و [به يادآوريد] هنگامى كه خانه‌ی كعبه را محلّ بازگشت [و اجتماع] مردم و مركز امن قرارداديم. و [به مردم گفتيم:] از مقام ابراهيم، عبادتگاهى براى خود انتخاب كنيد. و از ابراهيم و اسماعيل پيمان گرفتيم كه: «خانه‌ی مرا براى طواف‌كنندگان و مجاوران و ركوع‌كنندگان سجده‌گزار (نمازگزاران) پاكيزه سازيد».
And when We made the House a pilgrimage for men and a (place of) security, and: Appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim. And We enjoined Ibrahim and Ismail saying: Purify My House for those who visit (it) and those who abide (in it) for devotion and those who bow down (and) those who prostrate themselves.
અને જ્યારે અમોએ આ ધર (કાઅબા)ને તમામ લોકોના ભેગા થવાની જગ્યા અને સલામતીની જગ્યા બનાવી; (અને હુકમ કર્યો કે) ઈબ્રાહીમના (ઊભા રહેવાના) સ્થાનને (તમારી) નમાઝની જગ્યા બનાવો; અને ઈબ્રાહીમ તથા ઈસ્માઈલથી અમોએ અહદ લીધો કે તમે બન્ને મારા ધરને તવાફ કરનારાઓ તથા એઅતેકાફ કરનારાઓ માટે તથા રૂકૂઅ તથા સજદો કરનારાઓ માટે પાક અને સાફ રાખો.
إِنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ الْحَجَرَ لآِدَمَ (علیه السلام) وَ کَانَ الْبَیْتَ.
امام صادق (علیه السلام) خداوند سنگی برای آدم (علیه السلام) فروفرستاد که همان خانه‌ی خدا بود.
Imam Sadiq (peace be upon him): Allah sent down a stone for Adam (peace be upon him), and it was the House [of Allah].
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહે આદમ (અલયહિસ્સલામ) માટે એક પથ્થર ઉતાર્યો, જે અલ્લાહનું ઘર જ હતું.
اَلمَثَابَهًُْ اَلعُودُ اِلَیهِ.
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) مَثابَةً به معنای بازگشتن به آن است.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): مَثابَةً means returning to it.
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): مَثابَةً નો અર્થ છે તેની તરફ પાછા ફરવું.
کَبَیْتِ اللَّهِ مَنْ دَخَلَهُ کانَ آمِناً وَ مَنْ رَغِبَ عَنْهُ کَانَ کَافِراً، قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً.
امام علی (علیه السلام) مانند خانه‌ی خدا که اگر کسی در آن وارد شود، ایمن است و کسی که از آن روی بگرداند کافر است، خداوند می‌فرماید: وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثابَةً لِلنّاسِ وَ أَمْناً.
Imam Ali (peace be upon him): Like the House of Allah — whoever enters it is safe, and whoever turns away from it is a disbeliever. Allah says: وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثابَةً لِلنّاسِ وَ أَمْناً [And when We made the House a pilgrimage for men and a (place of) security].
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહના ઘરની જેમ કે જો કોઈ તેમાં દાખલ થાય તો તે અમનમાં છે, અને જે તેનાથી મોં ફેરવી લે તે કાફિર છે. અલ્લાહ ફરમાવે છે: وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثابَةً لِلنّاسِ وَ أَمْناً [અને જ્યારે અમે આ ઘરને લોકો માટે વળતરનું સ્થળ અને અમનની જગ્યા બનાવ્યું].
عَنِ الثُّمَالِیِّ عَنْ عَلِیِّبْنِالْحُسَیْنِ (علیه السلام) قَالَ: قُلْتُ لَهُ لِمَ صَارَ الطَّوَافُ سَبْعَهًَْ أَشْوَاطٍ؟ قَالَ: لِأَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قَالَ لِلْمَلَائِکَهًِْ إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً فَرَدُّوا عَلَی اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی وَ قَالُوا أَ تَجْعَلُ فِیها مَنْ یُفْسِدُ فِیها وَ یَسْفِکُ الدِّماءَ قَالَ اللهُ إِنِّی أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ وَ کَانَ لَا یَحْجُبُهُمْ عَنْ نُورِهِ فَحَجَبَهُمْ عَنْ نُورِهِ سَبْعَهًَْ آلَافِ عَامٍ فَلَاذُوا بِالْعَرْشِ سَبْعَهًَْ آلَافِ سَنَهًٍْ فَرَحِمَهُمْ وَ تَابَ عَلَیْهِمْ وَ جَعَلَ لَهُمُ الْبَیْتَ الْمَعْمُورَ الَّذِی فِی السَّمَاءِ الرَّابِعَهًِْ فَجَعَلَهُ مَثَابَهًًْ وَ أَمْناً وَ وَضَعَ الْبَیْتَ الْحَرَامَ تَحْتَ الْبَیْتِ الْمَعْمُورِ فَجَعَلَهُ مَثابَهًًْ لِلنَّاسِ وَ أَمْناً فَصَارَ الطَّوَافُ سَبْعَهًَْ أَشْوَاطٍ وَاجِباً عَلَی الْعِبَادِ لِکُلِّ أَلْفِ سَنَهًٍْ شَوْطاً وَاحِداً.
امام سجاد (علیه السلام) از ثمالی نقل شده است: گفتم: «چرا طواف هفت دور است»؟ فرمود: «چون خداوند تبارک‌وتعالی به فرشته‌ها فرمود: من در زمین جانشینی [برای خود] می‌گذارم و آن‌ها در برابر خداوند تبارک‌وتعالی گفتند: آیا در آن کسی را می‌گذاری که تباهی انگیزد و خونریزد؟ خدا فرمود: من آنچه را شما نمی‌دانید، می‌دانم و پیش از آن، آنان (ملائکه) را از نور خود محجوب نکرده‌بود و پس از آن [به جرم این اعتراض] هفت‌هزار سال آن‌ها را از نورش محجوب ساخت؛ تا اینکه آنان هفت‌هزار سال به عرش خدا پناه برده [و تضرّع کردند] پس به آن‌ها مهر ورزیده و توبه‌شان را پذیرفت و بیت‌المعمور را در آسمان چهارم برایشان ساخت تا پایگاه و مأمن آن‌ها باشد و خانه کعبه را زیر بیت‌المعمور و آن را پایگاه قرار داد و به ازای هر هزار سال طواف ملائکه یک طواف بر انسان‌ها واجب شد؛ پس طواف هفت‌بار شد.
Imam Sajjad (peace be upon him): It is narrated from Thumali: I said, "Why is the tawaf seven rounds?" He said: "Because Allah, the Blessed and Exalted, said to the angels: إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً [Indeed I am going to place a successor on the earth], and they responded to Allah, the Blessed and Exalted, saying: أَ تَجْعَلُ فِیها مَنْ یُفْسِدُ فِیها وَ یَسْفِکُ الدِّماءَ [Will You place therein one who will cause corruption in it and shed blood?]. Allah said: إِنِّی أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ [Indeed I know what you do not know]. Before that, He had not veiled them (the angels) from His light, but after that, [as a punishment for this objection,] He veiled them from His light for seven thousand years. Then they took refuge at the Throne of Allah for seven thousand years [and pleaded], so He had mercy on them and accepted their repentance, and built for them al-Bayt al-Mamur in the fourth heaven so that it would be a station and a place of security for them, and He placed the Sacred House (the Kaaba) beneath al-Bayt al-Mamur and made it a station. For every thousand rounds of tawaf by the angels, one round of tawaf became obligatory upon human beings; so the tawaf became seven rounds."
ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ): સુમાલી થકી નકલ કરાયું છે: મેં પૂછ્યું: "તવાફ સાત ચક્કરનો કેમ છે?" તમે ફરમાવ્યું: "કારણ કે અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ ફરિશ્તાઓને ફરમાવ્યું: إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً [ખરેખર હું ધરતી પર [મારા માટે] એક ખલીફા બનાવવાનો છું], અને તેઓએ અલ્લાહ તબારક વ તઆલાની સામે કહ્યું: أَ تَجْعَلُ فِیها مَنْ یُفْسِدُ فِیها وَ یَسْفِکُ الدِّماءَ [શું તું તેમાં એવા લોકોને મૂકે છે જેઓ તેમાં ફસાદ કરે અને લોહી વહાવે?]. અલ્લાહે ફરમાવ્યું: إِنِّی أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ [ખરેખર હું જાણું છું જે તમે નથી જાણતા]. તે પહેલાં, તેમણે તેઓ (ફરિશ્તાઓ) ને પોતાના નૂરથી ઢાંક્યા ન હતા, અને પછી [આ વાંધા-વચકાના ગુના રૂપે] સાત હજાર વર્ષ સુધી તેમને પોતાના નૂરથી ઢાંક્યા; ત્યાં સુધી કે તેઓએ સાત હજાર વર્ષ સુધી અલ્લાહના અર્શ પર પનાહ લીધી [અને કાકલૂદી કરી], તો તેમના પર દયા કરી અને તેઓની તૌબા કબૂલ કરી, અને તેમના માટે ચોથા આસમાનમાં બયતુલ મામૂરની રચના કરી જેથી તે તેમના માટે પાયો અને અમનની જગ્યા બને, અને કાબાના ઘરને બયતુલ મામૂરની નીચે મૂક્યું અને તેને પાયો બનાવ્યું, અને ફરિશ્તાઓના દર હજાર તવાફના બદલામાં એક તવાફ મનુષ્યો પર વાજિબ થયો; તેથી તવાફ સાત વાર બન્યો."
فَإِذَا دَخَلْتَ الْمَسْجِدَ فَارْفَعْ یَدَیْکَ وَ اسْتَقْبِلِ الْبَیْتَ وَ قُل ... اللَّهُمَّ إِنِّی أَشْهَدُ أَنَّ هَذَا بَیْتُکَ الْحَرَامُ الَّذِی جَعَلْتَهُ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً مُبارَکاً وَ هُدیً.
امام صادق (علیه السلام) و چون به مسجدالحرام داخل شدی دستانت را بالا برده و به سمت خانه‌ی خدا پیش‌رو و بگو: «بار الهی! شهادت می‌دهم که این خانه‌ی حرمت‌نهاده [کعبه‌ی] توست که آن را برای مردم محلّ رجوع و جایگاه امن و پر برکت و مایه‌ی هدایت برای جهانیان، قرار دادی».
Imam Sadiq (peace be upon him): When you enter al-Masjid al-Haram, raise your hands and face the House of Allah and say: "O Allah! I bear witness that this is Your sacred House [the Kaaba] which You made a place of return for the people, and a secure and blessed station, and a source of guidance for all the worlds."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અને જ્યારે તમે મસ્જિદુલ હરામમાં દાખલ થાઓ ત્યારે તમારા હાથ ઊંચા કરો અને અલ્લાહના ઘર તરફ મોં કરીને કહો: "બાર ઇલાહી! હું સાક્ષી આપું છું કે આ તારું આદરણીય ઘર [કાબા] છે, જેને તેં લોકો માટે વળતરનું સ્થળ અને અમન તથા બરકતવાળી જગ્યા અને જગતવાસીઓ માટે હિદાયતનું કારણ બનાવ્યું."
صَلَاهًٌْ فِی مَسْجِدِی تَعْدِلُ أَلْفَ صَلَاهًٍْ فِی غَیْرِهِ وَ صَلَاهًٌْ فِی الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ تَعْدِلُ أَلْفَ صَلَاهًٍْ فِی مَسْجِدِی ثُمَّ قَالَ: إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَ مَکَّهًَْ وَ جَعَلَ بَعْضَهَا أَفْضَلَ مِنْ بَعْضٍ فَقَالَ تَعَالَی وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی.
پیامبر ( یک نماز در مسجد من، مساوی با هزار نماز در غیر آن بوده و نماز در مسجدالحرام مساوی با هزار نماز در مسجد من می‌باشد ... حق تعالی مکّه را بر سایر بقاع تفضیل داد و برخی از نواحی آن را بر بعضی دیگر برتر قرارداد؛ فرمود: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی
The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): One prayer in my mosque is equal to a thousand prayers in any other mosque, and one prayer in al-Masjid al-Haram is equal to a thousand prayers in my mosque ... Allah the Exalted gave Mecca preference over all other lands and made some of its areas superior to others; He said: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی [And appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim].
અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): મારી મસ્જિદમાં એક નમાઝ, બીજી જગ્યાની હજાર નમાઝ બરાબર છે, અને મસ્જિદુલ હરામમાં એક નમાઝ મારી મસ્જિદની હજાર નમાઝ બરાબર છે ... અલ્લાહ તઆલાએ મક્કાને બીજા બધા સ્થળો પર ફઝીલત આપી અને તેના કેટલાક ભાગોને બીજા ભાગો પર બહેતર ઠરાવ્યા; ફરમાવ્યું: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی [અને મકામે ઇબ્રાહીમથી પોતાના માટે એક ઇબાદતગાહ પસંદ કરો].
ثُمَّ نَفَذَ إِلَی مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ فَقَرَأَ وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی فَصَلَّی فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ الْبَیْتِ فَکَانَ أَبِی یَقُولُ وَ لَا أَعْلَمُهُ ذَکَرَهُ إِلَّا عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) کَانَ یَقْرَأُ فِی الرَّکْعَتَیْنِ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَی الرُّکْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَی الصَّفَا.
امام باقر (علیه السلام) سپس به‌سوی مقام ابراهیم (علیه السلام) حرکت کرده و [این آیه را] خواند وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی پس نماز خوانده و مقام ابراهیم (علیه السلام) را بین خود و بین خانه کعبه قرارداد و پدرم می‌گفت: «من چنین داستانی را در مورد کسی جز پیامبر (نشنیده‌ام و ایشان در دو رکعت نماز، سوره‌ی کافرون و سوره‌ی توحید را می‌خواند؛ آنگاه به‌سوی رکن بازگشته و و آن را لمس می‌فرمود؛ سپس از در به‌سوی کوه صفا خارج می‌شد».
Imam Baqir (peace be upon him): Then he moved towards Maqam Ibrahim (peace be upon him) and recited [this verse]: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی [And appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim]. So he prayed and placed Maqam Ibrahim (peace be upon him) between himself and the House of the Kaaba. My father used to say: "I have not heard such an account concerning anyone other than the Prophet (peace be upon him and his family), and he used to recite in the two rak'ahs of prayer Surah al-Kafirun and Surah al-Tawhid; then he would return to the Rukn (corner) and touch it; then he would go out from the door towards Mount Safa."
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): પછી તેઓ મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) તરફ ગયા અને [આ આયત] પઢી: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی [અને મકામે ઇબ્રાહીમથી પોતાના માટે એક ઇબાદતગાહ પસંદ કરો]. પછી નમાઝ પઢી અને મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ને પોતાના અને કાબાના ઘરની વચ્ચે રાખ્યું, અને મારા પિતા કહેતા હતા: "મેં આવી હકીકત પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) સિવાય કોઈ બીજા વિશે સાંભળી નથી, અને તેઓ બે રકઅત નમાઝમાં સૂરએ કાફિરૂન અને સૂરએ તૌહીદ પઢતા હતા; પછી રુકન તરફ પાછા ફરી તેને સ્પર્શ કરતા; પછી દરવાજેથી સફા પર્વત તરફ બહાર જતા."
