عَنْ ضُرَیْسٍ الْکُنَاسِیِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام) أَنَ النَّاسَ یَذْکُرُونَ أَنَ فُرَاتَنَا یَخْرُجُ مِنَ الْجَنَّهًِْ فَکَیْفَ هُوَ وَ هُوَ یُقْبِلُ مِنَ الْمَغْرِبِ وَ تُصَبُّ فِیهِ الْعُیُونُ وَ الْأَوْدِیَهًُْ قَالَ فَقَالَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) وَ أَنَا أَسْمَعُ إِنَّ لِلَّهِ جَنَّهًًْ خَلَقَهَا اللَّهُ فِی الْمَغْرِبِ وَ مَاءَ فُرَاتِکُمْ یَخْرُجُ مِنْهَا وَ إِلَیْهَا تَخْرُجُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِینَ مِنْ حُفَرِهِمْ عِنْدَ کُلِّ مَسَاءٍ فَتَسْقُطُ عَلَی ثِمَارِهَا وَ تَأْکُلُ مِنْهَا وَ تَتَنَعَّمُ فِیهَا وَ تَتَلَاقَی وَ تَتَعَارَفُ فَإِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ هَاجَتْ مِنَ الْجَنَّهًِْ فَکَانَتْ فِی الْهَوَاءِ فِیمَا بَیْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ تَطِیرُ ذَاهِبَهًًْ وَ جَائِیَهًًْ وَ تَعْهَدُ حُفَرَهَا إِذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَ تَتَلَاقَی فِی الْهَوَاءِ وَ تَتَعَارَفُ قَالَ وَ إِنَّ لِلَّهِ نَاراً فِی الْمَشْرِقِ خَلَقَهَا لِیُسْکِنَهَا أَرْوَاحَ الْکُفَّارِ وَ یَأْکُلُونَ مِنْ زَقُّومِهَا وَ یَشْرَبُونَ مِنْ حَمِیمِهَا لَیْلَهُمْ فَإِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ هَاجَتْ إِلَی وَادٍ بِالْیَمَنِ یُقَالُ لَهُ بَرَهُوتُ أَشَدُّ حَرّاً مِنْ نِیرَانِ الدُّنْیَا کَانُوا فِیهَا یَتَلَاقَوْنَ وَ یَتَعَارَفُونَ فَإِذَا کَانَ الْمَسَاءُ عَادُوا إِلَی النَّارِ فَهُمْ کَذَلِکَ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ قَالَ قُلْتُ أَصْلَحَکَ اللَّهُ فَمَا حَالُ الْمُوَحِّدِینَ الْمُقِرِّینَ بِنُبُوَّهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) مِنَ الْمُسْلِمِینَ الْمُذْنِبِینَ الَّذِینَ یَمُوتُونَ وَ لَیْسَ لَهُمْ إِمَامٌ وَ لَا یَعْرِفُونَ وَلَایَتَکُمْ فَقَالَ أَمَّا هَؤُلَاءِ فَإِنَّهُمْ فِی حُفْرَتِهِمْ لَا یَخْرُجُونَ مِنْهَا فَمَنْ کَانَ مِنْهُمْ لَهُ عَمَلٌ صَالِحٌ وَ لَمْ یَظْهَرْ مِنْهُ عَدَاوَهًٌْ فَإِنَّهُ یُخَدُّ لَهُ خَدٌّ إِلَی الْجَنَّهًِْ الَّتِی خَلَقَهَا اللَّهُ فِی الْمَغْرِبِ فَیَدْخُلُ عَلَیْهِ مِنْهَا الرَّوْحُ فِی حُفْرَتِهِ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ فَیَلْقَی اللَّهَ فَیُحَاسِبُهُ بِحَسَنَاتِهِ وَ سَیِّئَاتِهِ فَإِمَّا إِلَی الْجَنَّهًِْ وَ إِمَّا إِلَی النَّارِ فَهَؤُلَاءِ مَوْقُوفُونَ لِأَمْرِ اللَّهِ قَالَ وَ کَذَلِکَ یَفْعَلُ اللَّهُ بِالْمُسْتَضْعَفِینَ وَ الْبُلْهِ وَ الْأَطْفَالِ وَ أَوْلَادِ الْمُسْلِمِینَ الَّذِینَ لَمْ یَبْلُغُوا الْحُلُمَ فَأَمَّا النُّصَّابُ مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَهًِْ فَإِنَّهُمْ یُخَدُّ لَهُمْ خَدٌّ إِلَی النَّارِ الَّتِی خَلَقَهَا اللَّهُ فِی الْمَشْرِقِ فَیَدْخُلُ عَلَیْهِمْ مِنْهَا اللَّهَبُ وَ الشَّرَرُ وَ الدُّخَانُ وَ فَوْرَهًُْ الْحَمِیمِ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ ثُمَّ مَصِیرُهُمْ إِلَی الْحَمِیمِ ثُمَّ فِی النَّارِ یُسْجَرُونَ ثُمَّ قِیلَ لَهُمْ أَیْنَ ما کُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَیْنَ إِمَامُکُمُ الَّذِی اتَّخَذْتُمُوهُ دُونَ الْإِمَامِ الَّذِی جَعَلَهُ اللَّهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً.
