فَإِنَّهُ کَانَ سَبَبُ نُزُولِهَا أَنَّهُ لَمَّا هَاجَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِلَی الْمَدِینَهًِْ بَعَثَ السَّرَایَا إِلَی الطُّرُقَاتِ الَّتِی تَدْخُلُ مَکَّهًَْ تَتَعَرَّضُ لِعِیرِ قُرَیْشٍ حَتَّی بَعَثَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَحْشٍ فِی نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِلَی نَخْلَهًَْ وَ هِیَ بُسْتَانُ بَنِی عَامِرٍ لِیَأْخُذُوا عِیرَ قُرَیْشٍ أَقْبَلَتْ مِنَ الطَّائِفِ عَلَیْهَا الزَّبِیبُ وَ الْأُدْمُ وَ الطَّعَامُ فَوَافَوْهَا وَ قَدْ نَزَلَتِ الْعِیرُ وَ فِیهِمْ عَمْرُو بْنُ الْحَضْرَمِیِّ وَ کَانَ حَلِیفاً لِعُتْبَهًَْ بْنِ رَبِیعَهًَْ فَلَمَّا نَظَرَ ابْنُ الْحَضْرَمِیِّ إِلَی عَبْدِ اللَّهِ بْنَ جَحْشٍ وَ أَصْحَابِهِ فَزِعُوا وَ تَهَیَّئُوا لِلْحَرْبِ وَ قَالُوا هَؤُلَاءِ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) فَأَمَرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَحْشٍ أَصْحَابَهُ أَنْ یَنْزِلُوا وَ یَحْلَقُوا رُءُوسَهُمْ فَنَزَلُوا وَ حَلَقُوا رُءُوسَهُمْ فَقَالَ ابْنُ الْحَضْرَمِیِّ هَؤُلَاءِ قَوْمٌ عُمَّارٌ لَیْسَ عَلَیْنَا مِنْهُمْ بَأْسٌ فَاطْمَأَنُّوا وَ وَضَعُوا السِّلَاحَ فَحَمَلَ عَلَیْهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَحْشٍ فَقُتِلَ ابْنُ الْحَضْرَمِیِّ وَ أَفْلَتَ أَصْحَابُهُ وَ أَخَذُوا الْعِیرَ بِمَا فِیهَا وَ سَاقُوهَا إِلَی الْمَدِینَهًِْ وَ کَانَ ذَلِکَ فِی أَوَّلِ یَوْمٍ مِنْ رَجَبٍ مِنَ الْأَشْهُرِ الْحُرُمِ فَعَزَلُوا الْعِیرَ وَ مَا کَانَ عَلَیْهَا فَلَمْ یَنَالُوا مِنْهَا شَیْئاً فَکَتَبَتْ قُرَیْشٌ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَنَّکَ اسْتَحْلَلْتَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَ سَفَکْتَ فِیهَا الدَّمَ وَ أَخَذْتَ الْمَالَ وَ کَثُرَ الْقَوْلُ فِی هَذَا وَ جَاءَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ أَ یَحِلُّ الْقَتْلُ فِی الشَّهْرِ الْحَرَامِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِیهِ قُلْ قِتالٌ فِیهِ کَبِیرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبِیلِ اللهِ وَ کُفْرٌ بِهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَکْبَرُ عِنْدَ اللهِ وَ الْفِتْنَةُ أَکْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ قَالَ: الْقِتَالُ فِی الشَّهْرِ الْحَرَامِ عَظِیمٌ وَ لَکِنَّ الَّذِی فَعَلَتْ بِکَ قُرَیْشٌ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) مِنَ الصَّدِّ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَ الْکُفْرِ بِاللَّهِ وَ إِخْرَاجِکَ مِنْهُ هُوَ أَکْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ.
