سورة الشعراء

Verse 205 of 227

26:205

أَ فَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِينَ

آيا مى‌دانى كه، اگر [باز هم] ساليانى آن‌ها را از اين زندگى بهره‌مند ‌سازيم.

Have you then considered if We let them enjoy themselves for years,

તારો શુ મત છે કે જો વર્ષો સુધી (જીવનની) સગવડતા આપીએ.

الرّسول ( عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (قَالَ: رَأَی رَسُولُ‌اللَّهِ (فِی مَنَامِهِ بَنِی أُمَیَّهًَْ یَصْعَدُونَ عَلَی مِنْبَرِهِ مِنْ بَعْدِهِ وَ یُضِلُّونَ النَّاسَ عَنِ الصِّرَاطِ الْقَهْقَرَی فَأَصْبَحَ کَئِیباً حَزِیناً قَالَ فَهَبَطَ عَلَیْهِ جَبْرَئِیلُ (فَقَالَ یَا رَسُولَ‌اللَّهِ (مَا لِی أَرَاکَ کَئِیباً حَزِیناً قَالَ یَا جَبْرَئِیلُ (إِنِّی رَأَیْتُ بَنِی‌أُمَیَّهًَْ فِی لَیْلَتِی هَذِهِ یَصْعَدُونَ مِنْبَرِی مِنْ بَعْدِی وَ یُضِلُّونَ النَّاسَ عَنِ الصِّرَاطِ الْقَهْقَرَی فَقَالَ وَ الَّذِی بَعَثَکَ بِالْحَقِّ نَبِیّاً إِنَّ هَذَا شَیْءٌ مَا اطَّلَعْتُ عَلَیْهِ فَعَرَجَ إِلَی السَّمَاءِ فَلَمْ یَلْبَثْ أَنْ نَزَلَ عَلَیْهِ بِآیٍ مِنَ الْقُرْآنِ یُؤْنِسُهُ بِهَا قَالَ أَ فَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِینَ ثُمَّ جاءَهُمْ ما کانُوا یُوعَدُونَ ما أَغْنی عَنْهُمْ ما کانُوا یُمَتَّعُون.

پیامبر ( از امام صادق (روایت است: پیامبر (در خواب دید که بنی‌امیّه بعد از ایشان از منبرشان بالا می‌روند و مردم را به راه گذشتگان می‌کشانند، و بدین‌خاطر، آزرده خاطر و اندوهگین شد؟ وقتی جبرئیل فرود آمد، پیامبر (از او پرسید: «ای جبرئیل! من دیشب بنی‌امیّه را دیدم که از منبرم بالا می‌روند و مردم را به قهقرا می‌کشانند»! او گفت: «قسم به ذاتی که تو را به حق مبعوث کرد، من از این موضوع بی‌خبرم». سپس به آسمان رفت و طولی نکشید که این آیات را بر پیامبر (نازل کرد تا با آن ایشان را تسلّی دهد: أَفَرَأَیْتَ إِن مَّتَّعْنَاهُمْ سِنِینَ* ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ* مَا أَغْنَی عَنْهُم مَّا کَانُوا یُمَتَّعُونَ.

The Prophet (peace be upon him and his family): It is narrated from Imam Sadiq (peace be upon him): The Prophet (peace be upon him and his family) saw in a dream that the Banu Umayya, after him, would climb up his pulpit and lead people backward off the path. Because of this he became distressed and sorrowful. When Gabriel descended, the Prophet (peace be upon him and his family) said to him: "O Gabriel! Last night I saw the Banu Umayya climbing up my pulpit and leading people backward." He said: "By the One who sent you with the truth, I knew nothing of this." Then he ascended to heaven, and it was not long before he brought down these verses upon the Prophet (peace be upon him and his family) to console him with them: "أَفَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْنَاهُمْ سِنِینَ * ثُمَّ جَاءَهُمْ مَا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُمْ مَا کَانُوا یُمَتَّعُونَ" [Have you then considered: if We let them enjoy themselves for years, then there comes to them that which they were promised, of no avail to them will be that with which they were made to enjoy themselves].

