઓ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ના ફકદાનની ભરપાઇ કરે. તો અલ્લાહ પર ભરોસો કરો અને પોતાના માટે તથા મારા માટે અલ્લાહ પાસે માફી માંગો.' તે વખતે અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: 'આ વ્યક્તિ મારા ભાઇ ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) હતા, જેઓ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની વફાત પર તમને તાઝિયત અને દિલાસો આપવા માટે અહીં આવ્યા હતા.'

#7 خضر Khidr ખિઝ્ર

الصّادق ( إِنَّ الخِضْر کَانَ نَبِیّاً مُرْسَلًا بَعَثَهُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی إِلَی قَوْمِهِ فَدَعَاهُمْ إِلَی تَوْحِیدِهِ وَ الْإِقْرَارِ بِأَنْبِیَائِهِ وَ رُسُلِهِ وَ کُتُبِهِ وَ کَانَتْ آیَتُهُ أَنَّهُ کَانَ لَا یَجْلِسُ عَلَی خَشَبَهًٍْ یَابِسَهًٍْ وَ لَا أَرْضٍ بَیْضَاءَ إِلَّا أَزْهَرَتْ خِضْراءَ وَ إِنَّمَا سُمِّیَ خِضْراً لِذَلِکَ وَ کَانَ اسْمُهُ تَالِیَا بْنَ مِلْکَانَ بْنِ عَابِرِ بْنِ أَرْفَخْشَدَ بْنِ سَامِ بْنِ نُوحٍ (.

امام صادق (علیه السلام)- خضر (علیه السلام) از جمله پیغمبران مرسل و خداوند او را مبعوث بر قومی فرمود و آن حضرت آن مردم را به وحدانیّت و خداپرستی و اقرار به پیغمبری انبیاء (و کتاب‌های آسمانی دعوت نمود، و معجزه او این بود که به هر درخت خشکی تکیه می‌داد و در هر زمین بی‌گیاهی می‌نشست فوراً سبز می‌شد و به همین جهت او را خضر نامیدند، و اسمش تالیا پسر ملکان‌بن‌عابر (عامر) بن ارفخشدبن سام‌بن‌نوح.

Imam Sadiq (peace be upon him): Khidr (peace be upon him) was among the sent prophets, and Allah appointed him over a people. He called those people to the oneness and worship of Allah and to affirming the prophethood of the prophets and the heavenly books. His miracle was that whenever he leaned against a dry tree or sat on any barren land, it would immediately turn green, and for this reason he was called Khidr. His name was Taliya son of Milkan ibn Abir (Amir) ibn Arfakhshad ibn Sam ibn Nuh.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) મુરસલ પયગંબરોમાંના હતા અને અલ્લાહે તેમને એક કૌમ પર મબઅૂસ કર્યા, અને તે હઝરતે તે લોકોને વહદાનિય્યત અને ખુદાપરસ્તી તથા અંબિયા અને આસમાની કિતાબોની નબુવ્વતના ઇકરાર તરફ દઅવત આપી. અને તેમનો મોઅજિઝો એ હતો કે તેઓ કોઇ પણ સૂકા ઝાડ પર ટેકવે અથવા કોઇ પણ વનસ્પતિ વગરની જમીન પર બેસે તો તે ફોરન લીલી થઇ જતી, અને એ જ કારણથી તેમને ખિઝ્ર કહેવાયા, અને તેમનું નામ તાલિયા બિન મિલકાન બિન આબિર (આમિર) બિન અરફખશદ બિન સામ બિન નૂહ હતું.

#8 خضر Khidr ખિઝ્ર

الصّادق ( عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (قَالَ: مَسْجِدُ السَّهْلَهًِْ مُنَاخُ الرَّاکِبِ قِیلَ وَ مَنِ الرَّاکِبُ قَالَ الخِضْر (.

امام صادق (علیه السلام)- مسجد سهله اقامتگاه آن مرد سوارکار است. پرسیدند: «آن سوار کار کیست»؟ فرمود: «خضر (علیه السلام)».

Imam Sadiq (peace be upon him): Masjid al-Sahlah is the resting-place of that rider. They asked: "Who is that rider?" He said: "Khidr (peace be upon him)."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મસ્જિદે સહલા તે સવારની રહેવાની જગ્યા છે. લોકોએ પૂછ્યું: 'તે સવાર કોણ છે?' આપે ફરમાવ્યું: 'ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ).'

#9 خضر Khidr ખિઝ્ર

علی‌بن‌ابراهیم ( عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ (عَنْ أَبِیهِ قَالَ حَجَجْتُ إِلَی بَیْتِ اللَّهِ الْحَرَامِ فَوَرَدْنَا عِنْدَ نُزُولِنَا الْکُوفَهًَْ فَدَخَلْنَا إِلَی مَسْجِدِ السَّهْلَهًِْ فَإِذَا نَحْنُ بِشَخْصٍ رَاکِعٍ وَ سَاجِدٍ فَلَمَّا فَرَغَ دَعَا بِهَذَا الدُّعَاءِ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ إِلَی آخِرِ الدُّعَاءِ ثُمَّ نَهَضَ إِلَی زَاوِیَهًِْ الْمَسْجِدِ فَوَقَفَ هُنَاکَ وَ صَلَّی رَکْعَتَیْنِ وَ نَحْنُ مَعَهُ فَلَمَّا انْفَتَلَ مِنَ الصَّلَاهًِْ سَبَّحَ ثُمَّ دَعَا فَقَالَ اللَّهُمَّ بِحَقِّ هَذِهِ الْبُقْعَهًِْ الشَّرِیفَهًِْ ... ثُمَّ نَهَضَ فَسَأَلْنَاهُ عَنِ الْمَکَانِ فَقَالَ إِنَّ هَذَا الْمَوْضِعَ بَیْتُ إِبْرَاهِیمَ الْخَلِیلِ الَّذِی کَانَ یَخْرُجُ مِنْهُ إِلَی الْعَمَالِقَهًِْ ثُمَّ مَضَی إِلَی الزَّاوِیَهًِْ الْغَرْبِیَّهًِْ فَصَلَّی رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ رَفَعَ یَدَیْهِ وَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّی صَلَّیْتُ هَذِهِ الصَّلَاهًَْ ... ثُمَّ قَامَ وَ مَضَی إِلَی الزَّاوِیَهًِْ الشَّرْقِیَّهًِْ فَصَلَّی رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ بَسَطَ کَفَّیْهِ وَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنْ کَانَتِ الذُّنُوبُ ... وَ عَفَّرَ خَدَّیْهِ عَلَی الْأَرْضِ وَ قَامَ فَخَرَجَ فَسَأَلْنَاهُ بِمَ یُعْرَفُ هَذَا الْمَکَانُ فَقَالَ إِنَّهُ مَقَامُ الصَّالِحِینَ وَ الْأَنْبِیَاءِ وَ الْمُرْسَلِینَ وَ قَالَ فَاتَّبَعْنَاهُ وَ إِذَا بِهِ قَدْ دَخَلَ إِلَی مَسْجِدٍ صَغِیرٍ بَیْنَ یَدَیِ السَّهْلَهًِْ فَصَلَّی فِیهِ رَکْعَتَیْنِ بِسَکِینَهًٍْ وَ وَقَارٍ کَمَا صَلَّی أَوَّلَ مَرَّهًٍْ ثُمَ بَسَطَ کَفَّیْهِ فَقَالَ إِلَهِی قَدْ مَدَّ إِلَیْکَ الْخَاطِئُ الْمُذْنِبُ یَدَیْهِ لِحُسْنِ ظَنِّهِ بِک ... ثُمَّ بَکَی وَ عَفَّرَ خَدَّهُ الْأَیْمَنَ وَ قَالَ ارْحَمْ مَنْ أَسَاءَ وَ اقْتَرَفَ وَ اسْتَکَانَ وَ اعْتَرَفَ ثُمَّ قَلَبَ خَدَّهُ الْأَیْسَرَ وَ ... ثُمَّ خَرَجَ فَاتَّبَعْتُهُ وَ قُلْتُ لَهُ یَا سَیِّدِی بِمَ یُعْرَفُ هَذَا الْمَسْجِدُ فَقَالَ إِنَّهُ مَسْجِدُ زَیْدِ بْنِ صُوحَانَ صَاحِبِ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (... ثُمَّ غَابَ عَنَّا فَلَمْ نَرَهُ فَقَالَ لِی صَاحِبِی إِنَّهُ الخِضْر (.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) از پدرش [نقل کرده است که] گفت: «حجّ را به‌جا آوردم و هنگام سفر وارد کوفه شدیم و به مسجد سهله وارد شدیم و ناگهان ما شخصی را در رکوع و سجده دیدیم و هنگامی‌که فارغ شد، این دعا را خواند: «تو خدا هستی؛ خدایی جز تو نیست ...». سپس برخاست و به گوشه‌ی مسجد رفت و آنجا ایستاد و دو رکعت نماز خواند و ما با او بودیم و هنگامی‌که نمازش تمام شد، تسبیح گفت و سپس دعا کرد و گفت: «خدایا! به حق این بارگاه شریف...». سپس برخاست و از او درباره‌ی این مکان پرسیدیم؛ گفت: «این مکان خانه‌ی ابراهیم خلیل (علیه السلام) است که از آن به‌سوی «عمالقه» بیرون می‌رفت». سپس به گوشه‌ی غربی رفت و دو رکعت نماز خواند. سپس دست‌هایش را بالا برد و گفت: «خدایا! من این نماز را بجا می‌آورم...». سپس برخاست و به گوشه‌ی شرقی رفت و دو رکعت نماز خواند. سپس دستانش گشود و گفت: «خدایا! اگر گناهان ...» و صورتش را بر زمین گذاشت و برخاست و خارج شد. از او پرسیدیم: «این مکان به چه نامی شناخته می‌شود»؟ فرمود: «این مکان، جای پای صالحان، پیامبران و رسولان است». درپی او رفتیم و او به مسجد کوچکی روبروی [مسجد] سهله وارد شد و در آن با آرامش و وقار دو رکعت نماز خواند همانگونه که بار اوّل خواند. سپس دستانش را گشود و گفت: «خدایا! خطاکار گنهکار دستانش را به خاطر حسن ظنش به تو، به‌سوی تو دراز کرده است ...». سپس گریه کرد و صورتش را بر خاک گذاشت و گفت: «رحم کن بر کسی که بد کرد و گناه نمود و خضوع کرد و اعتراف نمود». سپس گونه‌ی چپش را تغییر داد و دعا کرد. سپس بیرون رفت و دنبال او رفتم و به او عرض کردم: «ای آقای من! این مسجد به چه نامی شناخته می‌شود»؟ فرمود: «آن مسجد زیدبن‌صوحان، دوست علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) است». سپس از ما پوشیده شد و او را ندیدیم. دوستم به من گفت: «او خضر (علیه السلام) است».