امام باقر ( ضریس کناسی گوید: از امام باقر (پرسیدم: «مردم میگویند که آب فرات ما از بهشت سرچشمه میگیرد، چگونه آن از مغرب میآید و چشمهها و مسیلها در آن میریزند»؟! من به پاسخ امام باقر (گوش فرا دادم و ایشان در جواب من فرمود: «همانا خداوند بهشتی دارد که آن را در مغرب آفریده است و آب فرات از آن خارج میشود. ارواح مؤمنان در هر شامگاه، از قبرهایشان بهسمت آن میروند و بر روی میوههای آن میافتند و از آن میخورند و بهرهمند میگردند و با هم دیدار میکنند و با یکدیگر آشنا میشوند. با ظهور سپیدهدم، آنان از بهشت بیرون میشوند و در آسمان و بین آسمان و زمین شروع به رفتوآمد میکنند و با طلوع خورشید، به قبرهایشان میروند. آنها در آسمان، یکدیگر را دیدار میکنند و با هم آشنا میشوند». ایشان در ادامه فرمود: «و خداوند آتشی در مشرق دارد، که آن را برای اسکان روح کافران آفریده و آنان از زقّوم آن میخورند و در شب از آب جوشان آن مینوشند و آنگاه که سپیدهدم سر زند، به وادی ای در یمن میروند که به آن برهوت گفته میشود که از آتشهای دنیا سوزندهتر است. آنان در آنجا با یکدیگر ملاقات میکنند و با یکدیگر آشنا میشوند و در شامگاه به آتش بازمیگردند و پیوسته تا روز قیامت حالشان این چنین است». پرسیدم: «خداوند خیرتان دهد، حال موحّدانی که به نبوّت محمّد (اذعان دارند، امّا از جمله مسلمانان گناهکاری هستند که بدون امام میمیرند و از ولایت شما آگاهی ندارند، چگونه است»؟ ایشان فرمود: «اینان در قبرهایشان میمانند و از آن خارج نمیشوند و هرکس که کار نیکی داشته باشد و دشمنی و عداوتی از او سر نزده باشد، گونهی او را بهسوی بهشت میگردانند که خداوند در مغرب آفریده است و از جانب آن تا روز قیامت، باد ملایمی به قبرش وزیده میشود و سپس به دیدار خداوند میرود و خداوند، نیکیها و گناهان او را محاسبه می کند و در نهایت، یا به بهشت میرود و یا وارد جهنّم میشود. قضیّهی اینان موکول به خداوند است. خداوند با مستضعفان و دیوانگان و کودکان و مسلمانزادگانی که قبل از سنّ بلوغ مردهاند نیز چنین کند. امّا ناصبیهایی که بهسوی قبله نماز میخوانند، خداوند گونه آنان را بهسوی جهنّمی قرار میدهد که در مشرق آفریده است و تا روز قیامت از آن جانب، زبانهی آتش و گدازه و دود و فیضانهای حمیم بهسوی آنان میآید و در نهایت به جحیم میروند و آنگاه به آتش کشیده میشوند. سپس به آنها گفته میشود: «کجایند آنانی که جز خداوند فرا میخواندید؟ کجاست امامتان که او را بهجای امامی که خداوند برای مردم برگزیده بود، انتخاب کردید»»؟
