سورة الكهف

Verse 78 of 110

18:78

قالَ هذا فِراقُ بَيْني وَ بَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْويلِ ما لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْراً

او گفت: «اينك جدايى من و تو فرارسيده؛ امّا به‌زودى راز آنچه را كه نتوانستى در برابر آن صبر كنى، به تو خبر مى‌دهم».

He said: This shall be separation between me and you; now I will inform you of the significance of that with which you could not have patience.

તેણે કહ્યું બસ! આ મારી તથા તારી વચ્ચે જુદાઇ (નું કારણ) છે. હવે, જેના પર તારાથી સબ્ર કરી શકાઇ ન હતી તેની ખરી હકીકત હું તને જણાવી દઉં છું.

الحسن ( عَنْ أَبِی سَعِیدٍ عَقِیصَا قَالَ قُلْتُ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَ دَاهَنْتَ مُعَاوِیَهًَْ وَ صَالَحْتَهُ وَ قَدْ عَلِمْتَ أَنَ الْحَقَ لَکَ دُونَهُ وَ أَنَ مُعَاوِیَهًَْ ضَالٌّ بَاغٍ فَقَالَ یَا أَبَا سَعِیدٍ أَ لَسْتُ حُجَّهًَْ اللَّهِ تَعَالَی ذِکْرُهُ عَلَی خَلْقِهِ وَ إِمَاماً عَلَیْهِمْ بَعْدَ أَبِی (قُلْتُ بَلَی قَالَ أَ لَسْتُ الَّذِی قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (لِی وَ لِأَخِی الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ إِمَامَانِ قَامَا أَوْ قَعَدَا قُلْتُ بَلَی قَالَ فَأَنَا إِذَنْ إِمَامٌ لَوْ قُمْتُ وَ أَنَا إِمَامٌ إِذْ لَوْ قَعَدْتُ یَا أَبَا سَعِیدٍ عِلَّهًُْ مُصَالَحَتِی لِمُعَاوِیَهًَْ عِلَّهًُْ مُصَالَحَهًِْ رَسُولِ اللَّهِ (لِبَنِی ضَمْرَهًَْ وَ بَنِی أَشْجَعَ وَ لِأَهْلِ مَکَّهًَْ حِینَ انْصَرَفَ مِنَ الْحُدَیْبِیَهًِْ أُولَئِکَ کُفَّارٌ بِالتَّنْزِیلِ وَ مُعَاوِیَهًُْ وَ أَصْحَابُهُ کُفَّارٌ بِالتَّأْوِیلِ یَا أَبَا سَعِیدٍ إِذَا کُنْتُ إِمَاماً مِنْ قِبَلِ اللَّهِ تَعَالَی ذِکْرُهُ لَمْ یَجِبْ أَنْ یُسَفَّهَ رَأْیِی فِیمَا أَتَیْتُهُ مِنْ مُهَادَنَهًٍْ أَوْ مُحَارَبَهًٍْ وَ إِنْ کَانَ وَجْهُ الْحِکْمَهًِْ فِیمَا أَتَیْتُهُ مُلْتَبِساً أَ لَا تَرَی الخِضْر (لَمَّا خَرَقَ السَّفِینَهًَْ وَ قَتَلَ الْغُلَامَ وَ أَقَامَ الْجِدَارَ سَخِطَ مُوسَی (فِعْلَهُ لِاشْتِبَاهِ وَجْهِ الْحِکْمَهًِْ عَلَیْهِ حَتَّی أَخْبَرَهُ فَرَضِیَ هَکَذَا أَنَا سَخِطْتُمْ عَلَیَّ بِجَهْلِکُمْ بِوَجْهِ الْحِکْمَهًِْ فِیهِ وَ لَوْ لَا مَا أَتَیْتُ لَمَا تُرِکَ مِنْ شِیعَتِنَا عَلَی وَجْهِ الْأَرْضِ أَحَدٌ إِلَّا قُتِل.