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) narrated from his father who said: "I performed the Hajj, and on the journey we entered Kufa and went into Masjid al-Sahla. Suddenly we saw a person in ruku and sujud, and when he had finished, he recited this supplication: 'You are Allah; there is no god but You...'. Then he rose and went to a corner of the mosque and stood there and prayed two rakats, and we were with him. When his prayer was finished, he said tasbih and then supplicated, saying: 'O Allah! By the right of this noble sanctuary...'. Then he rose, and we asked him about this place. He said: 'This place is the house of Ibrahim al-Khalil (peace be upon him), from which he used to go out to the Amaliqa (the Amalekites).' Then he went to the western corner and prayed two rakats. Then he raised his hands and said: 'O Allah! I offer this prayer...'. Then he rose and went to the eastern corner and prayed two rakats. Then he opened his hands and said: 'O Allah! If sins...' and he placed his face on the ground and rose and went out. We asked him: 'By what name is this place known?' He said: 'This place is the standing place of the righteous, the prophets, and the messengers.' We followed him, and he entered a small mosque opposite [Masjid] al-Sahla, and in it he prayed two rakats with calm and dignity as he had prayed the first time. Then he opened his hands and said: 'O my Allah! The sinful wrongdoer has stretched out his hands to You because of his good opinion of You...'. Then he wept and placed his face on the dust and said: 'Have mercy on one who did evil and sinned and humbled himself and confessed.' Then he turned his left cheek and supplicated. Then he went out, and I followed him and said to him: 'O my master! By what name is this mosque known?' He said: 'That is the mosque of Zayd ibn Suhan, the companion of Ali ibn Abi Talib (peace be upon him).' Then he vanished from us and we did not see him. My companion said to me: 'He was al-Khidr (peace be upon him).'"

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ) એ પોતાના પિતાથી [નકલ કર્યું છે કે] તેમણે કહ્યું: "મેં હજ અદા કરી અને સફર દરમિયાન અમે કૂફામાં દાખલ થયા અને મસ્જિદે સહલામાં ગયા, અને અચાનક અમે એક વ્યક્તિને રુકુઅ અને સજદામાં જોયો, અને જ્યારે તે ફારિગ થયો, ત્યારે તેણે આ દુઆ પઢી: 'તું અલ્લાહ છે; તારા સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી...'. પછી તે ઊઠ્યો અને મસ્જિદના એક ખૂણામાં ગયો અને ત્યાં ઊભો રહ્યો અને બે રકઅત નમાઝ પઢી, અને અમે તેની સાથે હતા. જ્યારે તેની નમાઝ પૂરી થઈ, ત્યારે તેણે તસ્બીહ કરી અને પછી દુઆ કરી અને કહ્યું: 'ઓ અલ્લાહ! આ પવિત્ર બારગાહના હકના વાસ્તે...'. પછી તે ઊઠ્યો અને અમે તેને આ સ્થળ વિષે પૂછ્યું; તેણે કહ્યું: 'આ સ્થળ ઇબ્રાહીમ ખલીલ (અલયહિસ્સલામ)નું ઘર છે, જ્યાંથી તેઓ "અમાલિકા" તરફ બહાર જતા હતા.' પછી તે પશ્ચિમના ખૂણામાં ગયો અને બે રકઅત નમાઝ પઢી. પછી તેણે પોતાના હાથ ઊંચા કર્યા અને કહ્યું: 'ઓ અલ્લાહ! હું આ નમાઝ અદા કરું છું...'. પછી તે ઊઠ્યો અને પૂર્વના ખૂણામાં ગયો અને બે રકઅત નમાઝ પઢી. પછી તેણે પોતાના હાથ ખોલ્યા અને કહ્યું: 'ઓ અલ્લાહ! અગર ગુનાહો...' અને પોતાનો ચહેરો જમીન પર મૂક્યો અને ઊઠ્યો અને બહાર નીકળી ગયો. અમે તેને પૂછ્યું: 'આ સ્થળ કયા નામથી ઓળખાય છે?' તેમણે ફરમાવ્યું: 'આ સ્થળ સાલિહો, પયગંબરો અને રસૂલોના પગલાંનું સ્થાન છે.' અમે તેની પાછળ ગયા અને તે [મસ્જિદે] સહલાની સામે એક નાની મસ્જિદમાં દાખલ થયો અને તેમાં શાંતિ અને વકાર સાથે બે રકઅત નમાઝ પઢી, જેમ પહેલી વાર પઢી હતી. પછી તેણે પોતાના હાથ ખોલ્યા અને કહ્યું: 'ઓ મારા ઇલાહ! ખતાકાર ગુનેહગારે તારા વિષે પોતાના હુસ્ને ઝન [સારી ધારણા]ના કારણે તારી તરફ પોતાના હાથ લંબાવ્યા છે...'. પછી તે રડ્યો અને પોતાનો ચહેરો ધૂળ પર મૂક્યો અને કહ્યું: 'એના પર રહેમ કર જેણે બૂરું કર્યું અને ગુનાહ કર્યો અને ખુઝૂઅ [નમ્રતા] કરી અને ઇકરાર કર્યો.' પછી તેણે પોતાનો ડાબો ગાલ ફેરવ્યો અને દુઆ કરી. પછી તે બહાર ગયો અને હું તેની પાછળ ગયો અને તેને અરજ કરી: 'ઓ મારા આકા! આ મસ્જિદ કયા નામથી ઓળખાય છે?' તેમણે ફરમાવ્યું: 'એ ઝૈદ બિન સૂહાન, અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ)ના દોસ્તની મસ્જિદ છે.' પછી તે અમારાથી છુપાઈ ગયો અને અમે તેને જોયો નહીં. મારા દોસ્તે મને કહ્યું: 'એ ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) છે.'"