مَنْ سَأَلَهُ عَنْ رَجُلٍ نَسِیَ رَکْعَتَیْ طَوَافِ الْفَرِیضَهًِْ حَتَّی یَخْرُجَ فَقَالَ یُوَکِّلُ قَالَ ابْنُ مُسْکَانَ وَ فِی حَدِیثٍ آخَرَ إِنْ کَانَ جَاوَزَ مِیقَاتَ أَهْلِ أَرْضِهِ فَلْیَرْجِعْ وَ لْیُصَلِّهِمَا فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی.
امام صادق (علیه السلام) ابن‌مسکان می‌گوید از حضرت درباره‌ی حکم کسی که دو رکعت نماز واجب حج را فراموش کند و از حج به وطن خود بازگردد، سؤال کردم. حضرت فرمود: «باید کسی را نائب از طرف خود بگیرد [تا آن را بخواند]». در حدیث دیگری هست که حضرت فرمود: «اگر از حدّ میقات هم‌وطنان خود عبور کرده‌باشد، باید برگردد و آن دو رکعت را به‌جای آورد. زیرا خداوند متعال می‌فرماید: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی.
Imam Sadiq (peace be upon him): Ibn Muskan says: I asked the Imam about the ruling concerning someone who forgets the two rak'ahs of the obligatory tawaf prayer and returns from Hajj to his homeland. The Imam said: "He must appoint someone as his deputy [to perform it on his behalf]." In another hadith, the Imam said: "If he has passed the miqat of the people of his land, he must return and perform those two rak'ahs, for Allah the Exalted says: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [And appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim]."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇબ્ને મુસ્કાન કહે છે કે મેં હઝરત પાસેથી એ વ્યક્તિના હુકમ વિશે પૂછ્યું જે હજના વાજિબ તવાફની બે રકઅત નમાઝ ભૂલી જાય અને હજથી પોતાના વતન પરત ફરે. હઝરતે ફરમાવ્યું: "તેણે પોતાની તરફથી કોઈને નાયબ બનાવવો જોઈએ [જેથી તે તેને પઢે]." બીજી હદીસમાં છે કે હઝરતે ફરમાવ્યું: "જો તે પોતાના વતનવાસીઓના મીકાતથી પસાર થઈ ગયો હોય, તો તેણે પાછા ફરીને તે બે રકઅત અદા કરવી જોઈએ. કારણ કે અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [અને ઇબ્રાહીમના મકામથી પોતાના માટે ઇબાદતસ્થળ પસંદ કરો]."
عَنْ أَبِیعَبْدِاللَّهِ الْأَبْزَارِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) عَنْ رَجُلٍ نَسِیَ فَصَلَّی رَکْعَتَیْ طَوَافِ الْفَرِیضَهًِْ فِی الْحِجْرِ. قَالَ: یُعِیدُهُمَا خَلْفَ الْمَقَامِ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی یَعْنِی بِذَلِکَ رَکْعَتَیْ طَوَافِ الْفَرِیضَهًِْ.
امام صادق (علیه السلام) از امام صادق (علیه السلام) حکم اعمال کسی را پرسیدم که دو رکعت نماز طواف واجب را از روی فراموشی داخل حجر اسماعیل خوانده‌باشد؛ حضرت فرمودند: «باید آن دو رکعت را دوباره پشت سر مقام ابراهیم (علیه السلام) بخواند؛ زیرا خداوند می‌فرماید: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی که منظور از آن، دو رکعت نماز طواف واجب است.
Imam Sadiq (peace be upon him): I asked Imam Sadiq (peace be upon him) about the ruling for someone who, out of forgetfulness, performed the two rak'ahs of the obligatory tawaf prayer inside Hijr Ismail. The Imam said: "He must repeat those two rak'ahs behind the Maqam of Ibrahim (peace be upon him), for Allah says: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [And appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim], and what is meant by this is the two rak'ahs of the obligatory tawaf prayer."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી એ વ્યક્તિના અમલનો હુકમ પૂછ્યો જેણે વાજિબ તવાફની બે રકઅત નમાઝ ભૂલથી હિજ્રે ઇસ્માઈલની અંદર પઢી હોય; હઝરતે ફરમાવ્યું: "તેણે તે બે રકઅત ફરીથી મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ની પાછળ પઢવી જોઈએ; કારણ કે અલ્લાહ ફરમાવે છે: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [અને ઇબ્રાહીમના મકામથી પોતાના માટે ઇબાદતસ્થળ પસંદ કરો], જેનો અર્થ વાજિબ તવાફની બે રકઅત નમાઝ છે."
عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) عَنْ رَجُلٍ نَسِیَ أَنْ یُصَلِّیَ رَکْعَتَیْ طَوَافِ الْفَرِیضَهًِْ خَلْفَ الْمَقَامِ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی حَتَّی ارْتَحَلَ. فَقَالَ: إِنْ کَانَ ارْتَحَلَ فَإِنِّی لَا أَشُقُّ عَلَیْهِ وَ لَا آمُرُهُ أَنْ یَرْجِعَ وَ لَکِنْ یُصَلِّی حَیْثُ یَذْکُرُ.
امام صادق (علیه السلام) از امام صادق (علیه السلام) حکم کسی را پرسیدم که خواندن دو رکعت نماز طواف واجب را پشت سر مقام ابراهیم فراموش کند؛ در حالی‌که خداوند متعال فرمود: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی و پس از آن عزیمت کند. [و به شهر خود بازگردد] حضرت فرمود: «اگر عزیمت کرده‌باشد، به او سخت نمی‌گیرم و او را امر نمی‌کنم تا بازگردد؛ ولی هرجایی که یادش آمد، باید نماز را بخواند».
Imam Sadiq (peace be upon him): I asked Imam Sadiq (peace be upon him) about the ruling for someone who forgets to perform the two rak'ahs of the obligatory tawaf prayer behind the Maqam of Ibrahim — while Allah the Exalted has said: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [And appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim] — and then departs [and returns to his own town]. The Imam said: "If he has departed, I do not impose hardship upon him and do not command him to return; rather, he should pray wherever he remembers."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી એ વ્યક્તિનો હુકમ પૂછ્યો જે વાજિબ તવાફની બે રકઅત નમાઝ મકામે ઇબ્રાહીમની પાછળ પઢવાનું ભૂલી જાય; જ્યારે કે અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [અને ઇબ્રાહીમના મકામથી પોતાના માટે ઇબાદતસ્થળ પસંદ કરો] અને ત્યાર બાદ તે રવાના થઈ જાય [અને પોતાના શહેર પરત ફરે]. હઝરતે ફરમાવ્યું: "જો તે રવાના થઈ ગયો હોય, તો હું તેના પર સખ્તી નથી કરતો અને તેને પાછા ફરવાનો હુકમ નથી કરતો; પરંતુ જ્યાં પણ યાદ આવે ત્યાં તેણે નમાઝ પઢવી જોઈએ."
عَنْ أَبِیالصَّبَّاحِ الْکِنَانِیِّ قَال: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) عَنْ رَجُلٍ نَسِیَ أَنْ یُصَلِّیَ الرَّکْعَتَیْنِ عِنْدَ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) فِی طَوَافِ الْحَجِّ وَ الْعُمْرَهًِْ. فَقَالَ: إِنْ کَانَ بِالْبَلَدِ صَلَّی رَکْعَتَیْنِ عِنْدَ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی وَ إِنْ کَانَ قَدِ ارْتَحَلَ فَلَا آمُرُهُ أَنْ یَرْجِعَ.