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત છે: પયગંબરે (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) સપનામાં જોયું કે બની ઉમય્યા તેમના પછી તેમના મિમ્બર પર ચઢે છે અને લોકોને પાછળની તરફ ખેંચે છે, અને આ કારણે તેઓ દુઃખી અને ઉદાસ થયા. જ્યારે જિબ્રઈલ ઉતર્યા, પયગંબરે (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તેમને કહ્યું: "ઓ જિબ્રઈલ! મેં ગઈકાલે રાત્રે બની ઉમય્યાને જોયા કે તેઓ મારા મિમ્બર પર ચઢી રહ્યા છે અને લોકોને પાછળની તરફ ખેંચી રહ્યા છે!" તેમણે કહ્યું: "કસમ છે તે ઝાતની જેણે તને હકથી મોકલ્યો, મને આ બાબતની ખબર નથી." પછી તેઓ આસમાન તરફ ગયા અને થોડી વારમાં જ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર આ આયતો ઉતારી જેથી તેમને દિલાસો આપે: "أَفَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْنَاهُمْ سِنِینَ * ثُمَّ جَاءَهُمْ مَا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُمْ مَا کَانُوا یُمَتَّعُونَ" [શું તેં જોયું? જો અમે તેમને વર્ષો સુધી માણવા દઈએ, પછી તેમને તે આવે જેનું તેમને વચન અપાયું હતું, તો જે તેમને માણવા દેવાયું તે તેમને કંઈ કામ નહીં આવે].

الحسن ( عَنْ یُوسُفَ‌بْنِ‌مَازِنٍ الرَّاسِبِیِ أَنَّه لَمَّا صَالَحَ الْحَسَنُ‌بْنُ‌عَلِیٍّ (عُذِلَ وَ قِیلَ لَهُ یَا مُذِلَّ الْمُؤْمِنِینَ وَ مُسَوِّدَ الْوُجُوهِ فَقَالَ (لَا تَعْذِلُونِی فَإِنَّ فِیهَا مَصْلَحَهًًْ وَ لَقَدْ رَأَی النَّبِیُّ (فِی مَنَامِهِ یَخْطُبُ بَنُوأُمَیَّهًَْ وَاحِدٌ بَعْدَ وَاحِدٍ فَحَزِنَ فَأَتَاهُ جَبْرَئِیلُ بِقَوْلِهِ إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ. وَ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ.

امام حسن ( یوسف‌بن‌مازن راسبی نقل می‌کند: هنگامی‌که امام حسن (با معاویه صلح نمود مورد ملامت قرار گرفت. به آن حضرت (گفته می‌شد: «ای ذلیل‌کننده‌ی مؤمنین و سیاه‌کننده‌ی صورت‌ها». آن بزرگوار در جواب می‌فرمود: «مرا سرزنش نکنید، زیرا در این عملی که من انجام دادم صلاح و مصلحتی بود. پیغمبر خدا (در عالم خواب دید: بنی‌امیّه هر کدام پس از دیگری بالای منبر آن حضرت سخنرانی می‌کنند! رسول خدا (از این خواب محزون شد، جبرئیل نزد آن حضرت آمد و سوره‌ی کوثر و سوره‌ی قدر را آورد.

Imam Hasan (peace be upon him): Yusuf ibn Mazin al-Rasibi narrates: When Imam Hasan (peace be upon him) made peace with Muawiya, he was blamed. It was said to His Eminence (peace be upon him): "O humiliator of the believers and blackener of faces!" That great one replied: "Do not reproach me, for in this act which I have done there was benefit and expediency. The Prophet of Allah (peace be upon him and his family) saw in a dream: the Umayyads, one after another, giving sermons from the pulpit of His Eminence! The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) became grieved by this dream. Jibril came to His Eminence and brought Surah al-Kawthar and Surah al-Qadr."

ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ): યુસુફ બિન માઝિન રાસિબી વર્ણવે છે: જ્યારે ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)એ મુઆવિયા સાથે સુલહ કરી ત્યારે તેમની ઉપર ટીકા થઈ. તેમને (અલયહિસ્સલામ) કહેવામાં આવ્યું: "ઓ મોમિનીનને ઝલીલ કરનાર અને ચહેરાઓને કાળા કરનાર." તે બુઝુર્ગવાર જવાબમાં ફરમાવતા: "મારી ટીકા ન કરો, કારણ કે આ કામ જે મેં કર્યું તેમાં ભલાઈ અને હિકમત હતી. પયગંબરે ખુદા (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ સપનામાં જોયું: બની ઉમય્યા એક પછી એક તે હઝરતના મિમ્બર પર ભાષણ કરી રહ્યા છે! રસૂલે ખુદા (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) આ સપનાથી દુઃખી થયા. જિબ્રઈલ તે હઝરત પાસે આવ્યા અને સૂરએ કૌસર અને સૂરએ કદ્ર લાવ્યા."

الرّسول ( یَا ابْنَ مَسْعُودٍ سَیَأْتِی مِنْ بَعْدِی أَقْوَامٌ یَأْکُلُونَ طَیِّبَ الطَّعَامِ وَ أَلْوَانَهَا وَ یَرْکَبُونَ الدَّوَابَّ وَ یَتَزَیَّنُونَ بِزِینَهًِْ الْمَرْأَهًِْ لِزَوْجِهَا وَ یَتَبَرَّجُونَ تَبَرُّجَ النِّسَاءِ وَ زِیُّهُنَّ مِثْلُ زِیِّ الْمُلُوکِ الْجَبَابِرَهًِْ وَ هُمْ مُنَافِقُو هَذِهِ الْأُمَّهًِْ فِی آخِرِ الزَّمَان ... یَا ابْنَ مَسْعُودٍ مَحَارِیبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ وَ شَرَفُهُمُ الدَّرَاهِمُ وَ الدَّنَانِیرُ وَ هِمَّتُهُمْ بُطُونُهُمْ أُولَئِکَ هُمْ شَرُّ الْأَشْرَارِ الْفِتْنَهًُْ مَعَهُمْ وَ إِلَیْهِمْ یَعُودُ یَا ابْنَ مَسْعُودٍ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی أَفَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِینَ ثُمَّ جاءَهُمْ ما کانُوا یُوعَدُونَ ما أَغْنی عَنْهُمْ ما کانُوا یُمَتَّعُونَ یَا ابْنَ مَسْعُودٍ أَجْسَادُهُمْ لَا تَشْبَعُ وَ قُلُوبُهُمْ لَا تَخْشَع.

پیامبر ( ای پسر مسعود: «گروهی پس از من بیایند که غذاهای رنگین و گوارا می‌خورند، چهار پایان را سوار شوند، مانند زنان که برای شوهر آرایش می‌کنند آرایش کنند آرایش خود را مانند زنان به دیگران نشان دهند لباسشان لباس پادشاهان ستمگر باشد اینان در آخر الزمان ... ای پسر مسعود محرابشان زنانشان باشد، شرفشان درهم و دینارشان، همّتشان شکم‌هایشان اینان بدترین بدانند که فتنه با ایشان و به‌سوی ایشان بازگردد». ای پسر مسعود کلام خدای تعالی است أَ فَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِینَ. «ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُم مَّا کَانُوا یُمَتَّعُونَ؛ ای پسر مسعود بدن‌هایشان سیر نمی‌شود و دل‌هایشان فروتنی ندارد.