#10 خضر Khidr ખિઝ્ર

الصّادق ( عَنْ یُوسُفَ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (قَالَ: لَمَّا أُسْرِیَ بِرَسُولِ اللَّهِ (إِلَی السَّمَاءِ وَجَدَ رِیحاً مِثْلَ رِیحِ الْمِسْکِ الْأَذْفَرِ فَسَأَلَ جَبْرَئِیلَ عَنْهَا فَأَخْبَرَهُ أَنَّهَا تَخْرُجُ مِنْ بَیْتٍ عُذِّبَ فِیهِ قَوْمٌ فِی اللَّهِ حَتَّی مَاتُوا ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ الخِضْر کَانَ مِنْ أَبْنَاءِ الْمُلُوکِ فَآمَنَ بِاللَّهِ وَ تَخَلَّی فِی بَیْتٍ فِی دَارِ أَبِیهِ یَعْبُدُ اللَّهَ وَ لَمْ یَکُنْ لِأَبِیهِ وَلَدٌ غَیْرَهُ فَأَشَارُوا عَلَی أَبِیهِ أَنْ یُزَوِّجَهُ فَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ یَرْزُقَهُ وَلَداً فَیَکُونَ الْمُلْکُ فِیهِ وَ فِی عَقِبِهِ فَخَطَبَ لَهُ امْرَأَهًًْ بِکْراً وَ أَدْخَلَهَا عَلَیْهِ فَلَمْ یَلْتَفِتِ الخِضْر إِلَیْهَا فَلَمَّا کَانَ الْیَوْمُ الثَّانِی قَالَ لَهَا تَکْتُمِینَ عَلَیَّ أَمْرِی فَقَالَتْ نَعَمْ قَالَ لَهَا إِنْ سَأَلَکِ أَبِی هَلْ کَانَ مِنِّی إِلَیْکِ مَا یَکُونُ مِنَ الرِّجَالِ إِلَی النِّسَاءِ فَقُولِی نَعَمْ فَقَالَتْ أَفْعَلُ فَسَأَلَهَا الْمَلِکُ عَنْ ذَلِکَ فَقَالَتْ نَعَمْ وَ أَشَارَ عَلَیْهِ النَّاسُ أَنْ یَأْمُرَ النِّسَاءَ أَنْ یُفَتِّشْنَهَا فَأَمَرَ فَکَانَتْ عَلَی حَالَتِهَا فَقَالُوا أَیُّهَا الْمَلِکُ زَوَّجْتَ الْغِرَّ مِنَ الْغِرَّهًِْ زَوِّجْهُ امْرَأَهًًْ ثَیِّباً فَزَوَّجَهُ فَلَمَّا أُدْخِلَتْ عَلَیْهِ سَأَلَهَا الخِضْر أَنْ تَکْتُمَ عَلَیْهِ أَمْرَهُ فَقَالَتْ نَعَمْ فَلَمَّا أَنْ سَأَلَهَا الْمَلِکُ قَالَتْ أَیُّهَا الْمَلِکُ إِنَّ ابْنَکَ امْرَأَهًٌْ فَهَلْ تَلِدُ الْمَرْأَهًُْ مِنَ الْمَرْأَهًِْ فَغَضِبَ عَلَیْهِ فَأَمَرَ بِرَدْمِ الْبَابِ عَلَیْهِ فَرُدِمَ فَلَمَّا کَانَ الْیَوْمُ الثَّالِثُ حَرَّکَتْهُ رِقَّهًُْ الْآبَاءِ فَأَمَرَ بِفَتْحِ الْبَابِ فَفُتِحَ فَلَمْ یَجِدُوهُ فِیهِ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنَ الْقُوَّهًِْ أَنْ یَتَصَوَّرَ کَیْفَ شَاءَ ثُمَّ کَانَ عَلَی مُقَدِّمَهًِْ ذِی الْقَرْنَیْنِ وَ شَرِبَ مِنَ الْمَاءِ الَّذِی مَنْ شَرِبَ مِنْهُ بَقِیَ إِلَی الصَّیْحَهًِْ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ مَدِینَهًِْ أَبِیهِ رَجُلَانِ فِی تِجَارَهًٍْ فِی الْبَحْرِ حَتَّی وَقَعَا إِلَی جَزِیرَهًٍْ مِنْ جَزَائِرِ الْبَحْرِ فَوَجَدَا فِیهَا الخِضْر قَائِماً یُصَلِّی فَلَمَّا انْفَتَلَ دَعَاهُمَا فَسَأَلَهُمَا عَنْ خَبَرِهِمَا فَأَخْبَرَاهُ فَقَالَ لَهُمَا هَلْ تَکْتُمَانِ عَلَیَّ أَمْرِی إِنْ أَنَا رَدَدْتُکُمَا فِی یَوْمِکُمَا هَذَا إِلَی مَنَازِلِکُمَا فَقَالا نَعَمْ فَنَوَی أَحَدُهُمَا أَنْ یَکْتُمَ أَمْرَهُ وَ نَوَی الْآخَرُ إِنْ رَدَّهُ إِلَی مَنْزِلِهِ أَخْبَرَ أَبَاهُ بِخَبَرِهِ فَدَعَا الخِضْر سَحَابَهًًْ فَقَالَ لَهَا احْمِلِی هَذَیْنِ إِلَی مَنَازِلِهِمَا فَحَمَلَتْهُمَا السَّحَابَهًُْ حَتَّی وَضَعَتْهُمَا فِی بَلَدِهِمَا مِنْ یَوْمِهِمَا فَکَتَمَ أَحَدُهُمَا أَمْرَهُ وَ ذَهَبَ الْآخَرُ إِلَی الْمَلِکِ فَأَخْبَرَهُ بِخَبَرِهِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِکُ مَنْ یَشْهَدُ لَکَ بِذَلِکَ قَالَ فُلَانٌ التَّاجِرُ فَدَلَّ عَلَی صَاحِبِهِ فَبَعَثَ الْمَلِکُ إِلَیْهِ فَلَمَّا أَحْضَرُوهُ أَنْکَرَهُ وَ أَنْکَرَ مَعْرِفَهًَْ صَاحِبِهِ فَقَالَ لَهُ الْأَوَّلُ أَیُّهَا الْمَلِکُ ابْعَثْ مَعِی خَیْلًا إِلَی هَذِهِ الْجَزِیرَهًِْ وَ احْبِسْ هَذَا حَتَّی آتِیَکَ بِابْنِکَ فَبَعَثَ مَعَهُ خَیْلًا فَلَمْ یَجِدُوهُ فَأَطْلَقَ عَنِ الرَّجُلِ الَّذِی کَتَمَ عَلَیْهِ ثُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ عَمِلُوا بِالْمَعَاصِی فَأَهْلَکَهُمُ اللَّهُ وَ جَعَلَ مَدِینَتَهُمْ عَالِیَهَا سَافِلَهَا وَ ابْتَدَرَتِ الْجَارِیَهًُْ الَّتِی کَتَمَتْ عَلَیْهِ أَمْرَهُ وَ الرَّجُلُ الَّذِی کَتَمَ عَلَیْهِ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا نَاحِیَهًًْ مِنَ الْمَدِینَهًِْ فَلَمَّا أَصْبَحَا الْتَقَیَا فَأَخْبَرَ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ بِخَبَرِهِ فَقَالا مَا نَجَوْنَا إِلَّا بِذَلِکَ فَآمَنَا بِرَبِّ الخِضْر وَ حَسُنَ إِیمَانُهُمَا وَ تَزَوَّجَ بِهَا الرَّجُلُ وَ وَقَعَا إِلَی مَمْلَکَهًِْ مَلِکٍ آخَرَ وَ تَوَصَّلَتِ الْمَرْأَهًُْ إِلَی بَیْتِ الْمَلِکِ وَ کَانَتْ تُزَیِّنُ بِنْتَ الْمَلِکِ فَبَیْنَا هِیَ تَمْشُطُهَا یَوْماً إِذْ سَقَطَ مِنْ یَدِهَا الْمُشْطُ فَقَالَتْ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهًَْ إِلَّا بِاللَّهِ فَقَالَتْ لَهَا بِنْتُ الْمَلِکِ مَا هَذِهِ الْکَلِمَهًُْ فَقَالَتْ لَهَا إِنَّ لِی إِلَهاً تَجْرِی الْأُمُورُ کُلُّهَا بِحَوْلِهِ وَ قُوَّتِهِ فَقَالَتْ لَهَا أَ لَکِ إِلَهٌ غَیْرُ أَبِی فَقَالَتْ نَعَمْ وَ هُوَ إِلَهُکِ وَ إِلَهُ أَبِیکِ فَدَخَلَتْ بِنْتُ الْمَلِکِ إِلَی أَبِیهَا فَأَخْبَرَتْ أَبَاهَا بِمَا سَمِعَتْ مِنْ هَذِهِ الْمَرْأَهًِْ فَدَعَاهَا الْمَلِکُ فَسَأَلَهَا عَنْ خَبَرِهَا فَأَخْبَرَتْهُ فَقَالَ لَهَا مَنْ عَلَی دِینِکِ قَالَتْ زَوْجِی وَ وُلْدِی فَدَعَاهُمُ الْمَلِکُ وَ أَمَرَهُمْ بِالرُّجُوعِ عَنِ التَّوْحِیدِ فَأَبَوْا عَلَیْهِ فَدَعَا بِمِرْجَلٍ مِنْ مَاءٍ فَسَخَّنَهُ وَ أَلْقَاهُمْ فِیهِ وَ أَدْخَلَهُمْ بَیْتاً وَ هَدَمَ عَلَیْهِمُ الْبَیْتَ فَقَالَ جَبْرَئِیلُ لِرَسُولِ اللَّهِ (فَهَذِهِ الرَّائِحَهًُْ الَّتِی تَشَمُّهَا مِنْ ذَلِکَ الْبَیْت.