امام صادق (علیه السلام) از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی حکم کسی پرسید که نماز دو رکعتی حج را در پیشگاه مقام ابراهیم (علیه السلام) در طواف حج و عمره فراموش کرده‌باشد؛ حضرت فرمود: «اگر در همین سرزمین (مکّه) باشد، باید آن نماز دو رکعتی را در پیشگاه مقام ابراهیم (علیه السلام) بخواند؛ چرا که خداوند عزّوجلّ فرمود: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی ولی اگر از این سرزمین عزیمت کرده است، به او امر نمی‌کنم که بازگردد».
Imam Sadiq (peace be upon him): [The narrator] asked Imam Sadiq (peace be upon him) about the ruling for someone who has forgotten the two-rak'ah prayer before the Maqam of Ibrahim (peace be upon him) during the tawaf of Hajj or Umrah. The Imam said: "If he is still in this land (Makkah), he must perform those two rak'ahs before the Maqam of Ibrahim (peace be upon him), for Allah, the Mighty and Majestic, said: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [And appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim]. But if he has departed from this land, I do not command him to return."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): [રાવીએ] ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી એ વ્યક્તિના હુકમ વિશે પૂછ્યું જે હજ અને ઉમરાહના તવાફમાં મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ની સામે બે રકઅત નમાઝ ભૂલી ગયો હોય; હઝરતે ફરમાવ્યું: "જો તે આ જ ધરતી (મક્કા)માં હોય, તો તેણે તે બે રકઅત નમાઝ મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ની સામે પઢવી જોઈએ; કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ ફરમાવ્યું: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [અને ઇબ્રાહીમના મકામથી પોતાના માટે ઇબાદતસ્થળ પસંદ કરો]. પરંતુ જો તે આ ધરતીથી રવાના થઈ ગયો હોય, તો હું તેને પાછા ફરવાનો હુકમ નથી કરતો."
عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِیعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ طَافَ بِالْبَیْتِ طَوَافَ الْفَرِیضَهًِْ فِی حَجٍّ کَانَ أَوْ عُمْرَهًٍْ وَ جَهِلَ أَنْ یُصَلِّیَ رَکْعَتَیْنِ عِنْدَ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام). قَالَ: یُصَلِّیهَا وَ لَوْ بَعْدَ أَیَّامٍ لِأَنَّ اللَّهَ یَقُولُ وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی.
امام صادق (علیه السلام) حلبی گوید: «از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم: «حکم کسی‌که طواف واجب خانه‌ی خدا را چه در حج و چه در عمره انجام داده‌باشد ولی به این مسئله آگاه‌نباشد که باید دو رکعت نماز در پیشگاه مقام ابراهیم (علیه السلام) بخواند، چیست»؟ حضرت فرمود: «باید آن را به جای آورد؛ اگر چه پس از چند روز باشد؛ زیرا خداوند می‌فرماید: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی».
Imam Sadiq (peace be upon him): Halabi says: "I asked Imam Sadiq (peace be upon him): 'What is the ruling for someone who has performed the obligatory tawaf of the House of Allah, whether in Hajj or Umrah, but was unaware that he must perform two rak'ahs of prayer before the Maqam of Ibrahim (peace be upon him)?' The Imam said: "He must perform it, even if it is after several days, for Allah says: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [And appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim]."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હલબી કહે છે: "મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસેથી પૂછ્યું: 'એ વ્યક્તિનો હુકમ શું છે જેણે અલ્લાહના ઘરનો વાજિબ તવાફ ભલે હજમાં હોય કે ઉમરાહમાં અદા કર્યો હોય પરંતુ તેને આ મસઅલાની જાણ ન હોય કે તેણે મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ની સામે બે રકઅત નમાઝ પઢવાની છે?' હઝરતે ફરમાવ્યું: "તેણે તે અદા કરવી જોઈએ; ભલે થોડા દિવસો પછી હોય; કારણ કે અલ્લાહ ફરમાવે છે: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی [અને ઇબ્રાહીમના મકામથી પોતાના માટે ઇબાદતસ્થળ પસંદ કરો]."
عَنْ صَفْوَانَ‌بْنِ‌یَحْیَی لَیْسَ لِأَحَدٍ أَنْ یُصَلِّیَ رَکْعَتَیْ طَوَافِ الْفَرِیضَهًِْ إِلَّا خَلْفَ الْمَقَامِ لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِیمَ مُصَلًّی فَإِنْ صَلَّیْتَهُمَا فِی غَیْرِهِ فَعَلَیْکَ إِعَادَهًُْ الصَّلَاهًِْ.
امام صادق (علیه السلام) از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است: «همه باید دو رکعت نماز طواف واجب را پشت سر مقام ابراهیم (علیه السلام) به‌جای آورند؛ چرا که خداوند فرمود: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی پس اگر آن دو رکعت را در مکان دیگری به جای آوری، باید آن نماز را دوباره بخوانی».
Imam Sadiq (peace be upon him): It has been narrated from Imam Sadiq (peace be upon him): "Everyone must perform the two rak'ahs of the obligatory tawaf behind Maqam Ibrahim (peace be upon him); for Allah said: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی [And appoint for yourselves a place of prayer on the standing-place of Ibrahim]. So if you perform those two rak'ahs in another place, you must repeat that prayer."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી નકલ થયું છે: "દરેકે વાજિબ તવાફની બે રકઅત નમાઝ મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ની પાછળ અદા કરવી જોઈએ; કારણ કે અલ્લાહે ફરમાવ્યું: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهیمَ مُصَلًّی [અને ઇબ્રાહીમના મકામને પોતાના માટે નમાઝની જગ્યા બનાવો]. તો જો તમે તે બે રકઅત બીજી કોઈ જગ્યાએ અદા કરો, તો તે નમાઝ ફરીથી પઢવી પડશે."
الحَجُّ کُلُّهُ مَقَامُ اِبرَاهِیمَ (علیه السلام).
ابن‌عباس (رحمة الله علیه) مقام ابراهیم (علیه السلام) تمام حج است. (یعنی سرسپردگی در برابر حق چون ابراهیم (علیه السلام)).
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Maqam Ibrahim (peace be upon him) is the entire Hajj. (That is, submission before the Truth like Ibrahim (peace be upon him).)
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) સંપૂર્ણ હજ છે. (એટલે કે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ની જેમ હકની સામે સમર્પણ.)
عَنِ الْمُنْذِرِ الثَّوْرِیِّ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْحَجَرِ؟ فَقَالَ: نَزَلَتْ ثَلَاثَهًُْ أَحْجَارٍ مِنَ الْجَنَّهًِْ الْحَجَرُ الْأَسْوَدُ اسْتَوْدَعَهُ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) وَ مَقَامُ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) وَ حَجَرُ بَنِی إِسْرَائِیلَ. قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (علیه السلام): إِنَّ اللَّهَ اسْتَوْدَعَ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) الْحَجَرَ الْأَبْیَضَ وَ کَانَ أَشَدَّ بَیَاضاً مِنَ الْقَرَاطِیسِ فَاسْوَدَّ مِنْ خَطَایَا بَنِی آدَم.