امام حسن (علیه السلام)- ابوسعید عقیصا گوید: به امام حسن (علیه السلام) گفتم: «ای فرزند رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! چرا با معاویه صلح و سازش کردی»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «ای ابوسعید؛ آیا من حجّت خدا بر بندگانش نیستم؟! آیا من امام آن‌ها بعد از پدرم نمی‌باشم»؟! گفتم: «چرا». فرمود: «آیا من آن کسی نیستم که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) درباره‌ی من و برادرم [فرمود:] حسن و حسین دو امامند، خواه [به اجرای اوامر الهی] برخیزند و خواه بنشینند»؟ گفتم: «بلی». فرمود: «پس من امامم خواه برخیزم یا بنشینم. ای ابوسعید علّت صلح من با معاویه همان علّت صلح رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با «بنی‌ضمره» و «بنی‌اشجع» و اهالی مکّه است هنگامی‌که از حدیبیه برگشت، منتهی فرقی که هست این است که آنان آشکارا کافر بودند ولی معاویه و یارانش در باطن کافرند. ای ابوسعید! اگر من از جانب خدا امام هستم پس جایز نیست در قبول صلح و یا جنگ به سفاهت رأی نسبت داده شوم، اگرچه حکمت آنچه انجام می‌دهم برای افراد مشتبه باشد آیا نمی‌بینی هنگامی‌که خضر (علیه السلام) به خاطر سوراخ‌کردن کشتی و کشتن پسر و تعمیر دیوار از طرف موسی (علیه السلام) مورد غضب واقع شد، برای اینکه علّت آن بر او مشتبه بود، تا اینکه خضر (علیه السلام) به او خبر داد و موسی (علیه السلام) راضی شد. همچنین من نیز به خاطر صلحی که با معاویه کردم، از طرف کسانی که علّت این امر را نمی‌دانستند و نسبت به آن جاهل بودند، مورد غضب واقع شدم و اگر من صلح نمی‌کردم معاویه یک نفر شیعه در روی زمین باقی نمی‌گذاشت مگر اینکه همه را می‌کشت».

Imam Hasan (peace be upon him)- Abu Sa'id Aqisa said: I said to Imam Hasan (peace be upon him): "O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Why did you make peace and reconcile with Mu'awiyah?" The Imam (peace be upon him) said: "O Abu Sa'id, am I not the proof of Allah over His servants?! Am I not their Imam after my father?!" I said: "Yes." He said: "Am I not the one about whom the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said concerning me and my brother: 'Hasan and Husayn are two Imams, whether they rise up [to carry out the divine commands] or sit'?" I said: "Yes." He said: "So I am an Imam whether I rise up or sit. O Abu Sa'id, the reason for my peace with Mu'awiyah is the same reason for the Messenger of Allah's (peace be upon him and his family) peace with the Banu Damrah and the Banu Ashja' and the people of Mecca when he returned from Hudaybiyyah, except that the difference is that they were openly unbelievers, while Mu'awiyah and his companions are unbelievers inwardly. O Abu Sa'id! If I am an Imam from the side of Allah, then it is not permissible for me to be attributed with foolishness of opinion in accepting peace or war, even if the wisdom of what I do is obscure to people. Do you not see that when Khidr (peace be upon him) was subjected to Musa's (peace be upon him) anger on account of piercing the ship, killing the boy, and repairing the wall, because its reason was obscure to him, until Khidr (peace be upon him) informed him and Musa (peace be upon him) became satisfied. Likewise I too, on account of the peace I made with Mu'awiyah, was subjected to the anger of those who did not know the reason for this matter and were ignorant of it; and had I not made peace, Mu'awiyah would not have left a single Shia on the face of the earth without killing them all."

ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)- અબૂ સઈદ અકીસા કહે છે: મેં ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: "ઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના પુત્ર! તમે મુઆવિયા સાથે સંધિ અને સુલેહ કેમ કરી?" ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "ઓ અબૂ સઈદ; શું હું અલ્લાહનો હુજ્જત તેના બંદાઓ પર નથી?! શું હું મારા પિતા પછી તેમનો ઇમામ નથી?!" મેં કહ્યું: "જી હા." ફરમાવ્યું: "શું હું તે નથી કે જેમના અને મારા ભાઈ વિશે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ [ફરમાવ્યું:] હસન અને હુસૈન બે ઇમામ છે, ચાહે તેઓ [અલ્લાહના આદેશો અમલમાં લાવવા માટે] ઊભા થાય કે બેસી રહે"? મેં કહ્યું: "જી હા." ફરમાવ્યું: "તો હું ઇમામ છું ચાહે ઊભો થાઉં કે બેસી રહું. ઓ અબૂ સઈદ, મુઆવિયા સાથે મારી સંધિનું કારણ એ જ છે જે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની 'બની ઝમરહ' અને 'બની અશજઅ' અને મક્કાવાળાઓ સાથે હુદૈબિય્યાહથી પાછા ફર્યા ત્યારે થયેલી સંધિનું કારણ હતું, પરંતુ તફાવત એ છે કે તેઓ સ્પષ્ટ કાફિર હતા પણ મુઆવિયા અને તેના સાથીઓ ભીતરથી કાફિર છે. ઓ અબૂ સઈદ! જો હું અલ્લાહની તરફથી ઇમામ છું તો સંધિ સ્વીકારવામાં કે લડાઈમાં મારા રાયને મૂર્ખતા સાથે જોડવી જાયઝ નથી, ભલે હું જે કરું છું તેની હિકમત લોકો માટે અસ્પષ્ટ હોય. શું તમે જોતા નથી કે જ્યારે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) નાવમાં કાણું પાડવા, છોકરાને મારી નાખવા અને દીવાલ સમારવાના કારણે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) તરફથી ગુસ્સાનો ભોગ બન્યા, કારણ કે તેનું કારણ તેમના પર અસ્પષ્ટ હતું, ત્યાં સુધી કે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)એ તેમને ખબર આપી અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) રાજી થયા. તેવી જ રીતે હું પણ મુઆવિયા સાથે જે સંધિ કરી તેના કારણે, જે લોકો આ બાબતનું કારણ જાણતા ન હતા અને તેના પ્રત્યે અજ્ઞાન હતા, તેમના તરફથી ગુસ્સાનો ભોગ બન્યો, અને જો હું સંધિ ન કરત તો મુઆવિયા ધરતી પર એક પણ શિયાને બાકી ન રાખત સિવાય કે તે બધાને મારી નાખત."

الصّادق ( عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (قَالَ: إِنَّ مُوسَی (لَمَّا أَرَادَ أَنْ یُفَارِقَ الخِضْر قَالَ أَوْصِنِی فَکَانَ فِیمَا أَوْصَاهُ أَنْ قَالَ لَهُ إِیَّاکَ وَ اللَّجَاجَهًَْ ... وَ اذْکُرْ خَطِیئَتَکَ وَ إِیَّاکَ وَ خَطَایَا النَّاس عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَهًَْ عَنِ الزُّهْرِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ (قَالَ: کَانَ آخِرُ مَا أَوْصَی بِهِ الخِضْر مُوسَی (قَالَ لَا تُعَیِّرَنَّ أَحَداً بِذَنْبٍ وَ إِنَّ أَحَبَّ الْأُمُورِ إِلَی اللَّهِ ثَلَاثَهًٌْ الْقَصْدُ فِی الْجِدَهًِْ وَ الْعَفْوُ فِی الْمَقْدُرَهًِْ وَ الرِّفْقُ بِعِبَادِ اللَّهِ وَ مَا رَفَقَ أَحَدٌ بِأَحَدٍ فِی الدُّنْیَا إِلَّا رَفَقَ اللَّهُ بِهِ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ وَ رَأْسُ الْحِکْمَهًِْ مَخَافَهًُْ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل وَ عَنْهُ (قَالَ قَالَ مُوسَی لِلْخَضِرِ (قَدْ تَحَرَّمْتُ بِصُحْبَتِکَ فَأَوْصِنِی قَالَ الْزَمْ مَا لَا یَضُرُّکَ مَعَهُ شَیْءٌ کَمَا لَا یَنْفَعُکَ مَعَ غَیْرِهِ شَیْء.