امام صادق (علیه السلام)- یوسف‌بن‌ابوحمّاد از امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که فرمود: «هنگامی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) به معراج برده شد بویی به مانند بوی مشک خالص شنید. از جبرئیل در مورد آن سؤال پرسید. جبرئیل گفت: «آن از خانه‌ای می‌رسد که در راه خداوند عذاب داده شده‌اند تا اینکه مرده‌اند». سپس گفت: خضر از فرزندان پادشاه بوده است به خداوند ایمان آورد و در اتاقی در خانه پدرش خلوت کرد و خداوند را عبادت می‌کرد. پدرش پسری غیر از او نداشت. با پدرش مشورت کردند که خضر ازدواج کند تا شاید خداوند پسری به او عطا کند تا بعد از او پادشاه شود. پدرش دختر باکره‌ای برای او عقد کرد و او را در نزد خضر (علیه السلام) فرستاد. خضر به او توجهی نکرد و در روز دوّم خضر به او گفت: «آیا رازدار من می شوی»؟ گفت: «بله». به او گفت: «اگر پدرم از تو پرسید که من با تو همبستری کردم؟ بگو: «بله». گفت: «این کار را می‌کنم». پادشاه از او درباره همبستری‌اش با خضر پرسید. او هم جواب داد: «بله». و مردم به او گفتند: که زنان او را تفتیش کنند و او هم دستور داد که در او درباره همبستری‌اش تفتیش کنند. ولی او بر حالت باکرگی مانده بود. به او گفتند: «ای پادشاه، یک دختر باکره هیچ ندیده برایش عقد کرده‌ای، باید یک زن بیوه را برای همبستری اش انتخاب کنی». پس یک زن بیوه را برایش انتخاب کرد. هنگامی که آن زن نزد خضر رفت خضر از او خواست تا رازش را بر او پنهان کند آن زن هم قبول کرد. هنگامی که پادشاه از آن زن سؤال پرسید، گفت: «پسرت زن است، آیا یک زن از زن دیگر حامله می‌شود»؟ پادشاه عصبانی شد و دستور داد که در را بر او مسدود کنند و آن‌ها هم در را مسدود کردند. در روز سوم مهر پدری‌اش باعث شد که در را بار دیگر بر او باز کند. هنگامی که در را باز کردند او در اتاق نبود. خداوند به او قدرتی داده بود که هر چه را بخواهد می‌توانست با تصور کردن آن به دست بیاورد. سپس به نزد ذی القرنین رفت و از آن آبی که هر کس از آن بنوشد جاودانه می‌شود و تا روز قیامت باقی می‌ماند نوشید. دو نفر برای تجارت در دریا از شهر پدرش خارج شدند تا اینکه به یکی از جزایر دریا رسیدند و در آن خضر را دیدند که نماز می‌خواند. هنگامی که نمازش را تمام کرد از آنها در مورد پدر و مادرش سؤال پرسید آنها هم جواب او را دادند، به آنها گفت: «اگر همین امروز شما را به شهرتان برگردانم خبر من را به کسی نمی‌گویید»؟ گفتند: «بله». یکی از آنها تصمیم گرفت که رازش را نگه دارد و یکی دیگرشان تصمیم گرفت که اگر به خانه‌اش برگشت او را به پدرش خبر بدهد. خضر ابری را خواست و به آن گفت که این دو نفر را به خانه‌شان ببر. ابر آن‌ها را سوار کرد تا اینکه در همان روز آنها را در شهرشان گذاشت یکی از آنها رازش را نگه داشت و یکی دیگر به نزد پادشاه رفت و او را از پسرش باخبر کرد. پادشاه به او گفت: «چه کسی بر حرف تو شهادت می دهد». گفت: «فلان تاجر». پس دوستش را به پادشاه معرفی کرد. پادشاه کسی را دنبال او فرستاد هنگامی که او را آوردند حرف دوستش مبنی بر دیدن خضر را انکار کرد. مرد اولی به پادشاه گفت: «ای پادشاه، سپاهی را با من به جزیره بفرست و این مرد را نزد خودت زندانی کن تا پسرت را بیاورم». پادشاه نیز سپاهی با او فرستاد ولی او را پیدا نکرد و پادشاه آن مردی را که راز خضر را پنهان کرده بود، آزاد کرد. سپس آن قوم شروع به گناه کردند و خداوند آنها را نابود و شهرشان را واژگون کرد. و آن زن و مردی که راز خضر را پنهان کرده بودند یک طرف از شهر را گرفتند. هنگامی‌که به هم رسیدند هرکدام دیگری را از خبری که داشت با خبر می‌کرد. با هم گفتند: فقط به خاطر این از مرگ نجات یافتیم. سپس به خدای خضر ایمان آوردند و ایمانشان کامل شد. و آن مرد با آن زن ازدواج کرد و به سرزمین پادشاه دیگری رفتند و آن زن به خانه پادشاه راه یافت. روزی مشغول آرایش دختر پادشاه بود و سرش را شانه می‌کرد که شانه از دستش افتاد و گفت: «لاحول و لا قوهًْ الّا بالله». دختر پادشاه به او گفت: «این چه جمله‌ای بود که گفتی»؟ آن زن گفت: «من خدایی دارم که همه کارها با اراده و قدرت او انجام می‌شود». دختر پادشاه پرسید: «آیا خدایی غیر از پدر من داری»؟ گفت: «بله، و آن خدای تو و پدرت نیز هست». دختر پادشاه نزد پدرش رفت و پدرش را از آنچه از آن زن شنیده بود، باخبر کرد. پادشاه آن زن را فراخواند و جریان را از او پرسید و آن زن هم او را با خبر کرد. پادشاه گفت: «چه کسی با تو هم‌دین است»؟ جواب داد: «همسرم و پسرم». پادشاه آنها را فراخواند و به آنها دستور داد که از توحید خود برگردند. ولی آن‌ها نپذیرفتند. پادشاه دستور داد که یک دیگ بزرگ پر از آب آوردند و آن را جوشاند و آنها را در آن انداخت و آنها را در داخل یک خانه کرد و خانه را بر روی آن‌ها خراب کرد. جبرئیل به پیامبر (صلی الله علیه و آله) می گفت: «این بویی که می شنوی از آن خانه است».