امام باقر (علیه السلام) منذِر ثوری گوید: «از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی آن سنگ از ایشان پرسیدم». حضرت فرمود: «سه سنگ از بهشت نازل‌شد که عبارتند از: حجرالأسود که نزد ابراهیم (علیه السلام) به ودیعه گذاشته‌شد؛ [سنگ] مقام ابراهیم (علیه السلام) و سنگ بنی‌اسرائیل». امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند، حجرالأبیض (سنگ سفید) را نزد ابراهیم (علیه السلام) به ودیعه گذاشت و آن سنگ از کاغذ نیز سفیدتر بود؛ ولی به دلیل گناهان بنی‌آدم سیاه شد».
Imam Baqir (peace be upon him): Mundhir al-Thawri said: "I asked Imam Baqir (peace be upon him) about that stone." The Imam said: "Three stones were sent down from Paradise, which are: Hajar al-Aswad (the Black Stone), which was entrusted to Ibrahim (peace be upon him); [the stone of] Maqam Ibrahim (peace be upon him); and the stone of Bani Isra'il." Imam Baqir (peace be upon him) said: "Allah entrusted Hajar al-Abyad (the white stone) to Ibrahim (peace be upon him), and that stone was whiter than paper; but due to the sins of the children of Adam it turned black."
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): મુન્ઝિર સવરી કહે છે: "મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) ને તે પથ્થર વિશે પૂછ્યું." ઇમામે ફરમાવ્યું: "જન્નતથી ત્રણ પથ્થરો નાઝિલ થયા, જે આ પ્રમાણે છે: હજરુલ અસ્વદ (કાળો પથ્થર) જે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ની પાસે અમાનત તરીકે મૂકવામાં આવ્યો; [પથ્થર] મકામે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ); અને બની ઇસ્રાઈલનો પથ્થર." ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહે હજરુલ અબ્યઝ (સફેદ પથ્થર) ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ની પાસે અમાનત તરીકે મૂક્યો, અને તે પથ્થર કાગળ કરતાં પણ વધારે સફેદ હતો; પરંતુ બની આદમના ગુનાહોના કારણે તે કાળો થઈ ગયો."
لَمَّا أَتَی إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) بِإِسْمَاعِیلَ (علیه السلام) وَ هَاجَرَ فَوَضَعَهُمَا بِمَکَّهًَْ وَ أَتَتْ عَلَی ذَلِکَ مَدَّهٌ وَ نَزَلَهَا الجرهمیون وَ تَزَوَّجَ إِسْمَاعِیلُ (علیه السلام) إمْرَأَهًًْ مِنْهُمْ وَ مَاتَتْ هَاجَرُ وَ اسْتَأْذَنَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) سَارَهًَْ أَنْ یَأْتِیَ هَاجَرَ فَأَذِنَتْ لَهُ وَ شَرَطَتْ عَلَیْهِ أَنْ لَا یَنْزِلَ؟ فَقَدِمَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) وَ قَدْ مَاتَتْ هَاجَرُ فَذَهَبَ إِلَی بَیْتِ إِسْمَاعِیلَ (علیه السلام) فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ: أَیْنَ صَاحِبُکَ؟ قَالَتْ لَهُ: لَیْسَ هَاهُنَا، ذَهَبَ یَتَصَیَّدُ. وَ کَانَ إِسْمَاعِیلُ (علیه السلام) یَخْرُجُ مِنَ الْحَرَمِ یَتَصَیَّدُ وَ یَرْجِعُ. فَقَالَ لَهَا إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام): هَلْ عِنْدَکَ ضِیَافَهًٌْ؟ قَالَتْ: لَیْسَ عِنْدِی شَیْءُ وَ مَا عِنْدِی أَحَدٌ. فَقَالَ لَهَا إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام): إِذَا جَاءَ زَوْجُکِ فَاقْرَئِیهِ السَّلَامَ وَ قُولِی لَهُ فَلْیُغَیِّرْ عَتَبَهًَْ بَابِهِ. وَ ذَهَبَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) فَجَاءَ إِسْمَاعِیلُ (علیه السلام) وَ وَجَدَ رِیحَ أَبِیهِ فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ: هَلْ جَاءَکَ أَحَدٌ؟ قالَتْ: جَاءَنِی شَیْخٌ صِفَتُهُ کَذَا وَ کَذَا کَالْمُسْتَخِفَّهًِْ بِشَأْنِهِ. قَالَ: فَما قَالَ لَکَ؟ قَالَتْ: قَالَ لِی إِقْرَئِی زَوْجَکِ السَّلَامَ وَ قُولِی لَهُ فَلْیُغَیِّرْ عَتَبَهًَْ بَابِهِ. فَطَلَّقَهَا وَ تَزَوَّجَ أُخْرَی فَلَبِثَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ یَلْبَثَ ثُمَّ اسْتَأْذَنَ سَارَهًَْ أَنْ یَزُورَ إِسْمَاعِیلَ (علیه السلام) فَأَذِنَتْ لَهُ وَ اشْتَرَطَتْ عَلَیْهِ أَنْ لَا یَنْزِلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) حَتَّی انْتَهَی إِلَی بَابِ إِسْمَاعِیلَ (علیه السلام) فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ: أَیْنَ صَاحِبُکَ؟ قالَتْ: یَتَصَیَّدُ وَ هُوَ یَجِیئُنِی الْآنَ انَّ شَاءَ اللَّهُ فَانْزِلْ یَرْحَمُکَ اللَّهُ. فَقَالَ لَهَا: هَلْ عِنْدَکَ ضِیَافَهًٌْ؟ قَالَتْ: نَعَمْ فَجَاءَتْ بِاللَّبِنِ وَ اللَّحْمِ فَدَعَا لَهَا بِالْبَرَکَهًِْ فَلَوْ جَاءَتْ یَوْمَئِذٍ بِخُبْزٍ أَوْ بُرٍّ أَوْ شَعِیرٍ أَوْ تَمْرٍ لَکَانَتْ أَکْثَرَ أَرْضِ اللَّهِ بُرّاً وَ شَعِیراً وَ تَمْراً. فَقَالَتْ لَهُ: إِنْزِلْ حَتَّی أَغْسِلُ رَأْسَکَ فَلَمْ یَنْزِلْ فَجَاءَتْ بِالْمَقَامِ فَوَضَعَتْهُ عَلَی شِقِّهِ الْأَیْمَنِ فَوَضَعَ قَدَمَهُ عَلَیْهِ فَبَقِیَ أَثَرُ قَدَمِهِ عَلَیْهِ فَغَسَلَتْ شَقَّ رَأْسِهِ الْأَیْمَنِ ثُمَّ حَوَّلَتِ الْمَقَامَ إِلَی شِقِّهِ الْأَیْسَرِ فَبَقِیَ أَثَرُ قَدَمِهِ عَلَیْهِ فَغَسَلَتْ شِقَّ رَأْسِهِ الْأَیْسَرَ. فَقَالَ لَهَا: إِذَا جَاءَ زَوْجُکِ فَاقْرَئِیهِ مِنِّی السَّلَامَ وَ قُولِی لَهُ قَدِ اسْتَقَامَتْ عَتَبَهًُْ بَابِکَ. فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِیلُ (علیه السلام) وَجَدَ رِیحَ أَبِیهِ فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ: هَلْ جَاءَکَ أَحَدُ؟ قَالَتْ: نَعَمْ شَیْخٌ أَحْسَنُ النَّاسِ وَجْهاً وَ أَطْیَبُهُمْ رِیحاً وَ قَالَ لِی کَذَا وَ کَذَا وَ قُلْتُ لَهُ کَذَا وَ غَسَلْتُ رَأْسَهُ وَ هَذَا مَوْضِعُ قَدَمَیْهِ عَلَی الْمَقَامِ فَقَالَ لَهَا إِسْمَاعِیلُ (علیه السلام): ذَاکَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام).