امام صادق (علیه السلام)- ابان‌بن‌عبدالملک نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) فرمود: موسی (علیه السلام) هنگامی که می‌خواست از خضر (علیه السلام) جدا شود به او گفت: «مرا نصیحت کن»؛ و نصیحت خضر (علیه السلام) به او این بود که: «از لجاجت پرهیز کن، بی‌حاجت راه نرو و بدون سبب نخند؛ اشتباهاتت را یاد آوری کن ولی از یادآوری اشتباهات مردم پرهیز کن». امام حسین (علیه السلام) فرمود: «آخرین چیزی که خضر (علیه السلام) به موسی (علیه السلام) وصیّت کرد این بود که: «هیچ‌کس را به خاطر گناهی سرزنش نکن و بدان که دوست‌داشتنی‌ترین اشیاء نزد پروردگار سه چیز هستند: تعادل در هنگام جدّیت، بخشش در هنگام توانایی و مهربانی با خلق خدا. و هرکس در دنیا با کسی مهربان باشد خداوند در روز قیامت با او مهربان است، و سرلوحه حکمت، ترس از خداوند متعال است».

Imam Sadiq (peace be upon him)- Aban ibn Abd al-Malik narrates: Imam Sadiq (peace be upon him) said: When Musa (peace be upon him) wanted to part from Khidr (peace be upon him), he said to him: "Advise me"; and Khidr's (peace be upon him) advice to him was: "Avoid obstinacy, do not walk without need and do not laugh without cause; remember your own mistakes but avoid recalling the mistakes of people." Imam Husayn (peace be upon him) said: "The last thing that Khidr (peace be upon him) advised Musa (peace be upon him) was this: 'Do not reproach anyone for a sin, and know that the most beloved of things before the Lord are three: moderation at the time of exertion, forgiveness at the time of ability, and kindness to Allah's creation. And whoever is kind to anyone in this world, Allah will be kind to him on the Day of Resurrection, and the head of wisdom is fear of Allah the Exalted.'"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)- અબાન બિન અબ્દુલ મલિક નકલ કરે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: મૂસા (અલયહિસ્સલામ) જ્યારે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)થી જુદા થવા માંગતા હતા ત્યારે તેમને કહ્યું: "મને નસીહત કરો"; અને ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)ની તેમને નસીહત આ હતી કે: "હઠધર્મીથી દૂર રહો, જરૂરત વગર ચાલશો નહીં અને કારણ વગર હસશો નહીં; તમારી ભૂલોને યાદ કરો પણ લોકોની ભૂલોને યાદ કરવાથી દૂર રહો." ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "છેલ્લી વસ્તુ જે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)એ મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને વસિય્યત કરી તે આ હતી કે: 'કોઈને પણ ગુનાહને કારણે ઠપકો ન આપો અને જાણો કે પરવરદિગાર પાસે સૌથી પ્રિય વસ્તુઓ ત્રણ છે: જિદ્દી હોવાના સમયે સંતુલન, શક્તિ હોવાના સમયે માફી અને અલ્લાહની સૃષ્ટિ સાથે દયા. અને જે કોઈ દુનિયામાં કોઈ સાથે દયાળુ હોય, અલ્લાહ કયામતના દિવસે તેની સાથે દયાળુ હશે, અને હિકમતનું શિરોમણિ અલ્લાહ તઆલાનો ભય છે.'"