Imam Sadiq (peace be upon him): Yusuf ibn Abi Hammad narrates from Imam Sadiq (peace be upon him) that he said: "When the Prophet (peace be upon him and his family) was taken on the Mi'raj, he smelled a fragrance like the scent of pure musk. He asked Jibra'il about it. Jibra'il said: 'It comes from a house in which people were tortured in the path of Allah until they died.' Then he said: al-Khidr was one of the sons of a king. He believed in Allah and secluded himself in a room in his father's house, worshipping Allah. His father had no son other than him. They advised his father that al-Khidr should marry, so that perhaps Allah would grant him a son and the kingship would continue through him and his descendants. His father contracted a virgin girl in marriage for him and sent her to al-Khidr (peace be upon him). Al-Khidr paid her no attention. On the second day al-Khidr said to her: 'Will you keep my secret?' She said: 'Yes.' He said to her: 'If my father asks you whether I lay with you, say: yes.' She said: 'I will do so.' The king asked her about his lying with al-Khidr, and she answered: 'Yes.' The people told him that the women should examine her, and he ordered that she be examined regarding intercourse. But she was found to be still a virgin. They said to him: 'O king, you contracted for him an inexperienced virgin girl; you must choose a widow for his marriage.' So he chose a widow for him. When this woman went to al-Khidr, he asked her to keep his secret hidden, and she agreed. When the king questioned this woman, she said: 'Your son is a woman — does a woman become pregnant from another woman?' The king became angry and ordered the door to be blocked upon him, and they blocked the door. On the third day his fatherly affection moved him to have the door opened again upon him. When they opened the door, he was not in the room. Allah had given him the power that whatever he willed he could obtain by imagining it. Then he went to Dhu al-Qarnayn and drank from the water which — whoever drinks of it becomes immortal and remains until the Day of Judgement. Two men set out from his father's city for trade on the sea, until they reached one of the islands of the sea, and there they saw al-Khidr standing in prayer. When he finished his prayer he asked them about their news, and they told him. He said to them: 'If I return you this very day to your city, will you not tell anyone about me?' They said: 'Yes.' One of them resolved to keep his secret, and the other resolved that if he returned him to his house he would inform his father about him. Al-Khidr summoned a cloud and told it to carry these two to their homes. The cloud carried them and set them down in their city on the same day. One of them kept his secret, and the other went to the king and informed him about his son. The king said to him: 'Who will testify for you on this?' He said: 'So-and-so the merchant.' So he pointed out his companion to the king. The king sent someone after him, and when they brought him, he denied his companion's statement about having seen al-Khidr. The first man said to the king: 'O king, send an army with me to the island and imprison this man with you until I bring your son.' The king sent an army with him, but he did not find him, and the king released the man who had kept al-Khidr's secret. Then that people began committing sins, and Allah destroyed them and turned their city upside down. And the woman and the man who had kept al-Khidr's secret each went to a different side of the city. When they met, each informed the other of the news he had. They said together: 'We were only saved from death because of this.' Then they believed in the Allah of al-Khidr and their faith was made complete. That man married that woman, and they went to the land of another king, and that woman gained access to the king's house. One day she was busy adorning the king's daughter and combing her hair when the comb fell from her hand and she said: 'لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ [There is no power and no strength except by Allah].' The king's daughter said to her: 'What is this phrase you said?' The woman said: 'I have a Allah by whose will and power all matters are carried out.' The king's daughter asked: 'Do you have a god other than my father?' She said: 'Yes, and He is your god and the god of your father as well.' The king's daughter went to her father and informed him of what she had heard from that woman. The king summoned the woman and asked her about the matter, and the woman informed him. The king said: 'Who else is of your religion?' She answered: 'My husband and my son.' The king summoned them and ordered them to renounce their monotheism. But they refused. The king ordered that a large cauldron full of water be brought, and he boiled it and threw them into it, and put them inside a house and demolished the house upon them. Jibra'il said to the Prophet (peace be upon him and his family): 'This fragrance which you smell is from that house.'"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): યૂસુફ બિન અબૂ હમ્માદ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી નકલ કરે છે કે તેમણે ફરમાવ્યું: "જ્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને મેઅરાજ પર લઈ જવામાં આવ્યા, ત્યારે તેમણે શુદ્ધ કસ્તૂરીની સુગંધ જેવી એક સુગંધ સૂંઘી. તેમણે જિબ્રઈલને તેના વિશે પૂછ્યું. જિબ્રઈલે કહ્યું: 'આ એ ઘરમાંથી આવે છે જેમાં અલ્લાહના રસ્તે એવા લોકોને અઝાબ આપવામાં આવ્યો કે તેઓ મરી ગયા.' પછી કહ્યું: ખિઝ્ર એક બાદશાહના પુત્રોમાંથી હતા. તેમણે અલ્લાહ પર ઈમાન લાવ્યા અને પોતાના પિતાના ઘરના એક ઓરડામાં એકાંતવાસ કર્યો અને અલ્લાહની ઇબાદત કરતા હતા. તેમના પિતાને તેમના સિવાય કોઈ પુત્ર ન હતો. લોકોએ તેમના પિતાને સલાહ આપી કે ખિઝ્ર લગ્ન કરે, જેથી કદાચ અલ્લાહ તેમને પુત્ર આપે અને તેમના પછી બાદશાહી તેમના અને તેમની ઓલાદમાં રહે. પિતાએ તેમના માટે એક કુંવારી છોકરીનો નિકાહ કર્યો અને તેને ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) પાસે મોકલી. ખિઝ્રે તેની તરફ ધ્યાન ન આપ્યું અને બીજા દિવસે ખિઝ્રે તેને કહ્યું: 'શું તું મારો રાઝ છુપાવીશ?' તેણે કહ્યું: 'હા.' તેણે તેને કહ્યું: 'જો મારા પિતા તને પૂછે કે મેં તારી સાથે સહવાસ કર્યો, તો કહેજે: હા.' તેણે કહ્યું: 'હું આમ કરીશ.' બાદશાહે તેને ખિઝ્ર સાથેના તેના સહવાસ વિશે પૂછ્યું, તેણે જવાબ આપ્યો: 'હા.' અને લોકોએ તેને કહ્યું કે સ્ત્રીઓ તેની તપાસ કરે, અને તેણે પણ હુકમ આપ્યો કે તેની સહવાસ વિશે તપાસ કરવામાં આવે. પરંતુ તે કુંવારી હાલતમાં જ હતી. તેને કહેવામાં આવ્યું: 'ઓ બાદશાહ, તમે તેમના માટે એક કંઈ ન જોયેલી કુંવારી છોકરીનો નિકાહ કર્યો છે, તમારે તેમના સહવાસ માટે એક વિધવા સ્ત્રીની પસંદગી કરવી જોઈએ.' પછી તેણે તેમના માટે એક વિધવા સ્ત્રી પસંદ કરી. જ્યારે તે સ્ત્રી ખિઝ્ર પાસે ગઈ, ત્યારે ખિઝ્રે તેને પોતાનો રાઝ છુપાવવા કહ્યું અને તે સ્ત્રીએ પણ સ્વીકાર્યું. જ્યારે બાદશાહે તે સ્ત્રીને પૂછ્યું, તેણે કહ્યું: 'તમારો પુત્ર સ્ત્રી છે, શું એક સ્ત્રી બીજી સ્ત્રીથી ગર્ભવતી થાય છે?' બાદશાહ ગુસ્સે થયો અને હુકમ આપ્યો કે તેમના પર દરવાજો બંધ કરી દેવામાં આવે અને તેમણે પણ દરવાજો બંધ કર્યો. ત્રીજા દિવસે તેની પિતૃત્વની મમતા કારણ બની કે તે દરવાજો ફરીથી તેમના પર ખોલે. જ્યારે તેમણે દરવાજો ખોલ્યો ત્યારે તેઓ ઓરડામાં ન હતા. અલ્લાહે તેમને એવી શક્તિ આપી હતી કે તેઓ જે કંઈ ઈચ્છે તેને કલ્પના કરીને મેળવી શકતા હતા. પછી તેઓ ઝુલ્કરનૈન પાસે ગયા અને એ પાણી જેમાંથી જે કોઈ પીવે તે અમર થઈ જાય છે અને કયામતના દિવસ સુધી બાકી રહે છે, તેમાંથી પીધું. બે વ્યક્તિ વેપાર માટે દરિયામાં તેમના પિતાના શહેરમાંથી નીકળ્યા, ત્યાં સુધી કે દરિયાના એક ટાપુ પર પહોંચ્યા અને તેમાં ખિઝ્રને નમાઝ પઢતા જોયા. જ્યારે તેમની નમાઝ પૂરી થઈ ત્યારે તેમણે તેમને તેમના મા-બાપ વિશે પૂછ્યું અને તેમણે પણ તેમનો જવાબ આપ્યો. તેમણે તેમને કહ્યું: 'જો હું આજે જ તમને તમારા શહેરમાં પાછા મોકલી દઉં તો શું તમે મારી ખબર કોઈને નહીં કહો?' તેમણે કહ્યું: 'હા.' તેમાંથી એકે નક્કી કર્યું કે તે તેમનો રાઝ છુપાવશે અને બીજાએ નક્કી કર્યું કે જો પોતાના ઘરે પાછો જશે તો પોતાના પિતાને તેમની ખબર આપશે. ખિઝ્રે એક વાદળને બોલાવ્યું અને તેને કહ્યું કે આ બે વ્યક્તિઓને તેમના ઘરે પહોંચાડ. વાદળે તેમને ઉપાડ્યા અને એ જ દિવસે તેમને તેમના શહેરમાં મૂક્યા. તેમાંથી એકે તેમનો રાઝ છુપાવ્યો અને બીજો બાદશાહ પાસે ગયો અને તેને પુત્ર વિશે માહિતી આપી. બાદશાહે તેને કહ્યું: 'તારી વાતની સાક્ષી કોણ આપશે?' તેણે કહ્યું: 'ફલાણો વેપારી.' પછી પોતાના મિત્રનું નામ બાદશાહને આપ્યું. બાદશાહે તેની પાછળ કોઈને મોકલ્યો. જ્યારે તેને લાવવામાં આવ્યો ત્યારે તેણે પોતાના મિત્રની ખિઝ્રને જોવાની વાતનો ઇનકાર કર્યો. પહેલા માણસે બાદશાહને કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, મારી સાથે એક લશ્કરને ટાપુ પર મોકલો અને આ માણસને પોતાની પાસે કેદ રાખો ત્યાં સુધી કે હું તમારા પુત્રને લાવું.' બાદશાહે પણ તેની સાથે લશ્કર મોકલ્યું પરંતુ તેને ન મળ્યો અને બાદશાહે એ માણસને જેણે ખિઝ્રનો રાઝ છુપાવ્યો હતો, છોડી દીધો. પછી એ કૌમે ગુનાહ કરવાનું શરૂ કર્યું અને અલ્લાહે તેમને નષ્ટ કર્યા અને તેમનું શહેર ઊંધું કરી નાખ્યું. અને એ સ્ત્રી અને પુરુષ જેમણે ખિઝ્રનો રાઝ છુપાવ્યો હતો તેઓ શહેરના એક તરફ પહોંચી ગયા. જ્યારે તેઓ એકબીજાને મળ્યા ત્યારે દરેકે બીજાને પોતાની પાસેની ખબર આપી. તેમણે એકબીજાને કહ્યું: ફક્ત આના કારણે જ અમે મૃત્યુથી બચી ગયા. પછી તેઓ ખિઝ્રના અલ્લાહ પર ઈમાન લાવ્યા અને તેમનું ઈમાન સંપૂર્ણ થયું. અને એ પુરુષે એ સ્ત્રી સાથે લગ્ન કર્યાં અને તેઓ બીજા બાદશાહની ભૂમિમાં ગયા અને એ સ્ત્રીએ બાદશાહના ઘરમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. એક દિવસ તે બાદશાહની દીકરીના શણગારમાં વ્યસ્ત હતી અને તેના માથાને ઓળી રહી હતી કે કાંસકો તેના હાથમાંથી પડી ગયો અને તેણે કહ્યું: 'لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ [અલ્લાહ સિવાય કોઈ તાકાત અને શક્તિ નથી].' બાદશાહની દીકરીએ તેને કહ્યું: 'આ કયું વાક્ય હતું જે તેં કહ્યું?' તે સ્ત્રીએ કહ્યું: 'મારો એક ખુદા છે જેની ઇચ્છા અને શક્તિથી બધાં કામ થાય છે.' બાદશાહની દીકરીએ પૂછ્યું: 'શું મારા પિતા સિવાય તારો કોઈ ખુદા છે?' તેણે કહ્યું: 'હા, અને તે તારો અને તારા પિતાનો પણ ખુદા છે.' બાદશાહની દીકરી પોતાના પિતા પાસે ગઈ અને પોતાના પિતાને એ સ્ત્રી પાસેથી જે સાંભળ્યું હતું તેની ખબર આપી. બાદશાહે એ સ્ત્રીને બોલાવી અને તેની પાસેથી બાબત પૂછી અને એ સ્ત્રીએ પણ તેને ખબર આપી. બાદશાહે કહ્યું: 'કોણ તારા દીનનું છે?' જવાબ આપ્યો: 'મારો પતિ અને મારો પુત્ર.' બાદશાહે તેમને બોલાવ્યા અને તેમને હુકમ કર્યો કે તેઓ પોતાના તૌહીદથી પાછા ફરે. પરંતુ તેમણે સ્વીકાર્યું નહીં. બાદશાહે હુકમ કર્યો કે એક મોટી પાણીથી ભરેલી દેગ લાવવામાં આવે અને તેને ઉકાળ્યું અને તેમને તેમાં નાખ્યા અને તેમને એક ઘરમાં કર્યા અને ઘરને તેમના પર તોડી પાડ્યું. જિબ્રઈલે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને કહ્યું: 'આ સુગંધ જે તમે સૂંઘી રહ્યા છો તે એ ઘરમાંથી છે.'"

#11 خضر Khidr ખિઝ્ર

الصّادق ( عَنِ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (قَالَ: لَمَّا أُسْرِیَ بِرَسُولِ اللَّهِ (بَیْنَا هُوَ عَلَی الْبُرَاقِ وَ جَبْرَئِیلُ مَعَهُ إِذْ نَفَخَتْهُ رَائِحَهًُْ مِسْکٍ فَقَالَ یَا جَبْرَئِیلُ مَا هَذَا فَقَالَ کَانَ فِی الزَّمَانِ الْأَوَّلِ مَلِکٌ لَهُ أُسْوَهًٌْ حَسَنَهًٌْ فِی أَهْلِ مَمْلَکَتِهِ وَ کَانَ لَهُ ابْنٌ رَغِبَ عَمَّا هُوَ فِیهِ وَ تَخَلَّی فِی بَیْتٍ یَعْبُدُ اللَّهَ فَلَمَّا کَبِرَ سِنُّ الْمَلِکِ مَشَی إِلَیْهِ خِیَرَهًُْ النَّاسِ وَ قَالُوا أَحْسَنْتَ الْوَلَایَهًَْ عَلَیْنَا وَ کَبِرَتْ سِنُّکَ وَ لَا خَلَفَکَ إِلَّا ابْنُکَ وَ هُوَ رَاغِبٌ عَمَّا أَنْتَ فِیهِ وَ إِنَّهُ لَمْ یَنَلْ مِنَ الدُّنْیَا فَلَوْ حَمَلْتَهُ عَلَی النِّسَاءِ حَتَّی یُصِیبَ لَذَّهًَْ الدُّنْیَا لَعَادَ فَاخْطُبْ کَرِیمَهًًْ لَهُ فَزَوِّجْهُ جَارِیَهًًْ لَهَا أَدَبٌ وَ عَقْلٌ فَلَمَّا أَتَوْا بِهَا وَ حَوَّلُوهَا إِلَی بَیْتِهِ أَجْلَسُوهَا وَ هُوَ فِی صَلَاتِهِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ أَیَّتُهَا الْمَرْأَهًُْ لَیْسَ النِّسَاءُ مِنْ شَأْنِی فَإِنْ کُنْتِ تُحِبِّینَ أَنْ تُقِیمِی مَعِی وَ تَصْنَعِینَ کَمَا أَصْنَعُ کَانَ لَکِ مِنَ الثَّوَابِ کَذَا وَ کَذَا قَالَتْ فَأَنَا أُقِیمُ عَلَی مَا تُرِیدُ ثُمَّ إِنَّ أَبَاهُ بَعَثَ إِلَیْهَا یُسَائِلُهَا هَلْ حَبِلَتْ فَقَالَتْ إِنَّ ابْنَکَ مَا کَشَفَ لِی عَنْ ثَوْبٍ فَأَمَرَ بِرَدِّهَا إِلَی أَهْلِهَا وَ غَضِبَ عَلَی ابْنِهِ وَ أَغْلَقَ الْبَابَ عَلَیْهِ وَ وَضَعَ عَلَیْهِ الْحَرَسَ فَمَکَثَ ثَلَاثاً ثُمَّ فَتَحَ عَنْهُ فَلَمْ یُوجَدْ فِی الْبَیْتِ أَحَدٌ فَهُوَ الخِضْر (.