The Messenger (peace be upon him and his family): O son of Mas'ud, "a group will come after me who will eat colourful and tasty foods, ride four-footed beasts, adorn themselves as women adorn themselves for their husbands, display their adornment to others as women do, whose clothing will be the clothing of tyrannical kings. These will be in the end times... O son of Mas'ud, their mihrabs (prayer niches) will be their women, their honour will be their dirhams and dinars, their aspiration will be their bellies. These are the worst of the wicked; sedition will be with them and will return to them." O son of Mas'ud, it is the word of Allah the Exalted: أَ فَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِینَ [Have you then considered if We let them enjoy themselves for years]. "ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُم مَّا کَانُوا یُمَتَّعُونَ [Then there comes to them that which they were promised; that which they were made to enjoy shall not avail them]; O son of Mas'ud, their bodies do not become satisfied and their hearts do not become humble."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): ઓ પુત્ર મસ્ઊદ: "એક જૂથ મારા પછી આવશે જે રંગબેરંગી અને સ્વાદિષ્ટ ખાણાં ખાશે, ચતુષ્પદોની સવારી કરશે, જેમ સ્ત્રીઓ પતિ માટે શણગાર કરે છે તેમ શણગાર કરશે, પોતાના શણગારને સ્ત્રીઓની જેમ બીજાઓને દેખાડશે, તેમનાં કપડાં જુલ્મી બાદશાહોના કપડાં જેવાં હશે; આ લોકો આખિર-ઉઝ-ઝમાનમાં હશે... ઓ પુત્ર મસ્ઊદ, તેમની મિહરાબ તેમની સ્ત્રીઓ હશે, તેમનું સન્માન દિરહમ અને દીનાર હશે, તેમનો ઉદ્દેશ્ય તેમનાં પેટ હશે; આ લોકો સૌથી ખરાબ છે, જેમની સાથે ફિતના છે અને તેમની તરફ પાછું ફરે છે." ઓ પુત્ર મસ્ઊદ, અલ્લાહ તઆલાનું કલામ છે أَ فَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِینَ [શું તમે જોયું નથી કે જો અમે તેમને વર્ષો સુધી લાભ ઉઠાવવા દઈએ]. "ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُم مَّا کَانُوا یُمَتَّعُونَ [પછી તેમના પર એ આવે જેનો તેમને વાયદો કરવામાં આવ્યો હતો; તો જે લાભ તેઓ ઉઠાવતા હતા તે તેમને કામ નહીં આવે]; ઓ પુત્ર મસ્ઊદ, તેમનાં શરીરો સંતુષ્ટ થતાં નથી અને તેમનાં દિલ નમ્ર થતાં નથી."