Imam Baqir (peace be upon him): Durays al-Kunasi said: I asked Imam Baqir (peace be upon him): "People say that our Euphrates water flows out from Paradise. How can that be, when it comes from the west and springs and streambeds pour into it?" I listened for Imam Baqir's (peace be upon him) reply, and he said to me: "Indeed, Allah has a Paradise that He has created in the west, and the water of the Euphrates flows out from it. The souls of the believers, every evening, go from their graves toward it, and they alight upon its fruits and eat from them and enjoy themselves, and they meet one another and become acquainted with one another. When the dawn breaks, they leave that Paradise and begin to move about in the sky, between the heaven and the earth, and at sunrise they return to their graves. In the sky, they meet one another and become acquainted." He continued: "And Allah has a Fire in the east, which He has created to house the souls of the disbelievers, and they eat from its Zaqqum and at night drink from its boiling water. When the dawn breaks, they go to a valley in Yemen called Barahut, which is more scorching than the fires of this world. There they meet one another and become acquainted, and in the evening they return to the Fire, and they remain like that until the Day of Resurrection." I asked: "May Allah set your affairs right, what then of the monotheists who acknowledge the prophethood of Muhammad (peace be upon him and his family), but are among the sinful Muslims who die without an Imam and have no knowledge of your wilayah — what is their state?" He said: "These remain in their graves and do not leave them. Whoever among them has done a good deed and from whom no enmity or hostility has appeared, his cheek is turned toward the Paradise which Allah has created in the west, and from that direction, until the Day of Resurrection, a gentle breeze is blown upon his grave. Then he goes to meet Allah, and Allah reckons his good deeds and his sins, and in the end he either goes to Paradise or enters Hell. The matter of these ones is deferred to Allah. Allah does the same with the oppressed, the insane, the children, and the offspring of Muslims who have died before the age of maturity. As for the nasibis who pray toward the qiblah, Allah turns their cheek toward the Hell that He has created in the east, and until the Day of Resurrection, from that direction, flames and molten matter and smoke and gushings of hamim (boiling water) come toward them, and in the end they go to Jahim, and then they are cast into the Fire. Then it is said to them: 'Where are those you used to call upon apart from Allah? Where is your imam whom you took in place of the Imam whom Allah had chosen for the people?'"