امام صادق (علیه السلام)- از امام صادق (علیه السلام) روایت است: هنگامی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) به معراج رفت درحالی‌که بر براق سوار بود و جبرئیل همراه ایشان بود بوی مسک را شنید به جبرئیل فرمود: «این چیست»؟ جبرئیل گفت: «در زمان‌های گذشته یک پادشاهی بود که اسوه حسنه الگوی خوب برای مردمش بود و او یک پسری داشت که از مقام و منزلت خود بیزار بود و در خانه‌ای خلوت کرده و خداوند را عبادت می‌کرد. هنگامی که پادشاه پیر شد گروهی از مردم نزد او رفتند و گفتند: «بهترین حکومت را بر ما می‌کردی و الان پیر شدی و هیچ جانشینی جز پسرت نداری، ولی او به حکومت و پادشاهی گرایش ندارد اگر او را به نزد زنان ببری و لذّت دنیا را به او بچشانی، برمی‌گردد». پس دختری با اصل و نسب را برای او خواستگاری کرد و یک دختر با ادب و عاقل را به همسری او درآورد. هنگامی که او را آوردند او را به خانه پسرش بردند و او را آنجا نشاندند و آن پسر مشغول نماز خواندن بود. هنگامی که نمازش تمام شد گفت: «ای زن، من به زنان هیچ علاقه‌ای ندارم، پس اگر دوست داری با من بمانی و آن کاری را که من انجام می‌دهم تو هم انجام دهی؛ ثواب را به فلان اندازه خواهی برد». آن دختر گفت: «من آن کاری را که تو می‌خواهی انجام می‌دهم». سپس پادشاه کسی را دنبال آن دختر فرستاد تا بپرسد که آیا حامله شده است؟ آن دختر گفت: «پسرت حتی لباس‌های من را درنیاورد» و پادشاه به او دستور داد که به نزد خانواده‌اش برگردد. و از پسرش عصبانی شد و در را بر روی او بست و نگهبانانی بر آن گذاشت. سه روز او را حبس کرد پس در را باز کرد ولی کسی را در خانه نیافت، آن پسر پادشاه، خضر (علیه السلام) بود.

Imam Sadiq (peace be upon him): It is narrated from Imam Sadiq (peace be upon him): When the Prophet (peace be upon him and his family) went on the Mi'raj, while he was mounted on the Buraq and Jibra'il was with him, he smelled the fragrance of musk. He said to Jibra'il: "What is this?" Jibra'il said: "In times past there was a king who was a fine example, a good model for his people, and he had a son who was averse to his rank and position and had secluded himself in a house worshipping Allah. When the king grew old, a group of the people went to him and said: 'You have ruled us with the best rule, and now you have grown old and you have no successor except your son, but he has no inclination for rule and kingship. If you take him to women and let him taste the pleasure of the world, he will come back.' So he sought in marriage for him a girl of noble lineage and gave him in marriage a well-mannered and intelligent girl. When they brought her, they took her to the son's house and seated her there, and the son was engaged in prayer. When his prayer was finished, he said: 'O woman, I have no interest in women at all, so if you like, stay with me and do what I do; you will earn such-and-such a reward.' The girl said: 'I will do what you want.' Then the king sent someone after the girl to ask whether she had become pregnant. The girl said: 'Your son did not even remove my clothes.' The king ordered her to return to her family. And he became angry with his son and shut the door upon him and set guards over him. He imprisoned him for three days, then opened the door but did not find anyone in the house. That son of the king was Khidr (peace be upon him)."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી રિવાયત છે: જ્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મેઅરાજ પર ગયા, જ્યારે તેઓ બુરાક પર સવાર હતા અને જિબ્રઈલ તેમની સાથે હતા, ત્યારે તેમણે મુશ્કની સુગંધ સૂંઘી. તેમણે જિબ્રઈલને પૂછ્યું: "આ શું છે?" જિબ્રઈલે કહ્યું: "ભૂતકાળના સમયમાં એક બાદશાહ હતો જે પોતાના લોકો માટે ઉસ્વએ હસના (સારો નમૂનો) હતો, અને તેને એક પુત્ર હતો જે પોતાના મરતબા અને પદથી બેજાર હતો અને એક ઘરમાં એકાંતવાસ કરીને અલ્લાહની ઇબાદત કરતો હતો. જ્યારે બાદશાહ વૃદ્ધ થયો, ત્યારે લોકોનો એક સમૂહ તેની પાસે ગયો અને કહ્યું: 'તમે અમારા પર શ્રેષ્ઠ હુકૂમત કરી છે અને હવે તમે વૃદ્ધ થઈ ગયા છો અને તમારા પુત્ર સિવાય તમારો કોઈ વારસ નથી, પણ તેને હુકૂમત અને બાદશાહતમાં કોઈ રુચિ નથી. જો તમે તેને સ્ત્રીઓ પાસે લઈ જાઓ અને દુનિયાનો સ્વાદ ચખાડો, તો તે પાછો ફરશે.' તેથી તેણે તેના માટે એક ખાનદાની છોકરીની માંગણી કરી અને એક અદબવાળી અને બુદ્ધિમાન છોકરીને તેની પત્ની બનાવી. જ્યારે તેને લાવવામાં આવી, ત્યારે તેને પુત્રના ઘરે લઈ ગયા અને ત્યાં બેસાડી, અને તે પુત્ર નમાઝ પઢવામાં મશ્ગૂલ હતો. જ્યારે તેની નમાઝ પૂરી થઈ, ત્યારે તેણે કહ્યું: 'હે સ્ત્રી, મને સ્ત્રીઓમાં કોઈ રુચિ નથી, તેથી જો તું ઇચ્છે તો મારી સાથે રહે અને જે કામ હું કરું છું તે તું પણ કર; તને આટલા પ્રમાણનો સવાબ મળશે.' તે છોકરીએ કહ્યું: 'જે કામ તું ઇચ્છે છે તે હું કરીશ.' પછી બાદશાહે તે છોકરી પાછળ કોઈને મોકલ્યો કે એ પૂછે કે શું તે ગર્ભવતી થઈ છે? તે છોકરીએ કહ્યું: 'તમારા પુત્રે તો મારા કપડાં પણ ન ઉતાર્યા.' અને બાદશાહે તેને હુકમ કર્યો કે તે પોતાના પરિવાર પાસે પાછી ફરે. અને તે પોતાના પુત્ર પર ગુસ્સે થયો અને તેના પર દરવાજો બંધ કરી દીધો અને તેના પર પહેરેદારો મૂક્યા. તેને ત્રણ દિવસ કેદ કર્યો, પછી દરવાજો ખોલ્યો પણ ઘરમાં કોઈને ન મળ્યો. તે બાદશાહનો પુત્ર ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) હતો."