الحسن ( أَنَّ عَمْرَوبْنَ‌الْعَاصِ قَالَ لِمُعَاوِیَهًَْ ابْعَثْ إِلَی الْحَسَنِ‌بْنِ‌عَلِیٍّ فَمُرْهُ أَنْ یَصْعَدَ الْمِنْبَرَ وَ یَخْطُبَ النَّاسَ فَلَعَلَّهُ أَنْ یَحْصَرَ فَیَکُونُ ذَلِکَ مِمَّا نُعَیِّرُهُ بِهِ فِی کُلِّ مَحْفِلٍ فَبَعَثَ إِلَیْهِ مُعَاوِیَهًُْ فَأَصْعَدَهُ الْمِنْبَرَ وَ قَدْ جَمَعَ لَهُ النَّاسَ وَ رُؤَسَاءَ أَهْلِ الشَّامِ فَحَمِدَ اللَّهَ الْحَسَنُ وَ أَثْنَی عَلَیْهِ ثُمَّ قَالَ أَیُّهَا النَّاسُ مَنْ عَرَفَنِی فَأَنَا الَّذِی یَعْرِفُ وَ مَنْ لَمْ یَعْرِفْنِی فَأَنَا الْحَسَنُ‌بْنُ‌عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (ابْنِ عَمِّ نَبِیِّ اللَّهِ أَوَّلِ الْمُسْلِمِینَ إِسْلَاماً وَ أُمِّی فَاطِمَهًُْ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ (وَ جَدِّی مُحَمَّدُ‌بْنُ‌عَبْدِ‌اللَّهِ (نَبِیُّ الرَّحْمَهًِْ أَنَا ابْنُ الْبَشِیرِ أَنَا ابْنُ النَّذِیرِ أَنَا ابْنُ السِّرَاجِ الْمُنِیرِ أَنَا ابْنُ مَنْ بُعِثَ رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ أَنَا ابْنُ مَنْ بُعِثَ إِلَی الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَجْمَعِینَ فَقَطَعَ عَلَیْهِ مُعَاوِیَهًُْ فَقَالَ یَا أَبَامُحَمَّدٍ خَلِّنَا مِنْ هَذَا وَ حَدِّثْنَا فِی نَعْتِ الرُّطَبِ أَرَادَ بِذَلِکَ تَخْجِیلَهُ فَقَالَ الْحَسَنُ (نِعْمَ التَّمْرُ الرِّیحُ تَنْفُخُهُ وَ الْحَرُّ یُنْضِجُهُ وَ اللَّیْلُ یُبَرِّدُهُ وَ یُطَیِّبُهُ ثُمَّ أَقْبَلَ الْحَسَنُ (فَرَجَعَ فِی کَلَامِهِ الْأَوَّلِ فَقَالَ أَنَا ابْنُ مُسْتَجَابِ الدَّعْوَهًِْ أَنَا ابْنُ الشَّفِیعِ الْمُطَاعِ أَنَا ابْنُ أَوَّلِ مَنْ یَنْفُضُ عَنْ رَأْسِهِ التُّرَابَ أَنَا ابْنُ مَنْ یَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّهًِْ فَیُفْتَحُ لَهُ فَیَدْخُلُهَا أَنَا ابْنُ مَنْ قَاتَلَ مَعَهُ الْمَلَائِکَهًُْ وَ أُحِلَّ لَهُ الْمَغْنَمُ وَ نُصِرَ بِالرُّعْبِ مِنْ مَسِیرَهًِْ شَهْرٍ فَأَکْثَرَ فِی هَذَا النَّوْعِ مِنَ الْکَلَامِ وَ لَمْ یَزَلْ بِهِ حَتَّی أَظْلَمَتِ الدُّنْیَا عَلَی مُعَاوِیَهًَْ وَ عَرَفَ الْحَسَنَ مَنْ لَمْ یَکُنْ عَرَفَهُ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ وَ غَیْرِهِمْ ثُمَّ نَزَلَ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِیَهًُْ أَمَا إِنَّکَ یَا حَسَنُ قَدْ کُنْتَ تَرْجُو أَنْ تَکُونَ خَلِیفَهًًْ وَ لَسْتَ هُنَاکَ فَقَالَ الْحَسَنُ (أَمَّا الْخَلِیفَهًُْ فَمَنْ سَارَ بِسِیرَهًِْ رَسُولِ اللَّهِ (وَ عَمِلَ بِطَاعَهًِْ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَیْسَ الْخَلِیفَهًُْ مَنْ سَارَ بِالْجَوْرِ وَ عَطَّلَ السُّنَنَ وَ اتَّخَذَ الدُّنْیَا أُمّاً وَ أَباً وَ عِبَادَ اللَّهِ خَوَلًا وَ مَالَهُ دُوَلًا وَ لَکِنَّ ذَلِکَ أَمْرُ مَلِکٍ أَصَابَ مُلْکاً فَتَمَتَّعَ مِنْهُ قَلِیلًا وَ کَانَ قَدِ انْقَطَعَ عَنْهُ فَاتَّخَمَ لَذَّتَهُ وَ بَقِیَتْ عَلَیْهِ تَبِعَتُهُ وَ کَانَ کَمَا قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی وَ إِنْ أَدْرِی لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَکُمْ وَ مَتاعٌ إِلی حِینٍ. مَتَّعْناهُمْ سِنِینَ ثُمَّ جاءَهُمْ ما کانُوا یُوعَدُونَ. ما أَغْنی عَنْهُمْ ما کانُوا یُمَتَّعُونَ وَ أَوْمَی بِیَدِهِ إِلَی مُعَاوِیَهًَْ ثُمَّ قَامَ فَانْصَرَف.