علی‌بن‌ابراهیم ( فَانْطَلَقا حَتَّی قَالَ: إِذا أَتَیا أَهْلَ قَرْیَةٍ اسْتَطْعَما أَهْلَها وَ کَانَ وَقْتُ الْعَشِیِّ وَ الْقَرْیَهًُْ تُسَمِّی النَّاصِرَهًَْ وَ إِلَیْهَا یُنْسَبُ النَّصَارَی وَ لَمْ یُضَیِّفُوا أَحَداً قَطُّ وَ لَمْ یُطْعِمُوا غَرِیباً فَاسْتَطْعَمُوهُمْ فَلَمْ یُطْعِمُوهُمْ وَ لَمْ یُضَیِّفُوهُمْ فَنَظَرَ الخِضْر (إِلَی حَائِطٍ قَدْ زَالَ لِیَنْهَدِمَ فَوَضَعَ الخِضْر (یَدَهُ عَلَیْهِ وَ قَالَ: قُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ. فَقَامَ. فَقَالَ مُوسَی (: لَمْ یَنْبَغِ أَنْ تَضُمَّ الْجِدَارَ حَتَّی یُطْعِمُونَا وَ یَأْوُونَا وَ هُوَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَیْهِ أَجْراً فَقَالَ لَهُ الخِضْر (: هَذَا فِراقُ بَیْنِی وَ بَیْنِکَ سَأُنَبِّئُکَ بِتَأْوِیلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَیْهِ صَبْراً.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- آن‌ها از آن محل گذشتند؛ إِذا أَتَیا أَهْلَ قَرْیَةٍ اسْتَطْعَما أَهْلَها و به دهکده‌ای رسیدند که آن را «ناصریه» می‌گفتند، شب هنگام بود که موسی و خضر (علیها السلام) وارد این قریه شدند و از اهل قریه خواستند شب آن‌ها را جای دهند. اهالی قریه به آن‌ها جا ندادند و از پذیرایی خودداری کردند، دراین‌هنگام خضر (علیه السلام) متوجّه شد که یکی از دیوارهای قریه کج شده و مشرف بر خرابی است، خضر (علیه السلام) دست خود را روی دیوار گذاشت و گفت: «برخیز این دیوار را راست کنیم». موسی (علیه السلام) گفت: «باید اهل قریه ما را طعام و غذا بدهند سپس ما این دیوار را اصلاح کنیم». لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَیْهِ أَجْراً. خضر (علیه السلام) گفت: هَذَا فِراقُ بَیْنِی وَ بَیْنِکَ سَأُنَبِّئُکَ بِتَأْوِیلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَیْهِ صَبْراً؛ از اینجا دیگر رفاقت و مصاحبت ما قطع شد و اینک سر کارهای خود را برای تو روشن می‌کنم».

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): They passed by that place; إِذا أَتَیا أَهْلَ قَرْیَةٍ اسْتَطْعَما أَهْلَها [When they came to the people of a town, they asked its people for food], and they arrived at a village called "Nasiriyya". It was night when Musa and Khidr (peace be upon them) entered this village and asked its people to lodge them for the night. The villagers did not give them lodging and refused to host them. At this point, Khidr (peace be upon him) noticed that one of the walls of the village was leaning and about to collapse. Khidr (peace be upon him) placed his hand upon the wall and said: "Rise, let us straighten this wall." Musa (peace be upon him) said: "The people of the village should give us food and provisions, and then we should repair this wall. لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَیْهِ أَجْراً [If you had wished, you could surely have taken a wage for it]." Khidr (peace be upon him) said: هَذَا فِراقُ بَیْنِی وَ بَیْنِکَ سَأُنَبِّئُکَ بِتَأْوِیلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَیْهِ صَبْراً [This shall be separation between me and you; now I will inform you of the significance of that with which you could not have patience]; from here our companionship and fellowship is severed, and now I will make clear to you the meaning of my actions."

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): તેઓ તે જગ્યાએથી પસાર થયા; إِذا أَتَیا أَهْلَ قَرْیَةٍ اسْتَطْعَما أَهْلَها [જ્યારે તેઓ એક ગામના લોકો પાસે આવ્યા ત્યારે તેમની પાસે ખાવાનું માંગ્યું], અને એક ગામમાં પહોંચ્યા જેને "નાસિરિય્યહ" કહેવામાં આવતું હતું. રાતનો સમય હતો જ્યારે મૂસા અને ખિઝ્ર (અલયહિમસ્સલામ) આ ગામમાં દાખલ થયા અને ગામના લોકોને કહ્યું કે તેમને રાત માટે આશ્રય આપે. ગામના લોકોએ તેમને જગ્યા આપી નહીં અને મહેમાનનવાઝીથી ઇનકાર કર્યો. તે વખતે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) એ જોયું કે ગામની એક દીવાલ વાંકી થઇ ગઇ છે અને પડી જવાની અણી પર છે. ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાનો હાથ દીવાલ પર મૂક્યો અને કહ્યું: "ઊભી થા, ચાલો આ દીવાલને સીધી કરીએ." મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ કહ્યું: "ગામના લોકોએ પહેલાં આપણને ખાવાનું અને ખોરાક આપવો જોઇએ, પછી આપણે આ દીવાલને સુધારીએ. لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَیْهِ أَجْراً [જો તમે ઇચ્છતા તો તેના પર મજૂરી લઇ શકતા હતા]." ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) એ કહ્યું: هَذَا فِراقُ بَیْنِی وَ بَیْنِکَ سَأُنَبِّئُکَ بِتَأْوِیلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَیْهِ صَبْراً [આ મારી અને તમારી વચ્ચે જુદાઇ છે; હવે હું તમને તે વાતોનું અર્થઘટન જણાવીશ જેના પર તમે ધીરજ રાખી શક્યા નહીં]; અહીંથી હવે આપણી દોસ્તી અને સાથ પૂરો થયો, અને હવે હું મારા કાર્યોનો ભેદ તમારા માટે સ્પષ્ટ કરું છું."