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) سبب نزول آیه به این شرح است: زمانی‌که رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) به مدینه هجرت فرمود، تعدادی لشکر به راه‌های ورودی مکّه فرستاد تا جلوی قافله‌ی قریش را بگیرند و بر ایشان متعرّض شوند. پیامبر (صلی الله علیه و آله) عبدالله‌بن‌جیش را همراه چند نفر از یارانش برای مقابله با قافله‌ی قریش که از طائف می‌آمدند و با خود کشمش، خوراکی (نان و خورش) و غذا داشتند، به‌سوی نخله که باغ سرسبز بنی‌عامر بود، فرستاد و عبدالله و یارانش آن‌ها را غافلگیر کردند و کاروان درحالی‌که عمروبن‌خضرمی، هم‌پیمان عتبهًْبنربیعه در آن بود، فرود آمد. زمانی‌که چشم ابن‌حضرمی [و کاروانیان همراهش] به عبدالله و یارانش افتاد به‌شدّت ترسیدند و درحالی‌که می‌گفتند: «این‌ها یاران محمّد (صلی الله علیه و آله) هستند»، آماده‌ی نبرد شدند. پس عبدالله‌بن‌جحش به یارانش فرمان داد تا پایین بیایند و سرهایشان را بتراشند. پس اصحاب، پایین آمده و سرهایشان را تراشیدند. پس ابن‌حضرمی گفت: «اینان قوم جن‌ها و پریان ساکن در خانه‌ها هستند که ما از ایشان ترس و ناراحتی نداریم». پس مطمئن شده و سلاح‌هایشان را زمین گذاشتند. عبدالله بر ایشان حمله کرد. ابن‌خضرمی کشته‌شد و یارانش گریختند. آن‌ها (مسلمانان) بار کاروان را برداشته و قافله را به‌سوی مدینه فرستادند. و این ماجرا در روز اول رجب یکی از ماههای حرام اتّفاق افتاد. پس قافله را درحالی‌که باری نداشت دور کردند و چیزی از آن برجای نگذاشتند. قریش به رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) نامه نوشتند که «تو ماه حرام را حلال دانستی و در این ماه خون ریخته و اموال را غارت نمودی». و در مورد این حادثه بسیار خبرسازی کردند. اصحاب نزد رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) آمدند و گفتند: «ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)! آیا قتل در ماههای حرام جایز است»؟ خداوند آیه نازل نمود: یَسْئَلُونَکَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِیهِ قُلْ قِتالٌ فِیهِ کَبِیرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبِیلِ اللهِ وَ کُفْرٌ بِهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَکْبَرُ عِنْدَ اللهِ وَ الْفِتْنَةُ أَکْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ خداوند فرمود: جنگ در این ماه، گناه بزرگی است امّا ای محمّد، کارهایی که قریش در حق تو انجام داد و کفر به خدا و بازداشتن مردم از مسجدالحرام و آواره‌کردن تو از آن، نزد خداوند بزرگ‌تر است.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): The reason for the revelation of this verse is as follows. When the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) migrated to Medina, he dispatched a number of raiding parties to the roads leading into Mecca to intercept the caravans of Quraysh and confront them. The Prophet (peace be upon him and his family) sent Abdullah ibn Jahsh with a group of his companions to Nakhla — which was the lush garden of Banu Amir — to confront a caravan of Quraysh coming from Ta'if carrying raisins, provisions (bread and stew) and food. Abdullah and his companions caught them by surprise, and the caravan halted, and among them was Amr ibn al-Hadrami, an ally of Utba ibn Rabi'a. When Ibn al-Hadrami [and the caravan-people with him] set eyes on Abdullah and his companions they were greatly alarmed, and saying, "These are the companions of Muhammad (peace be upon him and his family)," they prepared for battle. So Abdullah ibn Jahsh ordered his companions to dismount and shave their heads. The companions dismounted and shaved their heads. Then Ibn al-Hadrami said, "These are a people performing umrah; we have nothing to fear from them." So they felt reassured and laid down their weapons. Abdullah then attacked them. Ibn al-Hadrami was killed and his companions fled. They (the Muslims) took the load of the caravan and drove the caravan toward Medina. This incident occurred on the first day of Rajab, one of the sacred months. They set aside the caravan and what was upon it and took nothing from it. Quraysh wrote to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), "You have made the sacred month lawful, shed blood in it and plundered wealth." And much was said about this incident. The companions came to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and said, "O Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Is killing in the sacred months permitted?" So Allah revealed the verse: یَسْئَلُونَکَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِیهِ قُلْ قِتالٌ فِیهِ کَبِیرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبِیلِ اللهِ وَ کُفْرٌ بِهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَکْبَرُ عِنْدَ اللهِ وَ الْفِتْنَةُ أَکْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ [They ask you about fighting in the sacred month. Say: fighting therein is a great [sin], but hindering from the way of Allah, disbelief in Him, and [barring people from] the Sacred Mosque and driving out its people from it is greater in the sight of Allah, and persecution is greater than killing]. Allah said: Fighting in this month is a great sin, but, O Muhammad, what Quraysh did to you — disbelief in Allah, hindering people from the Sacred Mosque, and driving you out of it — is greater in the sight of Allah.