ابن‌عباس (رحمة الله علیه) وقتی ابراهیم (علیه السلام) هاجر و اسماعیل (علیه السلام) را به مکّه آورد و در آن منزل داد، مدّتی که گذشت، قومی به نام «جرهم» در آنجا (در کنار آب زمزم) فرود آمده و سکنی گزیدند؛ [بعدها] اسماعیل (علیه السلام) با دختری از آن قوم ازدواج کرد. سپس هاجر از دنیا رفت. در این هنگام ابراهیم (علیه السلام) از ساره اجازه خواست تا به نزد هاجر و اسماعیل (علیه السلام) برود؛ ساره به او اجازه داد امّا شرط کرد که ابراهیم (علیه السلام) از اسب پیاده نشود و در آنجا منزل نگیرد. پس ابراهیم (علیه السلام) به مکّه آمد در حالی‌که هاجر وفات یافته‌بود؛ پس به نزد اسماعیل (علیه السلام) رفت [و چون او را در خانه ندید] به همسرش گفت: «همسرت کجاست»؟ آن زن گفت: «اینجا نیست، برای شکار به بیرون از حرم رفته و شکار می‌کند بعد باز می‌گردد». ابراهیم (علیه السلام) به آن زن گفت: «آیا چیزی نزد خود داری که از من پذیرایی کنی». او گفت: «من هیچ‌چیز ندارم. کسی نیز نیست [که کمکم کند]». ابراهیم (علیه السلام) به او گفت: «وقتی همسرت آمد٬ سلام مرا به او برسان و بگو سردر خانه‌ات را عوض کن». ابراهیم (علیه السلام) رفت و وقتی اسماعیل (علیه السلام) آمد بوی پدر را شناخت؛ به همسرش گفت: «آیا کسی به نزد تو آمده بود»؟ همسرش با تحقیر و استخفاف گفت: «پیرمردی چنین و چنان به نزد من آمد». اسماعیل (علیه السلام) گفت: «آیا به تو سخنی نگفت»؟ همسرش گفت: «آری! به تو سلام رساند و گفت سردر خانه‌ات را تغییر بده». [اسماعیل (علیه السلام) متوجّه کنایه‌ی پدر شد و بنابر آن ماجرا،] آن زن را طلاق داده و همسر دیگری گرفت. سپس ابراهیم (علیه السلام) سال‌ها به مشیّت الهی درنگ نمود و دوباره از ساره اجازه خواست تا اسماعیل (علیه السلام) را ملاقات کند. ساره به او اجازه داد، امّا [این بار نیز] شرط نمود که پیاده نشود و منزل نگیرد. این بار ابراهیم (علیه السلام) آمد تا به در منزل اسماعیل (علیه السلام) رسید؛ به همسر اسماعیل (علیه السلام) فرمود: «شوهرت کجاست؟» آن زن گفت: «همسرم برای شکار به خارج حرم رفته است و انشاءاللَّه به زودی برمی‌گردد. خدا تو را رحمت کند به منزل ما وارد شو». [ابراهیم (علیه السلام) به خاطر شرط ساره وارد منزل نشد و] پرسید: «آیا نزد تو وسیله‌ی پذیرایی هست»؟ همسر اسماعیل (علیه السلام) گفت: «البته»! و آن وقت مقداری شیر و گوشت برای ابراهیم (علیه السلام) آورد؛ ابراهیم (علیه السلام) نیز برای برکت آن‌ها دعا کرد. اگر آن روز همسر اسماعیل (علیه السلام) نان، گندم، جو یا خرما آورده‌بود، در اثر دعای ابراهیم (علیه السلام) بیشتر آن سرزمین از گندم، جو یا خرما آکنده می‌شد. [پس از صرف غذا] همسر اسماعیل (علیه السلام) عرضه‌داشت: «پیاده شو تا من سرت را شستشو بدهم». لکن ابراهیم (علیه السلام) پیاده نشد [و همان‌طور سواره] به نزد مقام رفت و آن را بر کنار رکاب راست اسب قرارداد؛ سپس پای راست خود را بر آن نهاد و اثر پای آن حضرت بر آن سنگ باقی ماند. به این صورت، همسر اسماعیل (علیه السلام) سمت راست سر ابراهیم (علیه السلام) را شست. سپس [چرخید و] مقام را در کنار رکاب سمت چپ قرار داد و پای چپ خود را بر آن نهاد و همسر اسماعیل (علیه السلام) سمت چپ سرش را شستشو داد و اثر پای چپ آن حضرت بر سنگ باقی ماند. [وقتی عمل شستشو به پایان رسید] ابراهیم (علیه السلام) به او فرمود: «به همسرت سلام برسان و به او بگو سردر منزلت بسی محکم و استوار است». وقتی اسماعیل (علیه السلام) رسید، بوی پدر را در خانه یافت. به همسرش گفت: «آیا کسی به نزدت آمده بود»؟ همسرش گفت: «آری! پیرمردی که از نظر صورت بهترین مردم و خوشبوترین آنان بود به من چنین و چنان گفت و من نیز چنین و چنان گفتم؛ و سر او را شستشو داده [و از او پذیرایی کردم] و این اثر پای اوست که در مقام به‌جا مانده است». اسماعیل (علیه السلام) گفت: «او پدرم ابراهیم (علیه السلام) بوده است».
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): When Ibrahim (peace be upon him) brought Hajar and Ismail (peace be upon him) to Mecca and settled them there, some time passed and a tribe called "Jurhum" came down and settled in that place (beside the water of Zamzam). [Later] Ismail (peace be upon him) married a girl from that tribe. Then Hajar passed away. At that time Ibrahim (peace be upon him) asked Sarah's permission to go to Hajar and Ismail (peace be upon him); Sarah gave him permission but stipulated that Ibrahim (peace be upon him) should not dismount from his horse and should not stay there. So Ibrahim (peace be upon him) came to Mecca while Hajar had passed away; he went to Ismail (peace be upon him), [and when he did not find him at home] he said to his wife: "Where is your husband?" That woman said: "He is not here, he has gone outside the sanctuary to hunt and is hunting, then he will return." Ibrahim (peace be upon him) said to that woman: "Do you have anything with you to offer me as hospitality?" She said: "I have nothing. And there is no one either [to help me]." Ibrahim (peace be upon him) said to her: "When your husband comes, convey my greeting to him and tell him to change the threshold of his door." Ibrahim (peace be upon him) left, and when Ismail (peace be upon him) came he recognized the scent of his father; he said to his wife: "Did anyone come to you?" His wife, with disdain and belittlement, said: "An old man of such-and-such description came to me." Ismail (peace be upon him) said: "Did he not say anything to you?" His wife said: "Yes! He conveyed greetings to you and said: change the threshold of your door." [Ismail (peace be upon him) understood his father's allusion, and on account of that matter] he divorced that woman and took another wife. Then Ibrahim (peace be upon him) waited for years by the divine will and again asked Sarah's permission to visit Ismail (peace be upon him). Sarah gave him permission, but [this time too] stipulated that he should not dismount and should not stay. This time Ibrahim (peace be upon him) came until he reached the door of Ismail's (peace be upon him) house; he said to Ismail's (peace be upon him) wife: "Where is your husband?" That woman said: "My husband has gone outside the sanctuary to hunt and, Allah willing, will return soon. May Allah have mercy on you, enter our home." [Ibrahim (peace be upon him) did not enter the house because of Sarah's stipulation and] asked: "Do you have anything with which to offer hospitality?" Ismail's (peace be upon him) wife said: "Of course!" and then brought some milk and meat for Ibrahim (peace be upon him); Ibrahim (peace be upon him) then prayed for blessing upon them. If that day Ismail's (peace be upon him) wife had brought bread, wheat, barley or dates, through Ibrahim's (peace be upon him) prayer most of that land would have been filled with wheat, barley or dates. [After the meal] Ismail's (peace be upon him) wife said: "Dismount so that I may wash your head." But Ibrahim (peace be upon him) did not dismount [and while still mounted] went beside the Maqam, and she placed it beside the right stirrup of the horse; then he placed his right foot upon it and the mark of his foot remained on that stone. In this way, Ismail's (peace be upon him) wife washed the right side of Ibrahim's (peace be upon him) head. Then [she turned and] placed the Maqam beside the left stirrup and he placed his left foot upon it, and Ismail's (peace be upon him) wife washed the left side of his head, and the mark of his left foot remained on the stone. [When the washing was finished] Ibrahim (peace be upon him) said to her: "Convey greetings to your husband and tell him: the threshold of your house is very firm and steady." When Ismail (peace be upon him) arrived, he found the scent of his father in the house. He said to his wife: "Did anyone come to you?" His wife said: "Yes! An old man who was the best of people in face and the most fragrant of them said such-and-such to me and I said such-and-such to him; and I washed his head [and offered him hospitality] and this is the mark of his foot which has remained on the Maqam." Ismail (peace be upon him) said: "He was my father Ibrahim (peace be upon him)."