#12 خضر Khidr ખિઝ્ર

امیرالمؤمنین ( فی التفسیر القمی: عَنْهُ قَالَ أَقْبَلَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (یَوْماً وَ یَدُهُ عَلَی عَاتِقِ سَلْمَانَ وَ مَعَهُ الْحَسَنُ (حَتَّی دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَلَمَّا جَلَسَ جَاءَهُ رَجُلٌ عَلَیْهِ بُرْدُ خَزٍّ فَسَلَّمَ وَ جَلَسَ بَیْنَ یَدَیْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ فَقَالَ: یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أُرِیدُ أَنْ أَسْأَلَکَ عَنْ مَسَائِلَ فَإِنْ أَنْتَ خَرَجْتَ مِنْهَا عَلِمْتُ أَنَّ الْقَوْمَ نَالُوا مِنْکَ وَ أَنْتَ أَحَقُّ بِهَذَا الْأَمْرِ مِنْ غَیْرِکَ وَ إِنْ أَنْتَ لَمْ تَخْرُجْ مِنْهَا عَلِمْتُ أَنَّکَ وَ الْقَوْمُ شَرَعٌ سَوَاءٌ فَقَالَ لَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ: سَلِ ابْنِی هَذَا یَعْنِی الْحَسَنَ فَأَقْبَلَ الرَّجُلُ بِوَجْهِهِ عَلَی الْحَسَنِ (فَقَالَ لَهُ: یَا بُنَیَّ أَخْبِرْنِی عَنِ الرَّجُلِ إِذَا نَامَ أَیْنَ تَکُونُ رُوحُهُ وَ عَنِ الرَّجُلِ یَسْمَعُ الشَّیْءَ فَیَذْکُرُهُ دَهْراً ثُمَّ یَنْسَاهُ فِی وَقْتِ الْحَاجَهًِْ إِلَیْهِ کَیْفَ هَذَا وَ أَخْبِرْنِی عَنِ الرَّجُلِ یَلِدُ لَهُ الْأَوْلَادُ مِنْهُمْ مَنْ یُشْبِهُ أَبَاهُ وَ أَعْمَامَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ یُشْبِهُ أُمَّهُ وَ أَخْوَالَهُ فَکَیْفَ هَذَا فَقَالَ الْحَسَنُ (: نَعَمْ أَمَّا الرَّجُلُ إِذَا نَامَ فَإِنَّ رُوحَهُ تَخْرُجُ مِثْلَ شُعَاعِ الشَّمْسِ فَتَعَلَّقُ بِالرِّیحِ وَ الرِّیحُ بِالْهَوَی فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ تَرْجِعَ جَذَبَ الْهَوَی الرِّیحَ وَ جَذَبَ الرِّیحُ الرُّوحَ فَرَجَعَتْ إِلَی الْبَدَنِ وَ إِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ یَقْبِضَهَا جَذَبَ الْهَوَی الرِّیحَ وَ جَذَبَتِ الرِّیحُ الرُّوحَ فَیَقْبِضُهَا إِلَیْهِ وَ أَمَّا الرَّجُلُ الَّذِی یَنْسَی الشَّیْءَ ثُمَّ یَذْکُرُهُ فَمَا مِنْ أَحَدٍ إِلَّا عَلَی رَأْسِ فُؤَادِهِ حُقَّهًٌْ مَفْتُوحَهًُْ الرَّأْسِ فَإِذَا سَمِعَ الشَّیْءَ وَقَعَ فِیهَا فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ یُنْسِیَهَا أَطْبَقَ عَلَیْهَا وَ إِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ یَذْکُرَهُ فَتَحَهَا وَ هَذَا دَلِیلُ الْإِلَهِیَّهًِْ، وَ أَمَّا الرَّجُلُ الَّذِی یَلِدُ لَهُ أَوْلَادٌ فَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَهًِْ فَإِنَّ الْوَلَدَ یُشْبِهُ أَبَاهُ وَ عُمُومَتَهُ وَ إِذَا سَبَقَتْ مَاءُ الْمَرْأَهًِْ مَاءَ الرَّجُلِ یُشْبِهُ أُمَّهُ وَ أَخْوَالَهُ فَالْتَفَتَ الرَّجُلُ إِلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (فَقَالَ: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ لَمْ أَزَلْ أَقُولُهَا وَ أَشْهَدُ أَنَ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ لَمْ أَزَلْ أَقُولُهَا وَ أَشْهَدُ أَنَّکَ وَصِیُّ مُحَمَّدٍ وَ خَلِیفَتُهُ فِی أُمَّتِهِ وَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ حَقّاً حَقّاً وَ أَنَّ الْحَسَنَ الْقَائِمَ بِأَمْرِکَ مِنْ بَعْدِکَ وَ أَنَّ الْحُسَیْنَ الْقَائِمَ مِنْ بَعْدِهِ بِأَمْرِهِ وَ أَنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ الْقَائِمَ بِأَمْرِهِ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ وَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ وَ مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ وَ عَلِیَّ بْنَ مُوسَی وَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ وَ عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ وَ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ وَ وَصِیَّ الْحَسَنِ بْنَ عَلِیٍّ الْقَائِمَ بِالْقِسْطِ الْمُنْتَظَرَ الَّذِی یَمْلَؤُهَا قِسْطاً وَ عَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً ثُمَّ قَامَ وَ خَرَجَ مِنْ بَابِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (لِلْحَسَنِ: هَذَا أَخِی الخِضْر (.

امام علی (علیه السلام)- روزی امیرمؤمنان (علیه السلام) درحالی‌که امام به دست سلمان فارسی تکیه داشت، به همراه فرزندش حسن (علیه السلام) جلو آمد و به مسجد الحرام وارد شد. ناگهان مردی خوش سیما و خوش‌جامه پیش آمد و به امیرالمؤمنین (علیه السلام) درود گفت و پاسخ شنید و نشست. سپس گفت: «یا امیرالمؤمنین! سه مسأله از تو می‌پرسم که اگر پاسخ درست بدهی، می‌فهمم که این مردم به ناحق مقام تو را گرفتند و در دنیا و آخرت آسوده نیستند، وگرنه می‌فهمم تو با آن‌ها برابر و یکی هستی». امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «از این پسرم بپرس». گفت: «پسرم! به من بگو وقتی که انسان می‌خوابد روحش به کجا رود؟ و آدمی چگونه به یاد می‌آورد و یا فراموش می‌کند؟ و آدمی چگونه به عموها و دایی‌ها شبیه می‌شود»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «امّا این که پرسیدی کسی که می‌خوابد روحش به کجا رود، البته روحش وابسته به باد است و باد وابسته به هوا است، تا وقتی که صاحبش بجنبد و بیدار شود، و اگر خدای عزّوجلّ فرمان برگشت روحش را دهد آن روح، باد را و باد، هوا را جذب می‌کند و روح برگشته و در بدن صاحب خود جا می‌گیرد. و اگر خدا فرمان برگشت روح را ندهد، هوا، باد را و باد، روح را جذب می‌کند و تا قیامت به بدن برنگردد. و امّا درباره یادآوری و فراموشی که گفتی؛ همانا دل آدمی در ظرفی است و بر ظرف سرپوشی است، و چون آدمی هنگام توجه به خاطره‌ای بر محمّد و خاندانش صلوات فرستد، آن سرپوش از ظرف دل کاملاً برداشته شود و دل روشن گردد و آنچه را فراموش کرده به یاد می‌آورد و اگر صلوات نفرستد یا صلوات ناقص بر آنان بفرستد، روپوش بر آن ظرف افتد و دل تیره شود و فرد آنچه را به یاد داشته را فراموش می‌کند. و درباره نوزاد که به عموها یا دایی‌ها شبیه است؛ همانا وقتی مرد با همسرش با دل آسوده و رگ‌های آرام و بدون پریشانی خاطر جماع کند، نطفه در رحم جا کند و فرزند به پدر و مادرش شبیه می‌شود، و اگر با نگرانی و رگ‌های غیرآرام و دل پریشانی باشد، نطفه پریشان گردد و به یک رگی ریزد و اگر این رگ، رگ عموها باشد به عموها شبیه می‌شود و اگر از رگ دایی‌ها باشد به دایی‌ها شبیه می‌شود. آن مرد گفت: من گواه می‌دهم که معبود به حقی جز خدا نیست، و پیوسته به آن گواهی می‌دهم؛ و همیشه گواهی می‌دهم که محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده و رسول خدا است؛ و گواهی می‌دهم که تو (اشاره به امیرالمؤمنین (علیه السلام) کرد) وصی رسولش و جانشین او هستی؛ و گواهی می‌دهم که تو (و اشاره به امام حسن (علیه السلام) کرد) وصی او و قائم به حجت اویی؛ و گواهم که حسین‌بن‌علی وصی پدر تو است و حجّت بعد از تو؛ و گواهم که علی‌بن‌حسین امام برپادارنده امر حسین بعد از اوست؛ و گواهم که محمّدبن‌علی امام برپادارنده امر علی‌بن‌حسین [امام پس از او] است؛ و گواهم که جعفربن‌محمد برپادارنده امر محمدبن‌علی [امام پس از او] است؛ و گواهم که موسی‌بن‌جعفر برپادارنده امر جعفربن‌محمد [امام پس از او] است؛ و گواهم که علی‌بن‌موسی برپادارنده امر موسی‌بن‌جعفر [امام پس از او] است؛ و گواهم که محمدبن‌علی برپادارنده امر علی‌بن‌موسی [امام پس از او] است؛ و گواهم که علی‌بن‌محمد برپادارنده امر محمدبن‌علی [امام پس از او] است؛ و گواهم که حسن‌بن‌علی برپادارنده امر علی‌بن‌محمد [امام پس از او] است. و گفت: گواهم بر مردی از فرزندان حسن‌بن‌علی که نام و کنیه‌اش برده نشود تا ظهور کند و زمین را پر از عدل و داد کند، چنان چه پر از جور شده باشد، که او امام پس از حسن‌بن‌علی است، و السّلام علیک یا امیرالمؤمنین و رحمهًْ اللَّه و برکاته. سپس برخاست و رفت. امیرالمؤمنین (علیه السلام) به امام حسن (علیه السلام) فرمود: او خضر بود».