الرّسول ( فِی مَجْمَعِ الْبَیَانِ: إِنْ سَأَلْتُکَ عَنْ شَیْءٍ الْآیَهًَْ وَ رُوِیَ أَنَّ النَّبِیَّ (تَلَا هَذِهِ الْآیَهًَْ فَقَالَ: اسْتَحْیَا نَبِیُّ اللَّهِ مُوسَی (وَ لَوْ صَبَرَ لَرَأَی أَلْفاً مِنَ الْعَجَائِبِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- پیامبر (صلی الله علیه و آله) این آیه: إِنْ سَأَلْتُکَ عَنْ شَیْءٍ را خواند و فرمود: «پیامبر خدا موسی (علیه السلام) خجالت کشید و اگر صبر می‌کرد، هزار تا از عجایب را می‌دید».

The Prophet (peace be upon him and his family): The Prophet (peace be upon him and his family) recited this verse: إِنْ سَأَلْتُکَ عَنْ شَیْءٍ [If I ask you about anything], and said: "The Prophet of Allah, Musa (peace be upon him), felt ashamed; and had he been patient, he would have seen a thousand more wonders."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ આ આયત: إِنْ سَأَلْتُکَ عَنْ شَیْءٍ [જો હું તમને કોઇ વસ્તુ વિશે પૂછું] વાંચી અને ફરમાવ્યું: "અલ્લાહના પયગંબર મૂસા (અલયહિસ્સલામ) શરમાયા, અને જો તેઓ ધીરજ રાખતા, તો હજાર અજાયબીઓ જોતા."

الباقر ( أَنْکَرَ مُوسَی عَلَی الخِضْر وَ اسْتَفْظَعَ أَفْعَالَهُ حَتَّی قَالَ لَهُ الخِضْر یَا مُوسَی مَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِی إِنَّمَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل.

امام باقر (علیه السلام)- موسی (علیه السلام) از خضر (علیه السلام) نپذیرفت و کارهای او را شنیع شمرد، تا اینکه خضر (علیه السلام) به او گفت: «ای موسی! من این ها را سر خود انجام ندادم، بلکه فقط به جهت امر خداوند عزّوجلّ انجامشان دادم».

Imam Baqir (peace be upon him): Musa (peace be upon him) did not accept from Khidr (peace be upon him) and considered his deeds abhorrent, until Khidr (peace be upon him) said to him: "O Musa! I did not do these things of my own accord, but I did them only by the command of Allah the Mighty and Majestic."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી કબૂલ ન કર્યું અને તેમના કાર્યોને ઘૃણાસ્પદ ગણ્યા, ત્યાં સુધી કે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) એ તેમને કહ્યું: "ઓ મૂસા! મેં આ કાર્યો પોતાની મરજીથી કર્યાં નથી, બલ્કે માત્ર અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ના હુકમથી કર્યાં છે."