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): જ્યારે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) હાજર અને ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ને મક્કા લાવ્યા અને ત્યાં વસાવ્યા, થોડોક સમય પસાર થયા બાદ, "જુરહુમ" નામની એક કોમ ત્યાં (ઝમઝમના પાણી પાસે) આવીને રહેવા લાગી; [પાછળથી] ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)એ તે કોમની એક છોકરી સાથે લગ્ન કર્યાં. પછી હાજર દુનિયાથી ચાલી ગયાં. તે વખતે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ સારાહ પાસેથી હાજર અને ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ) પાસે જવાની પરવાનગી માગી; સારાહે તેમને પરવાનગી આપી પરંતુ શરત મૂકી કે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ઘોડા પરથી નીચે ન ઊતરે અને ત્યાં મુકામ ન કરે. તેથી ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) મક્કા આવ્યા જ્યારે હાજર વફાત પામી ચૂક્યાં હતાં; તેઓ ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ) પાસે ગયા [અને જ્યારે તેમને ઘરે ન જોયા] તેમની પત્નીને પૂછ્યું: "તમારા પતિ ક્યાં છે?" તે સ્ત્રીએ કહ્યું: "અહીં નથી, હરમની બહાર શિકાર માટે ગયા છે અને શિકાર કરે છે પછી પાછા આવે છે." ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ તે સ્ત્રીને કહ્યું: "શું તારી પાસે કંઈ છે જેનાથી મારી મહેમાનનવાઝી કરે?" તેણે કહ્યું: "મારી પાસે કંઈ નથી. અને કોઈ પણ નથી [જે મને મદદ કરે]." ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ તેને કહ્યું: "જ્યારે તારા પતિ આવે, મારો સલામ તેમને પહોંચાડજે અને કહેજે કે પોતાના ઘરની ઉંબરો બદલી નાખે." ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ચાલ્યા ગયા અને જ્યારે ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ) આવ્યા તો પિતાની સુગંધ ઓળખી ગયા; પોતાની પત્નીને કહ્યું: "શું કોઈ તારી પાસે આવ્યું હતું?" તેમની પત્નીએ તિરસ્કાર અને હલકાઈથી કહ્યું: "એક વૃદ્ધ પુરુષ આવા આવા આવ્યા હતા." ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "શું તને કંઈ કહ્યું ન હતું?" તેમની પત્નીએ કહ્યું: "હા! તમને સલામ પહોંચાડ્યો અને કહ્યું કે તમારા ઘરની ઉંબરો બદલી નાખો." [ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પિતાના ઇશારાને સમજી ગયા અને તે બાબતના આધારે,] તે સ્ત્રીને તલાક આપી બીજી પત્ની લીધી. પછી ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) ઇલાહી ઇચ્છા મુજબ વર્ષો સુધી રોકાયા અને ફરીથી સારાહ પાસેથી ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ને મળવાની પરવાનગી માગી. સારાહે તેમને પરવાનગી આપી, પરંતુ [આ વખતે પણ] શરત મૂકી કે નીચે ન ઊતરે અને મુકામ ન કરે. આ વખતે ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) આવ્યા ત્યાં સુધી કે ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ના ઘરના દરવાજા સુધી પહોંચ્યા; ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ની પત્નીને પૂછ્યું: "તારો પતિ ક્યાં છે?" તે સ્ત્રીએ કહ્યું: "મારા પતિ શિકાર માટે હરમની બહાર ગયા છે અને ઇન્શાઅલ્લાહ જલદી પાછા આવશે. અલ્લાહ તમારા પર રહમ કરે, અમારા ઘરે પધારો." [ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) સારાહની શરતના કારણે ઘરમાં દાખલ ન થયા અને] પૂછ્યું: "શું તારી પાસે મહેમાનનવાઝીનું કંઈ છે?" ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ની પત્નીએ કહ્યું: "અલબત્ત!" અને પછી થોડું દૂધ અને માંસ ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) માટે લાવી; ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ પણ તેમાં બરકતની દુઆ કરી. જો તે દિવસે ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ની પત્ની રોટલી, ઘઉં, જવ કે ખજૂર લાવી હોત, તો ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ની દુઆના પ્રતાપે તે ધરતીનો મોટો ભાગ ઘઉં, જવ કે ખજૂરથી ભરાઈ જાત. [ખાધા પછી] ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ની પત્નીએ અરજ કરી: "નીચે ઊતરો જેથી હું તમારું માથું ધોઈ આપું." પરંતુ ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) નીચે ન ઊતર્યા [અને એ જ રીતે સવારીની હાલતમાં] મકામ પાસે ગયા અને તેને ઘોડાની જમણી રકાબની બાજુમાં મૂક્યો; પછી પોતાનો જમણો પગ તેના પર મૂક્યો અને તે હઝરતના પગનું નિશાન તે પથ્થર પર બાકી રહ્યું. આ રીતે, ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ની પત્નીએ ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)ના માથાની જમણી બાજુ ધોઈ. પછી [ફરી અને] મકામને ડાબી રકાબની બાજુમાં મૂક્યો અને પોતાનો ડાબો પગ તેના પર મૂક્યો અને ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)ની પત્નીએ તેમના માથાની ડાબી બાજુ ધોઈ અને તે હઝરતના ડાબા પગનું નિશાન પથ્થર પર બાકી રહ્યું. [જ્યારે ધોવાનું કામ પૂરું થયું] ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ)એ તેને કહ્યું: "તારા પતિને સલામ પહોંચાડજે અને તેમને કહેજે કે તારા ઘરની ઉંબરો ખૂબ મજબૂત અને સ્થિર છે." જ્યારે ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ) પહોંચ્યા, તેમણે ઘરમાં પિતાની સુગંધ મેળવી. પોતાની પત્નીને કહ્યું: "શું કોઈ તારી પાસે આવ્યું હતું?" તેમની પત્નીએ કહ્યું: "હા! એક વૃદ્ધ પુરુષ જે ચહેરાની દૃષ્ટિએ લોકોમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ અને સૌથી સુગંધિત હતા, તેમણે મને આવું આવું કહ્યું અને મેં પણ આવું આવું કહ્યું; અને તેમનું માથું ધોયું [અને તેમની મહેમાનનવાઝી કરી] અને આ તેમના પગનું નિશાન છે જે મકામ પર બાકી રહ્યું છે." ઇસ્માઇલ (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "તેઓ મારા પિતા ઇબ્રાહીમ (અલયહિસ્સલામ) હતા."