Imam Ali (peace be upon him): One day the Commander of the Faithful (peace be upon him) came forward while leaning his hand on Salman al-Farsi, together with his son Hasan (peace be upon him), and entered al-Masjid al-Haram. Suddenly a handsome, well-dressed man came forward, greeted the Commander of the Faithful (peace be upon him), received a reply and sat down. Then he said: "O Commander of the Faithful! I will ask you three questions. If you answer them correctly, I will know that these people wrongfully seized your position and that they will have no ease in this world or the hereafter; otherwise I will know that you and they are equal and one and the same." The Commander of the Faithful (peace be upon him) said: "Ask this son of mine." He said: "My son! Tell me, when a person sleeps, where does his soul go? And how does a person remember or forget? And how does a person come to resemble his paternal or maternal uncles?" The Imam (peace be upon him) said: "As for what you asked, that when someone sleeps where his soul goes — indeed his soul is attached to the wind, and the wind is attached to the air, until its owner stirs and awakens. If Allah the Mighty and Majestic orders the soul to return, then the soul draws the wind and the wind draws the air, and the soul returns and settles in the body of its owner. And if Allah does not order the soul to return, then the air draws the wind and the wind draws the soul, and it does not return to the body until the Day of Resurrection. As for what you said about remembering and forgetting — indeed the heart of a person is in a vessel, and upon that vessel is a cover. When at the moment of trying to recall a memory a person sends salawat upon Muhammad and his family, that cover is completely lifted from the vessel of the heart and the heart becomes bright and he remembers what he had forgotten. And if he does not send salawat, or sends a deficient salawat upon them, the cover falls back on that vessel and the heart darkens and the person forgets what he had held in memory. And regarding the newborn who resembles his paternal or maternal uncles — indeed when a man has intercourse with his wife with a tranquil heart, calm veins and without agitation of mind, the sperm settles in the womb and the child comes to resemble his father and mother. But if it is with anxiety and unquiet veins and a troubled heart, the sperm becomes disturbed and falls into one particular vein: if this vein is a vein of the paternal uncles, he resembles the paternal uncles, and if it is from a vein of the maternal uncles, he resembles the maternal uncles." That man said: "I bear witness that there is no deity truly worthy of worship except Allah, and I have never ceased bearing witness to it; and I have always borne witness that Muhammad (peace be upon him and his family) is the servant and messenger of Allah; and I bear witness that you (indicating the Commander of the Faithful (peace be upon him)) are the successor of His Messenger and his caliph; and I bear witness that you (indicating Imam Hasan (peace be upon him)) are his successor and the one upholding his proof; and I bear witness that Husayn ibn Ali is the successor of your father and the proof after you; and I bear witness that Ali ibn al-Husayn is the Imam who upholds the affair of Husayn after him; and I bear witness that Muhammad ibn Ali is the Imam who upholds the affair of Ali ibn al-Husayn [as the Imam after him]; and I bear witness that Ja'far ibn Muhammad upholds the affair of Muhammad ibn Ali [as the Imam after him]; and I bear witness that Musa ibn Ja'far upholds the affair of Ja'far ibn Muhammad [as the Imam after him]; and I bear witness that Ali ibn Musa upholds the affair of Musa ibn Ja'far [as the Imam after him]; and I bear witness that Muhammad ibn Ali upholds the affair of Ali ibn Musa [as the Imam after him]; and I bear witness that Ali ibn Muhammad upholds the affair of Muhammad ibn Ali [as the Imam after him]; and I bear witness that Hasan ibn Ali upholds the affair of Ali ibn Muhammad [as the Imam after him]." And he said: "I bear witness to a man from the descendants of Hasan ibn Ali whose name and kunya are not to be mentioned until he reappears and fills the earth with justice and equity, just as it will have been filled with tyranny — he is the Imam after Hasan ibn Ali. And peace be upon you, O Commander of the Faithful, and the mercy of Allah and His blessings." Then he stood up and left. The Commander of the Faithful (peace be upon him) said to Imam Hasan (peace be upon him): "He was al-Khidr."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): એક દિવસ અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) પોતાનો હાથ સલમાન ફારસી પર ટેકવીને, પોતાના પુત્ર હસન (અલયહિસ્સલામ) સાથે આગળ આવ્યા અને મસ્જિદુલ હરામમાં દાખલ થયા. અચાનક એક સુંદર ચહેરાવાળો અને સુંદર વસ્ત્રોવાળો માણસ આગળ આવ્યો અને અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) ને સલામ કરી, જવાબ સાંભળ્યો અને બેસી ગયો. પછી કહ્યું: "હે અમીરુલ મુઅમેનીન! હું તમને ત્રણ પ્રશ્નો પૂછું છું; જો તમે સાચો જવાબ આપશો, તો હું સમજીશ કે આ લોકોએ અન્યાયપૂર્વક તમારો હોદ્દો છીનવી લીધો છે અને તેઓ દુનિયા અને આખેરતમાં આરામથી નથી; નહીં તો હું સમજીશ કે તમે તેમની બરાબર અને એક જ છો." અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "આ મારા પુત્રને પૂછ." તેણે કહ્યું: "મારા દીકરા! મને કહો, જ્યારે માણસ સૂએ છે ત્યારે તેની રૂહ ક્યાં જાય છે? અને માણસ કેવી રીતે યાદ કરે છે અથવા ભૂલી જાય છે? અને માણસ કેવી રીતે કાકાઓ અને મામાઓ જેવો બને છે?" ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "તમે જે પૂછ્યું કે જે માણસ સૂએ છે તેની રૂહ ક્યાં જાય છે — ખરેખર તેની રૂહ પવન સાથે જોડાયેલી છે અને પવન હવા સાથે જોડાયેલો છે, જ્યાં સુધી તેનો માલિક હલચલ કરે અને જાગે. અને જો અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ રૂહને પાછા ફરવાનો હુકમ આપે, તો તે રૂહ પવનને અને પવન હવાને ખેંચે છે અને રૂહ પાછી ફરીને પોતાના માલિકના શરીરમાં જગ્યા લે છે. અને જો અલ્લાહ રૂહને પાછા ફરવાનો હુકમ ન આપે, તો હવા પવનને અને પવન રૂહને ખેંચે છે અને તે કયામત સુધી શરીરમાં પાછી નથી ફરતી. અને યાદ કરવા અને ભૂલવા વિષે જે તમે કહ્યું; ખરેખર માણસનું દિલ એક વાસણમાં છે અને વાસણ પર એક ઢાંકણ છે, અને જ્યારે માણસ કોઈ યાદ પર ધ્યાન આપતી વખતે મુહમ્મદ અને તેમના ખાનદાન પર સલવાત મોકલે, તો તે ઢાંકણ દિલના વાસણ પરથી સંપૂર્ણપણે હટી જાય છે અને દિલ પ્રકાશિત થાય છે અને જે ભૂલી ગયો હોય તે યાદ કરે છે. અને જો સલવાત ન મોકલે અથવા તેમના પર અધૂરી સલવાત મોકલે, તો તે વાસણ પર ઢાંકણ પડી જાય છે અને દિલ અંધકારમય થઈ જાય છે અને માણસ જે યાદ હતું તે ભૂલી જાય છે. અને નવજાત જે કાકાઓ કે મામાઓ જેવો હોય તે વિષે; ખરેખર જ્યારે માણસ પોતાની પત્ની સાથે શાંત દિલ, શાંત રગો અને પરેશાની વગર સંભોગ કરે, તો નુત્ફા રહેમમાં જગ્યા લે છે અને સંતાન તેના પિતા અને માતા જેવો બને છે. અને જો ચિંતા, અશાંત રગો અને પરેશાન દિલ સાથે હોય, તો નુત્ફા પરેશાન થાય છે અને એક રગમાં પડે છે; જો આ રગ કાકાઓની રગ હોય તો તે કાકાઓ જેવો બને છે, અને જો મામાઓની રગમાંથી હોય તો તે મામાઓ જેવો બને છે." તે માણસે કહ્યું: "હું ગવાહી આપું છું કે અલ્લાહ સિવાય કોઈ સાચો માબૂદ નથી, અને હું હંમેશા આ ગવાહી આપતો રહ્યો છું; અને હંમેશા ગવાહી આપું છું કે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અલ્લાહના બંદા અને રસૂલ છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે તમે (અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) તરફ ઈશારો કરીને) તેમના રસૂલના વસી અને તેમના જાનશીન છો; અને હું ગવાહી આપું છું કે તમે (ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ) તરફ ઈશારો કરીને) તેમના વસી અને તેમની હુજ્જત પર કાઈમ છો; અને હું ગવાહી આપું છું કે હુસૈન બિન અલી તમારા પિતાના વસી છે અને તમારા પછીની હુજ્જત છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે અલી બિન હુસૈન હુસૈન પછી તેમના અમ્ર પર કાઈમ ઇમામ છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે મુહમ્મદ બિન અલી, અલી બિન હુસૈન [પછીના ઇમામ] ના અમ્ર પર કાઈમ ઇમામ છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે જાફર બિન મુહમ્મદ, મુહમ્મદ બિન અલી [પછીના ઇમામ] ના અમ્ર પર કાઈમ છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે મૂસા બિન જાફર, જાફર બિન મુહમ્મદ [પછીના ઇમામ] ના અમ્ર પર કાઈમ છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે અલી બિન મૂસા, મૂસા બિન જાફર [પછીના ઇમામ] ના અમ્ર પર કાઈમ છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે મુહમ્મદ બિન અલી, અલી બિન મૂસા [પછીના ઇમામ] ના અમ્ર પર કાઈમ છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે અલી બિન મુહમ્મદ, મુહમ્મદ બિન અલી [પછીના ઇમામ] ના અમ્ર પર કાઈમ છે; અને હું ગવાહી આપું છું કે હસન બિન અલી, અલી બિન મુહમ્મદ [પછીના ઇમામ] ના અમ્ર પર કાઈમ છે." અને તેણે કહ્યું: "હું હસન બિન અલીના સંતાનોમાંથી એક પુરુષની ગવાહી આપું છું, જેમના નામ અને કુન્નિય્યત તેમના ઝુહૂર થાય ત્યાં સુધી લેવામાં નહીં આવે, અને તેઓ પૃથ્વીને ન્યાય અને ઇન્સાફથી ભરી દેશે, જેમ તે ઝુલ્મથી ભરાયેલી હશે; તેઓ હસન બિન અલી પછીના ઇમામ છે. અને અસ્સલામો અલયકા યા અમીરલ મુઅમેનીન વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહ." પછી તે ઊભો થયો અને ચાલ્યો ગયો. અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) એ ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ) ને ફરમાવ્યું: "તે ખિઝ્ર હતા."