امام حسن ( عمرو عاص به معاویه گفت: «امام حسن را بخواه و بر فراز منبر بفرست تا سخنرانی کند. شاید خوب از عهده این کار بر نیاید و ما بتوانیم او را به این بهانه در هر مجلس و محفلی سرزنش و ملامت کنیم». معاویه سراغ امام حسن (فرستاد و آن حضرت را پس از اینکه آمد، بالای منبر فرستاد. همه رؤسای شام در آن مجلس حضور داشتند امام حسن (پس از اینکه حمد و ثنای خدای را به جای آورد، فرمود: «ایّها الناس! هر کسی که مرا می شناسد که می‌شناسد و هرکسی مرا نمی‌شناسد، بداند که من پسر علی‌بن ابی‌طالبم که پسر عموی پیغمبر است و اوّلین کسی است که اسلام آورده است. مادرم فاطمه دختر پیامبر اعظم اسلام (است؛ جدّ من پیغمبر رحمت است؛ من پسر بشیر و نذیرم؛ من پسر چراغ نورانی‌ام؛ من پسر کسی هستم که برای اهل عالم رحمت است؛ من پسر آن کسی هستم که به سوی تمامی جن و انس مبعوث شده است». معاویه گفت: «یا ابا محمّد! درباره اوصاف رطب برای ما سخنرانی کن»! امام حسن (فرمود: «باد به آن می دمد، هوای گرم آن را می‌پزد و هوای شب آن را خنک و نیکو می‌کند.» آنگاه آن بزرگوار سخنان قبلی‌اش را ادامه داد و فرمود: «من پسر آن کسی هستم که مستجاب الدّعوه بود؛ من پسر آن کسی هستم که شفیع و مطاع بود؛ من پسر اوّل کسی هستم که خاک را از سر می‌تکاند؛ من پسر آن کسی هستم که درب بهشت را خواهد کوبید تا برایش باز شود؛ من پسر آن کسی هستم که ملائکه و او در راه خدا قتال می‌کردند و غنیمت برایش حلال بود و تا مسافت یک ماه راه، ترس وی در دل دشمن جای می‌گرفت.» آن بزرگوار همچنان از این گونه سخنان می‌فرمود، به گونه‌ای که دنیا در نظر معاویه تیره و تار شد و آن عده از اهل شام و غیر شام که امام حسن را نمی‌شناختند نیز آن بزرگوار را شناختند. عاقبت وقتی امام (از فراز منبر فرمود آمد، معاویه به آن حضرت گفت: «تو امیدواری که خلیفه شوی، ولی نخواهی شد». امام حسن (به او فرمود: «خلیفه کسی است که منطبق با کردار و رفتار رسول خدا و طاعت پروردگار عمل کند. خلیفه آن کسی نیست که با جور رفتار کند، احکام خدا را تعطیل کند و دنیا را پدر و مادر خود قرار دهد. اینکه تو می‌گویی مقام پادشاهی است که نصیب شخصی شود و او اندکی بهره‌مند گردد، آنگاه از آن مقام جدا و لذّت بری او ناگوار شود و رنج و تعب آن برایش باقی بماند و نظیر این مطلب شود که خدا می‌فرماید: و من نمی‌دانم شاید این آزمایشی برای شماست و مایه‌ی بهره‌گیری تا مدّتی [معیّن]. ( انبیاء/۱۱۱ ) ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُم مَّا کَانُوا یُمَتَّعُونَ؛ این را فرمود و با دست خود به معاویه اشاره کرد و برخاست و رفت.