فَیَنْبَغِی لِلْعَبْدِ أَنْ لَا یَدْخُلَ مَکَّهًَْ إِلَّا وَ هُوَ طَاهِرٌ قَدْ غَسَلَ عَرَقَهُ وَ الْأَذَی وَ تَطَهَّرَ.
امام صادق (علیه السلام) شایسته نیست بنده‌ای وارد شهر مکّه شود؛ مگر اینکه پاک باشد؛ عرق و چرک و کثیفی تنش را شسته و پاکیزه گردد.
Imam Sadiq (peace be upon him): It is not fitting for a servant to enter the city of Mecca unless he is pure — having washed the sweat, grime and dirt from his body and become clean.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): બંદા માટે યોગ્ય નથી કે તે મક્કા શહેરમાં દાખલ થાય; સિવાય કે તે પાક હોય; પોતાના શરીરના પરસેવા, મેલ અને ગંદકીને ધોઈને પાકીઝા થઈ ગયો હોય.
قَوْلُهُ طَهِّرا بَیْتِیَ قَالَ الصّادق (علیه السلام): یَعْنِی نَحِّ عَنْهُ الْمُشْرِکِینَ وَ قَالَ: لَمَّا بَنَی إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) الْبَیْتَ وَ حَجَّ النَّاسُ شَکَتِ الْکَعْبَهًُْ إِلَی اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی مَا یَلْقَی مِنْ أَنْفَاسِ الْمُشْرِکِینَ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهَا قِرِّی کَعْبَهًُْ فَإِنِّی أَبْعَثُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ قَوْماً یَتَنَظَّفُونَ بِقُضْبَانِ الشَّجَرِ وَ یَتَخَلَّلُون.
امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی قول خدای متعال که فرمود: طَهِّرا بَیْتِیَ از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده است که یعنی مشرکان را از آنجا دور کنید و برانید». زمانی که ابراهیم (علیه السلام) خانه‌ی کعبه را بنا کرد و مردم مراسم حج را به‌جا آوردند، خانه‌ی کعبه از ملاقات با مشرکین و نَفَس بدبوی آن‌ها به درگاه الهی شکایت کرد. خداوند به کعبه وحی کرد: «ای کعبه! آرام بگیر؛ من در آخرالزّمان مردمی را بر می‌انگیزم که دندان خود را خلال نموده با شاخه‌ی درخت مسواک می‌زنند».
Imam Sadiq (peace be upon him) said regarding the words of Allah the Exalted, طَهِّرا بَیْتِیَ [Purify My House]: "It means, drive the polytheists away from it." And he said: When Ibrahim (peace be upon him) built the House and people performed the Hajj rites, the Kaaba complained to Allah, Blessed and Exalted, about what it encountered from the breath of the polytheists. So Allah revealed to it: "Be at rest, O Kaaba, for I shall raise up in the end times a people who will clean their teeth with tree twigs and use toothpicks."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ અલ્લાહ તઆલાના કથન طَهِّرا بَیْتِیَ [મારા ઘરને પવિત્ર કરો] વિશે ફરમાવ્યું: "એટલે કે મુશરિકોને ત્યાંથી દૂર કરો અને હાંકી કાઢો." જ્યારે ઇબ્રાહિમ (અલયહિસ્સલામ) એ કાબાનું ઘર બાંધ્યું અને લોકોએ હજના વિધિ કર્યા, ત્યારે કાબાએ મુશરિકોની મુલાકાત અને તેમના દુર્ગંધયુક્ત શ્વાસ વિશે અલ્લાહની બારગાહમાં ફરિયાદ કરી. અલ્લાહે કાબાને વહી કરી: "ઓ કાબા! શાંત થા; હું આખિરૂઝ્ઝમાનમાં એવા લોકોને ઊભા કરીશ જેઓ પોતાના દાંતોમાં ખિલાલ કરશે અને ઝાડની ડાળીથી મિસ્વાક કરશે."
طَهِّرْ بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَ الْعَاکِفِینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ یَعْنِی بِهِمْ آلَ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام).
امام کاظم (علیه السلام) خانه‌ی مرا برای طواف‌کنندگان و معتفکین و نمازگزاران پاک‌گردان؛ یعنی برای آل محمّد (که سلام خدا بر ایشان باد پاک گردان.
Imam Kazim (peace be upon him): "Purify My House for those who circumambulate, those who devote themselves in it, and those who pray" — meaning, purify it for the family of Muhammad (peace of Allah be upon them).
ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): "મારા ઘરને તવાફ કરનારાઓ, એતિકાફ કરનારાઓ અને નમાઝ પઢનારાઓ માટે પવિત્ર કરો"; એટલે કે આલે મુહમ્મદ (અલયહેમુસ્સલામ) માટે પવિત્ર કરો.
لَمَّا أَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَی إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) أَنْ طَهِّرا بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَ الْعاکِفِینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ أَهْبَطَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَی الْکَعْبَهًِْ مِائَهًًْ وَ سَبْعِینَ رَحْمَهًًْ فَجَعَلَ مِنْهَا سِتِّینَ لِلطَّائِفِینَ وَ خَمْسِینَ لِلْعَاکِفِینَ وَ أَرْبَعِینَ لِلْمُصَلِّینَ وَ عِشْرِینَ لِلنَّاظِرِینَ.
امام صادق (علیه السلام) هنگامی‌که خداوند عزّوجلّ به ابراهیم (علیه السلام) وحی‌کرد: أَنْ طَهِّرا بَیْتِیَ لِلطَّائِفینَ وَ الْعاکِفینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ خداوند صدوهفتاد رحمت را به‌سوی کعبه فروفرستاد که شصت عدد از آن را برای طواف‌کنندگان، پنجاه عدد از آن را برای اعتکاف‌کنندگان، چهل عدد از آن را برای نمازگزاران و بیست رحمت را مختصّ نظاره‌کنندگان قرارداد.
Imam Sadiq (peace be upon him): When Allah, the Mighty and Majestic, revealed to Ibrahim (peace be upon him): أَنْ طَهِّرا بَیْتِیَ لِلطَّائِفینَ وَ الْعاکِفینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ [that you two purify My House for those who circumambulate, those who devote themselves, and those who bow and prostrate], Allah sent down one hundred and seventy mercies upon the Kaaba: sixty of them He allotted to those who circumambulate, fifty to those who perform i'tikaf, forty to those who pray, and twenty mercies He designated specifically for those who gaze upon it.
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ ઇબ્રાહિમ (અલયહિસ્સલામ) ને વહી કરી: أَنْ طَهِّرا بَیْتِیَ لِلطَّائِفینَ وَ الْعاکِفینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ [કે મારા ઘરને તવાફ કરનારાઓ, એતિકાફ કરનારાઓ અને રુકૂઅ તથા સજદો કરનારાઓ માટે પવિત્ર કરો], ત્યારે અલ્લાહે કાબા તરફ એકસો સિત્તેર રહમતો ઉતારી, જેમાંથી સાઠ તવાફ કરનારાઓ માટે, પચાસ એતિકાફ કરનારાઓ માટે, ચાલીસ નમાઝ પઢનારાઓ માટે અને વીસ રહમતો નિહાળનારાઓ માટે ખાસ કરી.
العَاکِفُونَ هُمُ الْمُصَلُّونَ.
ابن‌عباس (رحمة الله علیه) اعتکاف‌کنندگان همان نمازگزارانند.
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Those who perform i'tikaf are the ones who pray.
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): એતિકાફ કરનારાઓ એ જ નમાઝ પઢનારાઓ છે.