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ઝુરૈસ કુનાસી કહે છે: મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછ્યું: "લોકો કહે છે કે આપણી ફુરાત નદીનું પાણી જન્નતમાંથી નીકળે છે — તો આ કેવી રીતે, જ્યારે તે પશ્ચિમ તરફથી આવે છે અને ઝરણાં તથા નાળાં તેમાં ઠલવાય છે?" મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ના જવાબ પર કાન ધર્યા, અને તમે મને જવાબમાં ફરમાવ્યું: "ખરેખર અલ્લાહની એક જન્નત છે જે તેમણે પશ્ચિમમાં પેદા કરી છે, અને ફુરાતનું પાણી તેમાંથી બહાર નીકળે છે. મોમિનોની રૂહો દર સાંજે તેમની કબરોમાંથી તેની તરફ જાય છે અને તેના ફળો પર ઊતરે છે અને તેમાંથી ખાય છે અને લાભ ઉઠાવે છે અને એકબીજા સાથે મુલાકાત કરે છે અને એકબીજાથી પરિચિત થાય છે. પરોઢ થતાં જ તેઓ જન્નતમાંથી બહાર નીકળે છે અને આકાશમાં તથા આકાશ અને ધરતીની વચ્ચે આવ-જા શરૂ કરે છે અને સૂરજ ઊગતાં જ પોતાની કબરોમાં પાછા જાય છે. તેઓ આકાશમાં એકબીજાને મળે છે અને એકબીજાથી પરિચિત થાય છે." તમે આગળ ફરમાવ્યું: "અને અલ્લાહની એક આગ મશરિકમાં છે, જે તેમણે કાફિરોની રૂહોને વસાવવા માટે પેદા કરી છે, અને તેઓ તેના ઝક્કૂમમાંથી ખાય છે અને રાત્રે તેના ઉકળતા પાણીમાંથી પીવે છે, અને જ્યારે પરોઢ થાય છે ત્યારે યમનની એક ખીણમાં જાય છે જેને બરહૂત કહેવામાં આવે છે, જે દુનિયાની આગો કરતાં વધુ સળગતી છે. ત્યાં તેઓ એકબીજાને મળે છે અને એકબીજાથી પરિચિત થાય છે અને સાંજે આગમાં પાછા આવે છે અને કયામતના દિવસ સુધી તેમની હાલત આવી જ રહે છે." મેં પૂછ્યું: "અલ્લાહ તમારું ભલું કરે, હવે એ મુવહ્હિદોની હાલત શું છે જેઓ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની નબુવ્વતનો સ્વીકાર કરે છે, પરંતુ એવા ગુનેહગાર મુસલમાનોમાંથી છે જેઓ ઇમામ વગર મરી જાય છે અને તમારી વિલાયતથી અજ્ઞાત છે?" તમે ફરમાવ્યું: "તેઓ પોતાની કબરોમાં જ રહે છે અને તેમાંથી બહાર નીકળતા નથી, અને જેમની પાસે કોઈ સારો અમલ હોય અને તેમનાથી કોઈ દુશ્મની અને વૈરભાવ પ્રગટ ન થયો હોય, તેમનો ગાલ જન્નત તરફ ફેરવવામાં આવે છે જે અલ્લાહે પશ્ચિમમાં પેદા કરી છે, અને તે તરફથી કયામતના દિવસ સુધી તેમની કબર પર એક હળવો પવન ફૂંકાય છે અને પછી તેઓ અલ્લાહની મુલાકાત માટે જાય છે અને અલ્લાહ તેમની નેકીઓ અને ગુનાહોનો હિસાબ કરે છે અને છેવટે તેઓ કાં તો જન્નતમાં જાય છે અથવા જહન્નમમાં દાખલ થાય છે. તેમનો મામલો અલ્લાહ પર છોડવામાં આવેલો છે. અલ્લાહ મુસ્તઝઅફો (નબળા લોકો), દીવાનાઓ, બાળકો અને એ મુસલમાનોના સંતાનો સાથે પણ આવું જ કરે છે જેઓ બલૂગની ઉંમર પહેલાં મરી ગયા હોય. પરંતુ એ નાસિબીઓ જેઓ કિબ્લા તરફ નમાઝ પઢે છે, અલ્લાહ તેમનો ગાલ એ જહન્નમ તરફ ફેરવે છે જે તેમણે મશરિકમાં પેદા કરી છે, અને કયામતના દિવસ સુધી તે તરફથી આગની જ્વાળા અને ગળેલો પદાર્થ અને ધુમાડો અને હમીમ (ઉકળતું પાણી)ના ફુવારા તેમની તરફ આવે છે, અને છેવટે તેઓ જહીમમાં જાય છે અને પછી આગમાં ધકેલવામાં આવે છે. પછી તેમને કહેવામાં આવે છે: 'ક્યાં છે એ જેમને તમે અલ્લાહ સિવાય પોકારતા હતા? ક્યાં છે તમારો ઇમામ કે જેને તમે એ ઇમામની જગ્યાએ પસંદ કર્યો હતો જેને અલ્લાહે લોકો માટે પસંદ કર્યો હતો?'"