Imam Hasan (peace be upon him): Amr ibn al-As said to Muawiya: "Summon Imam Hasan and send him up on the pulpit to give a sermon. Perhaps he will not carry this task out well and we will be able to use this as an excuse to reproach and blame him in every gathering and assembly." Muawiya sent for Imam Hasan (peace be upon him), and when His Eminence came, he sent him up on the pulpit. All the chiefs of Syria were present in that assembly. Imam Hasan (peace be upon him), after praising and glorifying Allah, said: "O people! Whoever knows me, knows me, and whoever does not know me, let him know that I am the son of Ali ibn Abi Talib, who is the cousin of the Prophet and the first person to accept Islam. My mother is Fatima, the daughter of the Great Prophet of Islam (peace be upon him and his family); my grandfather is the Prophet of Mercy; I am the son of the bringer of glad tidings and the warner; I am the son of the shining lamp; I am the son of the one who is a mercy for the people of the world; I am the son of the one who has been sent to all jinn and mankind." Muawiya said: "O Abu Muhammad! Give us a sermon about the qualities of fresh dates!" Imam Hasan (peace be upon him) said: "The wind blows on it, the hot air ripens it, and the night air cools it and makes it pleasant." Then that great one resumed his previous speech and said: "I am the son of the one whose supplication was answered; I am the son of the intercessor whose intercession is obeyed; I am the son of the first person who will shake the dust from his head; I am the son of the one who will knock at the door of Paradise so that it will be opened for him; I am the son of the one alongside whom the angels fought in the way of Allah, for whom the spoils of war were made lawful, and whose fear would settle in the heart of the enemy from a distance of one month's journey." That great one continued with speech of this kind, to the extent that the world became dark in the eyes of Muawiya, and those from Syria and elsewhere who did not know Imam Hasan also came to know that great one. Finally, when the Imam (peace be upon him) came down from the pulpit, Muawiya said to His Eminence: "You hope to become caliph, but you will not become one." Imam Hasan (peace be upon him) said to him: "The caliph is one who acts in conformity with the practice and conduct of the Messenger of Allah and the obedience of the Lord. The caliph is not one who acts with tyranny, suspends Allah's rulings, and takes the world as his father and mother. That which you are speaking of is the station of a king which falls to the lot of a person, and he enjoys it for a little while, then he is cut off from that station, its pleasure becomes indigestible for him, and its toil and suffering remain upon him. This matter is like what Allah says: 'And I do not know; perhaps it may be a trial for you and a provision till a certain time.' (Anbiya/111) ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُم مَّا کَانُوا یُمَتَّعُونَ [Then there comes to them that which they were promised; that which they were made to enjoy shall not avail them];" He said this and gestured with his hand toward Muawiya, then stood up and left.

ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ): અમ્ર બિન આસે મુઆવિયાને કહ્યું: "ઇમામ હસનને બોલાવો અને મિમ્બર પર મોકલો કે તેઓ ભાષણ કરે. કદાચ તેઓ આ કામ સારી રીતે ન કરી શકે અને અમે તેમને આ બહાનાથી દરેક મજલિસ અને મહફિલમાં ઠપકો અને ટીકા કરી શકીએ." મુઆવિયાએ ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)ને બોલાવ્યા અને તે હઝરત આવ્યા બાદ તેમને મિમ્બર પર મોકલ્યા. શામના બધા મુખિયાઓ તે મજલિસમાં હાજર હતા. ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહની હમ્દ અને સના કર્યા બાદ ફરમાવ્યું: "અય્યુહન્નાસ! જે કોઈ મને ઓળખે છે તે ઓળખે છે અને જે કોઈ મને ઓળખતું નથી, તે જાણી લે કે હું અલી બિન અબી તાલિબનો પુત્ર છું જે પયગંબરના પિતરાઈ ભાઈ છે અને પ્રથમ વ્યક્તિ છે જેમણે ઇસ્લામ કબૂલ કર્યો. મારી માતા ફાતિમા ઇસ્લામના મહાન પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની દીકરી છે; મારા દાદા રહમતના પયગંબર છે; હું બશીર અને નઝીરનો પુત્ર છું; હું નૂરી ચિરાગનો પુત્ર છું; હું તે વ્યક્તિનો પુત્ર છું જે આલમના લોકો માટે રહમત છે; હું તે વ્યક્તિનો પુત્ર છું જેમને તમામ જિન્ન અને ઇન્સાન તરફ મોકલવામાં આવ્યા છે." મુઆવિયાએ કહ્યું: "યા અબા મુહમ્મદ! અમારા માટે રુતબ (તાજી ખજૂર)ના ગુણો વિશે ભાષણ કરો!" ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "પવન તેના પર ફૂંકાય છે, ગરમ હવા તેને પકવે છે, અને રાતની હવા તેને ઠંડી અને સારી કરે છે." પછી તે બુઝુર્ગવારે તેમની અગાઉની વાતો ચાલુ રાખી અને ફરમાવ્યું: "હું તે વ્યક્તિનો પુત્ર છું જે મુસ્તજાબુદ્દઅવઃ (જેમની દુઆ કબૂલ થાય તેવા) હતા; હું તે વ્યક્તિનો પુત્ર છું જે શફી અને મુતાઅ (જેમની ભલામણ કબૂલ થાય તેવા) હતા; હું તે પ્રથમ વ્યક્તિનો પુત્ર છું જે માથા પરથી માટી ખંખેરશે; હું તે વ્યક્તિનો પુત્ર છું જે જન્નતનો દરવાજો ખટખટાવશે તો તેમના માટે ખૂલી જશે; હું તે વ્યક્તિનો પુત્ર છું જેમની સાથે અલ્લાહના માર્ગમાં ફરિશ્તાઓ કિતાલ કરતા હતા અને તેમના માટે ગનીમત હલાલ હતી અને એક મહિનાના રસ્તાના અંતરથી તેમનો ડર દુશ્મનના દિલમાં પડી જતો હતો." તે બુઝુર્ગવાર આ પ્રકારની વાતો ફરમાવતા રહ્યા, એ હદ સુધી કે દુનિયા મુઆવિયાની નજરમાં અંધારી થઈ ગઈ અને શામ અને શામ સિવાયના તે લોકો જે ઇમામ હસનને ઓળખતા નહોતા તેઓ પણ તે બુઝુર્ગવારને ઓળખી ગયા. અંતે જ્યારે ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) મિમ્બર પરથી નીચે આવ્યા ત્યારે મુઆવિયાએ તે હઝરતને કહ્યું: "તમે આશા રાખો છો કે ખલીફા બનશો, પરંતુ નહીં બનો." ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)એ તેને ફરમાવ્યું: "ખલીફા તે વ્યક્તિ છે જે રસૂલે ખુદાના કાર્યો અને વર્તન અને પરવરદિગારની આજ્ઞાપાલન અનુસાર અમલ કરે. ખલીફા તે વ્યક્તિ નથી જે જુલ્મ સાથે વર્તે, અલ્લાહના અહકામને મુલતવી રાખે અને દુનિયાને પોતાના મા-બાપ બનાવે. આ જે તું કહી રહ્યો છે તે એક બાદશાહનું પદ છે જે કોઈ વ્યક્તિને મળે અને તે થોડો લાભ મેળવે, પછી તે પદથી અલગ થાય અને તેની લજ્જત તેને ખરાબ લાગે અને તેનો બોજો અને દુઃખ તેની ઉપર બાકી રહી જાય, અને આ વાત જેવી થાય જે અલ્લાહ ફરમાવે છે: અને હું જાણતો નથી, કદાચ આ તમારા માટે એક પરીક્ષણ છે અને એક [નિર્ધારિત] સમય સુધી ફાયદો ઉઠાવવાનું સાધન છે. (અંબિયા/૧૧૧) ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُم مَّا کَانُوا یُمَتَّعُونَ [પછી તેમના પર એ આવે જેનો તેમને વાયદો કરવામાં આવ્યો હતો; તો જે લાભ તેઓ ઉઠાવતા હતા તે તેમને કામ નહીં આવે]; આ ફરમાવ્યું અને પોતાના હાથથી મુઆવિયા તરફ ઇશારો કર્યો અને ઊભા થઈને ચાલ્યા ગયા.

الصّادق ( عَنْ مُعَلَّی‌بْنِ‌خُنَیْسٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَفَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِینَ ثُمَّ جاءَهُمْ ما کانُوا یُوعَدُونَ قَالَ خُرُوجُ الْقَائِم (.

امام صادق ( أَفَرَأَیْتَ إِن مَّتَّعْنَاهُمْ سِنِینَ * ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ؛ منظور از آن خروج قائم (است.

Imam Sadiq (peace be upon him): أَفَرَأَیْتَ إِن مَّتَّعْنَاهُمْ سِنِینَ * ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ [Have you then considered if We let them enjoy themselves for years, then there comes to them that with which they are threatened]; what is meant by it is the rising of the Qa'im (peace be upon him).

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): أَفَرَأَیْتَ إِن مَّتَّعْنَاهُمْ سِنِینَ * ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ [શું તમે વિચાર્યું કે જો અમે તેમને વર્ષો સુધી લાભ ઉઠાવવા દઈએ, પછી તેમની પાસે તે આવે જેની તેમને ધમકી અપાઈ હતી]; આનાથી હેતુ કાઇમ (અલયહિસ્સલામ)નું ખુરૂજ (પ્રગટ થવું) છે.