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): આ આયતના નુઝૂલનું કારણ આ પ્રમાણે છે. જ્યારે રસૂલે અલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મદીના હિજરત ફરમાવી, ત્યારે તેમણે મક્કામાં પ્રવેશતા રસ્તાઓ પર કેટલાક લશ્કરો મોકલ્યા જેથી કુરૈશના કાફલાને રોકે અને તેમનો સામનો કરે. પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ અબ્દુલ્લાહ બિન જહશને તેમના કેટલાક સાથીઓ સાથે નખ્લા — જે બની આમિરનો હરિયાળો બગીચો હતો — તરફ મોકલ્યા જેથી કુરૈશના કાફલાનો સામનો કરે, જે તાઇફથી આવી રહ્યો હતો અને પોતાની સાથે કિસમિસ, ખાદ્યપદાર્થો (રોટી અને શાક) અને ખોરાક લઈ આવતો હતો. અબ્દુલ્લાહ અને તેમના સાથીઓએ તેમને અચાનક પકડ્યા, અને કાફલો ઊતર્યો જ્યારે તેમાં અમ્ર બિન હદ્રમી હતો, જે ઉત્બા બિન રબીઆનો સાથી હતો. જ્યારે ઇબ્ને હદ્રમી [અને તેના સાથે કાફલાવાળાઓની] નજર અબ્દુલ્લાહ અને તેમના સાથીઓ પર પડી ત્યારે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા અને કહેવા લાગ્યા, "આ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના સાથીઓ છે," અને લડાઈ માટે તૈયાર થયા. તેથી અબ્દુલ્લાહ બિન જહશે પોતાના સાથીઓને હુકમ આપ્યો કે નીચે ઊતરો અને તમારા માથા મૂંડાવો. તેથી સહાબીઓ નીચે ઊતર્યા અને પોતાના માથા મૂંડાવ્યાં. તો ઇબ્ને હદ્રમીએ કહ્યું, "આ તો ઉમરહ કરનારાઓ છે, આપણને તેમનાથી કોઈ ડર કે તકલીફ નથી." તેથી તેઓ નિશ્ચિંત થઈ ગયા અને પોતાનાં હથિયારો જમીન પર મૂકી દીધાં. અબ્દુલ્લાહે તેમના પર હુમલો કર્યો. ઇબ્ને હદ્રમી માર્યો ગયો અને તેના સાથીઓ ભાગી ગયા. તેઓ (મુસલમાનો) કાફલાનો સામાન લઈને કાફલાને મદીના તરફ મોકલી દીધો. અને આ ઘટના રજબના પહેલા દિવસે — હરામ મહિનાઓમાંના એક મહિનામાં — બની. તેઓએ કાફલો અને તેના પરનો સામાન અલગ કરી દીધો અને તેમાંથી કંઈ ન લીધું. કુરૈશે રસૂલે અલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને પત્ર લખ્યો કે "તમે હરામ મહિનાને હલાલ ગણ્યો અને આ મહિનામાં ખૂન વહાવ્યું અને માલ લૂંટ્યો." અને આ ઘટના વિશે ખૂબ વાતો ફેલાવી. સહાબીઓ રસૂલે અલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે આવ્યા અને કહ્યું, "અય રસૂલે અલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! શું હરામ મહિનાઓમાં કત્લ કરવો જાઈઝ છે?" અલ્લાહે આયત નાઝિલ કરી: یَسْئَلُونَکَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِیهِ قُلْ قِتالٌ فِیهِ کَبِیرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبِیلِ اللهِ وَ کُفْرٌ بِهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَکْبَرُ عِنْدَ اللهِ وَ الْفِتْنَةُ أَکْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ [તેઓ તમને હરામ મહિનામાં લડાઈ વિશે પૂછે છે. કહો: તેમાં લડાઈ મોટો [ગુનાહ] છે, પરંતુ અલ્લાહના રસ્તાથી રોકવું, તેનો ઇન્કાર કરવો, અને મસ્જિદુલ હરામ [ના આદરની હેતકી] અને તેના રહેવાસીઓને તેમાંથી કાઢી મૂકવા અલ્લાહની નજરમાં તેનાથી મોટું છે, અને ફિતના કત્લ કરતાં પણ મોટું છે]. અલ્લાહે ફરમાવ્યું: આ મહિનામાં લડાઈ મોટો ગુનાહ છે, પરંતુ અય મુહમ્મદ, કુરૈશે તમારી સાથે જે કર્યું — અલ્લાહનો ઇન્કાર, લોકોને મસ્જિદુલ હરામથી રોકવા, અને તમને તેમાંથી બહાર કાઢી મૂકવા — તે અલ્લાહની નજરમાં એથી પણ મોટું છે.