الصّادق ( عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ الْهَاشِمِیِّ قَالَ سَمِعْتُ الصَّادِقَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ (یَقُولُ إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَیْبَهًًْ لَا بُدَّ مِنْهَا یَرْتَابُ فِیهَا کُلُّ مُبْطِلٍ فَقُلْتُ لَهُ وَ لِمَ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ لِأَمْرٍ لَمْ یُؤْذَنْ لَنَا فِی کَشْفِهِ لَکُمْ قُلْتُ فَمَا وَجْهُ الْحِکْمَهًِْ فِی غَیْبَتِهِ فَقَالَ وَجْهُ الْحِکْمَهًِْ فِی غَیْبَتِهِ وَجْهُ الْحِکْمَهًِْ فِی غَیْبَاتِ مَنْ تَقَدَّمَهُ مِنْ حُجَجِ اللَّهِ تَعَالَی ذِکْرُهُ إِنَّ وَجْهَ الْحِکْمَهًِْ فِی ذَلِکَ لَا یَنْکَشِفُ إِلَّا بَعْدَ ظُهُورِهِ کَمَا لَا یَنْکَشِفُ وَجْهُ الْحِکْمَهًِْ لَمَّا أَتَاهُ الخِضْر (مِنْ خَرْقِ السَّفِینَهًِْ وَ قَتْلِ الْغُلَامِ وَ إِقَامَهًِْ الْجِدَارِ لِمُوسَی (إِلَّا وَقْتَ افْتِرَاقِهِمَا.

امام صادق (علیه السلام)- عبدالله‌بن‌فضل هاشمی گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می‌فرمود: «صاحب الأمر غیبتی دارد که ناچار از آن است و هر پیرو باطل، در آن تردید می‌کند». من عرض کردم: «فدایت شوم! چرا غیبت می‌کند؟» فرمود: «به علّتی که به ما اجازه نداده‌اند آشکار سازیم». عرض کردم: «چه حکمتی در غیبت اوست»؟ فرمود: «همان حکمتی که در غیبت سفرای الهی پیش از او بوده است. حکمت غیبت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ظاهر نمی‌شود مگر بعد از آمدن خود او، چنان‌که حکمت سوراخ‌کردن کشتی توسط خضر (علیه السلام) و کشتن آن بچه و تعمیر دیوار، برای موسی (علیه السلام) ظاهر نگشت، مگر موقعی که خواستند از هم جدا شوند».

Imam Sadiq (peace be upon him): Abdullah ibn Fadl al-Hashimi said: I heard Imam Sadiq (peace be upon him) saying: "The Master of this Affair (Sahib al-Amr) has an occultation which is inevitable, during which every follower of falsehood will fall into doubt." I said: "May I be your ransom! Why does he go into occultation?" He said: "For a reason we have not been permitted to disclose to you." I said: "What is the wisdom behind his occultation?" He said: "The same wisdom that lay in the occultations of the Proofs of Allah, exalted be His mention, who preceded him. The wisdom of the occultation of al-Qa'im (may Allah hasten his noble reappearance) will not become manifest except after his reappearance, just as the wisdom of Khidr's (peace be upon him) piercing the ship, killing the boy, and repairing the wall did not become manifest to Musa (peace be upon him) until the moment they wished to part from one another."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ્લાહ બિન ફઝલ હાશિમી કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી સાંભળ્યું કે ફરમાવતા હતા: "સાહિબુલ અમ્રની એક ગૈબત છે જે અનિવાર્ય છે, અને તેમાં દરેક બાતિલનો અનુયાયી શંકામાં પડશે." મેં અરજ કરી: "હું આપ પર કુરબાન થાઉં! તેઓ શા માટે ગૈબતમાં જાય છે?" ફરમાવ્યું: "એવા કારણથી જેને જાહેર કરવાની અમને પરવાનગી અપાઇ નથી." મેં અરજ કરી: "તેમની ગૈબતમાં શું હિકમત છે?" ફરમાવ્યું: "એ જ હિકમત જે તેમની પહેલાંના અલ્લાહના હુજ્જતોની ગૈબતોમાં હતી. કાઇમ (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ) ની ગૈબતની હિકમત તેમના પ્રગટ થયા પછી જ સ્પષ્ટ થશે, જેમ ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) દ્વારા હોડીને કાણી કરવાની, તે બાળકને મારી નાખવાની અને દીવાલને સુધારવાની હિકમત મૂસા (અલયહિસ્સલામ) માટે તે વખતે જ સ્પષ્ટ થઇ જ્યારે તેઓએ એકબીજાથી જુદા થવાનું ઇચ્છ્યું."